Кіріспе

Британдық армия офицері және парламент мүшесі

Генерал-майор сэр Эдвард Луис Спирс, 1-ші баронет (7 тамыз 1886 – 27 қаңтар 1974) – британдық армия офицері және парламент мүшесі, екі дүниежүзілік соғыста британдық және француз әскерлері арасындағы байланыс офицері ретінде танымал. 1917 жылдан 1920 жылға дейін ол Париждегі британдық әскери миссиясын басқарды және соғысты бригадир-генерал шенімен аяқтады. Соғыстар арасында ол британдық Төменгі палатаның мүшесі болып қызмет етті, ал екінші дүниежүзілік соғыста генерал-майор шенімен тағы бір рет ағылшын-француз байланыс офицері болды.

Отбасы және ерте өмірі

Спирс 1886 жылғы 7 тамызда Париждің сәнді Пасси ауданындағы 7 шоссе де ла Муэттеде британдық ата-аналардан дүниеге келді; Франция оның балалық шағының жері болып қала берді. Оның ата-анасы, Чарльз Маккарти Спирс және Мелисент Маргарита Люси Хак, Францияда тұратын британдықтар еді. Оның әкесінің әкесі белгілі сөздік құрастырушы Александр Спирс болды, ол 1846 жылы ағылшын-француз және француз-ағылшын сөздігін жариялаған. Бұл жұмыс өте табысты болды және Франция университеті оны француз колледждері үшін қабылдады. Эдвард Луис Спирс 1918 жылы өзінің тегін Спирстен Спирске өзгертті. Оның айтуынша, себебі Спирс тегінің дұрыс айтылмауына ашуланғаны еді, бірақ ол ағылшын тілінде жазылғандай көрінетін текті қалаған болуы мүмкін – бұл оның бригадир-генерал және француз соғыс кеңсесіндегі британдық әскери миссиясының басшысы ретіндегі мәртебесіне сәйкес келер еді. Ол еврей тегінен екенін жоққа шығарды, бірақ оның бабаларының бірі Госпорттан шыққан Исаак Спирс еді, ол сол қаладағы дүкен иесі Ханна Мозеске үйленген. Оның әулеті ешкімге құпия болған жоқ. 1918 жылы Лондондағы француз елшісі оны "өзін барлық жерге ұсынып, өте қабілетті және тартымды яһуди" деп сипаттады. Оның ата-анасы ол кішкентай кезінде ажырасып кеткен, ал анасының анасы оның өмірлік қалыптасу кезеңінде маңызды рөл атқарды. Жас Луи (достары оны осылай атаған) көбінесе саяхаттап, әжесімен бірге Ментон, Экс-ле-Бен, Швейцария, Бретань және Ирландияға барып тұратын. Ол нәресте кезінде дифтерия және тифке шалдыққан және денсаулығы нашар деп есептелген. Алайда, Германиядағы қатал интернатта екі жыл оқығаннан кейін оның физикалық жағдайы жақсарды және ол жақсы жүзуші және спортшыға айналды.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын әскери қызмет

1903 жылы ол Кильдар милициясына, Корольдік Дублин фюзельерлерінің 3-ші батальонына қосылды. Ол әдепті француз туралы романнан кейін «Месье Бокер» деген лақап ат алды. Лақап аты оған жабысып, екі әйелі де оны осылай атады, ал бірінші әйелі көбінесе оны «Б» деп қысқартып шақыратын. 1906 жылы ол 8-ші Корольдік Ирландия гусарлары құрамындағы тұрақты әскерге офицер болып тағайындалды. Спиэрс жас офицерлерге тән қалыпты бейнеден өзгеше еді. Осы жылы ол француз генералының «Рус-жапон соғысынан алынған сабақтар» атты кітабын аударды. Көптеген жеке репетиторлармен тәрбиеленгендіктен, ол адамдармен қарым-қатынас жасауға үйренбеді, сондықтан офицерлер клубындағы өмірге оңай бейімделе алмады. Ол тілдік қателіктер жасап, талас-тартыс тудыруға бейім болды және өмір бойына сырттан қалды – осылай өмір бойы қалып қойды. 1911 жылы ол Соғыс министрлігінде ағылшын-француздық бірлескен код кітабын жасаумен айналысты. 1914 жылы француз әскери мәтінінің тағы бір аудармасы – «Кавалерия тактикалық схемалары» жарияланды. Сол жылдың мамыр айында ол Парижге француздық әріптестерімен бірге олардың Соғыс министрлігінде жұмыс істеу үшін жіберілді, сондай-ақ Бельгиядағы британдық агенттермен байланыс жасау тапсырылды. 1914 жылдың тамызында соғыс басталғанда, Соғыс министрлігіндегі полковнигінің бұйрығымен Спиэрс Парижден фронтқа аттанды. Кейін ол майданға алғашқы болып келген британдық офицер екенін мақтан тұтты.

Өзара түсініспеушілік

Француз және британдық әскерлер арасындағы ынтымақтастық британдық және француз офицерлерінің тіл білу деңгейінің жеткіліксіздігінен күрт қиындыққа тап болды. Француз армиясымен байланыс офицері болған генерал Генри Уилсон, «офицер өз тілінен басқа тіл білуінің қажеті жоқ» деген пікірді білдірген екен. Бір әңгімеге сүйенсек, Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында британдық экспедициялық корпусының қолбасшысы фельдмаршал сэр Джон Френч 1910 жылы Франциядағы маневрлер кезінде дайындалған француз тіліндегі мәтінді оқығанда (сол кезде генерал болған), оның акценті соншалықты нашар болған, тыңдаушылар оны ағылшын тілінде сөйлеп жатыр деп қателескен. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз сөздерін дұрыс айта алмаған британдық сарбаздар жер аттарының өзіндік, көбінесе қызық нұсқаларын ойлап тапты. Мысалы, Ипр қаласы (фламанд тілінде Ieper) «Wipers» деп аталды. Дегенмен, француз жер аттары жоғары шенді офицерлерге де мәселе туғызды. 1915 жылдың көктемінде Спирске француз жер аттарын ағылшынша айтуға бұйрық берілді, әйтпесе жаңа Бас штаб бастығы генерал сэр Уильям Робертсон оларды түсінбейтін еді. Француз тарапынан генералдар Роберт Нивель мен Фердинанд Фоштан басқа, командирлердің көбі ағылшын тілін жақсы білмеді. Осы тілдік қиындықтардың арасында екі тілді жас субальтер өзінің еңбегімен көзге түсті. Ол кіші офицер (гусар лейтенанты) болғанымен, британдық және француздық жоғары әскери және саяси тұлғалармен (Уинстон Черчилль, сэр Джон Френч, Дуглас Хейг, Жозеф Жоффре, Филипп Петен, Поль Рейно, Робертсон және т.б.) танысты – бұл оған өмірінің келешек кезеңдерінде өте пайдалы болды.

Бірінші байланыс міндеттері Француздық Бесінші армия

1914 жылы 14 тамызда Арденнеге жіберілген оның міндеті – фельдмаршал сэр Джон Френч пен француздың Бесінші армиясының қолбасшысы генерал Чарльз Ланрезак арасында байланыс орнату болды. Ланрезақтың құпиялылыққа деген құштарлығы мен британдықтарға деген мақтанды көзқарасы осы міндетті одан да қиындатты. Немістер жылдам жылғалы жатты, ал одақтас командирлер бір-бірімен ақылдаспай, жылдам шешімдер қабылдауға мәжбүр болды; олардың штабтары да жылжып тұрды және өздерінің әріптестерін орналасқан жерлері туралы хабардар ете алмады. Бүгінгі радиобайланыс дәуірінде мұндай маңызды ақпаратты көбінесе Спирс жеке басымен жеткізгеніне сену қиын – ол қашқындар мен шегініп жатқан әскерлермен толы жолдармен штабтар арасында автокөлікпен сапар шекті. Командирлер сымсыз байланыстың қауіпсіз еместігін білгендіктен, байланыс жұмысы үшін дәстүрлі, жеке қатынасты жиі артық көретін. Ал телефонға қатысты Спирс «ашуға тігізетін кешігулер» туралы айтады; кейде ол тіпті қатемен алға жылжып келе жатқан немістерге қосылып қойды. Ондай жағдайларда ол ақпарат алу үшін неміс екенін айтты, бірақ неміс тілі жеткілікті сенімді болмағандықтан әрекеті сәтсіз аяқталды.

Әскер құтқарылды

23 тамызда генерал Ланрезак британдық әскерлерді қауіпті жағдайға түсіруі мүмкін болған кері шегініс жасау туралы шешім қабылдады. Спирс сэр Джон Френчке уақтылы хабарлады – жас байланыс офицерінің шарасы армияны құтқаруға мүмкіндік берді. Келесі күні Спирс генерал Ланрезакты қарсы шабуылға көтеруге шақырып, өзінің батыл тілімен таң қалдырды: «Мон Женерал, егер сіздің әрекетіңізбен британдық армия талқандалса, Англия Францияны ешқашан кешірмейді, ал Франция сізді кешіруге батыл болмайды». Қыркүйек айында Спирс пікірін айтудан тартынбайтынын тағы да көрсетті. Ланрезактың орнына келген генерал Луи Франше д'Эсперей британдықтардың кері шегініп бара жатқаны туралы естігенде (бұл қате болды), француз офицері «британ бас қолбасшысы және жалпы британдықтар туралы қабылдауға келмейтін нәрселерді» айтты. Спирс Франше д'Эсперейдің штаб бастығынан кешірім сұрады, және ол сұралған кешірім берілді. Жас байланыс офицерінің ұсынысымен сэр Джон Френч бірнеше күннен кейін Франше д'Эсперейге барып, түсініспеушілікті жойды. Спирс Марна шайқасының бірінші кезеңінде француздың Бесінші армиясымен бірге болды, 13 қыркүйекте Реймс азат етілгенде Франше д'Эсперейдің артында атпен жүрді.

