Қашықтықтан хабар алмасу тарихы

Кіріспе

Ұзақ қашықтыққа мәтіндік хабарды тарату, жалпы телеграфия

Телеграфия – хабарды алушыға белгілі болған символдарды кодтау арқылы хабар жіберудің ұзақ қашықтықтағы әдісі, мұнда хабарды жеткізу үшін физикалық нысанды алмастыру қажет емес. Осылайша, флагтық семафор телеграфияның бір түрі, ал көгершін поштасы – емес. Ежелгі сигнал беру жүйелері, кейде Қытайдағыдай, өте кең және күрделі болғанымен, көбінесе кез келген мәтіндік хабарды жіберуге қабілетсіз болды. Жіберуге болатын хабарлар алдын ала белгіленген және тоқталған, сондықтан мұндай жүйелер нағыз телеграфтар емес. Шынайы телеграфтың алғашқы үлгісі – 18 ғасырдың соңында Клод Шаппен ойлап тапқан оптикалық телеграф. Бұл жүйе Наполеон дәуірінде Францияда және Франция басып алған Еуропа елдерінде кеңінен қолданылды. 19 ғасырдың ортасында электрлік телеграф оптикалық телеграфты ығыстыра бастады. Ол алғаш рет Ұлыбританияда Кук пен Уитстон телеграфы түрінде пайдаланылды, бастапқыда көбінесе теміржол сигнализациясына көмек ретінде қолданылды. Одан кейін АҚШ-та Сэмюэл Морз жасаған басқа жүйе пайда болды. Францияда электрлік телеграфтың дамуы оптикалық телеграф жүйесінің қалыптасқандығына байланысты баяу болды, бірақ Шаппе оптикалық телеграфымен үйлесімді кодпен электрлік телеграф пайдалануға берілді. Морзе жүйесі 1865 жылы халықаралық стандарт ретінде қабылданды, ол 1848 жылы Германияда жасалған Морзе кодінің өңделген нұсқасын қолданды. Гелиограф – сигнал беру үшін күн сәулесін шағылыстыруды пайдаланатын телеграф жүйесі. Ол негізінен электрлік телеграф орнатылмаған аймақтарда қолданылды және көбінесе бірдей кодты пайдаланды. Ең кең гелиограф желісі Аризона және Нью-Мексикода Апачи соғыстары кезінде құрылды. Гелиограф екінші дүниежүзілік соғысқа дейін әскери жабдықтың стандартты түрі болды. 20 ғасырдың басында дамыған сымсыз телеграфия теңіз саласында маңызды болды және халықаралық байланыста су асты телеграф кабельдерін пайдаланатын электрлік телеграфияға бәсекелес болды. Телеграф бағасы төмендегеннен кейін телеграммалар хабар жіберудің танымал құралына айналды. Жүктеме автоматтандырылған жүйелерді – телепринтерлерді және перфорацияланған таспаларды дамытуға итермеледі. Бұл жүйелер Бодо кодінен басталатын жаңа телеграф кодтарына әкелді. Алайда, телеграммалар баға бойынша хат поштасымен бәсекелесе алмады, ал телефоннан бәсекелестік, олардың жылдамдық артықшылығын жойды, 1920 жылдан бастап телеграфты құлдырауға ұшыратты. Телеграфтың қалған қолданбаларының көп бөлігі 20 ғасырдың соңында интернеттегі баламалармен алмастырылды.

Telegraphy is the long distance transmission of messages where the sender uses symbolic codes, known to the recipient, rather than a physical exchange of an object bearing the message. Thus flag semaphore is a method of telegraphy, whereas pigeon post is not. Ancient signalling systems, although sometimes quite extensive and sophisticated as in China, were generally not capable of transmitting arbitrary text messages. Possible messages were fixed and predetermined, so such systems are thus not true telegraphs. The earliest true telegraph put into widespread use was the Chappe telegraph, an optical telegraph invented by Claude Chappe in the late 18th century. The system was used extensively in France, and European nations occupied by France, during the Napoleonic era. The electric telegraph started to replace the optical telegraph in the mid 19th century. It was first taken up in Britain in the form of the Cooke and Wheatstone telegraph, initially used mostly as an aid to railway signalling. This was quickly followed by a different system developed in the United States by Samuel Morse. The electric telegraph was slower to develop in France due to the established optical telegraph system, but an electrical telegraph was put into use with a code compatible with the Chappe optical telegraph. The Morse system was adopted as the international standard in 1865, using a modified Morse code developed in Germany in 1848. The heliograph is a telegraph system using reflected sunlight for signalling. It was mainly used in areas where the electrical telegraph had not been established and generally used the same code. The most extensive heliograph network established was in Arizona and New Mexico during the Apache Wars. The heliograph was standard military equipment as late as World War II. Wireless telegraphy developed in the early 20th century became important for maritime use, and was a competitor to electrical telegraphy using submarine telegraph cables in international communications. Telegrams became a popular means of sending messages once telegraph prices had fallen sufficiently. Traffic became high enough to spur the development of automated systems—teleprinters and punched tape transmission. These systems led to new telegraph codes, starting with the Baudot code. However, telegrams were never able to compete with the letter post on price, and competition from the telephone, which removed their speed advantage, drove the telegraph into decline from 1920 onwards. The few remaining telegraph applications were largely taken over by alternatives on the internet towards the end of the 20th century.

Терминология

Телеграф сөзін (көне грек тілінен: τῆλε (теле) 'қашықтықта' және γράφειν (графын) 'жазу') француз изобретателі Клод Шаппе, семафорлық телеграфты ойлап тапқан адам, шығарған. Телеграф – хабарды ұзақ қашықтыққа жіберу және қабылдауға арналған құрылғы, яғни телеграфия үшін қолданылады. Телеграф деген сөз өзі әдетте электрлік телеграфты білдіреді. Сымсыз телеграфия – радио арқылы телеграфтық кодтармен хабар тарату. Шаппенің кең анықтамасына қарсы, Морс телеграф термині тек қашықтықтан хабарларды жіберіп, жазатын жүйелерге ғана қолданылуы керек деп мәлімдеді. Бұл тек хабарды жеткізетін семафордан ерекшеленеді. Мысалы, түтін сигналдарын телеграф емес, семафор деп қарастыру керек. Морс бойынша, телеграф 1832 жылы ғана пайда болды, сол кезде Павел Шиллинг алғашқы электрлік телеграфтардың бірін ойлап тапты. Электрлік телеграф операторы немесе телеграфшы Морс кодын (немесе қарапайым мәтінді пайдаланатын баспа телеграф операторы) қолданып жіберген телеграф хабарламасы телеграмма деп аталды. Кабельдік телеграмма – су асты телеграф кабелі арқылы жіберілген хабар, көбінесе "кабель" немесе "сым" деп қысқартылады. "Грам" жұрнағы көне грекше γραμμα (грам) сөзінен шыққан, ол "жазылған нәрсе" дегенді білдіреді, яғни телеграмма – қашықтықтан жазылған нәрсе, ал кабельдік телеграмма – кабель арқылы жазылған нәрсе, ал телеграф – қашықтықтан жазу процесін білдіреді. Кейіннен телекс – телеграф желісі арқылы жіберілген хабар болды, ол телефон желісіне ұқсас телепринтерлердің коммутациялық желісі. Wirephoto немесе wire сурет – телеграф арқылы алыстан жіберілген газет суреті. Дипломатиялық телеграмма, сондай-ақ дипломатиялық кабель деп те аталады, бұл дипломатиялық миссия мен оның бас елінің сыртқы істер министрлігі арасындағы құпия хабар алмасу. Бұл хабарлар жіберу әдісіне қарамастан, телеграммалар немесе кабельдер деп аталады.

