Кіріспе

Құс түрі Асыл құс (Struthidea cinerea), сондай-ақ сұр секіруші, жаман джек немесе бақытты отбасы деп те аталады, шамамен 33 см (13 дюйм) ұзындығы бар, жылдам қозғалатын сұр немесе қара құс. Бұл құс Австралияның туа біткен тұрғыны, орманды аймақтарда қозғалып, жер бетінде немесе оған жақын жердегі жәндіктер мен тұқымдарды жейді. Асыл құстар көбінесе 12-ге жуық топта болады, осы себепті олар 12 Пайғамбардың құрметіне аталған.

Таксономия

Бастапқыда орнитолог Джон Гулд 1837 жылы сипаттаған, оның түрлік эпитеті латынша cinerea – "күлгін сұр" дегенді білдіреді. Өзінің Struthidea туысына жататын бұл құс, балшық ұя салушылар немесе Corcoracidae отбасына кіреді. Бұрынғы ескі кітаптарда Grallinidae деп жазылған, бірақ Grallina туысы монархтар отбасына көшірілгеннен кейін бұл атау қолданылмайды. Бұл – қазіргі кезде қалған екі түрдің бірі, екіншісі – ақ қанатты қарға (Corcorax melanorhamphos). Ол сыртқы түрімен ерекшеленеді, бірақ мінез-құлқы жағынан көп ұқсастықтарды көрсетеді. Сазды ұя салушылар отбасы Corcoracidae енді тарырақ "негізгі қарғалар" тобына жатқызылған, оған қарғалар, сұрқылдақтар, жұмақ құстары, желпуіштер, монархтар және дронголар кіреді. Апостол құсы Киелі кітаптағы апостолдардың, яғни Иса Мәсіхтің он екі шәкіртінің құрметіне аталған. Шындығында, бұл құстар 6-дан 20-ға дейін жететін топта болып саяхаттайды және басқа топтармен бірігіп, 40-тан астам құстан тұратын үлкен топқа бірігуі мүмкін. Олардың әлеуметтік мінезі және қатты сөгіс/қырылдаған дауыстары көптеген халықтық атауларға әкелді. Оларды жергілікті жерде бітелерге шалған құс (көптеген бітелердің таралғандығына байланысты), бақытты құс және бақытты отбасы деп те атайды. "Күлгін сұр секіруші" – тағы бір атауы.

Сипаттама

Ұзындығы шамамен 33 см (13 дюйм) болатын елші құсы, көбінесе қара сұр түсті құс. Оның ұзын қара құйрығы күн сәулесінде жасыл реңге боялады. Басы, мойны және кеудесіндегі сұр қауырсындар ақшыл сұр түспен сызылған, ал қанаттары қоңыр. Аяқтары мен тұмсығы қара, ал көздері қоңыр немесе ақ.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Табиғи ареалы – ішкі Шығыс Австралия, солтүстік Виктория мен Шығыс Оңтүстік Австралияның малле аймақтарынан басталып, солтүстікке қарай Жаңа Оңтүстік Уэльс және Орталық-Батыс Квинсленд арқылы Перс шығанағына дейін созылады. Солтүстік территорияда оқшауланған популяциясы бар. Құрғақ, ашық орманды жерлер қолайлы мекендеу ортасы, әсіресе Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Каллитрис және Квинслендтегі Казуарина, ал Солтүстік территориядағы Лансвуд Бульвадди қоғамдастықтары. Көбейту маусымы тамыздан желтоқсанға дейін. Ұясы – 7-8 метр биіктіктегі ағаш саласында саз немесе кейде мал тыңайтқышымен байланыстырылған шөптерден жасалған терең, тостаған тәрізді құрылым. 22 мм x 29 мм өлшемді, қоңыр және лаванды түстермен сирек дақты 3-тен 5-ке дейін ақ көк жұмыртқалар салынады. Олардың пішіні сопақтау, овалды.

Қорғау мәртебесі

1999 жылғы Австралияның қоршаған ортаны қорғау және биологиялық әртүрлілікті сақтау туралы заңында елші құстары қауіп төндірген түрлер тізіміне енбеген. Дегенмен, олардың сақталу статусы Австралия штатарында әр түрлі. Мысалы: Апостол құсы Виктория штатының Флора және фаунаны қорғау заңында (1988) қауіп төндірген түр ретінде тіркелген. Осы заңға сәйкес, осы түрді қалпына келтіру және оны болашақта басқару жөніндегі іс-шаралар жоспары әзірге дайындалмаған. 2007 жылғы Виктория штатының қауіп төндірген омыртқалы жануарлар тізімінде апостол құсы қауіп төндірген түрлердің қатарында көрсетілмеген.