Француздық 10-армияның байланыс қызметі

Спирс Марна шайқасынан кейін Франше д'Эспереймен бірге болды, 1914 жылдың қыркүйек айының соңында Аррас маңында генерал Луи де Мод'юи басқаратын француздың 10-армиясымен байланыс офицері болып тағайындалғанға дейін. Екеуі жақсы тіл табысты – Мод'юи оны "досым Спирс" деп атап, бірге тамақтануларын қалады. Осы жаңа командирдің ұсынысымен Спирс "Құрметті легионның рыцары" атағын алды. 1915 жылдың қаңтар айында ол алғаш рет жараланып, Лондонға емделуге жіберілді. Ол хабарламаларда есімдері аталып, Мод'юи қайта-қайта мақтады – осының нәтижесінде ол Әскери крестпен марапатталды.

Уинстон Черчилльмен танысады достық орнатылады

1915 жылы сәуірде ол қайтадан майданға барып, сол кездегі Әскери-теңіз министрлігінің бірінші лорды Уинстон Черчилльмен бірге тексеру сапарына қатысты. Француз офицерлерінің мәжілісінде жалғыз ағылшын болған Спирс жалғыздық пен оқшаулықты сезінді және өз еліне қатысты сынға төзуге мәжбүр болды. Франциядағы басым пікір бойынша, Ұлыбритания көбірек іс-қимыл жасауы керек еді. 1915 жылдың тамызында екінші жарақатын емдегеннен кейін Францияға оралғанда (соғыс барысында барлығы төрт жарақат алды), ол британдық бірінші армияның қолбасшысы генерал сэр Дуглас Хейг пен француздық он бірінші армияның жаңа қолбасшысы генерал Виктор д’Урбалды келіспестік күйде кездестірді; оның міндеті олардың қарым-қатынасын жақсарту болды. Содан кейін, 5 желтоқсанда, Дарданелл операциясы сәтсіз аяқталғаннан кейін, Уинстон Черчилль батыс майданда қолбасшылық іздеп Францияға келді. Ол Әскери-теңіз министрлігінің бірінші лорды қызметінен айырылып, саяси аренадан уақытша шығуды қалады. Екеуі дос болып, Черчилль егер оған бригада басқаруы тапсырылса, Спирс оған бригада майоры ретінде қосылуы мүмкін екенін ұсынды. Бірақ, Черчилльге батальон басқаруы берілді. Дегенмен, Спирс атқаратын байланыс жұмысының маңыздылығы жоғары бағаланды және оның Черчилльмен бірге жұмыс істеуіне ешқандай күмән болмады.

Психикалық күйзелістен қорқу

Ол 1916 жылы Верден шайқасында көзге түскен генерал Филипп Петанмен танысты және оның жайлы: "Мен Петанды жақсы білемін" деді. Сомма шайқасына дейін ол британдықтардың сынауына енді тап болмаймын деп үміттенеді. Бірақ британдықтар жеңіліске ұшырап, ауыр шығынға батқанда, олардың артиллериялық атысқа төтеп бере алмайтыны туралы әңгімелер тарады. Ол өз отандастарына күмәндана бастады – бұлар бабаларының қайратын жоғалтып алған ба? 1916 жылдың тамызында екі жақтан да сезімталдық қысымға ұшыраған ол ақыл-есінен айырылып қалуы мүмкін деп қорқып жүрді.

Бас штаб Франция Соғыс министрлігі мен Лондондағы Соғыс кеңсесі арасындағы байланыс

1917 жылдың мамыр айында Спирс майор болды және Парижде жоғары деңгейдегі қызметке тағайындалғанға дейін 1-ші дәрежелі Бас штаб офицері болып тағайындалды, онда ол француз Соғыс министрлігі мен Лондондағы Соғыс кеңсесі арасында байланыс жасады. Үш жыл ішінде бұл жас офицер Ла-Манш пен Англияның екі жағындағы көптеген ықпалды тұлғалармен танысты. Ол Париждің интригаларға толы екенін, офицерлер мен шенеуніктердің бір-біріне қарсы жасасқандарын көрді. Спирс осы шатастықты өз пайдасына пайдаланып, өзі үшін тәуелсіз қызмет орнатып алды. Бірнеше күннің ішінде Спирс француз Соғыс министрлігінде Ұлыбританияның премьер-министрі Дэвид Ллойд Джордж, генерал Филипп Петен, Императорлық Бас штабтың бастығы генерал сэр Уильям Робертсон, адмирал Джеллико, Соғыс министрі Пол Пэнлеве және Ұлыбританияның әскери операциялар директоры генерал-майор Фредерик Мориспен бірге кешкі асқа қатысты. Оның міндеті – әскери атташе арқылы емес, Лондондағы Соғыс кеңсесіне тікелей есеп беру болды. 17 мамырда жаңа француз Бас қолбасшысы генерал Петен Спирске Петейннің жаңқаға түскен бұрынғы қолбасшысы Нивельмен тығыз байланыста болған генерал-лейтенант Генри Уилсонды британдық байланыс офицері лауазымынан алмастыруды қалайтынын айтты. Бұл Уилсонды өзінің жауына айналдыратынын түсінген Спирс наразылық білдірді, бірақ оның қарсылығы ескерілмеді.

Француздық көтерілістер мен наразылық туралы есептер

1917 жылдың 22 мамырында ол француз армиясындағы бүлік туралы біліп, жағдайды бағалау үшін фронтқа барды. Көтерілістер алғаш рет өткен жылы Вердендегі қанағатсыз жағдай кезінде (әсіресе Нивель мен Мангеннің қымбатқа түскен қарсы шабуылдары барысында) көтеріліп, 1917 жылдың көктемінде Нивель операциясының сәтсіз аяқталуынан кейін күшейді. Спирс француз әскерінің моральдық жағдайы туралы есеп беру үшін Лондонға, Соғыс саясаты кабинетінің кеңесіне шақырылды – бұл ауыр жауапкершілік еді. Спирс 1964 жылы BBC берген сұхбатында премьер-министр Дэвид Ллойд Джордж француздардың жаңарып, күш алғанын растауды бірнеше рет сұрады. Бір сәтте Спирс: «Егер мен жаңылыссам, мені атуға болады, мен бұл мәселенің маңыздылығын жақсы білемін және өмірімді тіккендей болам» деді. Ллойд Джордж әлі де қанағаттанбады: «Француз армиясы жаңарып, күш алатынына офицер және джентльмен ретінде сөз бересіз бе?» Спирс мұнан қатты ренжіді және: «Сенің бұл сұрағың, сен екеуінің де мәнін білмейсіңін көрсетеді» деп жауап берді. Спирс 7 шілдеде өткен құпия парламенттік мәжілісте британ армиясының міндеттемелеріне қатысты француз тарапының наразылығын естіді. Солшыл депутаттар британдықтардың 300 000 адамнан, ал француздардың 1 300 000 адамнан зардап шеккенін мәлімдеді. Сонымен қатар, олар майданның бір бөлігін ұстап тұрған, ал француздар
Ресей революциясынан кейін Шығыс майданын қайта жандандыруға және Болгарияны Орталық державалардан бөліп алуға күш салынды. Парижде Спирс осы мақсаттарға жету үшін жұмыс істеді және поляк армиясымен байланыс орнату міндетін қосымша алды.

Черчилльді Клемансомен таныстырады

1917 жылдың қараша айында Жорж Клемансо Францияның премьер-министрі болып тағайындалды және елді күресуге шақыруға деген жігерін қайта жаңғыртты. Спирс Клемансоның ағылшын тілін жетік білетінін, сондай-ақ ол "ағылшындарды айқын қолдайтынын" және Франция соңына дейін төзімді болатынына сенімді екенін хабарлады. Клемансо Спирске кез келген уақытта келіп кездесе алатынын айтқан еді, ол осы мүмкіндікті пайдаланып, әріптесі Уинстон Черчилльді – қазіргі оқ-дәрі министрін – "Францияның жолбарысы" атанған Клемансомен таныстыруға алып барды. Спирс Клемансоның қатыгездігін сезінді – "бәлкім, мен кездескен ең қиын және қауіпті адам" – және Лондонға ол Версальдегі Жоғарғы соғыс кеңесін "бұзуға" беделді екенін, оны басып алуға ниеттенгенін жеткізді.