Ерте сигнал беру

Алыстан хабар беру – ежелден келе жатқан тәжірибе. Ең көне мысалдардың бірі – Ұлы Қытай қабырғасының сигнал мұнаралары. 400 жылға дейін сигналдар маяк оттарымен немесе барабан соғуларымен жіберілетін. 200 жылға дейін күрделі жалау сигнализациясы дамыды, ал Хан әулеті кезінде (б.з.д. 200 – 220 ж.) сигнализаторлар сигналдарды жіберу үшін жарық, жалауша немесе оқ атуды таңдады. Тан әулеті (618–907) кезінде хабар 24 сағат ішінде 700 миль (1127 км) қашықтықта жіберілуі мүмкін еді. Мин әулеті (1368–1644) ықтимал сигналдарға артиллерия қосты. Сигнал беру күрделі болған кезде (мысалы, жаудың күшін көрсету үшін әр түрлі түсті тулар қолданылуы мүмкін), алдын ала белгіленген хабарламалар ғана жіберілуі мүмкін. Қытайдың сигнал беру жүйесі Ұлы Қабырғадан да алысқа созылған. Қабырғадан алыс орналасқан сигнал мұнаралары шабуыл туралы ерте ескерту үшін пайдаланылды. Басқалары сауда жолдарын, әсіресе Жібек жолын қорғау мақсатында одан да алыс жерде салынған. Сигналдық оттар Еуропа мен басқа жерлерде әскери мақсаттарда кеңінен қолданылды. Рим әскері де, олардың жаулары да оларды жиі қолданған, ал кейбір стансалардың қалдықтары әлі күнге дейін сақталған. Еуропалық/Жерорта теңізі сигнализациясы жүйелері мен мүмкін болатын хабарламалар туралы мәліметтер аз. Деректері белгілі бірнеше жүйелердің бірі – Еней Тактикустың (б.з.д. 4 ғасыр) жүйесі. Тактикустың жүйесі екі сигнал стансасында су толтырылған ыдыстарға ие болды, олар синхронды түрде сарқылды. Қай хабарлама жіберіліп, қайсы қабылданғанын айтуға арналған жылжымалы шкаладағы белгілер қолданылды. Синхрондауды сақтау үшін суды құюды қашан бастау және тоқтату керектігін көрсететін оттықтар арқылы жіберілетін сигналдар. Жоғарыда айтылған сигнал беру жүйелерінің ешқайсысы да кездейсоқ қашықтықтан кездейсоқ хабарларды бере алатын жүйе мағынасында шынайы телеграфтар емес. Сигнал беру релелік станцияларының желілері кез келген қажетті қашықтыққа хабарлама жібере алады, бірақ бұл жүйелердің барлығы олар жібере алатын хабарламалар ауқымында қандай да бір шамада шектеледі. Алфавиттік кодты флаг семафоры сияқты жүйе кез келген хабарламаны жібере алады, бірақ жүйе екі адамның арасындағы қысқа қашықтыққа арналған. Кеме көпірінен машина бөлмесіне нұсқаулар жіберу үшін қолданылатын қозғалтқыш телеграфы екі критерийге де сәйкес келмейді; оның қашықтығы шектеулі және хабарламалар жинағы өте қарапайым. Бұл талаптарға сай келетін бір ғана ежелгі сигнал беру жүйесі сипатталған. Бұл – алфавит кодтауы үшін Полибиус квадратын қолданатын жүйе. Полибий (б.з.д. 2 ғасыр) екі топ отты біріне-бірі жалғастырып, алфавит әріптерінің координаттарын анықтауды ұсынды. Бұл торлардың саны сол әріптің орналасқан квадратты көрсетеді. Бұл жүйе бұрын-соңды қолданылғаны туралы нақты дерек жоқ, бірақ кейбір ежелгі мәтіндерде бірнеше үзінділер бар, олар кейбір пікірлерге орай. Мысалы, Холцман мен Пехрсон Ливийдің оны бірінші Македония соғысы кезінде 207 жылы Македонияның Филипп V қолданғанын сипаттағанын айтады. Тек 17 ғасырға дейін шынайы телеграф деп аталатын басқа ештеңе болған жоқ және алғаш рет эксперименталды деңгейде 1767 жылы сэр Ричард Ловелл Эджворт жүзеге асырды. Бірінші оптикалық телеграф желісін Клод Шапп ойлап тапты және ол 1793 жылдан бастап Францияда жұмыс істеді. Екі ең кең ауқымды жүйе Францияда Шаппе, көршілес елдерге филиалдары бар және Швецияда Абрахам Николас Эделькранц жүйесі болды. 1790–1795 жылдары Француз төңкерісінің шарықтауында Францияға жауларының соғыс күшін тежеу үшін жылдам және сенімді байланыс жүйесі қажет болды. 1790 жылы Шапп ағайындылары орталық үкіметке ақпарларды және бұйрықтарды қысқа мерзімде алуға мүмкіндік беретін байланыс жүйесін ойлап табуға кірісті. 1791 жылы 2 наурызда сағат 11:00-де олар "si vous réussissez, vous serez bientôt couverts de gloire" (Егер сіз сәтті болсаңыз, сіз жақында даңққа бөленесіз) деген хабарламаны Брулон мен Парке аралығында жіберді. 1792 жылы Клод Инженер Телеграф болып тағайындалды және Париж мен Лилль арасындағы станциялар желісін құруды тапсырды, бұл қашықтық Франция мен Австрия арасындағы соғысқа арналған хабарларды жеткізу үшін пайдаланылды. 1794 жылы ол конде-сюр-ль-эскаутты француздар австриялықтардан бір сағаттан аз уақыттан кейін басып алғаны туралы хабар әкелді. 1846 жылы жүйені электр телеграфымен ауыстыру туралы шешім қабылданды, бірақ оны толықтай пайдаланудан шығару он жылға созылды. Севастопольдің құлауы туралы 1855 жылы Чаппе телеграфы хабарлаған.

