Кіріспе

Серифтері бар шрифт

шрифт

Каслон – Уильям Каслон I (шамамен 1692–1766) Лондонда жасаған немесе оның еңбегінен шабыттанған серифті шрифттердің атауы. Каслон соққыларды ойып, металл әріптерді құюға арналған қалыптарды немесе матрицаларды жасаумен айналысты. Ол қазіргі «ескі стильді серифтік әріптер дизайны» деп аталатын дәстүрде жұмыс істеді, нәтижесінде қаламмен жазылғандай көрінетін, салыстырмалы түрде органикалық құрылымды әріптер пайда болды. Каслон Лондонда бұрын кең таралмаған гравировкалық үлгілердің дәстүрін қалыптастырды және сол кезде Англияда танымал болған импортталған голландтық барокколық шрифттердің ықпалына түсті. Оның шрифттері сапасымен және тартымды сыртқы түрімен танымал болды, олар мәтіннің ұзын бөлімдеріне өте қолайлы болды. Каслонның романда немесе тік шрифттерінде жоғарғы сол жақта ойыс «А» әрпі және төменге қарай бағытталған шпоры жоқ төменгі оң жақтағы «G» әрпі бар. «M» әрпінің қабырғалары түзу. «W» әрпінің жоғарғы жағында үш ұшы бар, ал «b» әрпінің төменгі сол жағында аяқталатын кішкентай конус тәрізді сызығы бар. Көтерілістер мен түсірілістер салыстырмалы түрде қысқа, ал штрихтардың контрасты мәтіннің денесінің мөлшеріне қарай орташа. Курсивте Каслонның «h» әрпі ішке қарай бүгіледі, ал «A» әрпі тік бұрышты. Каслонның үлкен өлшемді романдағы «C» әрпінде екі сериф бар, ал кіші өлшемді нұсқаларында оң жақтағы жоғарғы жағында жартылай жебелі сериф бар. Каслонның шрифттері оның өмірінде де, одан кейін де танымал болды, ал 19 ғасырдың басында қысқа уақытқа тоқтағаннан кейін танымалдылығын қайта тапты, әсіресе баспа мәтіні мен кітаптарды жинау үшін. Көптеген жаңарулар бар, олар Каслонның бастапқы дизайнына әртүрлі дәрежеде адал. Қазіргі заманғы Каслон жаңарулары көбінесе Каслонның кезінде қолданылмаған бас әріптердің биіктігіндегі сәйкес келетін қалың әріптер мен «жапсырма» сандар сияқты ерекшеліктерді қосады. Каслонның жаңаруын жасаған Уильям Берксон Каслонды «мәтіндегі әріптерде» «жағымды және шақыратын» деп сипаттайды. Баспагер және тарихшы Джон Николс бойынша, Каслонның өмірі туралы негізгі дереккөз, оның еңбегінің дәлдігі Лондонның көрнекті баспагерлерінің назарына ілігіп, олар оған шетел тілдері үшін, содан кейін латын әліпбиі үшін болаттан соққыларды ойып жасауға ақша берді. Соққы жасау қиын техника болды және қолданылған көптеген техникалар соққы жасаушылар тарапынан құпия сақталды немесе әкеден ұлына берілді. Кейін Каслон осы әдісті ұстанды, Николс бойынша, ол ұлын ешкім көре алмайтын бөлмеде құлыптап, оған жеке түрде әдістерін үйретті. Британ баспагерлері өздерінің әріптерін жасауда аз жетістікке жеткендіктен және тәжірибесіздіктен Нидерландыдан немесе Франциядан сатып алынған жабдықтарды пайдалануға мәжбүр болды, сондықтан Каслонның шрифттері оның кезеңіндегі танымал голландтық шрифттердің ықпалында болды. Джеймс Мосли оның ерте жұмысын былай қорытындылады: «Каслонның пикасы 1695 жылғы Амстердам баспашысы Дирк Воскенстің жесірінің үлгі парағында пайда болған және Бойер бірнеше жыл бойы қолданған пика-роман мен курсивке өте жақын негізделген. 1725 жылы Каслонның пикасы оның орнына қолданылды. Каслонның 1728 жылы алғаш рет қолданылған Ұлы Пример романы, 20 ғасырда жоғары бағаланған тип, XVII ғасырдың басында бірнеше Лондон баспагерлері қолданған, ал қазір Гудалық Николас Бриоттың типтерімен байланысты. Каслонның үлгісі тез арада шеберлігі үшін беделге ие болды, оны Генри Ньюман 1733 жылы «Еуропадағы барлық жұмысшылардан асып түсуге ұмтылған суретшінің жұмысы» деп сипаттады, сондықтан біздің баспагерлеріміз Голландияға Эльзевир мен бұрын жоғары бағалаған басқа хаттарды жібермейді». Мосли Каслонның «Ұзын Перри No. 1» типін «кең пропорциялы тип» деп сипаттайды және оның әдетте әріптердің арасы тым тығыз емес, кішкентай денедегі типтерге қажетті сипаттамалармен құйылды. Дегенмен, ол соншалықты сапалы жасалған, оған жиналған сөздер пішінін сақтайды және оқуға ыңғайлы. Бұл екі бағанды беттің тар өлшемінде немесе өте қарапайым октаваларда жақсы жұмыс істейтін тип». Каслон өзі ойып жасамаған француздық Canon шрифтін сатты, ол кейбір өзгерістермен Джозеф Моксонның жұмысы болуы мүмкін, ал оның үлкен өлшемді шрифттері осы жоғары контрастты үлгіні ұстанады. Каслонның өмірінде Еуропаның материгінде кең таралған нәзік, стильді және тәжірибелік «өткінші» шрифттермен салыстырғанда, атап айтқанда, өткен ғасырдың римдік ду король типі, Париждегі Пьер Симон Фурнье, Амстердамдағы Флейшманн және Джон Баскервиллдің Бірмингемде пайда болған Баскервилл типі, Каслонның шрифті өте консервативті болды. Джонсон өзінің 1764 жылғы үлгісін «бірнеше жүз жыл бұрын жасалған болуы мүмкін» деп атады. Стэнли Морисон Каслонның шрифтін «сәтті архаизм» деп сипаттады. Еуропада кеңінен қолданылмаса да, Уильям Каслон I қайтыс болғаннан кейін оның шрифттерінің қолданылуы азайды, бірақ 1840–80 жылдар аралығында британдық өнер және қолөнер қозғалысының бір бөлігі ретінде қайта жаңғырды. Қара әріптер немесе «готикалық» әріптерді, сондай-ақ оның үлгісінде басылған, тұрақты мәтін шрифттерінен басқа, Каслон кесіп алды. Оларды аталым беттері, баса назар салу және әріптердің басында қолдануға болады. Каслонның кезінде қалың әріптер болған жоқ, бірақ оның үлкен өлшемді шрифттерінің кейбіреулері өте қалың.