Париждегі интригалар

Генерал Генри Уилсон Спирстің «жамандық іздеуші» екенін хабарлады. 1917 жылдың желтоқсанындағы Жоғарғы соғыс кеңесінің алғашқы отырысында Спирс рәсімдерді ұйымдастырушы, аудармашы және делдал рөлін атқарды. 1918 жылдың қаңтарында ол подполковник шеніне көтеріліп, кейіннен бригадалық генерал шеніне дейін тағайындалатыны айтылды – ол соғыс аяқталғаннан кейін де сақтап қалған шен. Бірақ бір айдан кейін ол өзінің қарсыласы Генри Уилсон генерал сэр Уильям Робертсонның орнына Императорлық Бас штабтың бастығы болып тағайындалғанда мансабына қауіптенді. 1918 жылдың ақпан айында Парижде тағы да интригалар орын алды. Генерал Генри Уилсонның одақтасы және досы генерал Фердинанд Фох 1918 жылдың 26 наурызында солтүстік Франциядағы Дулен қаласында Одақтас әскерлерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы болып тағайындалды. Фох өзінің генерал Альфонс Жорж пен Луи Спирс арасындағы достыққа алаңдады. Соңғысы тым көп біліп қоюы мүмкін деп қорқып, Фох оған дипломатиялық хабарламаларға қол жеткізуге рұқсат бермейтінін айтты. Бірақ бұл орындалмады, себебі Спирс өзінің басты козырын ойнады – Жорж Клемансомен жақын қарым-қатынасы. Оның қарсыласы Генри Уилсонға, Императорлық Бас штабтың жаңа бастығына, Фох «Спирстен құтылуды» кеңес берді. Спирс өзінің позициясын сақтап қалу үшін күресіп, Вильсонға Фохтың қарсылығы жеке реніштен туындағанын айтып, досы Уинстон Черчилльтің қолдауын сұрады. Спирс өзінің Фохқа емес, Клемансоға адал екенін мәлімдеді, осылайша Париждегі орнының сақталатынын, бұл факті Генри Уилсонның хатында расталды. 1918 жылдың наурыз айындағы неміс шабуылы одақтастарды кері шегінуге мәжбүр етті, ал Париж артиллериялық оққа түсті. Өзара айыптаулар басталды, фельдмаршал Дуглас Хейг «француздар жеткілікті көмек көрсетпегендіктен» ашуланды, ал француздар «неліктен британдықтар тұра алмайтынын» түсінбеді. Париж – иттің ұясы болды. Екі тарап та Спирстен күдіктенді – Лондондағы француз елшісі оны еврей және Пауль Пэнлевеге (Спирс 1917 жылдың жазында Вильсонды француз сенімінде алмастырған кездегі соғыс министрі, кейіннен 1917 жылдың 12 қыркүйегінен 16 қарашасына дейін премьер-министр болған) сенімін қорғаған интригашы деп санайды және ол британдықтарға құпия ақпараттарды өткізген. Сол сияқты Спирс профессор Альфред Мантуға айып тақты, ол француз социалисті Альберт Томаске ақпарат беріп отыр деп мәлімдеді. Бірақ Генри Уилсон «Спирс аудармашы ретінде табысты бәсекелесі Мантуға қызғанады» деп атап өтті. Мамыр айының соңында немістер Марна өзеніне жетті, тіпті Клемансо да Спирстен наразы болды. Париждегі жаңа елші Лорд Дербидің айтуынша, себебі ол «біздің үкіметке Клемансоның білгісі келмейтін нәрселерді біліп, хабарлайды». 1918 жылдың қыркүйегінде немістер шегініп жатқанда, Фох британдықтарды мақтағанмен, француз баспасөзі салқын қабақтанды. 1918 жылдың 11 қарашасындағы қарулы келісімнен кейін де британдықтарға деген жағымсыз сезімдер сақталды. Депутаттар палатасына сөз сөйлеген Клемансо британдықтар туралы тіпті бір сөз де айтпады – «есептелген беймүміндік» деді Спирс.

Мэри "Мэй" Борден-Тернер

1916 жылдың қазан айында Батыс майданның артында ол Мэри Борден Тернер ханыммен танысты, ол Мэри Борденнің туған қыздарының атымен жазған және бай мұрагер әйел болған үш қызы бар американдық романист еді. Спирс Мэримен алғаш кездескенде – «Мэй» деп аталған ол, ақшасын француз армиясы үшін далалық госпиталь құруға жұмсаған еді. 1917 жылдың көктемінде Луи екеуі ғашық болды. Олар 1918 жылдың қаңтарында ажырасқаннан кейін үш айдай өткен соң Париждегі британ консулдығында үйленді. Олардың жалғыз баласы Майкл 1921 жылы дүниеге келді. Ол жасөспірім шағында сүйек қабынумен (остеомиелит) ауырып, содан кейін өмірі бойы денсаулығымен қиналды. Дегенмен ол Оксфорд университетіне стипендия алып, Сыртқы істер министрлігіне оқуға түсті. Бірақ ол депрессияға ұшырап, жұмыс істей алмай, 47 жасында қайтыс болды. Спирс пен Мэйдің отбасылық байлығының арқасында қол жеткізген қаржылық тұрақтылығы 1929 жылғы Уолл-стрит құлауынан кейін оның мұрасының бір бөлігін жоғалтқанда аяқталды. Мэй Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде француздерге көмектесуін жаңартты, 1940 жылы болат өндіруші Сэр Роберт Хэдфилдтің қаражатымен Хэдфилд Спирс жедел жәрдем бөлімін құрды. Бөлімде британдық медбикелер мен француз дәрігерлері жұмыс істеді. 1940 жылдың маусым айында неміс блицкригі оларды Аркашон арқылы Ұлыбританияға эвакуациялауға мәжбүр еткенге дейін Мэй мен оның бөлімі Францияда қызмет етті. 1941 жылдың мамыр айынан бастап Нью-Йорктегі Британдық соғыс жәрдем қоғамы берген қаражатпен медициналық бөлім Таяу Шығыста, Солтүстік Африкада, Италияда және Францияда еркін француз күштерімен бірге қызмет етті. 1945 жылдың маусым айында Парижде жеңіс шеруі өтті; Шарль де Голль британдықтардың қатысуына тыйым салды. Алайда, Мэйдің ағылшын-француздық жедел жәрдем бөлімінің көліктері әдеттегідей Union Jack және Tricolour туларын бірге көрсетті. Де Голль француз жарақат алған әскерлерінің «Спирс! Спирс!» деп шулағандарын естіп, бірлікті дереу жабуды және оның британдық мүшелерін елге қайтаруға бұйрық берді. Мэй: «Ұлы адам кенеттен кішірейіп кетуі – өкінішті жағдай», – деді. Мэй генерал де Голльге оның бұйрығына наразылық білдіріп, оның бөліміне қосылған француз офицерлерінің атынан сөйледі. Генерал британдық тудың желбірегеніне байланысты оның бөлімі таратылғандығын жоққа шығарды; ол оның күштеріне қосылған тоғыз мобильді хирургиялық бөлімнің алтысын тарату туралы шешім қабылданғанын мәлімдеді. 5 шілдедегі Мэйдің жауабы ашулы болды: «1941 жылдың ақпан айынан бері менде ешқандай мойынсоқ болған жоқ, бірақ біздің 1-ші еркін француз дивизиясымен төрт жылдық бірлескен қызметіміз осы дивизияның офицерлері мен сарбаздарын ешқашан бұзбайтын байланыспен байланыстырды». Мэри Борден 1968 жылдың 2 желтоқсанында қайтыс болды; The Times газетіндегі оның некрологы екі дүниежүзілік соғыстағы гуманитарлық еңбегіне құрмет көрсетіп, оны «өте нақты және айқын қабілеттері бар жазушы» деп сипаттайды.

Нэнси Морис

1919 жылы маусымда Спирс өкілетін тастап, Париждегі әскери миссия басшысы лауазымынан қанағаттанды. Сол жылдың қазан айында Париждегі бұрынғы әскери операциялар директоры сэр Фредерик Морис, қызы Нэнсимен бірге қаладан өтті. Өзінің әлеуметтік жағдайы мен тегіндегі көптеген қыздан өзгеше, Нэнси жақсы білім алып, хатшы мамандығын меңгерген еді. Ол Спирстің уақытша хатшысы болып жұмыс істеуге келісті. Бірақ ол өте құнды болып, 42 жыл бойы осы лауазымда қалды. Олардың бірлескен жұмысы оларды жақындастырып, махаббат оянына себеп болды. 1942 жылдың көктемінде, Ұлыбританиядағы емделуден кейін Левантқа оралғанда, ол Нэнсиді өзінің хатшысы ретінде алып келді. Соғыстан кейін ол Алтын жағалаудағы «Асханти Голдфилдс» корпорациясының төрағасы болғанда, сауда-саттыққа қабілеттілігі арқасында баға жетпес көмек көрсетті. 1968 жылы желтоқсанда Мей қайтыс болған соң, Нэнси ерте үйленеді деп күтті, бірақ Луи кешіктірді. Олар 1969 жылдың 4 желтоқсанында Кнайтсбридждегі Сент-Пол шіркеуінде үйленді, осылайша Нэнси екінші Спирс ханым атанды. Нэнси 1975 жылы дүние салды.

Чехословакиямен саяси және іскерлік байланыстар

1921 жылы Спирс фин серігімен бизнес ашты. Олардың мақсаты жаңадан құрылған Бірінші Чехословакия Республикасында сауда байланыстарын орнату болды. Прагаға сапарында ол премьер-министр Эдуард Бенеспен және президенттің ұлы Ян Масарикпен кездесті, сонымен қатар Чехия Қаржы министрлігінің шенеуніктерімен байланыс жасады. Прагадағы оның іскерлік қарым-қатынастары 1934 жылы Спирс британдық Bata аяқ киім компаниясының төрағасы болғанда одан әрі дамыды, бұл өз кезегінде сол аттас халықаралық концерннің бөлігі еді. Кейін ол Чехословакиямен сауда байланысы бар J. Fisher саудагерлерінің директоры және чехтік болат зауытының директоры болды. Бірақ оның бизнес жетістіктері Консервативтік партияның кейбір мүшелеріне ұнамады, әсіресе антисемит көзқарастары барларға. Дафф Купер оның туралы былай деді: "Ол палатадағы ең жақтырылмаған адам. Оған сенбеңіз, ол сізді соңында қиын жағдайға түсіреді." Оның Чехословакияға жасаған сапарлары мен саяси тұлғалармен достығы Лондонда да, Парижде де жас республиканы қолдау туралы оның шешімін нығайтты. Ол 1938 жылғы Мюнхен келісіміне қарсы болды, ол Судет аймағын Германияға өткізді. Ол басқыншылық туралы хабарды естігенде, ашық жылады және ешқашан өзін соншалықты ұялған және қайғылы сезінбегенін айтты. Оның көзқарастары оны Мюнхен келісімін қолдаған консерваторлармен қақтығысқа түсірді. Дегенмен, оның чехтік мәселені қолдауында жеке мүддесі болғанын жоққа шығаруға болмайды – ел егер ыдыраса, ол өзінің бизнес мүддесінен және шамамен 2000 фунт стерлингтік жылдық табысынан айырылар еді.

