Кіріспе

Дарам, ресми түрде Дарам муниципалитеті – Филиппиннің Самар провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 41 608 адамды құрайды.

Этимология

Дарам атауы аралға алғашқы қоныс аударушыларды жетектеген Дарангсияо деп аталатын құстың түрінен шыққан. Біраз уақыттан кейін, аралдың атын сұраған испандық, оны "Дарамсияо" деп жаңылыстырып түсінді. Бұл атау кейін қысқартылып, қазіргі Дарам атауын алды. Алғашқы Дарамсияо атауы бүгінге дейін 15 қаңтарда 1-ші Poblacion-да өткізілетін жыл сайынғы фестивальдің атауы ретінде қолданылып келеді.

Тарих

Арал бастапқыда Самар провинциясының Зумаррага муниципалитетіне қарасты болды және көбінесе балық аулау мен шаруашылықпен айналысатын балықшылар мен басқа жерлерден келген саяхатшыларға мекен болды. Жылдар өте келе, Дарам аралға қоныстанғандар мен саяхатшылардың жағалау бойында сирегірек үйлер салып, халық саны мен экономикалық белсенділігі арта бастады.

Зумарагадан бөліну

1949 жылдың 1 қыркүйегінде президент Эльпидио Кирино №262 жарлыққа қол қойды. Бұл жарлық Дарам және Парасан аралдарын Зумәррага муниципалитетінен бөліп, Дарам муниципалитетін тәуелсіз муниципалитет ретінде құрды, ал Дарам ауылы (қазіргі бараңгай) муниципалитет орталығы болды. Дарам муниципалитетінің қазіргі бараңгай тізімінде Дарам деп аталатын бараңгай жоқ.

География

Дарамның жалпы жер аумағы 14,026 гектар (34,659 акр) құрайды. Қала екі ірі аралдан тұрады: Дарам аралы және Парасан аралы. Басқа аралдардың ішінде Поро аралы және Данаоданауан аралы (тұрғынсыз) бар. Басты аралдың ішкі жағы таулы, ал жағалау аймақтары өте тар. Арал муниципалитетінің басым бөлігін тау тізбектері алып жатыр. Дарамда жылы және салқын климаттық белдемдердің үйлесімі бар, осылайша климат жағдайы ауыл шаруашылығы дақылдарының кең спектрін өсіруге өте қолайлы. Нақты құрғақ маусым жоқ, бірақ ауыр жауын-шашын маусымы көбінесе желтоқсан айында болады. Дарам Самар теңізінің батыс бөлігінде және Зумәррага арнасында орналасқан. Солтүстік және батыс шекарасы – Самар теңізі; шығыс шекарасы – Зумәррага арнасы; оңтүстік шекарасы – Дарам арнасы. Провинциялық орталық – Катбалоган қаласы мен Солтүстік Лейтеден қайықпен 30 минуттық сапармен жетуге болады.

Тіл

Дарамдағы көпшіліктің ана тілі – Самар-Лейте висай (Waray-Waray, сондай-ақ Waraynon, Samarnon деп те аталады) және аз дәрежеде Себуано тілдері, екеуі де висай тілдеріне жатады. Тұрғындардың көп бөлігі сонымен қатар тагалог және ағылшын тілдерінде сөйлейді және түсінеді.

Дін

Дарам тұрғындарының көп бөлігі рим-католиктері, ал қалғандары аз ғана қайта туылғандар. Филиппиннің көптеген жерлері сияқты, олар да католиктердің көптігіне байланысты фиеста (фестиваль) тойлайды.

Экономика

Аралдық муниципалитет болғандықтан, негізгі күнкөріс балық аулау және ауыл шаруашылығы болып табылады. Теңіз өнімдері жергілікті арнайылық, іс жүзінде көптеген балықтар жақын орналасқан Катбалоган және Таклобан базарларында сатылады. Дарам айналасындағы теңіздерде ауланатын негізгі балық түрлері – галонггонг, алумахан, тамбан, помпано, бисуго (лақ), лапу-лапу, қоянбалық, слипмут және түрлі балықтар. Балық ресурстарының өзге түрлері – теңіз балдырлары, мидиялар/устрицалар, шағалақайлар және қабықшалар. Кельп теңіз балдырлары да маңызды өнім болып табылады және бүкіл әлемге экспортталады. Ауыл шаруашылығынан түсетін табыс көбінесе кокос пальмасы, банан, жүгері және тәтті картоп, маниок, бұршақ сияқты басқа да дақылдардан түседі. Соңғы кезде Дарамда туризм қызметі өркендеп келеді, бұл Кандивата аралшасының танымалдылығының артуымен байланысты, ол танымал туристік орынға айналды. Жақын орналасқан Монбон жағажайы да жағажайда демалушылар үшін және Кандиватаға келген туристер үшін түндеуге танымал орын.

Үкімет

Филиппиннің басқа барлық муниципалитеттері сияқты, Дарам муниципалитеті муниципалитет әкімшілігінен әкім және Санггунианг Панлунгсод арқылы басқарылады. Оның құрамына қала (муниципалитет) вице-әкімі төрағалық етуші, тұрақты Санггуниан мүшелері (кеңесшілер), Филиппиннің Барангайлар лигасының Дарам бөлімшесінің президенті және Санггунианг Кабатанның Дарам бөлімшесінің президенті (студенттік лидерлер) кіреді. Бұл сайланған лауазым иелері үш жылдық мерзімге сайланады. Бұл саяси лидерлер 1991 жылғы Жергілікті Өзін-Өзі Басқару Кодексі деп аталған №7160 Республикалық заңында көзделген заң шығару өкілеттіктерін және міндеттерін жүзеге асырады. Олар өздеріне жеткізілген барлық мәселелерді қарастыруға және жан-жақты зерттеу жүргізуге, сондай-ақ қаулылар қабылдауға, жарлықтар шығаруға және ұсыныстар енгізуге өкілетті. 2010 жылы Филиппин үкіметінен 19,8 миллион PHP бюджеттік қаражат бөлінді.

Инфрақұрылым

Дарамда шектеулі қалалық және кең ауылдық инфрақұрылым бар, оған су көлігі, мол қоғамдық сумен жабдықтау, SAMELCO II электр энергиясымен жабдықтау, ұялы және кабельдік байланыс қызметтері, спорт және демалыс нысандары, туристік жерлер мен жалпыға ортақ қызмет көрсететін мекемелер кіреді.

Бастауыш мектептер

Дарамда 58 бастауыш мектеп бар.