Passing messages by signalling over distance is an ancient practice. One of the oldest examples is the signal towers of the Great Wall of China. In 400 BC, signals could be sent by beacon fires or drum beats. By 200 BC complex flag signalling had developed, and by the Han dynasty (200 BC – 220 AD) signallers had a choice of lights, flags, or gunshots to send signals. By the Tang dynasty (618–907) a message could be sent 700 mile (1127 km) in 24 hours. The Ming dynasty (1368–1644) added artillery to the possible signals. While the signalling was complex (for instance, different coloured flags could be used to indicate enemy strength), only predetermined messages could be sent. The Chinese signalling system extended well beyond the Great Wall. Signal towers away from the wall were used to give early warning of an attack. Others were built even further out as part of the protection of trade routes, especially the Silk Road. Signal fires were widely used in Europe and elsewhere for military purposes. The Roman army made frequent use of them, as did their enemies, and the remains of some of the stations still exist. Few details have been recorded of European/Mediterranean signalling systems and the possible messages. One of the few for which details are known is a system invented by Aeneas Tacticus (4th century BC). Tacticus's system had water filled pots at the two signal stations which were drained in synchronisation. Annotation on a floating scale indicated which message was being sent or received. Signals sent by means of torches indicated when to start and stop draining to keep the synchronisation. None of the signalling systems discussed above are true telegraphs in the sense of a system that can transmit arbitrary messages over arbitrary distances. Lines of signalling relay stations can send messages to any required distance, but all these systems are limited to one extent or another in the range of messages that they can send. A system like flag semaphore, with an alphabetic code, can certainly send any given message, but the system is designed for short range communication between two persons. An engine order telegraph, used to send instructions from the bridge of a ship to the engine room, fails to meet both criteria; it has a limited distance and very simple message set. There was only one ancient signalling system described that does meet these criteria. That was a system using the Polybius square to encode an alphabet. Polybius (2nd century BC) suggested using two successive groups of torches to identify the coordinates of the letter of the alphabet being transmitted. The number of said torches held up signalled the grid square that contained the letter. There is no definite record of the system ever being used, but there are several passages in ancient texts that some think are suggestive. Holzmann and Pehrson, for instance, suggest that Livy is describing its use by Philip V of Macedon in 207 BC during the First Macedonian War. Nothing else that could be described as a true telegraph existed until the 17th century. and were first implemented on an experimental level by Sir Richard Lovell Edgeworth in 1767. The first successful optical telegraph network was invented by Claude Chappe and operated in France from 1793. The two most extensive systems were Chappe's in France, with branches into neighbouring countries, and the system of Abraham Niclas Edelcrantz in Sweden. During 1790–1795, at the height of the French Revolution, France needed a swift and reliable communication system to thwart the war efforts of its enemies. In 1790, the Chappe brothers set about devising a system of communication that would allow the central government to receive intelligence and to transmit orders in the shortest possible time. On 2 March 1791, at 11 am, they sent the message "si vous réussissez, vous serez bientôt couverts de gloire" (If you succeed, you will soon bask in glory) between Brulon and Parce, a distance of The first means used a combination of black and white panels, clocks, telescopes, and codebooks to send their message. In 1792, Claude was appointed Ingénieur Télégraphiste and charged with establishing a line of stations between Paris and Lille, a distance of It was used to carry dispatches for the war between France and Austria. In 1794, it brought news of a French capture of Condé sur l'Escaut from the Austrians less than an hour after it occurred. A decision to replace the system with an electric telegraph was made in 1846, but it took a decade before it was fully taken out of service. The fall of Sevastopol was reported by Chappe telegraph in 1855.

Электрлік телеграф

Электр телеграфы туралы алғашқы идеялар 1753 жылы пит шарларының электростатикалық бұрылыстарын пайдалану, 1804 жылы Кампильо және 1809 жылы фон Зөммерингтің қышқылдағы электрохимиялық көпіршіктер туралы ұсыныстарын қамтиды. Едәуір қашықтықтағы алғашқы тәжірибелік жүйені 1816 жылы Рональдс электростатикалық генераторды пайдаланып жасаған. Рональдс өзінің өнертабысын британдық Адмиралтействоға ұсынды, бірақ ол қажетсіз деп қабылданды, өйткені Лондондағы Адмиралтействоны Портсмуттағы негізгі флоттық базасына байланыстыратын қолданыстағы оптикалық телеграф олардың мақсаттарына жеткілікті деп есептелді. 1844 жылы электр телеграфы қолданыла бастағаннан кейін, Адмиралтействоның оптикалық телеграфы әлі де қолданылып келді, бірақ ауа райының нашар болуы оны жылдың көптеген күндері қолдануға мүмкіндік бермейтін еді. Ақырында электростатикалық телеграфтар электромагниттік жүйелердің пайдасына тасталды. Ертедегі тәжірибелік жүйе (Шиллинг, 1832) Санкт-Петербург пен Кронштадт арасында телеграф орнату туралы ұсынысқа әкелді, бірақ ол ешқашан аяқталмады. Бірінші жұмыс істейтін электр телеграфы (Гаусс пен Вебер, 1833) Геомагниттік өрісті эксперименттік зерттеу кезінде Геттинген обсерваториясын 1 км қашықтықтағы Физика институтына байланыстырды. Алғашқы коммерциялық телеграфты Кук пен Уитстоун 1837 жылы 10 маусымда ағылшын патентіне ие болды. Ол сол жылдың шілдесінде Лондон және Бирмингем темір жолында көрсетілді. 1839 жылдың шілдесінде Лондон Паддингтон станциясы мен Батыс Дрейтон арасындағы Ұлы Батыс темір жолының бір бөлігінде 21 км қашықтықта сигнал беру үшін бес ине, бес сым жүйесі орнатылды. Алайда, теміржол компанияларының теміржол сигнализациясы үшін оның телеграфын кеңінен қолдануына тырысқан Кук бірнеше рет таныс, бірақ қысқа қашықтықтағы бумен жұмыс істейтін пневматикалық сигнализация жағында қабылданды. Оның телеграфты қолданған кезде де, ол тәжірибелік деп саналды және компания телеграф желісін Слауға дейін кеңейтуді қаржыландыру жоспарын тастады. Алайда, бұл электр телеграфына жаңалық әкелді, өйткені осы уақытқа дейін Ұлы Батыс эксклюзивті пайдалануда тұрып, Кукке қоғамдық телеграф кеңселерін ашуға рұқсат бермеді. Кук өз қаражаты есебінен желісін ұзартты және темір жолдың оны тегін пайдалануға құқығымен алмасу үшін оны халыққа ашуға келісті. Кук пен Уитстон телеграфы да бірқатар жақсартулар нәтижесінде бір сымдық жүйемен аяқталды, бірақ әлі де өздерінің коды мен инелік дисплейлерін қолданады. Алайда Ұлыбритания мен Британ империясы Кук пен Уитстон жүйесін, кей жерлерде 1930 жылдары қолданып келді. Бұл Уитстоун орналасқан Эустон темір жол станциясы мен Камден Таундағы машина үйі арасында, Лондон мен Бирмингем темір жолының бас инженері Роберт Стивенсонмен бірге Кук орналасқан жерде көрсетілді. Бұл хабарлар 1-77 жағалауға дейін пойыздарды тартуға арналған арқанды тасымалдау жүйесінің жұмыс істеуіне қатысты. Дүниедегі алғашқы тұрақты темір жол телеграфы 1839 жылы шілдеде Лондон Паддингтон мен Батыс Дрейтон арасында Ұлы Батыс темір жолында төрт инелі жүйені пайдаланатын электр телеграфпен аяқталды. Сигнал беру "блок" жүйесі туралы түсінікті Кук 1842 жылы ұсынған. Темір жол сигналды телеграфиясы Куктің бастапқы тұжырымдамасынан бір ғасырдан астам уақыт бойы өзгерген жоқ. Бұл жүйеде әрбір темір жол әр түрлі ұзындықтағы учаскелерге бөлінген. Блокка кіру және одан шығу электр телеграф арқылы рұқсат етілуі және желі жағындағы семафор сигналдарымен белгіленуі керек еді, сондықтан тек бір пойыз рельстерді алып жүре алатын. Куктің бастапқы жүйесінде бір инелі телеграф тек екі хабарды көрсету үшін бейімделген: "Желіні тазалау" және "Желіні бұғаттау". Сигнал беруші желідегі сигналдарды сәйкесінше реттейді. 1844 жылы алғаш рет іске асырылғанда, әр станция желідегі станциялар санымен бірдей инелерге ие болды, бұл жол қозғалысының толық суретін береді. Жолдар кеңейген сайын, бір бағыттағы әрбір блок үшін бір жұп бір инелі аспаптар тізбесін қабылдады.