Парламент мүшесі

Спирс екі рет парламент депутаты болды – 1922 жылдан 1924 жылға дейін Лофборо округінен, ал 1931 жылдан 1945 жылға дейін Карлайл округінен. Парламенттегі Францияны қолдайтын көзқарастары үшін оған "Париждің депутаты" деген лақап қойылды.

Лафборо

1921 жылдың желтоқсан айында Спирс Лоуборо қаласында Ұлттық либералдық партияның парламенттік кандидаттығына бекітілді. Лейбористтік партияның кандидаты өтінішін уақытында ұсынбағандықтан және консерваторлар оған қарсы кандидат тізбеуге келіспегендіктен, ол 1922 жылы қарсылығызсыз сайланды. Уинстон Черчилль ауруханада болғандықтан және Дундиде сайлау кампаниясын жүргізе алмағандықтан, Спирс пен оның әйелі бұл жұмысты өз мойнына алды, бірақ Черчилль жеңіліске ұшырады. Достық ниеттің белгісі ретінде Спирс Лоубородағы мандатын босатуға дайын екенін білдірді, бірақ Черчилль бұл ұсыныстан бас тартты. Ол 1923 жылдың ақпанында жасаған алғашқы сөйлеген сөзінде Сыртқы істер министрлігі мен Париждегі елшілікке сын айтты. Сол айдың соңында Төменгі палатада Рур аймағын француз әскерлерінің оккупациялауына қарсы шықты. Желтоқсан айында тағы бір сайлау өтті, онда Спирс Ұлттық либерал ретінде өзінің мандатын сақтап қалды. Дегенмен, 1924 жылдың қазан айында өткен сайлауда консерваторлар мен лейбористердің кандидаттарынан үшінші орынға түсіп қалды. Одан кейін тағы екі рет сайлауға түсті, бірақ екеуі де сәтті болмады. Біріншісі – 1927 жылы Босвортта өткен қосымша сайлау, екіншісі – 1929 жылдың маусымында Карлайлда өткен жалпы сайлау.

Карлайл

1931 жылдың қазан айында өткен жалпы сайлауда Спирс Ұлттық консервативті партияның кандидат ретінде түсіп, Карлайл округінен Парламент мүшесі болып сайланды. 1935 жылдың маусым айында Рамзи Макдональд Ұлттық үкімет Премьер-министрі лауазымынан кетіп, оның орнына консерватор Стэнли Болдуин келді. 1935 жылдың қараша айында өткен жалпы сайлауда Спирс тағы да Карлайл округінен Ұлттық консервативті партияның кандидаттығына түсіп, азайған көпшілік дауыспен қайтадан сайланды. 1934 жылы оның үйінде кейіннен Еуропалық зерттеу тобы болып құрылған, түрлі партия өкілдерінен тұратын топтың алғашқы отырысы өтті. Оның құрамында Роберт Бутби, Джозиа Веджвуд және Клемент Атли болды. Спирс 1936 жылы оның төрағасы болды; бұл топ Невилл Чемберленнің Ұлттық үкіметінің еуропалық саясатына күдікпен қараған депутаттардың арасындағы ортаққа айналды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кітаптары

"Лиазон 1914" – Ұлы шегінудің баяны 1930 жылдың қыркүйегінде Уинстон Черчилльдің алғы сөзімен жарық көрді. 1914 жылдың шілдесінен қыркүйегіне дейін байланыс офицері ретінде алған тәжірибесі туралы бұл жеке есебі жақсы қабылданып, құрметпен қарсы алынды. Кіріспесінде былай делінген: "Осы кітаптың мақсаты – соғыстың нағыз тарихына үлес қосу және 1914 жылғы Британ экспедициялық корпусының рөлін қорғау". Француздар тарапынан Шарль Ланрезакқа қатысты ауыр сын айтылды, бірақ маршалдар Франше д’Эсперей мен Жозеф Жоффреға жоғары баға берілді. Британдықтар тарапынан Спирс генерал Макдонафты, оны 1909 жылы полковник ретінде әскери барлауға қабылдаған, және фельдмаршал сэр Джон Френчті жақсы жарыса бағалады. "Лиазон 1914" соғыстың қорқынышын – аяқ киімсіз қашқындарды, серіктердің қазасын және қираған жерді көрнекті бейнелейді. Екі жыл өткен соң француз тіліне аудармасы да сәтті болды, жалғыз қарсылық генерал Ланрезақтың ұлынан туды, ол Спирс әкесінің сэр Джон Френчке деген қатыгездігі туралы айтқандарын жоққа шығарды. Кейін 1940 жылдың 21 наурызынан 16 маусымына дейін Францияның премьер-министрі болған француз саясаткері Поль Рейно, бұл кітапты Францияның Ұлыбританиядан оқшауланбауы керектігінің мысалы ретінде қарастырды. "Лиазон 1914" 1931 жылдың мамырында АҚШ-та қайта басылып, жоғары мақтауға ие болды. 1939 жылы Спирс "Жеңіске қадам" атты кітабын жариялады, онда 1917 жылдың басындағы оқиғалар, соның ішінде Ллойд Джорджтың британдық күштерді генерал Нивельдің басқаруына өткізуге тырысқан және Аррас шайқасымен аяқталған Кале конференциясы туралы әйгілі суреттемелер келтірілген. Жаңадан соғыс қаупі туған кезде, Спирс уақыт шектеулі болғандықтан, ағылшын-француз қарым-қатынастары үшін ең маңызды сабақтарды ұсынатын кезеңге назар аударуды жөн санағанын жазды. Кітапқа Уинстон Черчилльдің алғы сөзі де қосылған, онда ол Спирс Ллойд Джордждың америкалықтар жеткенше ірі шабуылдардан бас тарту тілегіне толыққанды әділдік танытпағанын айтқан.

Жақсылықпен келісуге қарсы

Спирс т.с. "Еден тобының" мүшесі болды, бұл топтың консервативтік партия жетекшілері "Гламур жігіттері" деп атайтын. Бұл топ 1938 жылғы ақпанда Антони Иденнің Италиямен келіссөздер бастауына наразылық білдіріп, Сыртқы істер министрі лауазымынан кеткеннен кейін оның айналасында қалыптасты. Уинстон Черчилльмен ұзақ жылдық достығы болғандықтан, Спирс соңғысының "Ескі гвардия" деп аталған, жітілену саясатына қарсы тұрған топқа қосылуы заңды болды. Екі топ та нацистік қатерге қарсы қайта қарулануды талап етті.

Соғыс қарсаңы

1939 жылдың тамызында соғыс қалпына келгенде, Спирс Уинстон Черчилльді Мажино желісін көру үшін шығыс Францияға ертіп барды. Страсбургте ол Рейн өзеніне кабельдермен байланыстырылған жүзбелі миналарды жіберу туралы ой ойлады – соғыс жарияланғанда көпірлерге зиян келтіру мақсатындағы шара. Бастапқыда жоспарға күмәмен қараған Черчилль кейіннен оны «Корольдік теңізшілері» кодолық атымен бекітті, бірақ бұл идеяның өзіндік болғанын мәлімдеді.

Жалған соғыс

Соғыс алды кезеңінде Спирс қатаң саясатты жақтады; Ұлыбритания мен Франция "жапырақшалар тастаудан басқа ештеңе істемейді" деп ренжіді. Ол поляктарға белсенді қолдау көрсетуге шақырып, Германияны бомбалауды қалады; ол Парламентте Польшаға көмек көрсетпеудің Англо-Польша келісімін бұзу екенін сынға алғысы келді, бірақ Әуе министрі Кингсли Вуд оны бұрғытып, кейін өкінді. Ағылшын-француз комитетінің төрағасы ретінде ол Каналдың ар жағындағы достарымен байланыстарды нығайтты және 1939 жылғы қазанда Франция депутаттар палатасына сапарға шыққан депутаттар делегациясын жетектеді, олар Мажино желісімен таныстырылды. Төрт айдан кейін Спирс Францияға Уинстон Черчилльтің "Royal Marine" операциясын тексеру үшін жіберілді және сәуірде ол осы мәліметтермен қайтып келді. Патшалық теңіз күштері Рейн өзеніне мыңдаған миналар тастап, көпірлерді бұзу және өзендегі трафикке кедеріс келтіру жоспарланған. Француздар жауап шараларынан қорқып, операцияға вето қойды, бірақ кейінге шегерілуіне келісім берілді. 1940 жылғы 10 мамырда "Royal Marine" операциясы басталды, нәтижесінде Спирс болжағандай болды. Алайда, сол кезде Германияның танк соғысы басталған еді және табыс, Черчилль атап өткендей, Францияның құлауымен байланысты "апат ағынында" жоғалып кетті.

Спирс Парижге кетеді

1940 жылы 22 мамырда Спирс Даунинг-стрит, 10 нөміріне шақырылды. Британ және француз әскерлері неміс блицкригінің қарсылығына тап болып шегініп жатқанда, сондай-ақ Ла-Манш арқылы келіп түскен шатасқан және қайшы келетін хабарлардың көптігінен Уинстон Черчилль Спирсті Франция Премьер-министрі және қорғаныс министрінің міндетін атқарушы Пол Рейноға өзінің жеке өкілі ретінде жіберуге шешім қабылдады. Үш күннен кейін, 1919 жылы әскерден кеткеннен бері кимеген униформасының бөліктерін іздеп тауып, ол генерал-майор шенімен Парижге ұшақпен аттанды.

Петен туралы күмән

Одақтастардың шатақ пен дүрбелеңмен шегіну кезінде Спирс француз саяси және әскери тұлғаларымен кездесуін жалғастырды. Ол танктерді ғимараттарды жарып, тоқтатуға болатынын айтты; сондай-ақ, префекттер өздерінің департаменттерін барлық жанармай жойылғанша тастамай тұруын ұсынды. 26 мамырда ол маршал Филипп Петанмен кездесті; қарт кісі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бірге өткен уақыттарын еске алып, оны "ұлындай" қабылдады. Дегенмен, маршал "өте қарт болғандықтан, француз халқының әлсіздігін бейнелегендей" көрінді. Ол байланыс желісін қайта құрудың қиындығын сезді; 1917 жылы оның миссиясы бірнеше жыл бойы құрылған болатын. Басынан бастау, бұл міндет "өлгендерді қайта тірілтудей қиын" болды.

