Кіріспе

Ирландиялық республикалық әскери қолбасшы (1916–1970)

Хью МакАтер (Аод Мак ан Саоир; 13 тамыз 1916 – 24 маусым 1970) – Ирландиялық республикалық армияның еріктісі және сол армияның Солтүстік науқаны кезіндегі жетекшісі болды. Кейін 1950 және 1964 жылдары Ұлыбритания Парламентіне депутаттыққа үміткер болғанмен, сайлана алмады.

Өмірбаян

Кәсіби бухгалтер болған МакАтир Дерри қаласынан шыққан. Ол 1941 жылдан 1942 жылдың 12 қазанына дейін ИРА штабының бастығы қызметін атқарды, содан кейін Корольдік Ольстер полициясы тарапынан ұсталды. Кейіннен ол мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен 15 жылға бас бостандығынан айырылды. 1943 жылдың 15 қаңтарында ол үш жоғары лауазымды ИРА мүшесі – Патрик Доннели, Нед Магуайр және Джимми Стилмен бірге Белфасттағы Крамлин жолындағы түрмеден қабырғадан қашып шықты. 1943 жылдың 24 сәуірінде, Пасха сенбі күні, ол Фолс-роудтағы Бродвей кинотеатрындағы операцияға қатысты, онда қарулы ИРА мүшелері кинотеатрды басып алып, көрсетілімді тоқтатты, сахнаға шығып, ИРА Армия Кеңесінің мәлімдемесін және 1916 жылғы Пасха көтерілісінің жариялануын оқыды. Мәлімдемеде Солтүстік Ирландиядағы британдық әскери күштердің болуы "біздің құқықтарымызға жасалған шабуыл" деп айтылды және олар "Ирландия Республикасы мен Ұлыбритания арасындағы жаңадан басталатын қақтығыстарда" нысанаға алынатыны ескертілді. МакАтир кейіннен қайтадан ұсталды. 1950 жылы ол басқа ИРА тұтқындарымен бірге босатылды. 1950 жылы МакАтир британдық жалпы сайлауда Лондондерри сайлау округінен Синн Фэйн партиясынан кандидат ретінде, тәуелсіз республикалық сайлаудан бас тарту билетімен қатысты. Ол 21 880 дауыс немесе 37,41% жинады. (Басқа республикалық кандидаттардың ішінде Джимми Стил (Батыс Белфаст үшін) және Лиам Берк (Орталық Ольстер үшін) болды. Үш кандидат барлығы 23 362 дауыс жинады, бірақ сайланбады.) Ол сондай-ақ 1964 жылғы британдық жалпы сайлауда сол округтен және сол билетпен қатысып, 21 123 дауыс (35,91%) жинады.

Отбасы

МакАтир – Хью МакАтирдің үшінші ұлы, ол жұмысшы мамандығымен айналысқан және Бриджит Доэрти болды. Ол Ұлттық партиясының жетекшісі және Стормонттан сайланған Эдди МакАтирдің інісі еді. Хью МакАтирдің ұлы Айдан Джерри Адамстың жеке көмекшісі болды, сондай-ақ ИРА-ның Белфаст бригадасының штаб офицері қызметін атқарды. Оның көптеген қызығушылықтарының ішінде ирландиялық дәстүрлі ән салу өнері болды, тіпті ол "Ирландия, өзінің жемісі" (Topic Records, 1967) атты альбомға ноталар жазды, осы альбомды 1940 жылдары Крамлин жолындағы түрмеде осымен бірге отырған екі бұрынғы ИРА мүшесі Пэдди Тунни мен Артур Керни жазған.

Өлім

1970 жылы 24 маусымда МакАлер Белфаста күрт қайтыс болды. Ол Белфаст қаласындағы Милтаун зиратында көмілген.