Кіріспе

Американдық драмалық колоратура сопраносы Джун Андерсон (30 желтоқсан 1952 жылы туған) – «Грэмми» сыйлығын жеңіп алған американдық колоратура сопраносы. Ол Россини, Доницетти және Винченцо Беллинидің белканто өнерлерімен танымал. Кейіннен ол репертуарын кеңейтіп, орыс репертуары және Рихард Штраустың шығармаларындағы рөлдерді де қосты. 2008 жылы Андерсон француз үкіметімен «Ordre des Arts et des Lettres» орденінің командирі атанды, ал 2007 жылы Париждегі классикалық музыканың «Victoires de la musique classique» сыйлығында «Victoire d'honneur» құрметті сыйлығын алды. Андерсон «Ла Скала», «Ковент-Гарден», «Ла Фениче», «Метрополитен Опера», «Сан-Франциско Операсы», «Чикаго лирикалық операсы» және «Театро Колон» сияқты танымал опера театрларында өнер көрсетті. Ол дирижерлер Леонард Бернштейн, Джеймс Левин, Шарль Дютуа, Зубин Мехта, Риккардо Мути, Сейджи Озава, Джузеппе Синополи, Кент Нагано және Майкл Тилсон Томаспен ынтымақтастықта жұмыс істеді.

Ерте мансап

Андерсон жоғары мектепте оқып жүрген кезінде Йель / Нью-Хейвен аймағындағы бірнеше қойылымдарда ән шырқады. 1968 жылы ол Йель университетінде Гайдннің "L'infedeltà delusa" операсында ән орындады. 1970 жылы ол Вердидің "Риголетто" операсында Нью-Хейвен опера компаниясымен Гилда рөлінде өнер көрсетті. 1978 жылы Нью-Йорк опера театрында Моцарттың "Солғай флейта" операсында Түннің патшайымы рөлінде кәсіби опералық дебютін жасады. Бірнеше жыл өткен соң, ол Милош Форман режиссерлік еткен, "Оскар" сыйлығын жеңіп алған "Амадей" фильмінде Түннің патшайымына дауыс берді. Нью-Йорк опера театрында жұмыс істеген кезеңде ол Римский-Корсаковтың "Алтын әтеш", Вердидің "Риголетто" және "Травиата", Россинидің "Севилья шашасы", Генделдің "Юлий Цезарь" және Моцарттың "Дон Жуан" (Эльвира рөлінде) операларында ән шырқады. 1981 жылы ол Жак Оффенбахтың "Гофманның ертегілері" операсында үш негізгі сопрано рөлін орындады, бұл 1973 жылы Беверли Силлзден кейін Нью-Йорк операсында алғаш рет болды.

1980 жылдар

Андерсон 1982 жылы Нью-Йорк Сити Операсынан кетіп, еуропалық мансапқа кірісті. 1989 жылдың шілдесінде ол Париждегі жаңа Опера Бастилияның ашылу салтанатында ән шырқады, Мейербердің «Le pardon de Ploërmel» операсынан «Ombre légère» орындады. (Модернисттік кеңістік оған ұнамады, Андерсон кейінірек: «Ол орын спорт залы сияқты көрінеді» деген еді.)

Леонард Бернштейн оны 13 желтоқсан 1989 жылы композитордың өзі дирижерлік еткен «Кандид» операсының Лондондық концерттік нұсқасында Кунегонда рөліне шақырды (содан кейін ол 34-ші жыл сайынғы Грэмми сыйлықтарында (1992) ең үздік классикалық альбом үшін сыйлық алды, ол 1989 жылғы Abbey Road студиясындағы осы құрамымен және дирижермен жазылған). Он екі күннен кейін, тағы да Бернштейнмен бірге, ол Берлинде Бетховеннің ре минорындағы «Хорал» атты 9-шы симфониясын Рождество күні орындады, бұл Берлин қабырғасының құлауын тойлауға арналған шара болды. 1989 жылдың 25 желтоқсанындағы концерт жиырмадан астам елде тікелей эфирде көрсетілді, оны шамамен 100 миллион адам тамашалады. Орындаушылар құрамында көптеген ұлттан өкілдер бар: Германиядан – Бавария радиосының симфониялық оркестрі мен хоры, Берлин радиосының симфониялық оркестрінің хоры және Дрездендегі Sächsische Staatskapelle мүшелері; КСРО-дан – Киров театрының оркестрінің мүшелері, Ұлыбританиядан – Лондон симфониялық оркестрінің мүшелері; АҚШ-тан – Нью-Йорк филармониясының мүшелері, Франциядан – Париж оркестрінің мүшелері.