The early ideas for an electric telegraph included in 1753 using electrostatic deflections of pith balls, proposals for electrochemical bubbles in acid by Campillo in 1804 and von Sömmering in 1809. The first experimental system over a substantial distance was by Ronalds in 1816 using an electrostatic generator. Ronalds offered his invention to the British Admiralty, but it was rejected as unnecessary, the existing optical telegraph connecting the Admiralty in London to their main fleet base in Portsmouth being deemed adequate for their purposes. As late as 1844, after the electrical telegraph had come into use, the Admiralty's optical telegraph was still used, although it was accepted that poor weather ruled it out on many days of the year. Eventually, electrostatic telegraphs were abandoned in favour of electromagnetic systems. An early experimental system (Schilling, 1832) led to a proposal to establish a telegraph between St Petersburg and Kronstadt, but it was never completed. The first operative electric telegraph (Gauss and Weber, 1833) connected Göttingen Observatory to the Institute of Physics about 1 km away during experimental investigations of the geomagnetic field. The first commercial telegraph was by Cooke and Wheatstone following their English patent of 10 June 1837. It was demonstrated on the London and Birmingham Railway in July of the same year. In July 1839, a five needle, five wire system was installed to provide signalling over a record distance of 21 km on a section of the Great Western Railway between London Paddington station and West Drayton. However, in trying to get railway companies to take up his telegraph more widely for railway signalling, Cooke was rejected several times in favour of the more familiar, but shorter range, steam powered pneumatic signalling. Even when his telegraph was taken up, it was considered experimental and the company backed out of a plan to finance extending the telegraph line out to Slough. However, this led to a breakthrough for the electric telegraph, as up to this point the Great Western had insisted on exclusive use and refused Cooke permission to open public telegraph offices. Cooke extended the line at his own expense and agreed that the railway could have free use of it in exchange for the right to open it up to the public. The Cooke and Wheatstone telegraph, in a series of improvements, also ended up with a one wire system, but still using their own code and needle displays. However, Great Britain and the British Empire continued to use the Cooke and Wheatstone system, in some places as late as the 1930s. This was demonstrated between Euston railway station—where Wheatstone was located—and the engine house at Camden Town—where Cooke was stationed, together with Robert Stephenson, the London and Birmingham Railway line's chief engineer. The messages were for the operation of the rope haulage system for pulling trains up the 1 in 77 bank. The world's first permanent railway telegraph was completed in July 1839 between London Paddington and West Drayton on the Great Western Railway with an electric telegraph using a four needle system. The concept of a signalling "block" system was proposed by Cooke in 1842. Railway signal telegraphy did not change in essence from Cooke's initial concept for more than a century. In this system each line of railway was divided into sections or blocks of varying length. Entry to and exit from the block was to be authorised by electric telegraph and signalled by the line side semaphore signals, so that only a single train could occupy the rails. In Cooke's original system, a single needle telegraph was adapted to indicate just two messages: "Line Clear" and "Line Blocked". The signaller would adjust his line side signals accordingly. As first implemented in 1844 each station had as many needles as there were stations on the line, giving a complete picture of the traffic. As lines expanded, a sequence of pairs of single needle instruments were adopted, one pair for each block in each direction.

Вигваг

Вигваг – бір жалауды қолдана отырып сигнал берудің бір түрі. Көптеген жалауды сигнал беру түрлері салыстырмалы түрде қысқа қашықтықта қолданылатын болса, вигваг кейбір жағдайларда 20 мильге (32 км) дейін қашықтықты арттыруға арналған. Вигваг бұл мақсатқа үлкен жалауды пайдалану арқылы қол жеткізді – бір жалауды екі қолмен ұстауға болады, бұл әр қолда бір жалауы бар жалау семафорынан өзгеше, және белгілер ретінде жағдайлар емес, қозғалыстарды қолдану арқылы, себебі қозғалыстарды көру оңай. Оны 1850 жылдары АҚШ армиясының хирургы Альберт Джей Майер ойлап тапты, ол кейіннен Сигнал корпусының алғашқы басшысы болды. Вигваг Америка Азамат соғысы кезінде кеңінен қолданылды, ол электр телеграфтың жетіспейтін жерлерін толтырды. Электр телеграф он жылдан астам уақыттан бері қолданылып келсе де, желі әлі барлық жерге жетпеді және әскери қолдануға қолайлы, тасымалданатын, берік жабдықтар бірден қол жетімді болған жоқ. Соғыс кезінде тұрақты немесе жартылай тұрақты станциялар құрылды, олардың кейбіреулері аса биік мұнаралар болды, ал жүйе байланыс желісі деп атауға лайық болды.

Гелиограф

Гелиограф – бұл, әдетте Морзе кодын қолдана отырып, айнамен күн сәулесінің шағылысуы арқылы хабарларды жіберетін телеграф. Осы типтегі телеграф идеясы алғаш рет геодезиялық құралдарды өңдеу ретінде ұсынылған (Гаусс, 1821). Келесі жылдары айналар байланыс үшін әртүрлі мақсаттарда қолданылды, көбінесе әскери мақсаттарда, бірақ кеңінен қолданыс тапқан алғашқы құрылғы жылжымалы айнасы бар гелиограф болды (Манс, 1869). Француздар бұл жүйені 1870–71 жылдарғы Парижді қоршау кезінде пайдаланды, ал түнде сигнал беру үшін керосин шамдарын жарық көзі ретінде қолданды. Оның жетілдірілген нұсқасы (Begbie, 1870) британдық әскерлер көптеген отарлық соғыстарда, соның ішінде Англо-зулу соғысында (1879) қолданылды. Кейіннен операторға электр телеграфтағыдай басқару мүмкіндігін беру үшін құрылғыға Морзе кілті қосылды. Гелиографтың тағы бір түрі – Коломб жапқышы бар гелиостат немесе гелиотроп. Гелиостат негізінен бекітілген айнасы бар геодезиялық құрал болғандықтан, өзіндік код жіберуге қабілетсіз болды. Осы шығу тегіне байланысты гелиостат термині кейде гелиографтың синонимі ретінде қолданылады. Коломб жапқышы (Болтон және Коломб, 1862) бастапқыда Морзе кодын сигнал шамдары арқылы Корольдік теңіз флотының кемелері арасында теңізде беру үшін ойлап табылды. Гелиографтың таза ауасы мен станцияларды орналастыруға қолайлы таулы жері болғандықтан, Американың оңтүстік-батысында пайдалануға өте ыңғайлы болды. Морзе нүктесінен ажырату үшін Морзе сызығын ұзарту қажет болды (американдық Морзе кодында қазіргі халықаралық Морзе кодына қарағанда әлдеқайда қысқа). Морзе телеграфы (1837) бастапқыда қағаз лентадағы белгілерді жасау жүйесі ретінде жоспарланған. Химиялық телеграф көк түсті белгілермен жазу жылдамдығын арттырды (Бэйн, 1846), бірақ Морзеден патенттік талас кешіктірді. Алғашқы толыққанды баспа телеграфы (яғни, қарапайым мәтінмен басып шығару) маргаритка гүл тәрізді принтер сияқты типтердің айналмалы доңғалағын қолданды (Хаус, 1846, Хьюз, 1855 ж. жетілдірді). Бұл жүйені Western Union қабылдады. Алғашқы телепринтерлер Бодо кодын қолданды, ол бес биттік екілік код. Бұл француз телеграфында бес пернелі пернетақтамен қолдану үшін жасалған телеграф коды (Бодо, 1874). Телепринтерлер толық әріптік-сандық пернетақтадан да осы кодты шығарды. Бодо кодың және одан кейінгі телеграф кодтарының ерекшелігі – Морзе кодынан айырмашылығы, әрбір символдың ұзындығы бірдей болды, бұл оны машинаға қолайлы етті. Бодо коды ең алғашқы ленталық принтерлерде (Калахан, 1867) қолданылды, бұл ашық компаниялардың бағасы туралы ақпаратты жаппай тарату жүйесі болды.