Күн тұтылуы

Каслонның қаріптері он сегізінші ғасырдың соңында қызығушылықты жоғалтты, бір жағынан Баскервилл сияқты "көшкіншіл" стильдегі қаріптердің пайда болуына байланысты, ал екінші жағынан Ұлыбританияда Бодони сияқты баспагерлердің жеткен баспа сапасының ықпалымен "Дидон" немесе заманауи дизайнның танымалдылығының артуына байланысты. Оның немересі Уильям Каслон III, марқұм Джозеф Джексонның компаниясын сатып алып, Солсбери скверінде бәсекелес құю шеберханасын ашу үшін отбасынан бөлінді. Джастин Хауес 1816 жылға дейін Каслонның кейбір қаріптерін жаңа стильге жаңартуға әрекет жасалған болуы мүмкін екенін айтады, өйткені 1840 жылдары құйылған Каслон қаріптерінде "Каслонға беймәлім бірнеше әріптер, Q, [ашық формадағы курсив] h, ſh, Q, T және Y болды, олар он сегізінші ғасырдың соңында Ескі қаріпті жаңарту үшін жасалған қарапайым әрекеттің нәтижесі болуы мүмкін. "h, ſh және T" әріптері 1816 жылы басылған кітапта кездеседі, оның көп бөлігі тозған қаріптерден басылғанға ұқсайды."

