Дапитан қаласы: Филиппиннің қасиетті жері

Кіріспе

Дапитан қаласы – Филиппиннің Замбоанга-дель-Норте провинциясындағы 3-ші сыныпты құрамдас қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 85 202 адамды құрайды. Бұл қала Хосе Ризалдың испан отаршылдық билігі тарапынан революциялық қызметтерді бастау қаупінен айырылып, жер аударылған тарихи маңызға ие жер. Ол ұлттық батыр саналады және бұл "Филиппиннің қасиетті қаласы" деп белгілі. Сонымен қатар, қала Минданаодағы алғашқы ойын-сауық паркі – Глорияның Фантазия еліне де үй иесі.

Тарих

Дапитанның алғашқы қоныстанушылары субанестер болды, олар аустронезиялық тайпалардың көшпелі тайпасы және өзен жағасында қоныстанып, өмір сүрген. Олардың қазіргі тайпалық өзіндігінің бастауы осы "суба" атауынан шыққан. Филиппиннің алғашқы картографтары Дапитанның орналасқан жерін Минданао карталарында әртүрлі атаулармен көрсеткен, мысалы, Каэриус картасында 1598 жылы "Дапито", Дадли картасында 1646 жылы "Дапите", Сансон картасында 1652 жылы "Дапито", ал 1729 жылы Моллдың Шығыс Үндістан картасында және 1734 жылы Мурильо Веларде картасында "Дапитан" деп белгіленген. Қазіргі кезде ол ресми түрде Филиппиннің "Санжырлы қаласы" деп танымал.

География

Дапитан Дапитан өзенінің сағасында, Дапитан шығанағында орналасқан және Замбоанга түбегінің ең солтүстік нүктесі болып табылады. Ол Манила метрополитенінен шамамен оңтүстікке қарай; Замбоанга қаласына; және Дипологқа қашықтықта жатыр.

Барангай

Дапитан саяси тұрғыдан 50 барангайға бөлінеді. Әр барангай пуроктардан тұрады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар. Қазіргі уақытта 8 барангай қалалық, 27 ішкі, 13 жағалау және 2 арал барангайы болып саналады. 1955 жылы Сипалок, Барселона және Потуган сайтолары бариоларға айналдырылды. Барангайлардың әкімшілік бөлінісі Халық саны Барангай класы Барангай капитаны 2020 2015 5 жылдық өзгеріс Алигуай аралы Лин Мари Б. Эвардо Антиполо ішкі Зосимо П. Сигако Асениеро ішкі Эльма О. Такбая Баао ішкі Лусила Б. Багаланон Багтинг қалалық (Побласион) Рауль Б. Карреон Банбанбан жағалаулық Эутемио Е. Булай о Баннонго қалалық (Побласион) Хамилкар Ф. Такбая Барселона ішкі Грегорио А. Жарпан Жр. Байлиманго жағалаулық Зенило Б. Обнимага Бургос ішкі Гилл Д. Куимигуинг Канлукани жағалаулық Марвин Б. Баланай Карреон жағалаулық Мерба Л. Ябо Кава-кава қалалық (Побласион) Дельфин А. Малингин Дампалан ішкі Александр Д. Вилла Даро ішкі Диоздада Т. Сангуал Даво қалалық (Побласион) Фрэнсис Дик Р. Ди Диваан ішкі Диоскоро С. Каэрмаре Гуимпутлан жағалаулық Кармелито Е. Булай о Хиллтоп ішкі Эдгардо Е. Булагао Илая ішкі Предемар Д. Кизо Каусваган (Талисай) ішкі Хазел Е. Сапалледа Лараян ішкі Нерио Б. Серипа Линабо қалалық (Побласион) Арсения Д. Адриас Лиянг ішкі Никомедес Д. Катахай Мария Кристина ішкі Нарцисо А. Жумуад Жр. Мария Урай ішкі Марлон Б. Асенас Масидлакон ішкі Феликс П. Такбая Напо жағалаулық Лилия С. Адаса Опао ішкі Людовико Е. Хамой Оро жағалаулық Хунито С. Тагапан Оваон ішкі Менесиано С. Дахуэла Оян ішкі Рене Г. Сенио Поло жағалаулық Оскар С. Балладарес Потол қалалық (Побласион) Клиффорд Д. Хамой Потуган ішкі Дик Л. Дангкалан Сан Франсиско ішкі Сиприана Б. де лос Сантос Сан Николас ішкі Кларк С. Карреон Сан Педро жағалаулық Сайрус И. Алипойо Сан Винсенте жағалаулық Арниел Р. Лаккио Санта Крус қалалық (Побласион) Мигель Б. Гахисан Жр. Санто Ниньо жағалаулық Крисолого Р. Жумуад Селиног аралы Феликс Б. Тубалла Сикаяб Букана жағалаулық Данило Б. Сардане Сигаян ішкі Лиза С. Лиар Синонок ішкі Марибель А. Петалькорин Сулангон ішкі Эдвин С. Карреон Тагуилон жағалаулық Рене Д. Галлепосо Жр. Тагуло жағалаулық Шейла Б. Сумальпонг Талисай (Матагобтоб Побласион) қалалық (Побласион) Марлин О. Франкера Тамион ішкі Тарсисио Г. Байрон Дапитан қаласы Көзі: Филиппин статистикалық бас басқармасы – Филиппин стандартты географиялық коды – Дапитан қаласы – Барангайлар.

