Кіріспе

Американдық қонақүйлер желісінің негізін қалаушы Джон Уиллард Мариотт аға (17 қыркүйек 1900 – 13 тамыз 1985) – американдық кәсіпкер және бизнесмен. Ол Marriott Corporation (1993 жылы Marriott International болып өзгерді) компаниясын құрған, ол әлемдегі ең ірі қонақжайлылық, қонақүйлер желісі және тамақ қызметтерін ұсынатын компаниялардың бас компаниясы. Marriott компаниясы 1927 жылы Вашингтондағы шағын имбирь суі (root beer) сату орынынан басталып, 1932 жылға қарай отбасылық мейрамханалар желісіне, ал 1957 жылы алғашқы мотельін ашты. 1985 жылы қайтыс болған кезде Marriott компаниясы бүкіл әлемде 1400 мейрамхана мен 143 қонақ үй және демалыс орындарын, сондай-ақ екі ойын-сауық паркін басқарды, жылдық кірісі 4,5 миллиард АҚШ долларын құрады және 154 600 қызметкері болды. Компанияның қызығушылықтары круиздік кемелер саласын да қамтыды.

Ерте өмір

Мариотт Мариотт қонысында (қазіргі Мариотт Слэйтервилл, Юта штаты) туды, Хайрум Уиллард Мариотт пен Эллен Моррис Мариотттың сегіз баласының екіншісі. Бала кезінде "Билл" деп аталған Ж. Уиллард отбасының шаруашылығында қант қызылшасы мен қой өсіруге көмектесті. 13 жасында Мариотт шаруашылықтағы бірнеше бос жатқан жерге салат өсірді, ал жаздың соңындағы егіннен 2000 доллар табыс алды, оны ол әкесіне берді. Келесі жылы Хайрум өзінің үлкен ұлы Мариоттке 3000 қойдан тұратын мал басын сатуды тапсырды, оны және қойларын эскортсыз теміржолмен Сан-Францискоға жіберді. 19 жасында және Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің (LDS Church) белсенді мүшесі ретінде ол екі жылдық миссияға жіберілді, ол Жаңа Англияға тағайындалды. Миссиясын аяқтағаннан кейін, 1921 жылдың шілде айында Вашингтон қаласы арқылы үйіне қайтып келе жатқанда:

"Ол Капитолий төбесінен Вашингтон монументіне дейін, содан кейін монументтің баспақыштарымен шығып, қайтадан түсіп, Линкольн ескерткішіне дейін барды. Ол қайда барса да, туристер мен жаяу жүргіншілер ылғалды, ыстық ауада терлеп, мазасыздық сезімде болды. Мейманханаға қайтып бара жатқанда ол көшеде тұрып, халықты қарады, оның бұл көрініске қызығуын жасыра алмады: көшеде лимонад, газдалған су және мұздақ сататын арба сатушы келіп, бірнеше минут ішінде барлығын сатып, тағы бір арбамен қайта толтырып кететін". Мариотт Вебер колледжін (қазіргі Вебер мемлекеттік университеті) бітірді, онда ол студенттік кеңестің төрағасы болды және 1923 жылдың маусымында орта білім беру деңгейін алды, ал 1926 жылдың маусымында Юта университетін, онда ол Phi Delta Theta ұйымына мүше болды, бакалавр дәрежесімен аяқтады. Мариотт бакалавр дәрежесін алғаннан кейін, Вебердің президенті Аарон Трейси, Мариотттың Вебер колледжіне түсуіне көмектескен және Мариотт отбасының шаруашылық ісіне байланысты орта білім беру пәндерін толықтыруға көмектескен, оны Огдендегі мектепте жұмысқа алды. Бірақ көп ұзамай Мариотт өзінің ісінің басшысы болғысы келді. Ол әйелінің A&W Root Beer франшизасы туралы естіп, Вашингтонның қатал жазғы ыстығында көптеген адамдардың қиындық көріп қалғандарын еске түсіріп, сол жерде бизнес ашуға шешім қабылдады.

