Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінің кеме кластары
Үлкен көлемді десанттық қолдау кемелері (Landing Craft, Support (Large)) – Бұл екінші дүниелік соғыста АҚШ Әскери-теңіз күштері (USN) Тынық мұхитында және Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінде қолданылған екі түрлі десанттық кеме класы еді. Кейіннен "Landing Ship Support, Large" деп қайта жіктелген USN нұсқалары да радарлық пикет қызметін және өртке қарсы күрес қызметін атқарды.
АҚШ әскери-теңіз кемелерi
Кемелердің бастапқы тағайындамасы LCS(L)(3) болды, бұл "Landing Craft Support (Large) Mark 3" дегенді білдірді. 1949 жылы класс "Landing Ship Support, Large" (LSSL) деп қайта жіктелді. АҚШ Әскери-теңіз күштері LCS(L) тағайындамасын алуға тиіс болды, себебі LCL деп аталатын кішірек класс та болды, олар негізінен амфибиялық операциялар кезінде құтқару және түтін жабу үшін салынған.
Құрылыс және өндіріс
Барлығы 130 дана салынды. Құрылысын үш кеме құрылысы кешені жүргізді: Джордж Лоули және Ұлы (Непонсет, Массачусетс); Коммерциялық темір жұмыс зауыты (Портленд, Орегон); және Альбина қозғалтқыш зауыты (Портленд, Орегон). Кеменің корпусы десанттық кемелердің корпусына ұқсас болды. Олардың ұзындығы 48 метр (158 фут), ені 7 метр (23 фут) және толық жүктелгенде 2 метр (5 фут) суға батып отырды. Төменгі жағы тегіс болғандықтан және екі бұранданың арасындағы және екі жағындағы қаптамалар кемелерге қауіпсіз түрде жағаға тірелуге мүмкіндік берді. Ілгектің орны кеменің кормасында болды, қажет болған жағдайда кемені жағадан тартып алу үшін пайдалануға болады. Екі айнымалы пернелі бұрандалар әрқайсы төрт Grey Marine (кейін General Motors) дизельдік қозғалтқышымен жетегіне ие болды, барлық сегіз қозғалтқыштың жалпы қуаты болды. Бұл қозғалтқыштар ең жоғары жылдамдықты қамтамасыз етті, бірақ әдетте кемелер жылдамдықпен жүзеді. Кемелердің қашықтығы құрады. Оқ ату платформалары, рульдік үй және бақылау мұнарасы үшін STS сынықтардан қорғаныс қалқандарымен жабдықталды. Кемелерде жағаға жақындап келе жатқан десанттық кемелерді жасыру үшін қолданылатын түтін генераторы болды. LCS(L) кемелерін 10 күннің ішінде жасауға болады, ал соңғы жабдықтауға тағы бірнеше апта уақыт керек болды. Кемелер өте жақсы өрт сөндіру кемелері де болды. Алдыңғы қақпақтың алдына өрт сөндіру коллекторы, ал артқы қақпақтың алдына сорғылары бар екі монитор орнатылды.
Қару-жарақ
LCS(L)(3) кемелері АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған кез келген кемеден тоннасына шаққанда көбірек өрт күшімен қамтамасыз етті. Негізгі қару-жараққа үш зеңбірек және он зымыран ұшырғышы кірді. Мұрын зеңбірегі 3 дюймдік/50 калибрлі зеңбірек, бір 40 мм зеңбірек немесе екі 40 мм зеңбірек болды. Алдыңғы және артқы палубадағы зеңбіректер екі 40 мм зеңбіректерден тұрды. Он Mark 7 зымыран ұшырғышы мұрын зеңбірегінің және алдыңғы қаптал үйінің артында орналасқан. Сонымен қатар, төрт 20 мм пулемет орнатылды.
Операциялар
Тарава шайқасы десант түсірілген әскерге жақыннан қолдау көрсету үшін әскери-теңіз күштерінің ресурстарындағы кемшілікті көрсетті. Ірі кемелердің оқ атуын тоқтату мен десанттық кемелердің жағаға жеткен уақыты арасындағы кезең қорғаушыларға қайта топтасуға мүмкіндік берді. Десанттық қолдау кемелері осы олқылықты толтыру мақсатымен құрылды. Бірінші десанттық қолдау кемелері Тынық мұхитындағы Иво Джимаға түскен десантқа уақытында жетті. Окинаваға түскен десант кезінде жақыннан қолдау көрсеткеннен кейін, көптеген десанттық қолдау кемелері радарлық пикеттік посттарға әуе шабуылына қарсы платформалар ретінде орналастырылды. Пикеттік постта болмаған кезде кемелер тікелей атыс кезінде түтін шығарып, тікұшақтарды және басқа кемелерді жасыратын, ал "сасқындық патрулі" арқылы шабуылдайтын қайықтарды іздейтін. Борнео операциясында Таркан мен Баликпапанға түскен десанттарда десанттық қолдау кемелері пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бес LCS(L)(3) кемесі жауынгерлік қимылдарда батып, 21 кеме зақымдалды. Олардың үшеуі Президенттік награданы, ал алтысы Әскери-теңіз күштерінің наградасын алды. Ең маңыздысы, LCS(L)(3) 122 кемесінің капитаны лейтенант Ричард М. МакКул Құрмет медалімен марапатталды. LCS(L)(3) 7, LCS(L)(3) 26 және LCS(L)(3) 49 кемелері 1945 жылдың 16 ақпанында Маривелес, Коррегидор бұғазы, Лусон, Филиппин аралдарының жанында шабуылдайтын қайықтардың салдарынан батып кетті. LCS(L)(3) 15 кемесі 1945 жылдың 22 сәуірінде Окинава, Рюкю аралдарының жанында камикадзе ұшағының шабуылынан батып кетті. LCS(L)(3) 33 кемесі 1945 жылдың 12 сәуірінде RP позициясы №1-де камикадзе шабуылынан батып кетті.
Соғыстан кейінгі кезең
Соғыс аяқталғаннан кейін аман қалған кемелер АҚШ-қа оралды. Олардың кейбіреулері Корея соғысына қайта жөнделіп, қатысты. Көптеген кемелер Жапонияға (кейін үш кеме Тайваньға), Францияға (содан Оңтүстік Вьетнамға), Камбоджаға, Таиландқа, Грекияға және басқа елдерге берілді. Қазіргі таңда тек екі кеме сақталған. Олардың бірі балық аулау кемесі ретінде кеңінен өзгертілген. Екіншісі Таиландта сақталды және түпнұсқасына өте ұқсас күйде болды (HTMS Nakha, бұрын USS LCS(L) 102). USS LCS(L) 1–130 ұлттық қауымдастығы HTMS Nakha кемесін АҚШ-та жұртшылыққа көрсету үшін қауымдастыққа беруге қол жеткізді. Кеме 2007 жылдың 10 қарашасында Тайланд Корольдік теңіз күштерінен босатылды, ал қыркүйек айында АҚШ-қа қайтарылды. 2017 жылдың мамыр айына қарай USS LCS(L) 102 кемесі қалпына келтіру және күтім жұмыстарынан өтуде. Ол сейсенбі, бейсенбі және сенбі күндері, сондай-ақ арнайы келісім бойынша жұртшылыққа ашық, ал Калифорния штатының Вальехо қаласындағы бұрынғы теңіз кеме жасаушы зауытында экскурсиялар ұйымдастырылады.
Британдық LCS кемелері
Британдықтар он Fairmile H типіндегі LCS кемесін жобалап, құрастырып, пайдаланды. Олардың үшеуі шайқаста батып кетті.