Марокко Масмуда тайпаларының тарихы

Кіріспе

қала және коммуна

Марокко бербер тайпаларының конфедерациясы

Масмуда (المصمودة, Бербер: ⵉⵎⵙⵎⵓⴷⵏ) – Мароккодағы бербер тайпаларының конфедерациясы және Магрибтегі ең ірілерінің бірі, Зената және Санхаджа тайпаларымен бірге. Бүгінде Масмуда конфедерациясы көбінесе Шила (Тахельхит) бербер тілінің нұсқаларын қолданушылармен сәйкес келеді, ал Реграга сияқты басқа рулар араб тілін қабылдаған.

Тарих

Масмудалар Марокконың ірі бөлігін қоныстандырды, көбінесе отырықшы өмір салған және егіншілікпен айналысқан. Масмуда аристократиясының резиденциясы Жоғарғы Атлас тауларындағы Агмат қаласы болды. 10 ғасырдан бастап Санхаджа және Заната тайпаларына жататын бербер тайпалары Масмуда жерлеріне шабуыл жасады, ал 12 ғасырдан бастап араб бедуиндері де (Бану Хилал тайпасын қараңыз) келіп қоныстанды. Ибн Тумарт 12 ғасырдың басында Масмуда тайпаларын біріктіріп, кейіннен Магриб пен Андалузияны біріктірген Альмохад қозғалысын құрды. Бірақ Альмохадтардың құлауынан кейін Масмуда халқының ерекшелігі қайтадан күшейді, нәтижесінде олар саяси маңыздылығын жоғалтты. 1312 жылы жазылған «Китаб Мафакхир әл-Барбар» («Берберлердің даңқы туралы кітап») атты еңбектің анонимді авторы Масмуда тайпаларының кішілерін былай тізімдейді: Хаха, Реграга, Варика (Урика), Хазмира, Гадмива, Хенфиса, Хезерга, Дуккала, Хинтата, Магхус және Техлава. Солтүстікте Масмудалар көбінесе Гумара тайпасының құрамына кірді, сонымен қатар 11 ғасырдың авторы әл-Бакри екі кіші тайпаны атап өтеді: Ксар-эль-Кебир мен Уазан арасында қоныстанған Ассада тайпасы және Сеута маңында қоныстанған тағы бір тайпа. Оңтүстікте олар екі топқа бөлінді: Атлас тауларының солтүстігіндегі жазықтардағы Масмуда және таулардағы Масмуда. Жазықтардағы негізгі топтар: Дуккала, Бану Магир, Хазмира, Раграга және Хаха. Таулардағы Масмудалар Жоғарғы Атлас және Анти-Атлас таулы аймақтарын мекендеді. Жоғарғы Атлас тауларында, шығыстан батысқа қарай, негізгі топтар: Глауа, Хайлана (немесе Айлана), Варика (немесе Урика), Хазража, Ашсадан (Масфива, Магхус және Дугага немесе Бану Дагхуг тайпаларын қоса алғанда), Хинтата (Гайгая тайпасын қоса алғанда), Тинмал халқы, Сауда (немесе Зауда), Гадмива және Ганфиса (Саксава немесе Саксива), Бану Вазгит (Тифноут). Анти-Атлас және Сус аймақтарында Масмуда тайпаларына Сактана және Харга кірді. Ал 12 ғасырдың авторы әл-Идриси басқа тайпаларды да атап өткен, бірақ олардың аттары қазіргі қолжазбаларда анықтау қиын. Ибн Халдунның сөзіне сәйкес, Санхаджа тайпасынан шыққан және Атлас тауларында қоныстанған Хаскура немесе Хасакира тобы, Альмохадтарды қолдағандықтан, көбінесе Масмуда тайпасымен байланысты болды. Олардың негізгі тайпалары: Замрава, Муграна, Гарнана, Гуждама, Фатвака, Маштава, Хультана және Хантифа.

The Masmuda settled large parts of Morocco, and were largely sedentary and practised agriculture. The residence of the Masmuda aristocracy was Aghmat in the High Atlas mountains. From the 10th century the Berber tribes of the Sanhaja and Zanata groups invaded the lands of the Masmuda, followed from the 12th century onwards by Arab Bedouins (see Banu Hilal). Ibn Tumart united the Masmuda tribes at the beginning of the 12th century and founded the Almohad movement, which subsequently unified the whole of the Maghreb and Andalusia. After the downfall of the Almohads, however, the particularism of the Masmuda peoples prevailed once more, as a result of which they lost their political significance. The anonymous author of the Kitāb Mafāk̲h̲ir al Barbar (roughly translates as "The Book of the Glories of the Berbers"), a work compiled in 1312,'''' lists the sub tribes of the Masmuda as: Haha, Regraga, Warika (Ourika), Hazmira, Gadmiwa, Henfisa, Hezerga, Doukkala, Hintata, Maghous, and Tehlawa. In the north, the Masmuda were generally part of the Ghumara, along with two smaller tribes mentioned by the 11th century writer al Bakri: the Aṣṣada, settled between Ksar el Kebir and Ouazzane, and another tribe settled near Ceuta. In the south, they were divided widely into two groups: the Masmuda of the plains (north of the Atlas mountains) and the Masmuda of the mountains. In the plains, the main groups were: the Dukkala, the Banu Magir, the Hazmira, the Ragraga, and the Haḥa. The Masmuda of the mountains occupied the High Atlas and the Anti Atlas mountain regions. In the High Atlas mountains, from east to west, the main groups were: the Glawa, the Haylana (or Aylana), the Warika (or Ourika), the Hazraja, the Aṣṣadan (including the Maṣfiwa, the Maghous, and the Dughagha or Banu Daghugh tribes), the Hintata (including the Ghayghaya tribe), the people of Tinmal, the Ṣawda (or Zawda), the Gadmiwa, and the Ganfīsa (including the Saksawa or Saksiwa),Banu Wawazgit (tifnoute). In the Anti Atlas and Sous regions, the Masmuda tribes included: the Saktana, and the Hargha. Other tribes are mentioned by the 12th century writer al Idrisi, but their names are difficult to decipher in existing manuscripts. According to Ibn Khaldun, the Haskura or Hasakira group, who were ultimately of Sanhaja origin and also settled in the Atlas mountains, were often associated with Masmuda due to their support of the Almohad cause. Their main tribes were the Zamrawa, the Mughrana, the Garnana, the Ghujdama, the Faṭwaka, the Maṣṭawa, the Hultana, and the Hantifa.