Сонымен қатар, Эдвард Булл 1842 жылы Каслонды "ағылшын қаріптерінің ұлы басшысы және әкесі" деп атады.

Халыққа танымалдылыққа оралу

Сегізінші ғасырдағы баспаға қызығушылық тоғызыншы ғасырда өнер және қолөнер қозғалысының өрлеуімен қайта оралды, ал Каслонның қаріптері кітаптарда және Чизуик Пресс сияқты компаниялар арасында әдемі баспа өнімдерінде танымал болды, сондай-ақ жарнама сияқты жағдайларда қолданылды. [[Файл:Byrne 1847 Pythagoras Querformat.jpg|thumb|left|Каслон қаріптері тоғызыншы ғасырда Ұлыбританияда әдемі кітап басып шығаруда жиі қолданылды, мысалы, Уильям Пикеринг 1847 жылы басып шығарған және Чизуик Пресс баспасынан шыққан Бирнның «Эвклид» еңбегінің танымал басылымы. (Bookman Old Style – бұл қаріптің ұрпағы, бірақ бастапқы Caslon-ға ұқсамайтын, x биіктігі жоғарылатылған және қатаң түрде жасалған. 1920 жылдарға қарай американдық қаріптерді жасаушылар көптеген стильдерді ұсынды, кейбіреулері атаудың орнына нөмірленді. Linotype, Monotype, Intertype және Ludlow компаниялары, клавиатураның бақылауымен қаріп құю машиналарын жасаған, өздерінің Caslon нұсқаларын шығарды. [[Файл:Caslon классикалық және жаңартылған курсив.png|thumb|Көптеген «Caslon» қаріптері жаңартылып, кейбір әріптер заманауи формаға келтірілді. Уильямс Каслон мәтінінің цифрлық нұсқасы стильдік балама әріптерді қамтиды, бұл пайдаланушыға Каслонның бастапқы әріптерін, оларда көптеген әшекейлер бар, немесе қарапайым «модернист» әріптерді, мысалы, сызығы жоқ J әрпі мен ашық формадағы h әрпін таңдауға мүмкіндік береді. Каслон қаріптері қайтадан жаңа технологияға енді – фотожинақтауға, негізінен 1960 және 1970 жылдары, содан кейін цифрлық жинақтау технологиясымен. «Caslon» деп аталатын көптеген қаріптер пайда болды, себебі «Caslon» атауына заңды түрде тіркелген сауда белгісі болмағандықтан, олар бастапқы дизайндарды әртүрлі дәрежеде дәлдікпен қайталайды. Каслонның бастапқы соққылары мен матрицаларының көп бөлігі Каслон компаниясының қорында сақталды (көптеген ауыстыру және қосымша әріптермен бірге), қазір олар Ұлыбританиядағы Сент-Брайд кітапханасы мен Типтер музейінің қорындарының бөлігіне айналды. Caslon компаниясының Париждегі кеңсесі, Fonderie Caslon-да сақталған көшірмелер Нант қаласындағы Musée de l'Imprimerie мұражайының қорына берілді. Каслон қаріптерін зерттеу жөніндегі ғылыми зерттеулер тарихшылар Альфред Ф. Джонсон, Гарри Картер, Джеймс Мосли және Джастин Хауес жүргізді.