A heliograph is a telegraph that transmits messages by flashing sunlight with a mirror, usually using Morse code. The idea for a telegraph of this type was first proposed as a modification of surveying equipment (Gauss, 1821). Various uses of mirrors were made for communication in the following years, mostly for military purposes, but the first device to become widely used was a heliograph with a moveable mirror (Mance, 1869). The system was used by the French during the 1870–71 siege of Paris, with night time signalling using kerosene lamps as the source of light. An improved version (Begbie, 1870) was used by British military in many colonial wars, including the Anglo Zulu War (1879). At some point, a morse key was added to the apparatus to give the operator the same degree of control as in the electric telegraph. Another type of heliograph was the heliostat or heliotrope fitted with a Colomb shutter. The heliostat was essentially a surveying instrument with a fixed mirror and so could not transmit a code by itself. The term heliostat is sometimes used as a synonym for heliograph because of this origin. The Colomb shutter (Bolton and Colomb, 1862) was originally invented to enable the transmission of morse code by signal lamp between Royal Navy ships at sea. The heliograph was ideal for use in the American Southwest due to its clear air and mountainous terrain on which stations could be located. It was found necessary to lengthen the morse dash (which is much shorter in American Morse code than in the modern International Morse code) to aid differentiating from the morse dot. The Morse telegraph (1837) was originally conceived as a system marking indentations on paper tape. A chemical telegraph making blue marks improved the speed of recording (Bain, 1846), but was delayed by a patent challenge from Morse. The first true printing telegraph (that is printing in plain text) used a spinning wheel of types in the manner of a daisy wheel printer (House, 1846, improved by Hughes, 1855). The system was adopted by Western Union. Early teleprinters used the Baudot code, a five bit sequential binary code. This was a telegraph code developed for use on the French telegraph using a five key keyboard (Baudot, 1874). Teleprinters generated the same code from a full alphanumeric keyboard. A feature of the Baudot code, and subsequent telegraph codes, was that, unlike Morse code, every character has a code of the same length making it more machine friendly. The Baudot code was used on the earliest ticker tape machines (Calahan, 1867), a system for mass distributing information on current price of publicly listed companies.

Автоматтандырылған перфокарталық беріліс

Перфорациялық таспада хабарды алдымен телеграф жүйесінің кодын пайдаланып перфорациялық таспаға теріп жазады – мысалы, Морзе кодын. Содан кейін, бірден немесе кейінірек, хабарды телеграф желісіне жіберетін тарату машинасы арқылы өткізіледі. Бірнеше хабарлама бір таспаға тізбектей жазылуы мүмкін. Мұның артықшылығы – хабарлар тұрақты, жылдам темппен жіберіледі, бұл қолданыстағы телеграф желілерін толыққанды пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл әдістің экономикалық тиімділігі ұзақ және қарбалас маршруттарда ең жоғары болады, онда таспа дайындаудың қосымша шығыны, көбірек телеграф желілерін ұстауға кеткен шығыннан асып түседі. Перфорациялық таспаны алғаш пайдаланған машина – Бейннің телепринтері (Бэйн, 1843), бірақ бұл жүйе шектеулі қолданысқа ие болды. Бейн жүйесінің кейінгі нұсқалары минутына 1000 сөздейін жылдамдыққа жетті, бұл адам операторынан әлдеқайда жоғары. Алғашқы кеңінен қолданылған жүйе (Уитстоун, 1858) 1867 жылы Британдық Бас поштасында қолдануға енгізілді. Уитстоун жүйесінің ерекшелігі – биполярлық кодтауды қолдану болды. Яғни, оң және теріс полярлық кернеулер пайдаланылды. Биполярлық кодтаудың бірнеше артықшылығы бар, соның бірі – ол дуплекстік байланысқа мүмкіндік береді. Уитстоунның таспа оқу құрылғысы минутына 400 сөзді оқи алатын.

Теңіз телеграф кабельдері

Әлемдік коммуникация желісі мұхиттар арқылы телеграф кабельдерін төсеуді қажет етті. Құрлықта кабельдерді полюстерден ілінген, оқшауланбаған күйде жүргізуге болады. Су астында иілгіш, теңіз суының өтуіне қарсы тұра алатын жақсы оқшаулағыш қажет болды. 1843 жылы Уильям Монтгомери Сингапурдан Лондонға үлгілер жібергеннен кейін, гутта-перча – *Palaquium gutta* ағашынан алынатын табиғи резеңке – бұл мәселенің шешімі болды. Жаңа материалды Майкл Фарадей сынап көрді, ал 1845 жылы Уитстон оны Джон Уоткинс Бретт жоспарлаған Дувр мен Кале арасындағы кабельде пайдалануды ұсынды. Оңтүстік-Шығыс Темір Жолы компаниясы 3 километрлік гутта-перча оқшауланған кабельді Фолькстоун жағалауындағы кемеге телеграф хабарламаларымен сәтті сынап, бұл идеяның тиімді екенін дәлелдеді. Францияға кабель 1850 жылы төселді, бірақ француз балық аулау кемесі оны дерлік бірден кесіп тастады. Келесі жылы ол қайтадан төселді. 1866 жылы компания Изамбард Кингдом Брунельдің жобалаған, сол заманғы ең ірі кеме – SS Great Eastern арқылы жақсартылған кабельді төсеуде сәттілікке жетті. Бірнеше телеграф компаниясы бірігіп, 1872 жылы Шығыс Телеграф Компаниясын құрды. Австралия алғаш рет 1872 жылдың қазанында Дарвиндегі су асты телеграф кабелі арқылы әлемнің қалған бөлігімен байланысты. 1850-ші жылдардан бастап 20-шы ғасырдың басына дейін британдық су асты кабельдік жүйелер әлемдік жүйеге басымдық танытты. Бұл ресми стратегиялық мақсат ретінде белгіленді және «Барлық қызыл желі» деп аталды. 1896 жылы әлемде отыз кабель төсеу кемесі болды, олардың жиырма төрті британдық компанияларға тиесілі болды. 1892 жылы британдық компаниялар әлемдегі кабельдердің үштен екісіне иелік етті, ал 1923 жылы олардың үлесі әлі де 42,7 пайызды құрады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияның телеграф байланысы дерлік тоқтатылған жоқ, ал Германияның дүниежүзілік кабельдерін жылдам кесіп тастады.

Факсимилі

1843 жылы шотландтық өнертапқыш Александр Бэйн алғашқы факсимильді машина саналатын құрылғыны ойлап тапты. Ол өзінің өнертабысын "жазбаша телеграф" деп атады. Бэйннің телеграфы электр сымдары арқылы кескіндерді жіберуге қабілетті болды. Фредерик Бейквелл Бэйннің жобасын жетілдіріп, телефакс машинасының үлгісін көрсетті. 1855 жылы итальяндық дін қызметкері Джованни Казелли де кескіндерді жібере алатын электр телеграфын жасады. Казелли өзінің өнертабысын "Пантеграф" деп атады. Пантеграф сәтті сыналып, Париж мен Лион арасындағы телеграф желісінде пайдалануға бекітілді. 1881 жылы ағылшын өнертапқышы Шелфорд Бидуэлл кез келген екі өлшемді түпнұсқаны сканерлейтін, қолмен сызу немесе салу қажет емес, алғашқы телефакс машинасы – сканерлік фототелеграфты құрастырды. 1900 жыл шамасында неміс физигі Артур Корн Bildtelegraph-ты ойлап тапты, ол Еуропа континентінде кеңінен таралды, әсіресе 1908 жылы Парижден Лондонға іздестірілген адамның суретін жіберу кеңінен танымал болды, содан кейін радиофакс кеңінен қолданыла бастады. Оның басты бәсекелестері – Эдуард Белиннің Белинографы болды, ал 1930 жылдардан бастап неміс өнертапқышы Рудольф Хеллдің 1929 жылы ойлап тапқан Hellschreiber машинасы, механикалық кескінді сканерлеу және тарату саласындағы алғашқы қадам болды.