Dapitan is politically subdivided into 50 barangays. Each barangay consists of puroks while some have sitios. Currently, there are 8 barangays which considered urban, 27 are interior, 13 are coastal, and 2 are island barangays. In 1955, the sitios of Sipalok, Barcelona, and Potungan were converted into barrios. Barangays of DapitanAdministrationPopulation Barangay Class Barangay Captain 2020 2015 5 year change Aliguay Island Lyn Marie B. Evardo Antipolo Interior Zosimo P. Sygaco Aseniero Interior Elma O. Tacbaya Ba ao Interior Lucila B. Bagalanon Bagting Urban (Poblacion) Raul B. Carreon Banbanan Coastal Eutemio E. Bulay og Banonong Urban (Poblacion) Hamilcar F. Tacbaya Barcelona Interior Gregorio A. Jarapan Jr. Baylimango Coastal Zenelo B. Obnimaga Burgos Interior Gil D. Quimiguing Canlucani Coastal Marvin B. Balanay Carang Coastal Merba L. Yabo Cawa cawa Urban (Poblacion) Delfin A. Malingin Dampalan Interior Alexander D. Villa Daro Interior Diosdada T. Sangual Dawo Urban (Poblacion) Francis Dick R. Dy Diwa an Interior Dioscoro S. Caermare Guimputlan Coastal Carmelito E. Bulay og Hilltop Interior Edgardo E. Bulagao Ilaya Interior Predemar D. Quizo Kauswagan (Talisay) Interior Hazel E. Sapalleda Larayan Interior Nerio B. Seripa Linabo Urban (Poblacion) Arsenia D. Adrias Liyang Interior Nicomedes D. Catahay Maria Cristina Interior Narciso A. Jumuad Jr. Maria Uray Interior Marlon B. Aseñas Masidlakon Interior Felix P. Tacbaya Napo Coastal Lilia S. Adasa Opao Interior Ludivico E. Hamoy Oro Coastal Junito S. Tagapan Owaon Interior Meneciano S. Dajuela Oyan Interior Rene G. Senio Polo Coastal Oscar S. Balladares Potol Urban (Poblacion) Clifford D. Hamoy Potungan Interior Dick L. Dangcalan San Francisco Interior Cipriana B. de los Santos San Nicolas Interior Clark C. Carreon San Pedro Coastal Cyrus I. Alipoyo San Vicente Coastal Arniel R. Lacquio Santa Cruz Urban (Poblacion) Miguel B. Gahisan Jr. Santo Niño Coastal Crisologo R. Jumuad Selinog Island Felix B. Tuballa Sicayab Bucana Coastal Danilo B. Sardane Sigayan Interior Liza S. Lear Sinonoc Interior Maribel A. Petalcorin Sulangon Interior Edwin S. Carreon Taguilon Coastal Rene D. Galleposo Jr. Tag ulo Coastal Sheila B. Sumalpong Talisay (Matagobtob Poblacion) Urban (Poblacion) Marilyn O. Frankera Tamion Interior Tarcisio G. Bayron City of Dapitan Source: Philippine Statistics Authority – Philippine Standard Geographic Code – City of Dapitan – Barangays