1990 жылдар

Келесі онжылдықта Андерсон дәстүрлі белканто рөлдерін жалғастырды, бірақ сонымен қатар репертуарын кеңейтті. Андерсон 1990 жылғы қаңтарда Карнеги залында Берлиоздың «Жазғы түндер» әндер циклын орындады, дирижерлік жасаған – Джузеппе Синополи, Лондонның Филармония оркестрімен бірге. Сол жылы ол Метрополитен операсында Россинидің «Семирамида» операсында Мэрилин Хорн мен Сэмюэл Рамимен бірге өнер көрсетті. 1990 жылы Андерсон Пезарода Россинидің сирек қойылатын «Риккардо және Зорайде» операсында өнер көрсетті, сондай-ақ Андрей Шербанның режиссерлігімен Чикаго лирикалық операсында «Лючия ди Ламмермур» операсының жаңа қойылымында қатысты. 1990 жылды Зубин Мехта мен Нью-Йорк филармониясымен Жаңа жылдық гала-концертімен аяқтады, ол PBS телеарнасында «Live from Lincoln Center» бағдарламасы арқылы бүкіл елге таратылды. 1991 жылғы ақпанда ол Нью-Йорк опера оркестрімен бірге «La sonnambula» операсын орындау үшін Карнеги залына оралды. Сондай-ақ 1991 жылы ол Метрополитен операсының «жаңа» үйінің күміс мерейтойын тойлауға арналған гала-концертіне қатысып, Джеймс Левиннің дирижерлігімен «Je suis Titania» әнін орындады. Ол сондай-ақ Павароттимен Реджо-Эмилиядағы Театро Валлиде оның сахнадағы алғашқы өнерінің 30 жылдығын тойлауға арналған гала-концертте ән шырқады. 1991 жылғы Рождество күні ол сопрано Сара Уокер, тенор Клаус Кёниг және бас Ян Хендрик Рутерингпен бірге Бетховеннің 9-шы симфониясын орындады, дирижерлік жасаған – Леонард Бернштейн, концерт Берлиндегі Schauspielhaus театрында өтті; Deutsche Grammophon компаниясы концертті жазды және «Ode an die Freiheit» деген атпен шығарды. 1992 жылы ол «Ла Донна дель Лаго» операсындағы алғашқы Елена рөлін «Ла Скала» театрында ойнады, бұл театрдың 150 жыл ішіндегі алғашқы қойылымы болды, ол Россинидің туғанына 200 жыл толуына орай сахналады. Сол жылы ол Метрополитен операсында Франческа Замбеллоның сахналаған «Лючия ди Ламмермур» операсының жаңа, даулы қойылымында өнер көрсетті. Эдвард Ротштейн The New York Times газетінде былай деп жазды: «Көрермендердің наразылығының бір бөлігі сахналық қойылым мен спектакльде сақталған көптеген музыкалық қасиеттердің арасындағы контрастқа байланысты болуы мүмкін, бұл Метте бұрын-соңды ұсынылған партитураның ең толық нұсқасы болды. Джун Андерсон, кеш соңына қарай қолы көгілдір болып кеткен, опера барысында Люцияны барған сайын нәзік сезімталдықпен орындады. Ол виртуоздық өнерді әдемі, есте қаларлық тазалықпен біріктіретін ақымақ сахнаны ұсынды». Келесі жылы Андерсон Чайковскийдің «Мазеппа» операсында Мария рөлін ойнады, Карнеги залында Нью-Йорк опера оркестрімен бірге концерттік орындалымда. 1993 жылы ол Чикаго лирикалық операсында Вердидің «Травиата» операсында да өнер көрсетті. Бұл қойылым туралы Chicago Tribune газетінің сыншысы былай деп жазды: «Шоу, әрине, Виолетта Валерийге тиесілі. Андерсон Лирикалық опера үшін бұдан артық ештеңе істемеді. Ол рөлдің әрбір сезімін өзінің әдеттегі қарқындылығы мен сенімділігімен қабылдады, үмітсіз қуаныштан бастап Альфредоға деген алғашқы махаббатына таңғалған қуаныштан бастап, тіпті ең қатты операға барғандардың жүрегін қатты тартқан өлім аузындағы сахнаға дейін. Әр драмалық ым-ишара мұқият ойластырылғандай көрінді, бірақ ештеңе әдепті немесе тек тегін болып шықты. Оның гүлденуі біркелкі болды, ол театр бойымен оңай жобалай алды, тіпті жұмсақ ән салғанда да («Addio, del passato» әніне арналған bel canto жолдарын қаншалықты әдемі етіп, бізге арияның екі тармағын берді), және ол аудиторияның жанашырлығын өзіне ұқсатып, ақылды әнші-актриса ретінде тартты. Андерсонның Виолеттасы Лириканың ұлы дәстүріне сай келеді». Андерсон 