Кіріспе

Магомедали Магомедович Магомедов (Магомедали Магомедович Магомедов; 15 маусым 1930 – 4 желтоқсан 2022) – 1930-2022 жылдары өмір сүрген ресейлік саясаткер, 1992-2006 жылдар аралығында Дагестан Республикасының Мемлекеттік кеңесінің төрағасы болған.

Өмірбаян

Магомедов 1930 жылы 15 маусымда Дагестан Республикасының Левашинский ауданындағы Леваши селосында дүниеге келген. 1952 жылы Дагестан мұғалімдер институтын, ал 1968 жылы Дагестан ауыл шаруашылығы институтын бітірген. 1969 жылы Левашинский аудандық атқару комитетінің төрағасы болып сайланды. Келесі жылдың желтоқсан айында Коммунистік партия қатарында жұмыс істеуге көшіп, Левашинский аудандық комитетінің бірінші хатшысы болды. 1975 жылдың қыркүйегінде Партияның Дагестан облыстық комитетінің ауыл шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды. 1979 жылдың қаңтарында Дагестан Республикасының Үкіметінде жұмыс істей бастады, бастапқыда Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары, ал 1983 жылдың мамырынан бастап Министрлер Кеңесінің төрағасы болды. 1987 жылы Магомедов Дагестан АССР Жоғарғы Кеңесі Президиумының төрағасы лауазымына ие болды, бұл сол кезде көбінесе рәсімдік лауазым болды және Дагестанда мемлекет басшысы деп есептелді. 1990 жылдың 24 сәуірінде Дагестан АССР Жоғарғы Кеңесінің төрағасы болып сайланды. Магомедов кеңес үкіметінен кейінгі Ресей Федерациясында өзінің лауазымын сақтап қалған сирек басшылардың бірі болды. 1994 жылдың 26 шілдесінде Дагестан Республикасы Мемлекеттік Кеңесінің төрағасы болып сайланды. Мемлекеттік Кеңес Дагестанның ірі 14 этностық тобының өкілдерінен құралған, ұжымдық мемлекет басшысы рөлін атқарды. 1998 жылдың 26 маусымында Магомедов қайтадан сол лауазымға сайланды, ал 2002 жылдың 25 маусымында үшінші рет сайланды. 2006 жылдың 19 ақпанында себептері белгісіз болғандықтан отставкаға кетті, екі күннен кейін Мұху Әлиев оның орнын басты, ал 20 ақпан күні Мемлекеттік Кеңес таратылды. Магомедовтан өзгеше, Әлиев 2003 жылғы Конституцияға сәйкес Дагестанның президенті деп тағайындалды.

Жеке өмір және өлім

Магомедов үйленген және алты баласы болған. Ол сонымен қатар 2010 жылдан 2013 жылға дейін Дагестан президенті қызметін атқарған Магомедсалам Магомедовтың әкесі де болды. Магомедов 2022 жылдың 4 желтоқсанында 92 жасында дүние салды.

Негізгі жетістіктер

Магомедали Магомедовтың ең маңызды жетістігі – Дағстанды ірі әлеуметтік және діни жанжалдардан сақтап, саяси тепе-теңдікті сақтауы болды. Ол Дағстандағы түрлі этникалық топтар арасындағы қайшылықтарды аяулы шешіп, келісімге келуге қол жеткізді. Сонымен қатар, ол жаңғырту шараларын қолға алуымен де белгілі болды. Магомедалиға қатысты негізгі сын – оның кеңсесіндегі жемқорлық мәселелеріне байланысты болды.