Кіріспе
Аңыз Малай патшайымы Че Сити Ван Кембанг (Jawi: چئ سيتي وان كمبڠ) – Малайзия түбегінің шығыс жағалауындағы, қазіргі Келантан штатының аумағында орналасқан аймақты билеген аңыз патшайымы. Ол 1610–1667 жылдары билік құрды. Че Сити өзінің даналығымен әйгілі болды және Чампа, Келантан және Паттани патшалықтарының ұрпағы еді. Ол батыр патшайым ретінде танымал болды және семсермен ат үстінде, әйел салт атты әскерімен бірге шайқасты. Оның және асырап алған қызы Путери Саадонның мистикалық күштерге ие болғаны айтылады.
Che Siti Wan Kembang (Jawi: چئ سيتي وان كمبڠ)was a legendary queen who reigned over a region on the east coast of Peninsular Malaysia, now located within the Malaysian state of Kelantan. She ruled in 1610–1667. Che Siti was famous for her wisdom and descended from the royalty of Champa, Kelantan and Pattani. She was known as a warrior queen and engaged in battle on horseback with a sword accompanied by an army of female horseriders. It was said that she and her adopted daughter Puteri Saadong possessed mystical powers.
Өмірбаян
Кейбір тарихи деректерге сәйкес, Сик Сити Ван Кембанг 1585 жылы туған. Оның ата-анасы Раджа Ахмад пен Сик Банун болды, екеуі де патшалық әулеттен шыққан. Раджа Ахмад 1584 жылы Келантанның билеушісі атанды. Бірақ, Раджа Ахмад 1589 жылы, ханшайым 4 жасқа толғанда қайтыс болды. Сондықтан Жохордың Раджа Хусейн Келантанның регенті болып тағайындалды. Сик Сити Ван Кембанг 1610 жылы Раджа Хусейн қайтыс болғаннан кейін Келантан тағына көтерілді. Ол Куала Крайдан шамамен 45 км қашықтықта орналасқан Гуа Мусангтағы Гунунг Чинта Вангсада тұрған деген әңгіме бар. Сик Сити ешқашан үйленбегендіктен, өзінен баласы болған жоқ. Ол Путери Саадонгты өгей қызы ретінде қабылдады. Путери Саадонг – Джембал билеушісінің қызы, Сик Сити онымен жақын байланыста болған.
Кижанг монеталары
Кижанг алтын монеталарының шығу тегіне қатысты түрлі пікірлер бар. Кижанг сөзі малай тілінде "мунджак" дегенді білдіреді және монетадағы осы жануардың бейнесінен оның аты шыққан. Кижанг монеталары көбінесе Сик Ситимен байланыстырылады. Келантан халық аңызында кижанг оның сүйікті үй жануары болған және ол кішкентай кезінен оны өте жақсы көрген, ал кейбір әңгімелерде араб саудагері елге келіп, сауда жасауға рұқсат сұрап, патшайымға сыйлық ретінде мунджак әкелгені айтылады. Патшайым мунджақты өте жақсы көріп, оны үй жануары ретінде ұстаған, тіпті өз елінің алтын монеталарына оның суретін түсіруге бұйрық берген. Тағы бір нұсқа саивиттік индуизмнің ықпалымен байланысты. Бұл байланыс Кижанг монеталарының алғашқы нұсқасы үнділік дөңгелек мүйізді бұқаға ұқсас болғанымен түсіндіріледі, ал бұқа мотиві солтүстік Малай штаттарында айналымда болған ежелгі индуист монеталарында бейнеленген. Тағы бір пікір бойынша, монетаға бейнеленген кижанг – Сомалиден араб саудагерлері әкелген антилопаның бір түрі – дибатак болуы мүмкін, ол қате түрде "мунджак" деп жіктелген. Бұл монетадағы бейнеде көрсетілгендей, ұзын құйрықты бұғының ерекшелігін түсіндіруге болады.
Желасин бекінісі
Джеласин бекінісі (малай: Kota Jelasin,) Келантан штатының астанасы Кота-Барудың оңтүстік шетінде орналасқан. Бұл орын қала орталығынан шамамен 4-8 шақырым қашықтықта, Вакаф Че Йе аймағында жатыр. 1563 жылы ол Сик Сити Ван Кембанг, оның асырап алған қызы Путери Саадонг және Путери Саадонгтың күйеуі Раджа Абдулла үшін салынды. Келантан өзенінің шығыс жағасында орналасқан бұл қамал қалың ағаштан, әдемі ою-өрнектермен салынған және Че Сити билік құрған кезеңде өте танымал болды. Ол Келантанды сыртқы шабуылдардан қорғау үшін қолданылды. Тарих бойынша, Сиам королі Джеласин бекінісіне шабуыл жасады, содан кейін Путери Саадонг із-жайсыз жоғалып кетті. Оның жоғалуынан кейін бекіністің жағдайы нашарлай бастады және қазіргі кезде қираған орындары көз тарта алмайды, себебі оны сақтауға жеткілікті күш жұмсалмады.
Мұрагерлік
Аңыз бойынша, Че Сити ешқашан өлмеді, оның орнына мистикалық әлемге "көзге көрінбей кетті" және уақыт-уақытпен қайтадан пайда болады. "Көзге көрінбей кеткеннен" кейін, оның орнын Раджа Жембалдың кіші қызы, асырап алған қызы Путери Саадонг басты.