Жарқын сигналды лампасы – оптикалық байланыс құралы. Морзе кодымен хабар алмасуға арналған, 1867 ж. пайда болған. Қолдану, тарихы, түрлері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оптикалық байланыс үшін визуалды сигнализация құрылғысы
Visual signaling device for optical communication
Сигналдық шам (кейде Альдис шам немесе Морзе шам деп аталады) – шамның жыпылықтары арқылы оптикалық байланысқа арналған визуалды сигнализация құрылғысы, көбінесе Морзе кодын пайдаланады. Лампада нүктелер мен сызықтарды жыпылықтатту идеясын алғаш рет 1867 жылы Корольдік теңіз флотының капитаны Филип Ховард Колумб іске қосты. Колумбтың дизайны жарық беру үшін қолданылды, ал оның бастапқы коды Морзе кодынан өзгеше болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс сигналистері түнде 8 км (5 миль) қашықтыққа Blinkgerät деп аталатын оптикалық Морзе хабар таратушыларын қолданды, олар құпия байланыс үшін қызыл сүзгілерді пайдаланды. Қазіргі сигналдық шамдар шамның алдына орнатылған жалюзилерді ашу және жабу арқылы немесе қисайған конус тәрізді айнаны бұру арқылы жарық импульсын жасайды. Олар әлі күнге дейін әскери кемелерде және әуе қозғалысын басқару мұнараларындағы авиациялық жарық сигналдары үшін, сондай-ақ ұшақтың радио байланысы толығымен бұзылған жағдайда қосалқы құрылғы ретінде қолданылады.
A signal lamp (sometimes called an Aldis lamp or a Morse lamp) is a visual signaling device for optical communication by flashes of a lamp, typically using Morse code. The idea of flashing dots and dashes from a lantern was first put into practice by Captain Philip Howard Colomb, of the Royal Navy, in 1867. Colomb's design used limelight for illumination, and his original code was not the same as Morse code. During World War I, German signalers used optical Morse transmitters called Blinkgerät, with a range of up to 8 km (5 miles) at night, using red filters for undetected communications. Modern signal lamps produce a focused pulse of light, either by opening and closing shutters mounted in front of the lamp, or by tilting a concave mirror. They continue to be used to the present day on naval vessels and for aviation light signals in air traffic control towers, as a backup device in case of a complete failure of an aircraft's radio.
Тарих
Сигналдық шамдарды 19 ғасырдың соңында Корольдік теңіз флоты алғаш рет қолданды. Олар Корольдік теңіз флотында сигнал берудің екінші буыны болды, бұрынғысы – Нельсонның «Англия әрбір адам өзінің міндетін орындауын күтеді» деген шақыруын тарату үшін қолданылған тулар. Бұл идеяны алғаш рет 1867 жылы Корольдік теңіз флотының капитаны, кейін вице-адмирал Филип Ховард Колумб іске асырды. Колумбтың жобасында жарық беру үшін прожектор қолданылды. Оның бастапқы коды Морзе кодынан өзгеше болды, бірақ кейін Морзе коды қабылданды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың ұрыс барысында, байланыс сымдары жиі үзіліп жатқан кезде, неміс әскері күндіз 4 км (2,5 миль), ал түнде 8 км (5 миль) қашықтыққа арналған Blinkgerät деп аталатын үш түрлі оптикалық Морзе құралдарын пайдаланды, сондай-ақ байқаусыз байланыс үшін қызыл сүзгілер қолданды. 1944 жылы британдық өнертапқыш Артур Сирил Вебб Алдис қолға ұсталатын кішкентай конструкцияны патенттеді, ол жақсартылған жапқышпен жабдықталған.
Signal lamps were pioneered by the Royal Navy in the late 19th century. They were the second generation of signalling in the Royal Navy, after the flag signals most famously used to spread Nelson's rallying cry, "England expects that every man will do his duty", before the Battle of Trafalgar. The idea of flashing dots and dashes from a lantern was first put into practice by Captain, later Vice Admiral, Philip Howard Colomb, of the Royal Navy, in 1867. Colomb's design used limelight for illumination. His original code was not identical to Morse code, but the latter was subsequently adopted. During the trench warfare of World War I when wire communications were often cut, German signals used three types of optical Morse transmitters, called Blinkgerät, the intermediate type for distances of up to 4 km (2.5 miles) in daylight and of up to 8 km (5 miles) at night, using red filters for undetected communications. In 1944, British inventor Arthur Cyril Webb Aldis patented a small hand held design, which featured an improved shutter.