Сымсыз телеграф

1880-жылдардың соңы мен 1890-жылдардың басында жаңа түсінікке ие болған құбылыстың ашылуы және дамуы – Герц толқынының сымсыз телеграфиясы, радиотелеграфия немесе (кейін) жай ғана «радио» деп аталатын сымсыз телеграфияның бір түрі болды. 1886 және 1888 жылдар аралығында Генрих Рудольф Герц өзінің тәжірибелерінің нәтижелерін жариялады, онда ол электромагниттік толқындарды (радио толқындарды) ауа арқылы жіберіп, Джеймс Клерк Максвеллдің 1873 жылғы электромагниттік сәулелену теориясын дәлелдеді. Көптеген ғалымдар мен өнертапқыштар осы жаңа құбылысты зерттеді, бірақ басым пікір бойынша, бұл жаңа толқындар (жарыққа ұқсас) жарық сияқты аз қашықтықта таралады және сондықтан ұзақ қашықтыққа байланыс үшін тиімсіз болады. 1894 жылдың соңында жас итальяндық өнертапқыш Гульельмо Маркони Герц толқындары (радио толқындары) негізінде коммерциялық сымсыз телеграфия жүйесін құру идеясымен айналыса бастады, бұл бағытта басқа өнертапқыштардың ешкім тырыспағанын байқады. Бұрынғы ғалымдар мен өнертапқыштардың идеяларын пайдалана отырып, Маркони олардың құралдарын сынақ-қателер арқылы қайта жасап, сымдық телеграфия сияқты жұмыс істейтін радио негізделген сымсыз телеграфия жүйесін құруға тырысты. Ол 1895 жылға дейін өз зертханасында жүйемен жұмыс істеді, содан кейін далалық сынақтарда оның қашықтығын арттыру үшін жақсартулар жасады. Көптеген табыстардан кейін, оның ішінде хабар таратушы мен қабылдағышты жерге қосу арқылы сымдық телеграфия тұжырымдамасын қолдану, Маркони 1896 жылдың басында радионы күтілгендей аз қашықтықтан тыс жерге жібере алды. Италия үкіметінің қызығушылығын тудыра алмаған 22 жасар өнертапқыш 1896 жылы телеграфия жүйесін Ұлыбританияға әкеліп, Уэльстегі Уильям Приспен кездесті, ол осы саладағы маңызды тұлға және Бас пошта басқармасының бас инженері болды. Британ үкіметі үшін бірқатар демонстрациялар жасалды – 1897 жылдың наурызында Маркони Морзе кодымен сигналдарды Салисбери жазығы арқылы шамамен 900 км қашықтыққа жіберді. 1897 жылдың 13 мамырында Маркони Кардифф пошта кеңсесінің инженері Джордж Кемптің көмегімен Flat Holm-нен Лавернокке (Уэльстегі Пэнарт маңы) су арқылы алғашқы сымсыз сигналдарды жіберді. Оның даңқы артып, ол көп ұзамай Англия арнасынан (1899), жағалаудан кемеге (1899) және ақырында Атлантикадан (1901) сигналдар жіберіп жатты. Радионың осы демонстрацияларын зерттеу, ғалымдар қысқа қашықтықта таралуы күтілген құбылыстың «көрініс сызығынан» тыс қалай таралатынын анықтауға тырысты, бұл 1902 жылы Жер атмосферасындағы радио толқындарын қайтаратын қабатты ашуға әкелді, кейіннен ионосфера деп аталды. Радиотелеграфия теңіз апаттарында құтқару жұмыстарына тиімді болып шықты, өйткені ол кемелер арасында және кемеден жағаға дейін тиімді байланыс орнатуға мүмкіндік берді. 1904 жылы Маркони түнгі жаңалықтарды жазылған кемелерге тарату үшін алғашқы коммерциялық қызметті бастады, олар оларды өздерінің борттағы газеттеріне енгізе алды. 1907 жылдың 17 қазанында Атлантика арқылы тұрақты радиотелеграфиялық байланыс басталды. Айта кетейік, Марконидің құралы «Титаник» апатына қатысты құтқару жұмысына көмектесті, сонда Ұлыбританияның бас пошта министрі түйіндеп айтқанда: «Құтқарылғандардың барлығы бір адам, мырза Маркони және оның керемет өнертабысы арқасында құтқарылды».

The late 1880s through to the 1890s saw the discovery and then development of a newly understood phenomenon into a form of wireless telegraphy, called Hertzian wave wireless telegraphy, radiotelegraphy, or (later) simply "radio". Between 1886 and 1888, Heinrich Rudolf Hertz published the results of his experiments where he was able to transmit electromagnetic waves (radio waves) through the air, proving James Clerk Maxwell's 1873 theory of electromagnetic radiation. Many scientists and inventors experimented with this new phenomenon but the consensus was that these new waves (similar to light) would be just as short range as light, and, therefore, useless for long range communication. At the end of 1894, the young Italian inventor Guglielmo Marconi began working on the idea of building a commercial wireless telegraphy system based on the use of Hertzian waves (radio waves), a line of inquiry that he noted other inventors did not seem to be pursuing. Building on the ideas of previous scientists and inventors Marconi re engineered their apparatus by trial and error attempting to build a radio based wireless telegraphic system that would function the same as wired telegraphy. He would work on the system through 1895 in his lab and then in field tests making improvements to extend its range. After many breakthroughs, including applying the wired telegraphy concept of grounding the transmitter and receiver, Marconi was able, by early 1896, to transmit radio far beyond the short ranges that had been predicted. Having failed to interest the Italian government, the 22 year old inventor brought his telegraphy system to Britain in 1896 and met William Preece, a Welshman, who was a major figure in the field and Chief Engineer of the General Post Office. A series of demonstrations for the British government followed—by March 1897, Marconi had transmitted Morse code signals over a distance of about across Salisbury Plain. On 13 May 1897, Marconi, assisted by George Kemp, a Cardiff Post Office engineer, transmitted the first wireless signals over water to Lavernock (near Penarth in Wales) from Flat Holm. His star rising, he was soon sending signals across the English Channel (1899), from shore to ship (1899) and finally across the Atlantic (1901). A study of these demonstrations of radio, with scientists trying to work out how a phenomenon predicted to have a short range could transmit "over the horizon", led to the discovery of a radio reflecting layer in the Earth's atmosphere in 1902, later called the ionosphere. Radiotelegraphy proved effective for rescue work in sea disasters by enabling effective communication between ships and from ship to shore. In 1904, Marconi began the first commercial service to transmit nightly news summaries to subscribing ships, which could incorporate them into their on board newspapers. A regular transatlantic radio telegraph service was finally begun on 17 October 1907. Notably, Marconi's apparatus was used to help rescue efforts after the sinking of Britain's postmaster general summed up, referring to the Titanic disaster, "Those who have been saved, have been saved through one man, Mr. Marconi and his marvellous invention."