Қаслон ескі бет

сурет|H. W. Caslon компаниясының 1915 жылғы үлгі жарнамасындағы Caslon Old Face қаріпі.
сурет|сол жақта|Linotype компаниясының Caslon Old Face ыстық металл баспасына бейімделген нұсқасы. Ол H. W. Caslon компаниясы ұсынған қаріптерге негізделген, бірақ олардың кейбіреулері Каслонның түпнұсқалық жұмысы емес, он тоғызыншы ғасырдың соңында қайта өңделген. H. W. Caslon & Sons құю зауыты Каслонның бастапқы қаріптерін бастапқы (немесе, кем дегенде, ерте) матрицалардан Caslon Old Face ретінде қайта шығарды. Каслонның соңғы тікелей ұрпағы Генри Уильям Каслон 1874 жылы Каслон қайтыс болғанға дейін Томас Уайт Смитті жаңа менеджер ретінде тағайындады. Смит компанияны басқарып, ұлдарына әулеттік байланысты сақтау үшін тегін Каслонға өзгертуді бұйырды. 1887 жылдан бастап бұл қаріптермен қосымша әсем әріптер сатылды. Хауес оларды "Франсуа Гюйоның шамамен 1557 жылғы [көбінесе 22pt] курсивтік қаріпіне, XVIII ғасырдың басына дейін ағылшын баспасында қолданылған" деп сипаттады. Monotype және Linotype компаниялары Каслонның бастапқы қаріптеріне негізделген (немесе негізделгенін мәлімдеген) "Caslon Old Face" нұсқаларын ұсынды. Linotype нұсқасы Bitstream компаниясымен цифрландырылып, жарияланды.

Каслон 471

Каслон 471 металл қаріп үлгісінің парағында. Каслонның ірі қаріптерінде "С" әрпінде бір емес, екі сериф болған. Caslon 471 – American Type Founders компаниясы сатқан "түпнұсқа" Каслон қарібінің нұсқасы. Ол, көрінетін болса, American Type Founders компаниясының алдыңғы компаниялары сақтаған электротиптерден құйылған.

Каслон 540

Каслон 540 металл қаріп үлгісінен алынған. "Американдық қаріп өндірушілер" Caslon 540 үшін қосымша әшекей әріптері. "I" әрпінің "J" әрпіне ұқсамайтындай етіп жасалуының қиындығына назар аударыңыз. Caslon 540 – "Американдық қаріп өндірушілердің" екінші нұсқасы, оның төменгі сызықтары қысқартылып, қатар аралықты тарылтуға мүмкіндік берді. Линотип және Паратип. Паратип нұсқасына кириллица әріптері кіреді. Бұл қайта жаңғыртулар тек қана қалыпты және курсив стильдермен, басқа қалыңдықтарсыз сатылады. Дегенмен, осы қаріп құю фабрикалары Caslon Bold (яғни Caslon 3) және оның курсивін жеке өнім ретінде сатады. Сонымен қатар, Elsner+Flake, ITC және URW курсив стилін тік стилісіз сатады.

Каслон 3

1905 жылы American Type Founders шығарған Caslon 540-тың аздап қалың нұсқасы. Caslon 3 (сондай-ақ Caslon Bold деп те аталады) сандық түрде қайта жаңғыртылған нұсқаларын Bitstream және Monotype сатады.

Жазу

Каслонның британдық Monotype филиалы 1913 жылы жарық көрген, қысқа ғұмырлы баспа сауда журналы – The Imprint лондондық баспашыларының тапсырысымен, оны тұрақтырақ бейімдеді. Оның әріп биіктігі (x height) жоғарылатылды және романға үйлесімді курсив ұсыну мақсатында жасалды. Ол осы күнге дейін танымал және Monotype компаниясы оны цифрлық форматқа аударды.

Ладлоу типографтық компаниясы, Чикаго, Иллинойс, АҚШ

Ладлоуда Каслон қаріптерінің көптеген түрлері болған.

Каслон 641

1966 жылы American Type Founders компаниясы шығарған Caslon 540 шрифтінің қалың нұсқасы.