Вейгандтың пессимизмі мен Бельгияның капитуляциясы

26 мамыр жексенбі күні Лондонға сапары барысында француз премьер-министрі Поль Рейно Черчилльге жаңа бас қолбасшы генерал Макс Вейгандтың күрестің үмітсіз екенін жеткізді. 27 мамырда Черчилль Спирстен дереу есеп беруді талап етті, оған осындай әлсіздікке қарсы тұруды бұйырды. Рейно әлі соғысқа араласқан жоқ фашистік Италияның шабуыл қаупін айта келе "өлім қатері" туралы мәлімдеді; Спирстің пікірінше, Альптағы француз әскері күшті еді және итальяндықтардан тек француз Солтүстік Африкасынан әскер тасымалдауға кедергі келтірсе ғана қауіп тууы мүмкін. Дегенмен, итальяндық араласу одақтастардың рухын көтеріп, "біздің біріккен флоттарымыз оларды Жерорта теңізінде жеңіске жетеді" деген үміт тудырды. Рейно мен Спирс пікір таластырып, біріншісі британдық әуе күштерінен көбірек қолдау сұрады, ал екіншісі ашуланып: "Неге финдер мен испандарды шақырып, халыққа қалай қарсы тұру керегін көрсетпейсіз?" деді. Ол 1940 жылғы Париждегі рухты 1914 жылғымен салыстырып, жағымсыз баға берді. Сол кешкі Спирс пен британ елшісі Соғыс министрлігіне шақырылды. Белгияның күртен бас беруі Рейно, Петан және Вейгандты ашуландырды; Спирс қысқа уақытқа жігерленді, бірақ Вейгандтың британдық экспедициялық корпусының қолбасшысы лорд Гортты сынауы оны қайта ашуландырды. Күндің соңында Спирс екі елдің қарым-қатынасында үзіліс сезілгенін, енді олардың "бір" емес екенін байқады.

Британияға шабуыл жасаудың алдын алу

28 мамырда Рейно британдық елші, сэр Рональд Хью Кемпбелл мен Спирстен АҚШ-қа тікелей көмек сұрау туралы пікірлерін сұрады. Сэр Рональд пікір білдіруден бас тартты, ал Спирс бұған сәттілік мүмкіндігінің жоқ екенін айтты; Америка бір түндік соғыс жарияламайды, және бұл, әйтекеште, Президенттің құзыретінде емес. Неміс басқыншылығының Ла-Манш арқылы жасалуы Рейноға қандай да бір демалыс сыйлады, себебі бұл француздарға уақыт берер еді. Спирс бұған қорқып бармады, тіпті қуана қарсы алды: «Басқындыққа қарсы табысты күресе алмайтынымызға ешқашан күдік келтірмедім. Нацистер біздің теңізімізге батыл қадам басса, тіпті керемет болар еді». Ішкі істер министрі және француз кабинетіндегі саналылардың бірі Георгий Мандельмен болған әңгімеде, Республика Президенті Лебрунның үмітсіздіктен жылап жатқаны айтылды. Мандель Вейганд пен француз әуе күштерінің бас қолбасшысы генерал Жозеф Вуиллеминнің британдық әуе көмегінің жеткіліксіздігіне қатысты сын-ескертпелерін жеткізді; Вуиллемин өзінің әуе күштерінің қазіргі шығындарға төтеп бере алатынына күмән келтірді.

Париждегі Жоғарғы соғыс кеңесінде Дюнкерк, Нарвик және Италия туралы талқылау

1940 жылғы 31 мамырда Черчилль Клемент Атлимен және генералдар Джон Диллмен (Императорлық Бас штабтың бастығы) және "Пуг" Исмаймен бірге Рейнодтан, Петеннен және Вейгандтан тұратын француз делегациясымен англо-француздық Жоғарғы соғыс кеңесінің кездесуіне ұшып барып, әскери жағдайдың нашарлауын талқылады. Үш негізгі мәселе қарастырылды: Нарвик, Дюнкерк эвакуациясы және Италияның Францияға басып кіру мүмкіндігі. Спирс талқылауға қатыспады, бірақ "көптеген жазбалар" жасады. Британдық және француздық күштер Нарвиктегі әскерлерін дереу эвакуациялауға келісті – Францияға сол күштердің өте қажеттігі болды. Спирс Черчилльдің кездесуге үстемдік еткен тәсіліне таң қалды. Дюнкерк басты тақырып болды, француздар "200 000 британдықтардың 150 000-ы эвакуацияланды, ал 200 000 француздың тек 15 000-ы ғана шығарылды" деп көрсетті. Черчилль британдық және француздық сарбаздар қол ұстасып, "қолымен-қолымен" бірге кететінін уәде етті. Италияның соғысқа кіруі жақын болды, Черчилль Францияның оңтүстігінде орналасқан британдық авиациясының Францияның солтүстігіндегі өнеркәсіптік аймақтарды бомбалауын ұсынды, сонымен бірге француздардың кек алудан қорқуын бағалауға тырысты. Спирс оның француздықтардың соғысуға деген ниетін анықтауға тырысып жатқанын болжады. Күн тәртібі аяқталғаннан кейін Черчилль екі елдің соғысуын жалғастыру қажеттігі туралы құмарлықпен сөйледі, әйтпесе "олар мәңгілікке құлдардың дәрежесіне түседі". Спирс "Уинстон Черчилльден шарықтап келген сезімге" қозғалды. Кездесуден кейінгі талқылаулар барысында Черчилль, Петен және Спирс айналасында топ жиналды. Француздық шенеуніктердің бірі Францияның жеке бейбітшілік іздеу мүмкіндігін айтты. Петенге сөйлеген сөзінде Спирс мұндай жағдайдың Ұлыбританияның Францияға блокада салуына және неміс қолындағы барлық француз порттарын бомбалауына әкелетінін атап өтті. Черчилль Ұлыбританияның не болса да күресіне жалғастыратынын мәлімдеді.

Лондонға Черчилльге хабармен оралады

7 маусымда немістер Парижде алға жылжып жатқанда, Спирс Черчилльдің жеке ұшағымен Лондонға ұшып, Рейнодан британ премьер-министріне жеке хабарлама жеткізді. Француздар британдық дивизиялар мен истребитель эскадрильяларын Францияға орналастыруды сұрады. Оған жауап ретінде Спирс Солтүстік Африкадан қанша француз әскері ауыстырылып жатқанын сұрады. Лондонға келгенде, одан француздар Клеменсо айтқандай, "Париждің сыртында, Парижде, Парижден тыс жерде" соғыса ма деп сұрады. Оның пікірінше, олар осы әдемі қаланың қирауына жол бермейді, бірақ 11 маусымда француз үкіметінің өкілі бұл пікірге қарсы шығып, Daily Telegraph газетіне Париж ешқашан ашық қала деп жарияланбайтынын мәлімдеді. (Келесі күні генерал Вейганд астананы қорғамау жөнінде бұйрық берді.)

Черчилльді Бриардағы конференцияға ертіп барады

11 маусымда Спирс Черчилльмен, Иденмен, генералдар Диллмен және Исмаймен, сондай-ақ басқа да штаб офицерлерімен бірге Францияға қайтып келді. Парижден кетуге мәжбүр болған Рейномен Орлеан қаласының жанындағы Бриареде, қазір генерал Вейгандтың бас штабы орналасқан жерде, ағылшын-француз Жоғары соғыс кеңесінің отырысы өткізілді. Отырысқа генерал Шарль де Голль де қатысты; Спирс оны бұрын кездестірмеген еді және оның сыртқы келбетіне әсерленді. Ұлыбританиядан күтілетін қолдау деңгейі туралы пікірталас жалғасып жатқанда, Спирс кенеттен "Франция шайқасы аяқталғанын және ешкім ғажайыптарға сенбейтінін" сезінді. Келесі күні Вейгандтың әскери жағдай туралы жасаған қайғылы баяндамасы оның көңілсіздігін күшейтті. Адмирал Франсуа Дарланның берген уәделеріне қарамастан, британдықтар қуатты француз флотының неміс қолына түсуі мүмкін деген алаңдаушылықта болды. Конференция аяқталар тұсында Спирс екі елдің "екі ұлттың тағдыры шешілетін тарихи тоғысқа келгенін" түсінді.

Спирс Петенмен айтысады Турға кету

Ол Черчилль 12 маусымда Лондонға кеткеннен кейін Бриарде қалды; сол күні ол маршал Петенмен дауласты, ол Германиямен қарулы келісімнің енді болмайтынын мәлімдеді. Спирс Черчилльдің кездесуде айтқан қарсылық сөздерін еске алып, егер британдықтар күресін жалғастыратынына сендіре алса, француздердің біразы күреске қалуы мүмкін деп ойлады. Маршал: «Гитлерді сөзбен жеңе алмайсың» деді. Ол Петенге деген құрметінің азайғанын сезіне бастады, оның қарым-қатынасында алғаш рет жаушылықтың иісі сезілді. Оның ендігі мақсаты – елші, сэр Рональд Хью Кэмпбеллмен байланысу болды, ол машинамен Турға аттанды. Жолда олар қашқындармен толы көпшілікке кездесті, олардың көптегені жанармазы бітіп, жол бойында қалып қойған. Шер өзенінің үстіндегі Чисси сарайында ол Рейно мен оның министрлерін Францияны басқаруға тырысып жатқанын көрді, бірақ телефон байланысы жеткіліксіз болды және жай ғимаратта орналасқан еді. Ол қайтадан де Голльмен кездесті, «оның батылдығы өткір және анық, өз еліне деген махаббаттан туған және елден шабыттанған» еді. Кейін сол күні ол Рейноның Черчилль тағы бір кездесуге келе жатқандықтан Турға кеткенін естіп, таң қалды. Бұл шатасудың салдарынан Спирс пен сэр Рональдқа ешқандай хабар берілмеді. Уақытында жетпей қалудан қорқып, ол бірден қашқындармен толы жолмен жолға шықты.