1995 жылы Парижде Роберто Алаганамен бірге Андрей Шербан сахналаған және Уильям Дадли жобалаған «Лючия ди Ламмермур» операсының тағы бір даулы қойылымында өнер көрсетті. International Herald Tribune газеті Шербан мен Дадлиді «көкпелер» қарсы алғанын атап өткенмен, Андерсонның өнер көрсетуі туралы былай деп жазды: «Бұл таңғажайып актерлік құрамға арналған құттықтаулардан басқа ештеңе жоқ. Джун Андерсон – бұл дәл қазіргі кездегі Люция, және ол өзін сахналаудың қызу талаптарына ерлікпен бергенімен, ол рөлді дауыстық құралдарды керемет иеленіп, психологиялық мағынаны түсінумен де орындады». Кейін 1995 жылы Андерсон Метрополитен операсына Павароттимен бірге «Режимент қызы» («La fille du régiment») операсында оралды, ол туралы The New York Times газеті былай деп жазды: «Андерсон ханымның Мариге деген пікірі заңды. Жақсылық әсемдіктің ең төменгі деңгейінде, ал еркек балалық қажыр-қайрат басым. Әрине, бұл рөл колоратуралық сопраноның ең бай алтын кендерінің бірі. Андерсон мырза қиындықтарға батылдықпен, қажырлылықпен және әннің керемет әсемдігімен төтеп береді. Оның киген киімінің киімі кешке көп көмектеседі». Россинидің «Отелло» операсында Дездемона рөлін көп жылдар бойы ойнаған Андерсон 1995 жылы Лос-Анджелесте Вердидің «Отелло» операсындағы сол рөлде дебют жасады, Пласидо Домингомен бірге. Ол сондай-ақ Ковент-Гарденде Вердидің «I due Foscari» операсындағы алғашқы Лукреция рөлін ойнады және жылды Метрополитен операсында «Die Fledermaus» операсындағы Розалинда рөлінде дебют жасап аяқтады. 1996 жылы Андерсон Вердидің «Giovanna d'Arco» операсында Жанна д’Арк рөлін ойнады, Нью-Йорк пен Барселонада концерттік орындалымдарда және Ковент-Гарденде сахналық қойылымда. Ол 1996 жылы Чайковскийге оралды, Токиода «Евгений Онегин» операсындағы алғашқы Татьяна рөлін ойнады. Ол сондай-ақ сол жылы Токиода итальяндық тенор Сальваторе Фисичелламен бірге «La Traviata» операсында өнер көрсетті. Ол Метрополитен операсында Джеймс Левиннің 25 жылдығын тойлауға арналған гала-концертке қатысып, Карло Бергонци мен Ферруччо Фурланеттомен бірге «I Lombardi alla prima crociata» операсынан үзіндіні орындады, ол осы жылы Левин, Лучано Паваротти, Сэмюэл Рами және Метрополитен опера оркестрімен бірге толыққанды жазылған туынды. 1997 жылы Андерсон Винченцо Беллинидің «Норма» операсындағы алғашқы Норма рөлін Чикаго лирикалық операсында ойнады. Chicago Tribune газеті Андерсонның «айқын, жарқын жоғарғы диапазонының ең керемет болғанын» атап өтті, сопрано «күшпен және нюанстық сезімталдықпен ән салды» және оның актерлік шеберлігін де жоғары бағалады: «Драмалық тұрғыдан Андерсон ерекше болды, оның қақтығысқан сезімдерін қадір-қасиетпен теңдестірілген қарқынмен көрсетті». Кейін 1997 жылы ол Вердидің «Эрнани» операсындағы алғашқы Эльвира рөлін ойнау үшін Нью-Йорк опера оркестріне оралды. 1998 жылы Андерсон Opera News газетінде «жеңіл колоратуралық рөлдерден «терең суға»» қарай бет бұру туралы сөйледі: «Мен оны мүмкіндігінше ұзаққа соққысы келді. Мен былай дедім, және оны көп рет цитаталады, мен «Норминаны» ойнағым келмейді. Мен Норманы ойнағым келді. Және Леонораны. Мен субретка сияқты көрінгім келмейді. Мен өзімнің мансабымның басында «Il Corsaro» және «La Battaglia di Legnano» сияқты туындыларды орындадым, сондықтан Верди әрқашан маған жақын болды. Мен көбінесе «Риголетто» мен «Травиата» операларын орындадым, содан кейін бірнеше жыл бұрын Дездемона рөлін қостым. Сонымен, Леонора кезегінде болар». Шындығында, 1998 жылы Андерсон Метрополитен операсында Вердидің «Il trovatore» операсындағы алғашқы Леонора рөлін ойнады, құрамында Ричард Маргисон мен Долора Зайик болды.