223 және 224 кассиондар

Caslon 223 және 224 – Любалин, Смит, Карнасе және кейін ITC компаниясының Эд Бенгиат жасаған фотожинақталған қаріптер отбасылары. Көптеген ITC отбасылары сияқты, олардың да Каслонның түпнұсқалық жұмысына тым жақын емес, жарнамаға бағытталған, күшті құрылымы бар. 223 – алғашқы нұсқа (LSC компаниясының мекенжайына байланысты аталған), ал одан кейін дене мәтініне арналған пропорциялары бар 224 нөмірленген нұсқасы шықты. Бұл қаріптер Adobe Originals бағдарламасының құрамына кіреді. Оларға жоғары сапалы цифрлық қаріптерде стандартты болып табылатын көптеген мүмкіндіктер қосылды, мысалы, кішкентай әріптер, ескі стильдегі сандар, штрихталған әріптер, лигатуралар, баламалы әріптер, бөлшектер, төменгі және үстіңгі индекстер, сондай-ақ сәйкес келетін әшекейлер. Adobe Caslon қаріпі The New Yorker журналының негізгі мәтіні үшін қолданылады және Вирджиния университеті мен Оңтүстік Калифорния университетінің екі ресми қаріптерінің бірі болып табылады. Ол Adobe Typekit бағдарламасы арқылы да қолжетімді, кейбір түрлері тегін.

Үлкен Каслон (1994)

thumbnailКаслонның екі жаңартылған нұсқасы, үлкен және кіші мәтін үшін арналған. Мэттью Картердің Big Caslon нұсқасы Каслон құю зауытының ең ірі үш өлшемді шрифтінің ерекшелігінен шабыттанды. Бұл шрифтердің дизайны ерекше, күшті контрастқа ие, Каслонның мәтіндік шрифтерінен толықтырса да өте ерекшеленеді; олардың бірі, көріп тұрғанымыздай, Каслон емес, Джозеф Моксон жасаған. Стандартты салмағы Apple-дің macOS операциялық жүйесімен бірге кіші әріптер мен ұзақ "s" сияқты балама нұсқалары бар жинақта ұсынылған. Алғашында бұл шрифтті Картер мен Кон компаниясы шығарған, ал 2014 жылы Картер дизайнды жаңартып, қалың және қара нұсқаларын сәйкес курсивпен бірге қосып, Font Bureau арқылы қайта жариялады. Оны Бостон журналы мен Гарвард Кримсон пайдаланады.

LTC Caslon (2005)

LTC Caslon – 1915 жылғы Lanston Type Company компаниясының 14 өлшемді Caslon 337 шрифтінің цифрлық нұсқасы, ал ол өз кезегінде түпнұсқа Caslon шрифттерінің қайта жаңартылуы. Бұл топтамаға қалыпты және қою қаріптер, бөлшектер, лигатуралар, кіші әріптер (тек қалыпты және қалыпты курсивтік), штрихтар (тек қалыпты курсивтік қаріп үшін) және Орталық Еуропа әріптері кіреді. Ерекшелігі – Caslon шрифтінің кейбір металл басылымдарындағыдай, барлық стиль үшін төменгі сызықтардың екі нұсқасы бар: ұзын төменгі сызықтар (әдемі дизайн үшін) немесе қысқа (қатар арасын тығыздауға мүмкіндік береді). Жарыққа шығуына орай, LTC алғашқы сатылымдармен бірге The William Caslon Experience тобының музыкалық дискісін (баяу темптегі электронды музыка) және "LTC Caslon Remix" атты шектеулі шығарылымдағы тік курсивтік дизайнын ұсынды.

Патшаның каслоны (2007)

thumbnailKing's Caslon-ның мәтіндік және дисплейлік нұсқалары бар, біріншісі төмен контраст деңгейімен және қазіргі заманғы ерекшеліктерімен, ал екіншісі дәстүрлі дизайнмен ерекшеленеді. King's Caslon – бұл Caslon шрифтінің Лондон Корольдік колледжі үшін жасалған және Dalton Maag компаниясы шығарған қазіргі заманғы түсіндірмесі. Шрифт екі қалыңдықпен (қалыпты және жуан) мәтіндік нұсқаға және әрқайсысының сәйкес курсивтері бар дисплейлік нұсқаға ие. King's Caslon мәтіндік стиліндегі сызықтар арасындағы контраст деңгейі, көне Caslon шрифтінің жаңаруларымен салыстырғанда төмен, ал дисплейлік стилінде контраст жоғары.