Турдағы соңғы келіссөздер

Ағылшын-француз Жоғары соғыс кеңесінің соңғы отырысы 13 маусымда Тур қаласындағы префектурада өтті. Спирс келген кезде британдық делегация – Черчилль, лорд Галифакс, лорд Бивербрук, сэр Александр Кадоган және генерал «Пуг» Исмай – қанада отырған еді. Француз премьер-министрі Пол Рейноға соғыс комитетінің мүшесі Пол Боден де бірге болды. Спирс Бриардағы атмосферадан мүлдем өзгеше күй сезді, онда Черчилль ізгі ниет, көңіл жағлап, қайғы білдірген еді; енді бұл жағдайды талқылауға арналған кездесу сияқты болды, британдықтар ахуалды өз көзқарастарынан мұқият бағалады. Рейно, егер АҚШ дереу көмек көрсетпесе, француз үкіметі күрестен бас тартуға мәжбүр болады деп мәлімдеді. Ол екі елдің ешқашан жеке бейбіт келісімге келмейтін келісімге келгенін мойындады, бірақ Франция физикалық тұрғыдан одан әрі күресуге шамасы жетпейді. Британдықтар бұл жаңалықты дүрліксіп, үлкен қорқынышпен қабылдады; Спирс өзінің жазбаларына салған леп белгілері арқылы сезімін білдірді. Спирс Черчилльдің «Біз күресуіміз керек, күресеміз, сондықтан достарымыздан да күресуді сұрауымыз керек» деген қаулылысты атап өтті. Премьер-министр Рейно Ұлыбритания соғысты жалғастыратынын мойындады, Франция қажет болған жағдайда Солтүстік Африкадан күресті жалғастыратынын, бірақ тек сәттілікке қол жеткізу мүмкіндігі болса ғана жалғастыратынын айтты. Ондай сәттілікке тек Америка осы күреске қосылса ғана қол жеткізілуі мүмкін еді. Француз басшысы британдықтардан түсіністік сұрап, Франция енді ештеңе істей алмайтындықтан, жеке бейбіт келісім жасаспау міндетінен босатылуын қайтадан өтінді. Спирс Черчилльге тыңғырық салуды ұсынған хатты жіберді – бұл ұсыныс қабылданды. Британдықтар префектураның суы мол бағында серуендеді, Спирс Рейноның көңіл-күйі сол таңда «бітімгерлерге» қарсы тұру туралы айтқан сәттен бері өзгергенін хабарлады. Ол Черчилльге де Голльдің адал екеніне сенімді екенін, бірақ генерал Вейганд соғысқысы келген әркімді жау деп қарастыратынын айтты. Бивербрук Черчилльді бұрын айтқандарын қайталауға шақырды, атап айтқанда, АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельтке телеграмма жіберіп, американдық көмек сұрауға шақырды. Келісімдер қайта басталғанда екі ел де бірдей телеграммалар жіберуге келісті. Осылайша конференция аяқталды.

Тілдік түсініспеушілік

Кездесуден кейін де Голль Спирске Пол Бодуэн журналистерге Черчилльдің "егер Франция жеке шарт жасаса, Англия түсінеді" дегенін айтқанын жеткізді – "que l'Angleterre comprendrait si la France faisait un armistice et une paix séparée". Спирс тілдік қателік болғанын түсінді. Рейно жеке келісім туралы сөйлегенде, Черчилль "Je comprends" ("Мен түсінемін") дегенді "Мен сенің айтқаныңды түсінемін" мағынасында айтқан, "Мен келісемін" мағынасында емес. Черчилль Британияға ұшуға дайындалып тұрғанда, Спирс одан жеке келісімге ешқашан келісім бермегенін анық естіді. Бірақ бұзылыс болды және 23 маусымда адмирал Франсуа Дарлан бұл сөздерді француздық әскери кемелеріне жіберген хабарламасында келтірді, ол британ премьер-министрі Францияның күресті тоқтату қажеттілігін "түсінгенін" мәлімдеді.

Черчилль француз кабинетіне сөйлемеді

Күндіз шатаққа толы аяқталды – Черчилль француз кабинетімен сөйлеспей Лондонға ұшып кетті, бұл Рено уәделегендей болмады. Министрлер қорқып, ашуланды, ал Спирс "қайта оралмауы мүмкін мүмкіндікті жіберіп алғанын" түсініп, көңілі түсті. Ол кездесу неге өтпегенін түсіне алмады – Рено жай ғана ұмытып кеткен бе? Әлде Рено министрлерге жағдайды өзі түсіндіргісі келді ме? Қай жағдайда болса да, оның министрлері көңілі қалды және тасталып қалғандай сезінді. Спирс осы оқиға кабинеттің көпшілігін капитуляцияға итермелеуге себеп болды деп сенді. Ол "13 маусымға қараған түні Францияның соғыста қалу мүмкіндігі дерлік жойылды" деп сендірді. Енді үміт тек Президент Рузвельттің шешіміне байланысты – Америка соғысқа қосыла ма?

Бордодағы ойынның соңы Лондон франко-британдық одақ құруды ұсынады

14 маусымда Спирс Тур қаласынан Рено мен оның Бордоға көшірілген үкіметін іздеу үшін аттанды. Жол жүрісінде ол адамдардың британдық формаға деген көзқарасы өзгергенін байқады – олар бұрынғыдай құлшыныспен емес, көңілсіздікпен немесе тіпті ашық жаулықпен қарады. Бордоға жеткенде ол Парижтің сол күні таңертең түскенін естіді. Спирс Реноны іздеп тапты – ол Вашингтондан қанағаттанарлық жауап алмаған, бірақ әлі де үміт күтіп отырған. Спирс оны шаршаған, қапаланған және шешім қабылдауға шамасы келмейтін күйде кездестірді. Британ консулдығы Франциядан қашуға тырысатын босқындармен толы болды.

Спирс жеңілісшілдікке қарсы

Келесі күні ол кабинет вице-президенті Камиль Шотемппен қақтығысып, оны жеңілісшілдігі үшін сынап, Бірінші дүниежүзілік соғыста танысқан француз солдаттарының рухын жоғары бағалады. Кейін ол Рейноның кабинет шебері Роланд де Маржеримен сөйлесіп, француз тұтқынындағы бірнеше жүз неміс ұшқыштарының мәселесін көтеріп, оларды британдықтарға беруді сұрады. Бірақ көптеген келіспеушіліктер туды және тіпті Бордо қаласының ішінде телефон байланысы қиын болды. Спирс енді Рейноның соғыста қалуға деген қатыгездігіне күмән келтірді, қажет болса, француз Солтүстік Африкасынан. Францияның Солтүстік Африкадағы бас қолбасшысы Франциядан келген әскерлерді қабылдауға қарсы болғанына ол ашуланды. Жеткілікті жатақтар болмады, қосалқы қару-жарақ жоқ, дәрігерлер жетіспеді; үстіне, бұл маусымда жас француздықтар үшін ауа райы тым ыстық еді! Спирс бұл жағдайды ойсыздық деп есептеді; Рейно неліктен кедергі келтіріп отырған генералға қызметтен босатпады? Ол Бриттанияда бекініс құру туралы идеяның неге тоқтатылғанын және Рейноның неліктен генерал Вейганды жеңілісшілдігі үшін қызметтен босатпағанын сұрады. Маржери халықтың Вейгандқа сенгенін және Петеннің де оны қолдағанын айтты. Спирс Американың соғысқа қосылуы мүмкін деген ойға су септі. Спирс пен елші Лондонға телеграмма жіберіп, қазірдің өзінде бәрінің АҚШ-тан келетін жауапқа байланысты екенін түсіндірді, сондай-ақ француз флотын батыру үшін бар күштерін салатындарын қосты. Олардың соңғы сөздері: "Біз қазір еш нәрсеге де сенімді емеспіз". Маршал Петеннің американдық көмек келмесе, отставкаға кететінін естіді; Спирс Рейноның маршал мен Вейгандтың біріккен қарсылығына қарсы тұра алмайтынын түйіндеді. Ол Черчилльдің қатысуын аңсады, ол "миллиондаған алтыннан да құндырақ" болар еді. Спирс пен елші кабинет отырысынан кейін шақырылды. Турдағы тілдік шатасу қайтадан оларды мазалады, өйткені Рейно: "Черчилль мырзаның Турда айтқандай, Франция соғыс бітіру туралы келісімдерді сұрауға келіседі" деді. Спирс жазуды тоқтатып, қарсылық білдірді: "Мен мұны жаза алмаймын, себебі бұл рас емес". Турдағы отырыстың хаттамасы ұсынылып, Спирс ақталуға ие болды. Рейно Черчилльге Францияның Ұлыбританиядан қарулы келісім шарттарын сұрауға рұқсат сұрағанын және Ұлыбритания бас тартса, ол отставкаға кететінін жазды. Осы сәтте көмекшісі Рузвельттің соғыс жариялаудан бас тартуын әкелді – Рейно үмітсіздікке түсті. Дегенмен ол, оның орнына келгендер келісім шарттарына флотті тапсырмайтынына кепілдік берді. Спирс француз армиясына деген ықыласын білдірді, бірақ Вейгандты, "истериялық, өзімшіл қарт кісіні" жек көріп, сынайтын.