Тагилон

Тагилон қаласында Дакак паркі мен жағажай курорты орналасқан. Ол кокос және агар (теңіз балдыры негізінде) өндірісімен, сондай-ақ балық аулау порты болып табылады. Тагилондағы пирс Дапитандағы басты жолаушылар/жүк портына қосымша/баламалы порт қызметін атқарады. Сонымен қатар, теңіздегі қатыгез дауылдар кезінде паромдар мен басқа кемелер Тагилон шығанағында паналады. Лалаб тауынан Силиног аралдары мен Балиангаудың бір бөлігін көруге болады.

Талисай

Талисай – Хосе Ризал төрт жылдық жер аударында болған теңіз жағасындағы барангай. Филиппин ұлттық батырының құрметіне арналған саябақ пен қасиетті орын Хосе Ризал ескерткіш қорғалған ландшафтында орналасқан, бұл аймақ 2000 жылы қорғалатын аймақ деп жарияланды және барангайдың ескі Ризал шаруашылығы орнында орналасқан.

Үкімет

Дапитан қаласының әкімдері: Родольфо А. Карреон аға, 1960 жылдың қаңтарынан 1964 жылдың желтоқсанына дейін; Германико А. Карреон, 1964 жылдың тамызынан 1986 жылдың 30 сәуіріне дейін; Бунсорсесо Карпио, 1987 жылдың 1 желтоқсанынан 1988 жылдың 2 ақпанына дейін; Джеймс А. Адаза, 1988 жылдан 1998 жылға дейін; Жозеф Седрик О. Руиз, 1998 жылдан 2001 жылға дейін; Родольфо Х. Карреон кіші, 2001 жылдан 2004 жылға дейін; Доминадор Г. Жалохос кіші, 2004 жылдан 2010 жылға дейін, 2010 жылдың желтоқсанынан 2012 жылдың мамыр айына дейін; Патри Б. Чан, 2010 жылдың маусымынан қарашасына дейін; 2012 жылдың мамыр айынан 2013 жылдың 27 қаңтарына дейін; Агапито Дж. Кардино, 2013 жылдың 28 қаңтарынан 2013 жылдың 30 маусымына дейін; Розалина Г. Жалохос, 2013 жылдың 1 шілдесінен 2022 жылдың 30 маусымына дейін; Сет Фредерик П. Жалохос, 2022 жылдың 30 маусымынан қазіргі уақытқа дейін.

Дапитан қаласының әкімшілік орталығы, қалалық әкімшілік, Даво ауылындағы Дапитан үкімет орталығында орналасқан. Жергілікті билік құрылымы бір әкім, бір вице-әкім және халықтың басымен сайланатын он кеңесшіден тұрады. Қалалық кеңеске екі мүше қосылады: біреуі Дапитанның 50 ауылдық әкімінен (Барангай капитаны) Барангай кеңестері қауымдастығының (АБК) президенті ретінде, екіншісі – Дапитанның 50 ауылдық жастар кеңесінің президенті Санггуниянг Кабатан (СК) федерациясының президенті ретінде. АБК және СК президенттерін қоспағанда, әрбір лауазым иесі 3 жылдық мерзімге сайланады және бес мерзімге дейін қайта сайлануға құқылы. Қаланың күнделікті басқаруын қалалық әкімші жүзеге асырады.