Уильямс Каслон мәтіні (2010)

Уильям Берксонның Каслон рухын түсіруге жасаған қазіргі заманғы тырабы, негізгі мәтін үшін арналған. Бұл қаріптің толыққанды нақты болуы міндетті емес болғанымен, көптеген жағынан Каслонның бастапқы үлгісіне жақын. Баспа процестеріндегі өзгерістерді ескеру үшін салмағы көптеген бұрынғы қайта жаңғыртуларға қарағанда ауыр, ал курсивтің еңісі басқа Каслон нұсқаларына қарағанда азырақ (жазу бұрышында айырмашылықтармен). Берксон өзінің дизайн шешімдерін егжей-тегжейлі мақалалар сериясында сипаттаған. Font Bureau шығарған, ол қалың және қалың курсивтік дизайндарды, сондай-ақ барлық салмақтарда толық мүмкіндіктер жиынтығын қамтиды, оның ішінде қалың кіші әріптер мен шваш курсивтік баламалары, сонымен қатар ерікті қысқа төмен түсулер және кіші әріптердегі шваштарды өшіруге және "А" әрпінің еңісін азайтуға мүмкіндік беретін "модернист" курсивтік опциясы бар. efn|Бұл, американдық газет беттерінде қолданылатын қалың, тығыз Каслон қаріптерінен шабыт алған Джилл Пичоттаның мүлдем басқа "Caslon FB" қаріпімен шатастырылмауы керек. Adobe Caslon, LTC Caslon, Williams Caslon және Big Caslon (Font Bureau нұсқасында тек курсивтік) барлығы "Th" лигатурасын стандартты немесе баламалы нұсқа ретінде ұсынады. King’s Caslon "Th" лигатурасын қамтамасыз етпейді.

ITC негізін қалаушысының сыныбы (1998)

ITC негізін қалаушының Caslon қарібі Джастин Хауес тарапынан цифрлық форматқа келтірілді. Ол Уильям Каслон мен оның қаріптері туралы жан-жақты зерттеу жүргізу үшін Лондондағы Сент-Брайд кітапханасының ресурстарын пайдаланды. Бұрынғы цифрлық жаңартулардан өзгеше, бұл топ әртүрлі өлшемдерге арналған жеке қаріптерді жасау дәстүрін қатаң сақтайды. Стильдерге қарай әртүрлі тозу эффектілері металл қаріптердің көрінісін қайталайды, ал үлкен оптикалық өлшемдер ең таза көріністі ұсынады. Бұл қаріптер отбасы ITC компаниясымен 1998 жылдың желтоқсан айында жарыққа шығарылды. Алғашқы Caslon қаріптеріне сәйкес, бұл топта қалың қаріптер жоқ, бірақ барлық сандар үшін ескі стильдегі цифрлар қолданылады.

Қазан (1995)

Марк Андресен жасаған Каслон курсивінің көңілді пародиасы, 1995 жылғы Emigre шрифті "кептіру арқылы көшірілген әріптердің шашасынан, сынықтарынан және басқа да бөлшектерінен" алынған Каслон үлгілерін үйлестіру арқылы құрылды.

Франклин Каслон (2006)

thumb|Caslon 540, Letraset қайта жаңғыртуының цифрлық нұсқасында, әртүрлі әшекейлер мен баламалы әріптер көрсетілген. P22-нің 2006 жылғы бұл жұмысы Бенджамин Франклиннің шамамен 1750 жылы жасаған беттеріне негізделген. Ол тозығы жеткен сияқты көрінеді.

Антик Каслон

thumb|left|Металл қаріптер кезеңінде американдық қаріп құю фабрикасының "Каслон" қаріптерінің отбасы. Көбісі Уильям Каслонның өзінің жұмысымен байланысты емес. Бұл әсемдік серіфтік қаріп бастапқыда "XV ғасыр" деп аталған, бірақ кейін "Caslon Antique" деп қайта аталды. Оның дизайны байланыссыз көрінетіндіктен және "Каслон" атауы кейіннен ғана қосылғандықтан, ол әдетте "Каслон" қаріптер отбасының мүшесі деп есептелмейді.