Кіріспе
Жапондық тұрғын мекенжайлар тізілімі (Japanese residential address register) – Жапониядағы жергілікті басқару органдары жүргізетін ағымдағы тұрғын мекенжайлардың тізілімі. Жапон заңнамасы бойынша әрбір тұрғын өзінің ағымдағы мекенжайын салық, ұлттық денсаулық сақтану және халық санағы мақсатында ақпарат жинақтайтын жергілікті билік органдарына хабарлауға міндетті. Жүминхё (住民票) жергілікті билік органдарында тіркелгеннен кейін, ұлттық денсаулық сақтану жоспары сияқты түрлі әлеуметтік қызметтерге тіркелуге болады. Егер банк шот ашу немесе балаларды жергілікті мектепке тіркеу сияқты тұру орнының растауын қажет етсе, жергілікті мемлекеттік кеңседен осы тізілімнің көшірмесін алу қажет. Жүминхё тіркеуі ресми есім мөрін (икан) тіркеу үшін де қажет, ол адамның ресми қолтаңбасы қызметін атқарады. Жүминхё – отбасы тарихының ресми тізілімі болып табылатын косекиден (отбасылық тізілім) өзгеше.
A jūminhyō (住民票) (resident record or residence certificate) is a registry of current residential addresses maintained by local governments in Japan. Japanese law requires each resident to report his or her current address to the local authorities who compile the information for tax, national health insurance and census purposes. Once a jūminhyō has been registered with the local government, one can register for various social services including the national health insurance plan. When proof of residence is required, such as for opening a bank account or registering children at a local school district, one needs to obtain a copy of this record from the local government office. Jūminhyō registration is also required in order to officially register a name seal (inkan), which functions as one's official signature. The jūminhyō is different from a koseki (family register), which is the formal record of a family's history.
Жапондық емес резиденттерді қосу
2009 жылдың ақпан айында Ішкі істер және байланыс министрлігі 2012 жылға дейін қазіргі jūminhyō жүйесін өзгерту жоспарларын жариялады, осы өзгерістің себебі үкімет жұмысының тиімділігін арттыру және жапон азаматтары емес тұрғындарды да қосу еді. Бұл өзгеріс 2012 жылдың 9 шілдесінде күшіне еніп, шетелдіктерді тіркеу жүйесін жойды. Осы күннен бастап, жапон және жапон азаматтары емес тұрғындардың барлығы бір жүйеде тіркеледі.
Құрметті жюминхё
Жергілікті билік кейде жануарларға, сондай-ақ мүсіндерге, қар адамдарына және ойдан шығарылған кейіпкерлерге құрметті jūminhyō тағайындайды. 2002 жылдың 12 ақпанында Йокогама қаласының Ниши ауданы кеңсесі Йокогама мен Токио өзендерінде мекен етіп, ұлттық деңгейде танымал болған арктикалық сақалды теңіз түлкісі Тама-чанға құрметті жюминхё берді. Бұл жапон емес тұрғындардың бір тобын өздерінің беттеріне миыс салуға және өздеріне де жюминхё беруді талап етіп, наразылық акциясын ұйымдастыруға жетеледі. "Астробой" манга кейіпкеріне Нииза қаласы, Сайтама префектурасынан құрметті jūminhyō тағайындалды.
Даулар
2012 жылдың 9 шілдесіне дейін тек жапон азаматтарына ғана jūminhyō тізіміне енуге рұқсат берілді; басқа ұлт өкілдері жеке шетелдік тіркеу жүйесінде тіркелді. Бұл екі деңгейлі тұрғын тіркеу жүйесі Жапониядағы шетелдік қоғамдастықта, әсіресе жапондық емес отбасы мүшелері жапондық отбасы мүшелерімен бірге бір үйдің құрамында көрсетілмеген халықаралық отбасылар арасында пікір қақтығысына себеп болды. Дегенмен, жапондық әйел немесе ердің jūminhyō-сына "bikōran" (ескертпелер) бөлімінде жапондық емес әйел немесе ердің фактілі түрде үй шаруашылығының басшысы (事実上の世帯主, jijitsu jo no setainushi) екенін көрсететін қосымша жазуға болады. Бірақ мұндай өтінішті қанағаттандыру жергілікті билік органдарының қалауына байланысты болды. Аум Шинрикё сектасының басшылары зарин газымен шабуыл жасағаны үшін қамауға алынғаннан кейін, топ мүшелері бірнеше аймақтағы жергілікті билік органдары оларды тіркеуден бас тартқанын, осылайша оларды сол жерлерде қоныстанбауға мәжбүрлеу үшін мемлекеттік қызметтерден айырғанын шағымдады.