Радиосыз сымсыз телеграф

Радиотелеграфтың сәтті дамуына дейін 50 жыл бойы өнертапқыштардың сымсыз телеграфты басқа жолдармен құруға бағытталған, бірақ нәтижесіз аяқталған түрлі тәжірибелері жасалды.

Жер, су және ауа өткізгіштері

Бірнеше сымсыз электрлік сигнализация схемалары, электр тоқтары су, жер және ауа арқылы ұзақ аралыққа жүргізілуі мүмкін деген (кейде қате) идеяға негізделген, практикалық радио жүйелері қол жетімді болғанға дейін телеграфия үшін зерттелді. Алғашқы телеграф желілері толық электрлік тізбекті немесе "контурды" құру үшін екі станцияның арасында екі сымды қолданды. Алайда, 1837 жылы Мюнхендегі Карл Август фон Штайнхейл әр станциядағы бір тірегін жерге көмілген металл пластиналармен жалғап, бір сымды алып тастап, телеграф байланысын бір сыммен жүргізе алатынын анықтады. Бұл екі сымды да алып тастау мүмкін екендігі туралы болжамдарға әкелді, сондықтан станцияларды байланыстыратын сымдарсыз жер арқылы телеграф сигналдарын беру мүмкін. Басқа да тәжірибелер электр тогын су тораптары арқылы, мысалы, өзендер арқылы жіберу үшін жасалды. Осы бағыттағы көрнекті тәжірибешілер АҚШ-тағы Сэмюэл Ф. Б. Морс және Ұлыбританиядағы Джеймс Боуман Линдсей болды, ол 1854 жылдың тамызында диірмен бөгеті арқылы берілуді көрсетті. АҚШ-тың өнертапқыштары Уильям Генри Уорд (1871) және Махлон Лоумис (1872) төмен биіктікте қолжетімді электрлендірілген атмосфералық қабат бар деген қате сенімге негізделген электрлік өткізгіш жүйелерді жасады. Олар атмосфералық токты "жер тогы" арқылы кері қайту жолымен байланыстырудың сымсыз телеграфияға мүмкіндік беретінін, сонымен қатар жасанды батареяларды жою арқылы телеграфқа қуат беретінін ойлады. Амос Долбиардың 1879 жылғы жер асты электр өткізгішін пайдаланып 250 метр қашықтықта хабар тарататын магниттік электр телефоны өткізгіш арқылы сымсыз хабар таратудың практикалық үлгісін көрсетті. 1890 жылдары өнертапқыш Никола Тесла Loomis-ке ұқсас, ауа мен жер арқылы электр қуатын сымсыз беру жүйесінде жұмыс істеді, ол сымсыз телеграфияны қосуды жоспарлады. Тесланың тәжірибелері оны электр энергиясын өткізу үшін бүкіл жер шарын пайдалануға болады деген қате тұжырымға әкелді. Бұл жүйе техникалық жағынан сәтті болды, бірақ экономикалық тұрғыдан емес, өйткені пойыз жолаушыларының телеграф қызметін пайдалануына қызығушылығы аз болды. 1888 жылғы Ұлы Боран кезінде бұл жүйе қарға көмілген пойыздардан сымсыз хабарлар жіберу және қабылдау үшін пайдаланылды. Бұзылған пойыздар Эдисонның сымсыз телеграф жүйесі арқылы байланыс жасай алды, бұл сымсыз телеграфты алғашқы рет жедел жәрдем шақыруларын жіберуге пайдаланған. Эдисон электростатикалық индукцияға негізделген кемеден жағалауға байланыс жүйесін патенттеуге де көмектесті. Электромагниттік индукциялық телеграф жүйесін ең сәтті жасаған Уильям Прейс, Ұлыбританиядағы Бас пошта кеңсесінің (GPO) пошта телеграфтарының бас инженері. Прейс 1884 жылы Grays Inn Road телеграф сымдары кездейсоқ жерге көмілген кабельдер арқылы жіберілген хабарламаларды алып бара жатқанда әсерді алғаш рет байқады. Ньюкаслдағы сынақтарда сымдардың параллель тікбұрыштарын пайдалана отырып, төрттен бір мильді жіберу сәтті өтті. 1892 жылы Бристоль каналы арқылы жүргізілген сынақтарда Прейс телеграфты шамамен 500 метр аралықтан өткізе алды. Алайда, оның индукциялық жүйесі үшін жіберу және қабылдау аяғында көптеген шақырымдық антенна сымдарының үлкен ұзындығы қажет болды. Жіберуші және қабылдағыш сымдардың ұзындығы судың немесе жердің енімен бірдей болуы керек. Мысалы, Прейстің станциясы Англияның Довер қаласынан Франция жағалауына дейін ағылшын арнасын алып өту үшін екі жағалауда 48 шақырымдай сымдарды жіберу және қабылдау қажет. Бұл фактілер жүйені кемелерде, қайықтарда және Ұлыбритания мен Гренландиядан әлдеқайда кіші аралдарда практикалық емес етті. Сонымен қатар, Preece жүйесінің қысқа қашықтығы су асты телеграф кабельдеріне қарағанда аз артықшылықтар бар екенін көрсетті.

Several wireless electrical signaling schemes based on the (sometimes erroneous) idea that electric currents could be conducted long range through water, ground, and air were investigated for telegraphy before practical radio systems became available. The original telegraph lines used two wires between the two stations to form a complete electrical circuit or "loop". In 1837, however, Carl August von Steinheil of Munich, Germany, found that by connecting one leg of the apparatus at each station to metal plates buried in the ground, he could eliminate one wire and use a single wire for telegraphic communication. This led to speculation that it might be possible to eliminate both wires and therefore transmit telegraph signals through the ground without any wires connecting the stations. Other attempts were made to send the electric current through bodies of water, to span rivers, for example. Prominent experimenters along these lines included Samuel F. B. Morse in the United States and James Bowman Lindsay in Great Britain, who in August 1854, was able to demonstrate transmission across a mill dam at a distance of
US inventors William Henry Ward (1871) and Mahlon Loomis (1872) developed electrical conduction systems based on the erroneous belief that there was an electrified atmospheric stratum accessible at low altitude. They thought atmosphere current, connected with a return path using "Earth currents" would allow for wireless telegraphy as well as supply power for the telegraph, doing away with artificial batteries. A more practical demonstration of wireless transmission via conduction came in Amos Dolbear's 1879 magneto electric telephone that used ground conduction to transmit over a distance of a quarter of a mile. In the 1890s inventor Nikola Tesla worked on an air and ground conduction wireless electric power transmission system, similar to Loomis', which he planned to include wireless telegraphy. Tesla's experiments had led him to incorrectly conclude that he could use the entire globe of the Earth to conduct electrical energy This system was successful technically but not economically, as there turned out to be little interest by train travelers in the use of an on board telegraph service. During the Great Blizzard of 1888, this system was used to send and receive wireless messages from trains buried in snowdrifts. The disabled trains were able to maintain communications via their Edison induction wireless telegraph systems, perhaps the first successful use of wireless telegraphy to send distress calls. Edison would also help to patent a ship to shore communication system based on electrostatic induction. The most successful creator of an electromagnetic induction telegraph system was William Preece, chief engineer of Post Office Telegraphs of the General Post Office (GPO) in the United Kingdom. Preece first noticed the effect in 1884 when overhead telegraph wires in Grays Inn Road were accidentally carrying messages sent on buried cables. Tests in Newcastle succeeded in sending a quarter of a mile using parallel rectangles of wire. In tests across the Bristol Channel in 1892, Preece was able to telegraph across gaps of about However, his induction system required extensive lengths of antenna wires, many kilometers long, at both the sending and receiving ends. The length of those sending and receiving wires needed to be about the same length as the width of the water or land to be spanned. For example, for Preece's station to span the English Channel from Dover, England, to the coast of France would require sending and receiving wires of about 30 mile (48 km) along the two coasts. These facts made the system impractical on ships, boats, and ordinary islands, which are much smaller than Great Britain or Greenland. Also, the relatively short distances that a practical Preece system could span meant that it had few advantages over underwater telegraph cables.

