Кіріспе

Порак, ресми түрде Порак муниципалитеті () – Филиппиннің Пампанга провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 140 751 адамды құрайды. Субик–Кларк–Тарлак тас жолы (SCTEx) осы қаладан өтеді, оның шығу орны Мануали ауылында (Барангай) орналасқан. 154,5 км² аумақты алып жатқан Порак, Пампанганың ең үлкен қаласы болып табылады. Бұрын, ол жеке муниципалитеттерге бөлінгенге дейін аралдағы ең ірі муниципалитеттердің бірі болған.

Тарих

Порак 1594 жылғы 31 қазанда Фрай Матео Пералтаның Монахтардың аралық жиынында қабылдауымен құрылды (Фрай Гаспар де Сан-Агустин жазғандай, Порактың алғашқы министрі және монахы – Фрай Матео де Мендоса болған. Филиппин Республикасы Армиясының және Филиппин жандармериясының Бас штабы мен әскери лагерь базасы 1942-1946 жылдары Поракта орналасқан, ал жергілікті әскерлер 1942-1945 жылдар аралығында Жапон императорлық әскеріне және олармен ынтымақтасқандарға қарсы күресті. Екінші дүниежүзілік соғыста елді Жапон империясынан азат етуге көмектесу үшін Мексикалық экспедициялық әуе күштеріне Порак маңында база берілді. (Белгі: 2008 жылғы 31 қазан, Порактың 412 жылдығы).

География

Порак провинциялық астана Сан-Фернандодан батысқа қарай, Анжелес қаласының оңтүстігінде және Флоридабланканың солтүстігінде орналасқан. Пинатубо тауының бір бөлігі осы муниципалитет аумағында жатыр. Порактың көп бөлігі төбелі-таулы жерлерді қамтиды. Көптеген, тіпті барлық өзендер Пинатубо тауының жарылуы мен одан кейінгі лахар ағындарынан пайда болған лайдың көп болуынан сазға толы. Туристік тартымдылықтарына Жалунгтағы Дарабульбуль сарқырамасы (Дара сарқырамасы деп те аталады), Сапанг Увақтағы Миямит сарқырамасы және Анжелес қаласының Сапанг Батосы арқылы қол жетімді Ситио Пунингтегі ыстық су бұлақтары жатады. Бабо Пангулодан Порак пен Негрон тауының әсем көрінісі ашылады.

Климат

Порак қаласы екі бөлек климатқа ие: жаңбырлы және құрғақ. Жаңбырлы немесе ылғалды маусым әдетте мамыр айында басталып қазан айына дейін жалғасады, ал жылдың қалған уақыты құрғақ маусым болып табылады. Жылдың ең жылы кезеңі наурыз және сәуір айларында, ал ең суық кезеңі желтоқсаннан ақпанға дейін болады.

Демография

2020 жылғы санақта Пампанга провинциясының Порак қаласының халқы 140 751 адамды құрады.

Экономика

Порак – граниттің маңызды көзі және минералдардың жиналу ортасы. Порак қаласында Ұлттық ет инспекциясы қызметі (NMIS) аккредиттеген "AAA" деңгейлі "Мекені" азық-түлік корпорациясының ет өңдеу зауыты орналасқан. "AAA" санатына жатқызылғандықтан, ол өнімдерін тек жергілікті ғана емес, халықаралық нарықта да сатуға құқылы. Бұл, зауыттың азық-түлік сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін барлық мемлекеттік талаптарға сәйкес екенін көрсетеді (Sun Star, 2006). 2014 жылы Ayala Land және Leonio Land компаниялары Поракта Alviera деп аталатын көп мақсатты кешенді салуға кірісті. Аталған жобада бизнес, тұрғын үйлер, ойын-сауық, демалыс және әлеуметтік нысандар үйлесім тапқан. Жергілікті билік Alviera-ны Орталық Лузонның өңірлік даму орталығы деп атады. Қазір ол солтүстіктегі танымал туристік орынға айналған, сонымен қатар Pampanga International Circuit жобасының арқасында Филиппиннің картинг орталығы болып табылады.

Үкімет

Муниципалдық үкімет үш тармаққа бөлінеді: атқарушы, заң шығарушы және сот. Сот тармағын Филиппиннің Жоғарғы соты ғана басқарады. Атқарушы тармаққа қала әкімі және барангайлар үшін барангай капитандары кіреді. Заң шығарушы тармаққа Сангунианг Баян (қалалық ассамблеясы), Сангунианг Барангай (барангай кеңесі) және жастар секторы үшін Сангунианг Кабатан кіреді.

Испан дәуіріндегі Рим-католик шіркеулері

1867 жылы Порак қаласының құрылғаннан бері, осы аймақта діншіл капампангарлардың діни амалдарына көмектесу үшін әртүрлі Рим-католик құрылыстары салынды. Қазіргі уақытта муниципалитет аумағында үш маңызды испандық дәуірдегі діни нысандар сақталған. Олардың ең ірісі – Санта Каталина де Александрия шіркеуі, ол Барангай Побласионда орналасқан және әлі де Порактың негізгі діни орталықтарының бірі болып табылады. Қалған екеуі қазір барангай шіркеулері ретінде қолданылады.

Санта Каталина де Александрия шіркеуі

Сан-Каталина-де-Александрия шіркеуі Сан-Фернандо Рим католик архиепископиясының қарауында. Оның 1872 жылы салынған бастапқы құрылымы көбінесе сақталған, бірақ ішкі бөлігіне шамалы өзгерістер енгізілген. 1980 жылдары қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Шіркеу ұзын, кең және биік. 2019 жылғы жер сілкінісінде шіркеудің қоңырау мұнарасы Пасха күнінен кейін бір күн өткен соң қирады. Қоңырау мұнарасын қайта салу жоспарлануда және шіркеудің қоңырау мұнарасын қалпына келтіру үшін қаржы жинау науқаны жүргізілуде.

Пио шіркеуі

1861 жылғы Пио капелласы – Дон Фелино Гил салған дөңгелек капелла, ол Escuela de Artes y Oficios (қазіргі Дон Онорио Вентура техникалық мемлекеттік университеті) мектебінің негізін қалаушы.

Хасиенда Долорес шіркеуі

Тағы бір ескі шіркеу Порак қаласының солтүстігіндегі Барангай Долорес ауылында орналасқан. "Кейірімді Анамыз" шіркеуі 1856 жылы Долорес отбасы ескі Долорес поместьесінде салған деген әңгіме бар. Бұл шіркеу, Пьо шіркеуі сияқты, қазіргі таңда қоғамдық шіркеу ретінде қолданылуда. Шіркеудің екі қабатты фасадында сәндік сегізбұрышты қоңырау мұнарасы мен Дорилік колонналары бар. Фасадтың екі деңгейінде де кездесетін финиалдар – шіркеудің ерекше белгілері.

Археология

Филиппин университетінің археологиялық зерттеулер бағдарламасының веб-сайтында жарияланған зерттеулерге сәйкес, Порактағы Бабо Балукбук және оның төңірегінде адам қоныстанғандығының күшті белгілері анықталды. Кейінірек жүргізілген сынақ қазбалары бұл қорытындыны 12-17 ғасырларға (біздің заманымыздың басында) жататын материалдардың табылуы арқылы растады.