Дизайн
Қазіргі сигналдық шамдар жарық сәулесін шоғырландыра алады. Үлкен үлгілерде бұл импульс шамның алдына орнатылған жақтауларды қолмен басқарылатын қысымды ажыратқыш арқылы немесе кейінгі үлгілерде автоматты түрде ашу және жабу арқылы қол жеткізіледі. Қолға ұсталатын шамдарда жарықты импульстарға шоғырландыру үшін қуыс айна триггермен еңкейтіледі. Шамдар әдетте оптикалық көрініспен жабдықталған және көбінесе теңіз кемелерінде және әуе қозғалысын басқару мұнараларында тоқтату немесе рұқсат беру үшін түсті сигналдарды пайдалана отырып қолданылған. Қолмен сигнал беру кезінде сигналшы жарықты қабылдаушы кемеге бағыттап, тетік бұрады, шамның үстіндегі жақтауды ашып-жауып, Морзе кодімен мәтіндік хабарламаларды жіберу үшін жарық импульстарын шығарады. Қабылдаушы кемедегі сигналшы көбінесе бінокуляр арқылы жыпылықтайтын жарықты бақылап, кодты мәтінге аударады. Мұндай шамдар арқылы берілетін максималды жылдамдық минутына 14 сөзден аспайды. Кейбір сигналдық шамдар кемелердің мачталарына орнатылады, ал кейбір кішкентай қолға ұсталатын үлгілері де қолданылады. Басқа, қуаттырақ үлгілері тұғырларға орнатылады. Бұл үлкендері жарық көзі ретінде көміртекті доғалы шамды пайдаланады, оның диаметрі 1,5 метрге жетеді. Олар тіпті ашық күнде де көкжиекке сигнал беруге мүмкіндік береді.
Modern signal lamps can produce a focused pulse of light. In large versions, this pulse is achieved by opening and closing shutters mounted in front of the lamp, either via a manually operated pressure switch, or, in later versions, automatically. With hand held lamps, a concave mirror is tilted by a trigger to focus the light into pulses. The lamps were usually equipped with some form of optical sight, and were most commonly used on naval vessels and in air traffic control towers, using colour signals for stop or clearance. In manual signalling, a signalman would aim the light at the recipient ship and turn a lever, opening and closing the shutter over the lamp, to emit flashes of light to spell out text messages in Morse code. On the recipient ship, a signalman would observe the blinking light, often with binoculars, and translate the code into text. The maximum transmission rate possible via such flashing light apparatus is no more than 14 words per minute. Some signal lamps are mounted on the mastheads of ships while some small hand held versions are also used. Other more powerful versions are mounted on pedestals. These larger ones use a carbon arc lamp as their light source, with a diameter of These can be used to signal to the horizon, even in conditions of bright sunlight.
Қазіргі заманғы қолданысы
Сигналдық шамдар әлі күнге дейін әскери кемелерде қолданылады. Олар ыңғайлы, салыстырмалы түрде қауіпсіз байланыс құралы болып табылады, әсіресе радио байланысын тоқтату қажет кезеңдерде, мысалы Атлантика шайқасы кезінде конвойлер үшін өте пайдалы. Достас елдердің және НАТО күштері радиобайланыс үндемеуі қажет болғанда немесе электрондық "алдау" мүмкіндігі болғанда сигналдық шамдарды қолданады. Сонымен қатар, қазіргі қарулы күштерде түнгі көру құралдарының кең таралғанын ескере отырып, түнде сигнал беру әдетте электромагниттік спектрдің инфрақызыл (ИҚ) бөлігінде жұмыс істейтін шамдармен жүзеге асырылады, бұл оларды анықтау ықтималдығын азайтады. Цифрлық байланыс технологиясындағы жетістіктерге байланысты барлық заманауи күштер осы үрдіске көшті. Сигналдық шамдар әлі күнге дейін әуе қозғалысын басқару мұнараларында авиациялық жарық сигналдары үшін, ұшақтың радио байланысы толықтай істен шыққан жағдайда резервтік құрылғы ретінде қолданылады. Жарық сигналдары жасыл, қызыл немесе ақ түсті болуы мүмкін, тұрақты немесе жыпылықтайтын. Хабарламалар бірнеше қарапайым нұсқаулармен шектеледі, мысалы, "қону", "тоқта" сияқты; олар Морзе әліпбиінде хабар алмасу үшін арналмаған. Ұшақтар қанаттарын қимылдата немесе қону шамдарын жыпылықтата сигналды растай алады.
Signal lamps continue to be used to the present day on naval vessels. They provide handy, relatively secure communications, which are especially useful during periods of radio silence, such as for convoys operating during the Battle of the Atlantic. The Commonwealth navies and NATO forces use signal lamps when radio communications need to be silent or electronic "spoofing" is likely. Also, given the prevalence of night vision equipment in today's armed forces, signaling at night is usually done with lights that operate in the infrared (IR) portion of the electromagnetic spectrum, making them less likely to be detected. All modern forces have followed suit due to technological advances in digital communications. Signal lamps are still used today for aviation light signals in air traffic control towers as a backup device in case of a complete failure of an aircraft's radio. Light signals can be green, red, or white, and steady or flashing. Messages are limited to a handful of basic instructions, e. g., "land", "stop", etc. ; they are not intended to be used for transmitting messages in Morse code. Aircraft can acknowledge signals by rocking their wings or flashing their landing lights.