Кіріспе

Солтүстік Ирландиядағы террористік қастандық оқиғасы (1988)

Миллтаун қорымындағы шабуыл (Миллтаун қорымындағы қастандықтар немесе Миллтаун қырғыны деп те аталады) 1988 жылдың 16 наурызында Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласындағы Миллтаун қорымында болды. Гибралтарда қаза тапқан Үш Уақытша ИРА мүшелерінің үлкен жерлеу рәсімі кезінде Ольстер қорғаныс қауымдастығының (UDA) мүшесі Майкл Стоун аза тұрушыларға қол гранаталары мен тапаншалармен шабуыл жасады. Ол зиратта полиция да, қарулы ИРА мүшелері де болмайды деп білген. Стоун жақын маңдағы тас жолға қарай жүгіріп бара жатқанда, көпшілік оны қуа жөнелді, ол оқ атуды және гранаталар лақтыруды жалғастырды. Көпшіліктің бір бөлігі Стоунды ұстап алып, ұрып-соқты, бірақ оны полиция құтқарып, тұтқындады. Үш адам қаза тауып, 60-тан астам адам жарақат алды. "Бұрын-соңды болмаған, бір адамның шабуылы" телеарналардың тікелей эфирінде түсіріліп, бүкіл әлемде үлкен қызығушылық тудырды. Үш күннен кейін британдық әскердің екі сержанты Миллтаун қырғынының құрбанының бірінің жерлеу процессиясына кірді. Ашулы көпшілік бейформа сарбаздарды көлігінен сүйреп шығарып, ұрып-соғып, содан кейін ИРА-ның атып өлтіргендері ретінде танылды.

Өмірбаян

1988 жылғы 6 наурызда Уақытша Ирландия Республикалық Армиясының (ИРА) мүшелері Дэниел МакКэнн, Шон Савидж және Майрид Фаррелл Гибралтарда «Флавий» операциясы кезінде Арнайы әуе күштері (SAS) тарапынан атып өлтірді. Олар британдық әскери қызметкерлерге бомбалық шабуыл жасауға дайындалып жатқан деген күдік болған, бірақ олардың қазасы ирланд республикашыларын ашуландырды, себебі үштік қарусыз болған және ескертусіз атылған. Олардың мәйіттері 14 наурызда Белфастқа жеткізіліп, отбасыларына тапсырылды. Британдық қауіпсіздік күштері үштікті құрметтеу мақсатындағы қоғамдық шараларды болдырмау үшін олар тұрған аудандарда күшін арттырған кезде жағдай шиеленісті болды. «Гибралтар үштігі» 16 наурызда Миллтаун зиратындағы республикалық учаскеге жерленуі тиіс болған. Республикашылар жылдар бойы ИРА жерлеу рәсімдеріне қатысты қатаң тәртіптің жиі зорлық-зомбылыққа әкелетініне наразылық білдіріп келген. Әдеттегі процедурадан өзгеше, Корольдік Ольстер полициясы (RUC) ИРА қарулы күштерінің үш рет салют жасауына кепілдік берілген жағдайда жерлеуге қатыспауға келісті. Қауіпсіздік күштері сырттан бақылау жасауға тиіс болды. Стоун өзінің және басқа UDA мүшелерінің зиратқа бомба жаруды қарастырғанын, бірақ бомбалар республикалық көшбасшыларды байыптап кетпеуі үшін жоспардан басқанын мәлімдеді. Сондай-ақ, ол жерлеуден бір күн бұрын «Браунинг Хай Пауэр» тапаншасы, «Ругер Спид 6» револьвері және жеті RGD 5 гранатасы алғанын айтты.

Шабуыл

Жерлеу рәсімі мен реквиемдік ғибадат жоспарланғандай өтті, ал шеру Фолс-роудтан тыс Миллтаун зиратына қарай бет алды. Оған мыңдаған аза тұрғандар, ИРА мен Синн Фэйннің жетекші мүшелері, соның ішінде Синн Фэйннің жетекшісі Джерри Адамс пен Мартин МакГиннес қатысты. Стоун өзінің аза тұрушылармен бірге зиратқа кіргенін және көпшілікпен араласқанын мәлімдеді. Стоун UDA мүшесі басқаратын қашу көлігін ұйымдастырғанын, оны тас жолдың жиегінен алып кететінін айтты, бірақ жүргізуші "үрейленіп, қашып кетті" деп хабарлады. 1989 жылдың наурыз айында Стоун Миллтаунда үш адамды өлтіргені, бұрын үш жарымәскери адамды өлтіргені және басқа да қылмыстар үшін кінәлі деп танылып, барлығы 682 жылға сотталды. Көптеген бейкүнә лоялистер оны батыр санады және ол лоялистердің символына айналды. Кейін Стоун шабуылдан кейін полицияда ұсталғанда, жас RUC офицері одан RUC-тің ішкі журналы Police Beat-тің мұқабасында бас комиссар Джон Хермонның суреті тұрған бетіне қол қоюын сұрады. 2006 жылдың қарашасында Стоун Мартин МакГиннес пен Джерри Адамсты өлтіруге талпынғандығы үшін айыпталды, ол Стормонттағы парламент ғимаратына қарулы түрде кіруге тырысқан кезде ұсталды. Содан кейін ол кінәлі деп танылып, тағы 16 жылға бас бостандығынан айырылды. Стоун 2021 жылы мерзімінен бұрын босатылды.