Телеграммалық қызметтер

Телеграммалық қызмет – телеграммалық хабарламаларды тікелей алушыға жеткізетін компания немесе мемлекеттік ұйым. Электр телеграфы қолжетімді болғанға дейін телеграммалық қызметтер іске қосылмаған. Алдыңғы оптикалық жүйелер көбінесе ресми үкіметтік және әскери мақсаттармен шектелген. Тарихи тұрғыдан алғанда, телеграммалар өзара байланысты телеграф кеңселердің желісі арқылы жіберілген. Адам жергілікті телеграф кеңсесіне келіп, хабарламаны басқа кеңсеге телеграф арқылы жіберу үшін сөзіне қарай ақы төлеп, адресатқа қағаз түрінде жеткізілген. Телеграммалық қызметтер әлемнің көп бөлігінде әлі де жұмыс істейді (елдер бойынша телеграммаларды қолдануға қараңыз), бірақ электрондық пошта мен мәтіндік хабарламалар көптеген елдерде телеграммаларды қолданудан шығарды, ал 1980 жылдан бері жыл сайын жіберілетін телеграммалар саны күрт азайды. Телеграммалық қызметтер әлі де бар жерлерде кеңселер арасындағы хабар алмасу телеграф арқылы емес, телекс немесе IP байланысы арқылы жүзеге асырылады.

Телеграмманың ұзындығы

Телеграммалар дәстүрлі түрде сөзбен төленгендіктен, хабарламалар жиі қысқартылып, ақпаратты мүмкіндігінше аз сөздерге сығымдауға тырысты, бұл "телеграмма стилі" деп аталды. 1900 жылдары АҚШ-та телеграмманың орташа ұзындығы 11,93 сөзді құрады; хабарламалардың жартысынан астамы 10 сөзден кем болды. Тағы бір зерттеуге сәйкес, 1950 жылға дейін Ұлыбританияда жіберілген телеграммалардың орташа ұзындығы 14,6 сөз немесе 78,8 символ болды. Неміс телеграммаларының орташа ұзындығы 11,5 сөз немесе 72,4 символді құрады. Телекс 1957 жылдың шілдесінде Канадаға, ал 1958 жылы АҚШ-қа енгізілді. 1963 жылы Америка стандарттар қауымдастығы ASCII деген жаңа кодты ұсынды. ASCII жеті биттік код болғандықтан, ол Бододан көбірек символдарды қолдай алды. Атап айтқанда, ASCII үлкен және кіші әріптерді қолдады, ал Бодо тек үлкен әріптерді ғана қолдады.

Құлдырау

Телеграфты пайдалану шамамен 1920 жылдан бастап тұрақты түрде төмендеді. 1990 жылдары интернет пайда болғанға дейін телеграф желілері телепринтер арқылы жаңалықтар агенттіктерінен ақпарат таратудың маңызды құралы болып қала берді. Western Union үшін ең табысты қызмет – ақша аудару болды. Осы қызмет телеграфтың маңыздылығы жойылғаннан кейін де Western Union компаниясын бизнесте ұзақ уақыт сақтап тұрды. 19 ғасырдың соңында телеграф қарапайым халық арасында кең таралған байланыс құралына айналды. Телеграф хабарламаны (ақпаратты) заттардың физикалық қозғалысынан немесе процестен бөліп алды. Жаңа технологияға қатысты қорқыныш та болды. Автор Аллан Киммельдің сөзіне сүйенсек, кейбір адамдар "телеграфтың артық, контекстсіз ақпарат тарату арқылы қоғамдық пікірталас сапасын төмендетуі мүмкін деген қорқынышпен жүрді". Генри Дэвид Торо Атлант мұхиты арқылы жатқан кабель туралы: "Мүмкін, американдық құлаққа алғашқы жетерлік жаңалық – принцесса Аделаиданың көк жөтелге шалдыққаны болса керек" деп ойлады. Киммельдің айтуынша, мұндай қорқыныштар қазіргі интернет дәуірінің көптеген ерекшеліктерін болжады. Бастапқыда телеграф қымбат болғанмен, ол қаржы, газет және теміржол салаларына зор әсер етті. Телеграф "теміржолдардағы" ұйымдардың өсуіне, қаржы және тауар нарықтарының консолидациясына, сондай-ақ фирмалар арасындағы ақпарат құнының төмендеуіне ықпал етті.

Танымал мәдениет

Оптикалық телеграф қызметтен тоқтағаннан кейін тез ұмытылды. Бірақ ол жұмыс істеген кезде, бүкіл Еуропа бойынша халыққа жақсы таныс еді. Көптеген кезеңдік суреттерде оның бейнесін көруге болады. Виктор Гюгоның "Le Telégraphe" поэмасы және "Telegrafen: Optisk kalender för 1858" телеграфқа арналған жинағы осы дәуірдің туындылары. Романтарда телеграф Стендальдың "Люсьен Левен" романында маңызды рөлде, ал Александр Дюманың "Граф Монте-Кристо" романында кездеседі. Киплингтің өлеңі, халықаралық телеграфияның (және жалпы жаңа технологиялардың) әлемге бейбітшілік пен өзара түсіністік әкелетіні туралы он тоғызыншы ғасырдың соңында кең таралған ойды бейнелейді. Америка мен Ұлыбританияны алғаш рет су асты телеграф кабелі байланыстырғанда, "Post" газеті былай деп жариялады:

Бұл – халықаралық қиындықтардың қанды салдарға жетпейтін, тіпті билеушілердің ақымақтығы мен теріс ниеттеріне қарамастан, соғыстың болмауына жол ашатын дәуірдің жаршысы.

Газет атаулары

Көптеген елдердегі көптеген газеттер мен жаңалықтар құралдары, мысалы Ұлыбританиядағы The Daily Telegraph, Үндістандағы The Telegraph, Нидерландыдағы De Telegraaf және АҚШ-тағы еврей телеграф агенттігі, электр телеграфиясы арқылы жаңалық алғандықтан "телеграф" сөзін қамтитын атаулармен аталып келді. Қазір жаңалық алудың басқа тәсілдері қолданылса да, осы атаулардың кейбіреуі сақталған.

Технология

Дарган, Дж. "Темір жол телеграфы", Австралия темір жол тарихи қоғамының бюллетені, 1985 жылғы наурыз, 49–71 беттер.

Пихлер, Франц, Магнитоэлектрлік дисклі телеграфтар: Уитстоун, Штёрер және Сименс еңбектері, AWA шолуы, 26 том, (2013). Росс, Нельсон Е. Телеграммаларды қалай дұрыс жазу керек. Телеграф кеңсесі (1928).

Уин, Эндрю; DOT DASH TO DOT. COM: Телеграфтан Интернетке қазіргі телекоммуникацияның қалай дамығаны (Springer, 2011). Уилсон, Джеффри, Ескі телеграфтар, Phillimore & Co Ltd 1976; жапсырмалы, семафорлық және басқа да механикалық телеграфтардың толық тарихы.