Іскерлік мансап

1927 жылы ол A&W Root Beer компаниясынан Вашингтон, Д.С.; Балтимор, Мэриленд; және Ричмонд, Вирджиния қалалары үшін франшиза құқықтарын алды; содан кейін ол Вашингтонға көшіп, бизнес серіктесі Хью Колтонмен бірге он тоғыз орындық тамыр сырасы сататын дүкен ашты. Бұл дүкен Арлингтон қаласында, Вирджиния штатында орналасқан. 1967 жылы компания Marriott, Inc. болып қайта құрылды. Сол жылы Big Boy отбасылық мейрамханалары, ал 1968 жылы Roy Rogers Family мейрамханалары топқа қосылды. Компания жылдар бойы қызмет саласын кеңейтті. Тамақ қызметтерін ұсына берумен қатар, Marriott авиакомпаниялар үшін ұшу кезінде тамақ қызметін ұйымдастырды. Бұл сала олардың бизнесінің маңызды бөлігі болып табылады және көптеген ірі әуе компанияларын тамақпен қамтамасыз етеді. Marriott сонымен қатар көптеген колледждерге, мектептерге және басқа да мекемелерге тамақ қызметтерін ұсынады.

Басқару стилі

Марриот еңбекқор еді және көбінесе демалысқа шықпай, компаниясын басқаруды ұнатты. Оның компаниясын қалай басқарып, жақсарту туралы ойлап, тіпті жеп, ішіп, тыныс алып, армандағанын көптеген адамдар куәландырды.

Мұра

Marriott мұрасы бүгін де ол құрған компанияның жалғасуы арқылы және оның қоғамдық өміріне қатысуы мен қайырымдылықтары арқылы жалғасуда. Марриот ЛДС шіркеуінің адал мүшесі болды және шіркеудің үйретілімдерін бөлісу үшін әрбір қонақүй бөлмесіне «Мормон кітабының» және «Гидеон Киелі кітабының» бір-бір данасын қойды – бұл дәстүр бүгінге дейін сақталуда. Сондай-ақ ол шіркеудің жетекші жоғары білім орны – Бригам Янг университетіне (BYU) қаржылай көмек көрсетті, нәтижесінде BYU-дың 19 000 орындық көп мақсатты аренасы (Marriott Center) оның құрметіне аталды. Орталық, BYU Cougars ерлер мен әйелдер баскетбол командаларына үйі ретінде қызмет етумен қатар, түрлі мәдени шаралар мен діни дұғаларға да арналған. BYU-дың бизнес мектебі, Marriott School of Business, Marriott-тің құрметіне аталған. Marriott бітірген университеттерінің кампустарында Юта университетіндегі Дж. Уиллард Марриотт кітапханасы және Вебер мемлекеттік университетіндегі Marriott Allied Health ғимараты орналасқан, онда Dumke Health Professions колледжі орналасқан.

Жеке өмірі мен қарым-қатынастары

Мариотт пен оның әйелі Элис Шиттс екі ұл өрбіткен: Билл мен Ричард. Элис бизнеске белсенді қатысып, бастапқыда тамыр сырасы сататын орында бухгалтер болып жұмыс істеді, кейіннен «Marriott Corporation» компаниясының вице-президенті болды. Компанияның көп талаптарына қарамастан, ол екі ұлының анасы ретіндегі рөлін ең маңызды деп санап, екі қызметін де үйлестіре білді. Элис көптеген қайырымдылық және қоғамдық ұйымдарда белсенді болды, соның ішінде Джон Ф. Кеннеди атындағы сахналық өнер орталығының қамқоршысы болып қызмет етті. Олардың екі ұлы да қонақжайлылық бизнесінде қызмет етеді. Билл Мариотт қазіргі таңда «Marriott International» компаниясының атқарушы төрағасы және басқарма төрағасы, ал Ричард Мариотт «Host Hotels & Resorts» компаниясының (бұрынғы «Host Marriott Corporation») басқарма төрағасы. Мариотт өзінің LDS шіркеуінің тарихымен және мүшелігімен байланысты кең бизнес байланыстарын сақтап келді. Оның танымал серіктесі – Мичиган штатының губернаторы Джордж В. Ромни, АҚШ сенаторы Митт Ромнидің әкесі, Массачусетс штатының бұрынғы губернаторы және 2012 жылы АҚШ президенттігіне республикалық партиядан кандидат болған адам. Отбасылық достық ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді, Билл Мариотттың Митт Ромнидің «Біздің болашағымызды қалпына келтіру» атты саяси әрекет комитетіне (PAC) жеке өзі 1 миллион доллар сыйлық ретінде бергені оның дәлелі. Митт Ромнидің есімі Джон Уилард Мариоттың құрметіне Уилард деп қойылған. Мариотт 1940-шы жылдардың соңы мен 1950-шы жылдары LDS Church Вашингтондық Стакасының президенті болып, Вашингтон қаласындағы бас кеңсесінде қызмет етті.