Ұлыбританияның Францияға жеке бейбітшілік орнатуға рұқсат беруден бас тартуы

16 маусымда Спирс пен сэр Рональд Кэмпбелл француздар қару аялдау сұрағаннан кейін, олар ешқашан қайта соғыспайтынына көз жеткізді. Француз империясы мен флотына қатысты, егер неміс қару аялдау шарттары тым қатал болса, империя оларға қарсы шығуы мүмкін, тіпті Францияның өзі бағынышқа түскен жағдайда да. Олар Гитлер Францияны екі аймаққа бөліп, оны іштен қарыстыратынын ескермеді. Сол күні ерте таңда Рено, шаршап, күйзеліске ұшыраған күйі, Францияны жеке бейбітшілік жасамайтындығы туралы міндеттемесінен босатуды қайтадан сұрады. Британдықтар қатал позиция ұстанып, бұл салтанатты міндеттеме қазіргі жағдайды ескере отырып жасалғанын көрсетті; әйтеуір, Франция [теңіздегі иеліктері мен флотымен] әлі де соғысқа қабілетті еді. Осы деңгейдегі жоғары талқылаулар жүріп жатқанда, Реноның сүйіктісі Хелен де Порт бөлмеге бірнеше рет кірді, бұл Спирс пен Елшінің наразылығын тудырды. Спирс оның зиянды ықпалы Реноға зор зиян келтірді деп санады.

Британдықтардың қарулы келісімді қабылдауы француз флотының тағдырына байланысты

Түскі астан аз бұрын Лондоннан телеграмма келді, онда Франция келіссөздер барысында француз флотын британдық порттарға дереу жөнелту шартымен, қару тоқтату шарттарын іздеуге рұқсат етілгендігі жазылған. Спирс пен елші бұл француз теңіз күштерінің намысына тиетін және сенімсіздік танытушылық деп санайтын. Рено бұл жаңалықты қынжырмен қарсы алды – егер Ұлыбритания Францияның Солтүстік Африкадан соғысты жалғастыруын қаласа, оның флотын британдық порттарға баруды қалай талап ете алады? Ол Черчилльмен телефон арқылы сөйлесіп, Спирстен Бретания жағалауындағы теңізде британ премьер-министрімен кездесуді ұйымдастыруды өтінді. Бірақ ол француз әскери кемесімен баруды қалағандықтан, кездесу өте қойған жоқ. Күн батқан сайын Спирс жеңіліс көңілінің күшейгенін байқады, бірақ қатал ұстанымдарды ұстанатындар көбінесе социалистер еді. Оның британдық формасы дұрыс емес әсер қалдырды және адамдар одан қашықтап жүрді.

Француздар Франко-Британиялық одақты қабылдамайды

16 маусым күні түстен кейін Спирс пен елші Рейномен кездесіп, Лондоннан хабар жеткізді: француз флотының британдық порттарға көшірілуі екі елдің мүддесіне сай келер еді; әуе күшін Солтүстік Африкаға немесе Ұлыбританияға ауыстыруға барлық күш салынар деп есептелді; Франциядағы поляк, бельгиялық және чех әскерлері Солтүстік Африкаға жіберілсін делінді. Олар флот мәселесін қызу пікірталас жүргізіп жатқанда, Лондондағы де Голльден хабар келді. Британдық ұсыныс – бұл Одақ жарияланудан басқа ештеңе емес: «Франция мен Ұлыбритания енді екі ұлт емес, бір франко-британдық одақ болады. Францияның әрбір азаматы бірден Ұлыбритания азаматтығына ие болады; Ұлыбританияның әрбір азаматы Франция азаматы болады». Спирс «таң-қалып қатты ойға батты», ал Рейно қуанышқа бөленді. Бұл жаңалықты естіген Жорж Мандель сияқты қатал пікірлілер де қуанып, жеңілдеді. Ұсыныс француз кабинетінің қарауына жіберіледі. Спирс Германиямен соғысып жатқан елдердің ішінде Франция ғана күрестен бас тартар деген ойға оптимистікпен қарады, себебі Францияның империясы біздің империямыздан кейін екінші орында тұрды және флоты толықтай сақталған, Еуропадағы біздікінен кейін ең күштісі еді. Дегенмен ол ағылшын-француз парламентінің жалғыз ортақ белгісі – «бір-бірінің тілін түсінбеу» болады деп әзілдеді. Кабинет отырысы кезінде Спирс пен елші Черчилль, Клемент Атли, сэр Арчибальд Синклер, үш штаб басшысы және басқаларымен бірге француздармен сөйлесу үшін келесі күні түскі уақытта Бриттания жағалауына әскери кемемен келетінін естіді. Алайда, француз кабинеті одақ ұсынысын қабылдамады; Рейно отставкаға кетеді. Бір министр бұл ұсыныстың Францияны британдық доминионға айналдыратынын айтты. Ал Спирс бұл шешімді «қасірет пен махаббатқа толы досыңды пышақтап, жаралағанмен тең» деп сезінді. Черчилль мен оның делегациясы Ватерлоо станциясында пойызға отырғанда, бас тарту туралы хабар жетті. Ол Даунинг-стритке «күңгірт жүрекпен» оралды.

Де Голль тұтқындалудан қорқады

Бордода Спирс пен сэр Рональд Кэмпбелл Рейноның шамы жақсы жарықтанбаған кеңсесіне барды. Спирстың айтуынша, ол қараңғыда де Голльдің жақындасуын сезінді, ол Вейганд оны қамауға ниеттеніп отырғанын айтты. Рейно британдықтарға Петен үкімет құрамақ екенін хабарлады. Спирс оның құрамында тек жеңілісшілдер ғана болатынын және француз премьер-министрінің "үлкен салмақтан құтылған адам сияқты көрінгенін" байқады. Өте таңқаларлық жайт, Рейно Черчилльдің таңертең Бретань жағалауына қашан жететінін сұрады. Спирс оған тікелей жауап берді: "Ертең жаңа үкімет құрылады, енді сіз ешкімнің атынан сөйлей алмайсыз". Бірақ кейін ол Рейноның ешқашан одақтасына қиянат жасаған емес, керісінше, өзінен күшті адамдармен күресіп, одақты сақтап қалуға бар күшін салғанын түсінді. Оның кінәсі – жақсы адамдарды таңдай алмауында еді. Кездесуден кейін Спирс де Голльді іздеп тауып, оған Ұлыбританияға қашуға көмектесуге бел буды. Ол Черчилльге телефон соғып, де Голль мен Жорж Манделді де алып келуге рұқсат сұрады. Бірақ соңғысы келуден бас тартып, Солтүстік Африкаға баруды жөн көрді. Де Голльдің келесі күні таңғы сағат 7-де Спирстің қонақ үйіне келуі туралы уағдаластыққа келді.

Спирс де Голльмен бірге Британияға кетеді

17 маусымда де Голль және оның ADC, лейтенант Джеффри де Курсель, Спирспен бірге оны шығарып салу сылтауымен әуежайға барды. Де Голльдің багажы бекітілгенге дейін күтілген соң, "Де Гавиленд Фламинго" Ұлыбританияға ұшып кетті. Уинстон Черчилльдің мәлімдемесінше, Спирс де Голльді Германияның Францияны басып алуына бірқадам қалғанда құтқарып алып, Бордодан Ұлыбританияға ұшып келе жатқан ұшағына тікелей тартып кіргізген. Ұлыбританияға жеткен соң де Голль Спирске "Генерал Спирске, куәгер, одақтас, дос" деген жазуы бар қол қойылған фотосуретті сыйлады.

Спирс британ үкіметінің де Голльге жіберген делегациясын басқарады

Де Голльдің 18 маусымдағы танымал үндеуі BBC арқылы француз тілінде таратылды және 22 маусымда қайталанды, ал мәтіні Спирстің хатшысы Нэнси Морис тарапынан 10 Даунинг-стрит үшін ағылшын тіліне аударылды. 1940 жылдың маусым айының соңында Спирс британ үкіметінің Де Голльге арналған миссиясының басшысы болып тағайындалды, оның штаб-пәтері ақыры Лондондағы 4 Карлтон Гарденс мекенжайында орналасты.

Дюнкерк пен Мерс-эль-Кебирдің салдары

1940 жылы 26 мамыр мен 4 маусым аралығында "Динамо" операциясы кезінде 100 000-нан астам француз әскері Дюнкерктен эвакуацияланды, бірақ көпшілігі бірнеше күн ішінде Англияның батысындағы порттар арқылы Францияға қайта оралды. 3 шілдеде Спирс де Голльге Солтүстік Африканың Мерс-Эль-Кебир портында тұрған француз кемелеріне британдық ультиматумды жеткізудің жағымсыз міндетін атқарды; бұл "Катапульта" операциясының бірінші кезеңіне әкеліп соқты, нәтижесінде көптеген француз әскери кемелері жойылды және 1297 француз теңізшісі қаза тапты. Бұл шабуыл Ұлыбританияға қарсы зор наразылық тудырып, де Голльге өз мақсатына адал жандарды тартуды одан да қиындатты. Де Голль теңіз шайқасын "сөзсіз" деп санағанмен, бастапқыда Ұлыбританиямен әлі де ынтымақтаса алатынына көзі жетпеді. Спирс оны қолдауға тырысты және шілде айының соңында қолдау табуға жасаған сәтсіз әрекетінің барысында Ливерпуль маңындағы Эйнтри ат шабуышы алаңындағы тұтқын лагеріне ұшты, онда британдық порттарда болған француз теңізшілері "Катапульта" операциясы аясында ұсталды. Нәтижесінде, де Голльдің Британияда бар-жоғы 1300 шамасында адамы болды, олардың көпшілігі Норвегия кампаниясынан кейін Нарвиктен эвакуацияланғандар еді.