Туризм

Ливасан нг Дапитан (Дапитан қаласының алаңы) Дапитан қаласының алаңы ("Liwasan ng Dapitan"), сонымен қатар Қала алаңы деп те аталады, доктор Хосе Ризал жер аударылуы кезінде оны көркейтіп, дамытты. Испанияның Дапитан әскери-саяси губернаторы, губернатор Рикардо Карничероның көмегімен, Ризал қала алаңын Еуропадағы алаңдармен салыстыруға мүмкіндік берді. Оның аумағы шамамен бір гектарды құрайды. Пунто-дель-Десембарко-де-Ризал Ризал Пунто-дель-Десембарко-де-Ризал (Ризалдың түсу орны) жеріне түсті. Бұл жерде Дапитан аумағында христиан дінінің таралуын символдайтын 20 футтық крест орнатылған. Ризал саябағы мен қасиетті орны Дапитанның маңызды тарихи ескерткіші болып табылады. 1892 жылдың тамызында Ризал губернатор Карничеро және Диполог қаласында тұратын испан Франсиско Эквилормен бірге лотерея ұтып, доктор Ризалға Люсия Пагбангоннан 10 гектар жер сатып алуға қаржылай мүмкіндік берді. Ризал 1893 жылдың наурыз айында қазіргі қасиетті орны орналасқан жерге көшіп келді. Кейіннен анасы Дона Теодора Алонсо Реалонда, әпкелері және Каламба, Лагунадан келген туыстары оған қосылып, 1896 жылға дейін Барангай Талисайда (қасиетті орны орналасқан жер) бірге тұрды. Ризал қасиетті орны 1973 жылдың 24 қаңтарында сол кездегі президент Фердинанд Маркос шығарған №105 Президенттік жарлық арқылы ұлттық қасиетті орын деп жарияланды. Каса Реал Ризал Каса Реалда губернатор Карничеромен бірге 1893 жылдың наурыз айында Барангай Талисайдағы Ризал қасиетті орнының қазіргі орнына көшіп келгенге дейін тұрды. Каса Реалдың сыртқы түрі ескі қалалық әкімшілікке ұқсас, екі жағында бамбук, жоғарғы бөлігі ағаштан жасалған. Жақын арада оның жанында Каса Реалдың көшірмесі салынады. Ұлы Яков шіркеуі Бұл шіркеу 1871 жылы Дапитанның қасиетті қамқоршысы Ұлы Яковтың құрметіне салынған. Ішкі қабырғалардың дизайны шамамен бір метр қалыңдықта және жиһаздан басқа түпнұсқа күйінде сақталған. Алтарь мен ішкі жағы бірнеше рет жөнделген. Ішінде Ризал әр жексенбіде миссаға қатысқан тарихи орын бар. Мезонинде 1827 жылы жасалған құнды мұралық орган орналасқан. Оны августиндік реколлекттер әкелді. Бұл еуропалық құбырлары бар, Германияда жасалған аспап. Котта-де-Дапитан 1761 жылы салынған бұл бекініс солтүстік Замбоанга суларын бақылау үшін құрылған. Бекініс қасиетті Илихан төбесінде орналасқан. Қазіргі уақытта бекіністі сақтауға шұғыл мұқтаждық бар.