2000 жылдар

Соңғы жылдары Андерсон кейде бұрынғы рөлдеріне оралып, 2000 жылы Сан-Паулудағы «Лючия» операсында, 2002 жылы Афинада, 2001 жылы Метрополитен операсындағы «Ла Травиата» операсында, сондай-ақ «La sonnambula» (Опера де Марсель, 2004) және «Maometto II» (Билбао, 2005) операларының жаңа қойылымдарында өнер көрсетті. Ол 2001 жылы Парма және Колон театрында, ал 2006 жылы Марсель операсында және Канада опера компаниясында «Норма» рөлінде көрінді. Бұл соңғы қойылым туралы Торонтодағы «The Globe and Mail» газетінде былай деп жазылды: «Белканто» термині жиі қолданылады, бірақ ол өз мағынасын береді: әдемі ән айту, бірақ жай ғана сүйкімді емес, әдемі; музыкалық сезімталдық және композитордың жасаған өте қиын дауыстық сынақтарына қарамастан, дауыстың нақтылығы, сонымен қатар музыка мен драмадағы эмоцияларды терең түсініп, жеткізу. Міне, осының бәрін Джун Андерсонның «Нормасы» түсінді және жеткізді. Андерсон, сондай-ақ, рөлге сай келді: әйелдік, сәнді және қадірлі. Каллас пен Сазерлендтен кейін одан жақсы «Норма» болды деп күмәнім бар. «The Toronto Star» газеті Андерсонның «Норма» рөліндегі ойнауы туралы былай деп жазды: «Бұл титулдық рөл – әрбір сопрано диваның тәжі үшін асыл тас. . Қазіргі заманның ең ұлы «Нормаларының» бірі – американдық сопрано Джун Андерсонның қатысуы ерекше. . Андерсон актерлік құрамға соңғы сәтте қосылды, оның тамаша драмалық қатысуы бар. . Андерсон «Норманы» қоршап тұрған барлық қайшылықты көрсетеді. Америкалық сопрано рөлдің жақын тұрған жағын да көрсетеді, бұл әйгілі «Casta diva» ариясында айқын көрінеді, ол ай құдайына шақыру арқылы көрінеді. Андерсонның өзі ғана билет ақысына тұрарлық. Андерсон жаңа шекараларды бағындыруды жалғастыруда, Доницеттидің «Анна Болена» (Питтсбург, 2000) және «Le convenienze ed inconvenienze teatrali» (Монте-Карло, 2004) операларында дебют жасады, Ханс Вернер Хензедің «Бассаридтер» (Шатель театры, 2005), Россинидің «Реймс сапары» (Монте-Карло, 2005) және Ричард Штраустың «Каприччо» (Неаполь, 2002) және «Дафне» (Ла Фениче, 2005) операларында өнер көрсетті. «Дафне» рөліндегі дебюті туралы «Opera» журналының бір рецензенті былай деп жазды: «Бұл спектакль мен үшін Джун Андерсоннің толыққанды жеңісі болды. Ол карьерасының осындай кезеңінде күш-жігерін, амбицияларын және жаңа жобаларын азайтуы мүмкін еді, бірақ оның орнына өзінің көркемдік шеңберін кеңейтуді жалғастыру туралы лайықты шешім қабылдады, өйткені бұл бірінші «Дафне» (жақындағы «Каприччо» графшасынан кейін) осыны көрсетті. [T] ән айту сансыз жағымды сәттерді сыйлады: кристаллды тембр, нақты сызықтар, мінсіз интонация, өте қиын жоғары ноталарды оңай орындау. 2007 жылы Андерсон дирижер Кристоф Эшенбахпен және Париж оркестрімен бірге Вердидің «Реквиемін» Парижде, Лейпцигтегі «Норма» операсын, Венециядағы Ла Феничедегі гала-концерттерде (2007 жылғы маусым) және Афинадағы Геродос Аттикустың Одеонында (2007 жылғы шілде) Мария Калластың қайтыс болуының 30 жылдығына арналған концертте өнер көрсетті. Ол 2007 жылғы қазан айында Бильбаода «Анна Болена» рөлінде ойнады және жылды Манчестердегі Вердидің «Реквиемімен» және Лондондағы Пауыл соборындағы концертпен аяқтады. 2008 жылы Андерсон Франция үкіметінен «Ordre des Arts et des Lettres» орденінің «Officier» дәрежесінен «Commandeur» дәрежесіне көтерілді, бұл орденнің ең жоғары наградасы болып табылады және «әдемі суретшілер мен жазушыларды, сондай-ақ француз мәдениетін әлемге тануға үлес қосқан адамдарды» мақтайды. 2008 жылғы кестесіне Экс-ан-Прованс, Брюссель, Бордо, Париж қалаларында концерттер, дирижер Кент Нагано және Монреаль симфониялық оркестрімен Квебектегі Бел Канто фестивалінде және Женевадағы Рождестволық концерт кірді. 2009 жылы Андерсон Италияның Триест қаласындағы Верди театрында «Норма» (2009 жылғы ақпан-наурыз) және Бельгияның Льеж қаласындағы Opéra Royal de Wallonie операсында «Лукреция Борджия» (2009 жылғы маусым) рөлдерін ойнады. 2010–11 маусымда Джун Андерсон репертуарына екі жаңа рөл қосты: Ницца операсындағы «Кармелиттер диалогтарындағы» Мадам Лидоин және Валония корольдік операсындағы «Саломе» (опера). 2012 жылғы кестесіне Джон Адамстың «Никсон Қытайда» операсындағы Пэт Никсон рөлінде тағы бір дебюттік рөл кірді.