Дакар Қауіп салу операциясы

Уинстон Черчилль Виши режимінен француз колонияларын босату үшін еркін француз күштерінің әрекет етуіне ықпал етті. Мақсаты – Француз Батыс Африкасындағы Дакар қаласы болатын, себебі ол Атлант мұхитындағы кемелер қатынасына қауіп төндіретін базаға айналуы мүмкін еді. Корольдік теңіз күштерінің күш көрсетуі, де Голльдің десанттық операциясымен қатар жоспарланды, бұл Виши режимінің қорғаушыларын қарсыласуға итермелейді деген үміт болды. Спирс де Голльмен бірге осы операцияға (Қорқыту операциясы) қатысты және тікелей Премьер-министрге есеп беруге міндеттелді. Дегенмен, қауіпсіздік шаралары жеткіліксіз болды және Лондон қаласындағы француз әскерлері арасында осы мақсатты жер туралы көп айтылды. Флотилия жолға шыққанда, олар Тулоннан Дуалаға, де Голльге қолдау білдірген Француз Экваториальдық Африкасын қайта басып алу үшін келе жатқан француз флотын (үш крейсерді қоса) көріп қалды. Көтеріліп, француз флоты Дакарға бет бұрды, бұл экспедицияның нәтижесін күмәнді етіп берді. Черчилль бұл жобадан бас тарту керек деп ойлады, бірақ де Голль талап етті, ал Спирс Премьер-министрге жіберген телеграммасында: «Мен сізге жеке және ресми түрде Дакар арқылы Француз Африкасын құру жоспарына қолдау көрсетуді және оны іске асыруды талап етемін» деді. 1940 жылдың 23 қыркүйегінде де Голльдің әскерлерінің десанты тойтарылды, ал одан кейін болған теңіз шайқасында екі британдық эскадралық кемесі мен екі крейсері зақымданды, ал Виши француз күштері екі эсминец пен суасты қайығын жоғалтты. Соңында Черчилль операцияны тоқтатуға бұйрық берді. Еркін француз күштері өз отандастарынан наразылық көріп, де Голль мен Спирс терең күйзеліске түсті, соңғысы өзінің беделіне қатысты алаңдады, және оның қорқуы негізді болды. Daily Mirror газеті былай деп жазды: «Дакар біздің құлдыраған ақымақтығымыздың ең төменгі деңгейіне иелік етуді талап етеді». Де Голль американдықтар арасында одан әрі беделін жоғалтты және Спирске ашық сын айта бастады, Черчилльге ол «ақылды, бірақ өзімшіл және Соғыс министрлігіндегі танымалдығының жоқтығынан кедергі келтіреді» деді. Черчилльдің жеке хатшысы Джон Колвилл 1940 жылдың 27 қазанында былай деп жазды: «Спирс жіберген ықпалды телеграммалар Кабинетті Дакар жоспарына қайта оралуға көндірді, бұл Штаб басшыларының кеңесі бойынша тоқтатылған еді».

Де Голль мен Леванттағы найзалар

Шын мәнінде, Шприрс 1941 жылдың наурызында де Голльмен бірге Каир арқылы Левантқа Англиядан кетті. Оларды британдық офицерлер, оның ішінде Ұлыбританияның Таяу Шығыстағы Бас қолбасшысы генерал Арчибальд Уэвелл, сондай-ақ француз Индоқытайының бұрынғы генерал-губернаторы генерал Жорж Катру күтіп алды. Катру маршал Филипп Петен басқаратын Виши Франция режимі тарапынан қызметінен алынған еді. Уэвелл, британдық Бас қолбасшы, әлі де Виши Франциясына адал француз Сомалисінің губернаторымен келіссөздер жүргізіп, осы аумақтың блокадасын алып тастауды, оның орнына Абиссиниядағы британдық күштерге жағалаудан Аддис-Абебаға теміржол арқылы жабдықтау құқығын алуды жоспарлады. Алайда, де Голль мен Спирс қатаң тұруды жақтады, де Голль өзінің еркін француз жасағының бір бөлігін Виши келісімімен жасалған әскерлерге қарсы жіберу керек деп, олардың тарапын өзгертуге көндіруге болатынын айтты. Уэвелл келісті, бірақ кейіннен Энтони Иден бұл шешімге қарсы шықты, ол екі француз фракциясының арасында ашық қақтығыс болуынан қорқатын. Британдықтардың бұл тартыншақтығы Спирстің кеңесіне қарамастан жалғасты және де Голльді қатты ашуландырды.

Сирия мен Ливан

Көп ұзамай Ұлыбритания мен де Голль арасында Сирия мен Ливан мәселесі бойынша одан да күрделі келіспеушіліктер туындады. Де Голль мен Спирс немістердің Сириядағы Виши француз әуе күштерінің базаларына кіруіне жол бермеу қажет деп есептеді, себебі олар Суэц каналына қауіп төндіретін еді. Алайда, Уэвелл өзінің шектеулі күштерін жаюға құлшынбады және Сириядағы француздармен қақтығысқа түсу қаупін қаламады. Сириядағы француздар бастапқыда Германияға қарсы күресті жалғастыруға ниеттенгенімен, Уэвелл олардың үш француз дивизиясынан келген ынтымақтастық ұсынысын қабылдамады. Де Голль Левантқа келген кезде Виши Ұлыбританияға жақын тұрған француздарды қызметтен шеттетуге ұшырады. Орта Шығыстан де Голльмен бірге Француздық Экваторлық Африкаға сапарға шыққан Спирс генералмен алғашқы ірі дауға келіп, "Ұлыбритания үкіметінің аса маңызсыз әрекетінен туған ашуға" байланысты Форт-Ламьидегі қону алаңы Африка арқылы транзит жасауға британдық ұшақтарға қолжетімді болмайтынын күрт жариялады. Спирс британдық әскерді шақырып, әуежайды басып алуға уәде беріп, қарсылық көрсетті, мәселе осылай шешілді. Де Голль Спирстің алдында Виши билігі Таяу Шығыста еркін француздар мен британдықтарға қарсы әрекет ететінін айтты. Александрияда британдықтар блокадалаған француз кемелері британдықтарға пайдасыз кодталған хабарларды жіберуге рұқсат алды. Олардың экипаждарына Левант мемлекеттерінде демалысқа шығуға рұқсат берілді, онда олар британдықтарға қарсы сезімді қоздырды. Сонымен қатар, олар Вишиге британдық теңіз күштерінің және әскерлердің қозғалысы туралы ақпарат әкелді. "Миссияны орындау" еңбегінде Спирс Ұлыбританияның Францияға ақша жіберуге рұқсат берген Виши теңізшілеріне ақы төлеуі туралы ащы пікір білдірді. Егер олар де Голльге қосылса, олардың жалақысы жойылды. Алайда, оның ең үлкен келіспеушілігі – ол Сыртқы істер министрлігімен және Әскери-теңіз министрлігімен жиі қақтығысқан – SS Providence атты француз кемесі Бейрут пен Марсель арасында тексерілмей жүруіне рұқсат берілді. Ол контрабандалық тауарлар мен "бізге жақсы көрінетін немесе біздің жақта күресуді қалайтын француз сарбаздары мен шенеуніктердің [тұтқындардың] тірі жүгін" тасымалдады. Де Голль мен Спирс Каирдегі британдық штаб-пәтерінің Германия мен Вишидің Леванттағы мемлекеттер арасындағы ынтымақтастық деңгейі туралы алданып қалғанын мойындағысы келмеді. Британдық әскери билік Левантты блокадалау қиындықтар тудырады және азаматтық халықты наразылыққа итермелейді деп қорқады. Алайда, Спирс Виши француздары жергілікті халық арасында танымал емес екенін атап өтті – қарапайым адамдар жеңілген шетелдіктердің үстемдігіне наразылық білдірді. Ол Виши француздарына қарсы, еркін француздар мен британдық саясатты қолдауға бағытталған агрессивті насихатты қанағаттандыруды ұсынды. Ол еркін француздардың Ұлыбританияның одақтастары болғандықтан, оларға бағынудың орнына, жауларымен күресу мәртебесіне ие болғандықтан, басқаша қарастырылатынын сезінді. 1941 жылдың 13 мамырында де Голль мен Спирстің қорқыныштары расталды, британдық Ирак патшалығына қарсы болған ирактық бүлікші Рашид Әлиді қолдау үшін неміс ұшақтары Сирияға қонды. 8 маусымда 30 000 әскер (Үндістан армиясы, британдықтар, австралиялықтар, еркін француздар және Трансиорданиялық шекара күштері) "Экспортер операциясы" деп аталған операцияда Ливан мен Сирияға басып кірді. Виши француздары қарсылық көрсетті және Спирс "өз елін қорғағанда көрінбеген жеңілісте күш-қуатын дамытқан француздардың таңғажайып класын" деп ащы пікір білдірді. Спирс Каирдегі британдық елшілік, қарулы күштер, Палестина және Судан арасындағы байланыстың нашар екенін білді. 1941 жылдың шілдесінде Каирге келген Оливер Литтелтон, ол Мемлекеттік министр және Соғыс кабинетінің мүшесі болды, жағдайды жақсартты. Сондай-ақ, Спирс кейіннен қосылатын Таяу Шығыс Қорғаныс Кеңесі құрылды. 1942 жылдың қаңтар айында KBE атағын алғаннан кейін, Спирс Сирия мен Ливандағы алғашқы британдық министр болып тағайындалды. Бейруттегі басты көшелердің бірі әлі де оның атымен аталады – Спирс көшесі. Спирс 1953 жылдың 30 маусымында Беркширдегі Уорфилдте баронет титулын алды. Ол 1974 жылдың 27 қаңтарында 87 жасында Аскоттағы Хизервуд ауруханасында қайтыс болды. 7 наурызда Вестминстердегі Сент-Маргарет шіркеуінде қоштасу рәсімі өтті. 11-ші гусарлардың кернейшілері фанфар тартты, француз және ливан елшілері де қатысты. Генерал Эдвард Луис Спирс Уорфилдте, оның бірінші әйелі Мэй мен ұлы Майклдың қабірінің жанына жерленді.