Liwasan ng Dapitan (Dapitan City Plaza) Dapitan City Plaza ("Liwasan ng Dapitan"), also known as the City Square, was beautified and developed by Dr. José Rizal during his exile. With the assistance of the Spanish Politico Military Governor of Dapitan, Gov. Ricardo Carnicero, Rizal made the City Square comparable to those he saw in Europe. It has an area of one hectare, more or less. Punto del Desembarco de Rizal Rizal disembarked in Punto del Desembarco de Rizal (Rizal's Point of Disembarking). A 20 foot cross also stands in the place to symbolize the propagation of Christianity in the locality of Dapitan. Rizal Park and Shrine Rizal Park and Shrine is a major historical landmark in Dapitan. In August 1892, Rizal, together with Governor Carnicero and Francisco Equilor, a Spaniard living in Dipolog, won a lottery bet which financially enabled Dr. Rizal to buy a 10 hectare piece of land from Lucia Pagbangon. Rizal moved to the area in which the shrine currently stands in March 1893. Later on, his mother, Doña Teodora Alonso Realonda, his sisters, and some relatives from Calamba, Laguna, came and lived with him in Barangay Talisay (which is where the shrine is located) until 1896. Rizal Shrine was declared a national shrine through Presidential Decree No. 105 issued by then President Ferdinand Marcos on January 24, 1973. Casa Real Rizal stayed in Casa Real with Governor Carnicero from his arrival until he moved to the present day location of Rizal Shrine in Barangay Talisay in March 1893. The appearance of Casa Real is similar to that of the old city hall, with bamboo on each side and the upper portion made up of wood. A replica of Casa Real will soon rise near its marker. St. James the Greater Church This church was built in 1871 in honor of St. James the Greater, Dapitan's patron saint. The design of the interior walls is more or less one meter thick and still original except for the furnishing. The altar and the interior hane undergone several renovations. Inside is a historical spot where Rizal stood while hearing Mass every Sunday. At the mezzanine is the priceless heritage organ that bears the year wherein it was made – 1827 – at the choir loft. It was brought to Dapitan by the Augustinian Recollect fathers. A German made instrument with European pipes, it is a manual pipe organ. Cotta de Dapitan Established in 1761, the fort was made to monitor the waters of northern Zamboanga. The fort was made on top of the sacred Ilihan Hill. Currently, the fort is in dire need of conservation.

Фестивальдар

Дапитан қаласы өзінің қасиетті әулиесі – Сент-Джеймс немесе Сеньор Сантьягоның мерекесін жергілікті тұрғындар үшін үш бірдей шараны біріктіретін түрлі мерекелік іс-шаралармен атап өтуді бастады. Бұл шаралар діни, мәдени және спорттық іс-шараларды қамтиды және «Кинабайо фестивалі» аталды. «Кинабайо фестивалі» 16 шілдеде басталып, Филиппин қасиетті қаласында өтетін түрлі шаралармен 31 шілдеде аяқталады.

Теңіз

Дапитан Сан-Висенте барангайындағы Пулауан порты арқылы қызмет көрсетеді (бірақ паром кестелері көбінесе бағытын көршілес Диполог порты деп көрсетеді). Думагетеден және Себу қаласынан күн сайын паром қатынасы бар.

Ауа

Дапитанға Филиппин әуе компаниялары мен Себу-Пасифик авиакомпаниялары арқылы Диполог әуежайы қызмет көрсетеді. Дипологтан Дапитанға шағын автобуспен 20-30 минуттық сапармен жетесіз, бұл әуежайдан Дапитан қаласының орталық бөлігіне дейін 12 шақырым қашықтық.

Белгілі тұлғалар

Хосе Ризал (туған. 1861 ж., қайтыс болған. 1896 ж.) – ұлттық батыр.
Марта Сесилия (туған. 1953 ж., қайтыс болған. 2014 ж.) – тагалог тіліндегі романтикалық қалталық романдардың филиппин жазушысы.
Газини Ганадос (туған. 1995 ж.) – филиппин сәнгер моделі және сұлулық сайысының жеңімпазы, «Binibining Pilipinas 2019 Universe» атанды және «Miss Universe 2019» жартылай финалистерінің 20-сы ішіне кірді.
Теодор Боборол (туған. 1979 ж.) – Филиппиндегі белгілі кино және теледидар режиссері.