Кіріспе

Американдық бейсболшы (1861–1905)

Луис Роджерс "Пит" Браунинг (17 маусым 1861 – 10 қыркүйек 1905), "Гладиатор" және "Луисвилл Слаггер" лақаптарымен белгілі болған, американдық кәсіби бейсболдың орталық және сол қанат шегінде ойнаған. Ол 1882 жылдан 1894 жылға дейін Басты Лига бейсболында (MLB) өнер көрсетті. Ол негізінен "Луисвилл Eclipse/Colonels" командасы үшін ойнап, 1880-ші жылдардағы спорттың ең табысты ойыншыларының біріне айналды. Үш рет соққы беру чемпионы атанған ол, алғашқы жеті жылында лиганың үздік үш соққышының қатарында болды; толық он бір маусымында тек екі рет алтыншы орыннан төмен түсті. 1893 жылға дейінгі кезеңде, лақтыру қашықтығы 50 футтан 60 фут 6 дюймға дейін ұзартылғанда, Браунинг мансаптық соққы беру көрсеткіші бойынша барлық Басты Лига ойыншылары арасында үшінші орынды, ал күшті соққы беру көрсеткіші бойынша бесінші орынды иеленді. Оның .341-ге жуық өмірлік соққы беру орташа көрсеткіші Басты Лига тарихындағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі болып саналады және оң жақтан соққы беретін ойыншылардың алдыңғы бестігіне кіреді; ал Америка Ассоциациясының 10 жылдық өмірінде оның .345-ке жуық сегіз маусымдық орташа көрсеткіші кез келген ойыншының ең жоғары көрсеткіші болды. "Луисвилл Слаггер" қолданған таяқтарына ерекше көңіл бөлді және оларды жеке тапсырыспен жасаған алғашқы ойыншы болды, соның арқасында қазірге дейін жалғасып келе жатқан соққышылар арасындағы дәстүр қалыптасты. Ол есту қабілетінен айырылып, қатты бас ауруларына шалдыққан, бірақ ауырсынуды басу үшін алкогольге жүгінген, бірақ ішімдікке құмарлығы артқан сайын да жақсы соққы бере берді. Ол "Гладиатор" деп те аталды, бірақ дереккөздер оның меншік иелерімен, баспасөзбен, ішімдік проблемасымен немесе әсіресе ұстау қиын доптармен күресіне байланысты лақап атының мағынасы туралы әртүрлі пікір білдіреді.

Алғашқы жылдар

Луисвилл қаласында (Кентукки штаты) туған Браунинг сегіз баланың ең кішісі болды. Оның әкесі, дүкенші, Браунинг он үш жасқа келгенде дауылдан қаза тапты. Жас Пит анасымен бірге қалды және өмірінің соңына дейін өскен үйінде тұрды. Ол ерте жасынан-ақ жоғары спорттық қабілеттерін көрсетті, 1877 жылы жергілікті жартылай кәсіби команда, «Луисвилл Эклипс» құрамында ойнай бастады және Ұлттық лига командасына қарсы көрме матчінде жеңіске жетті. Ол 1882 жылға дейін «Эклипс» командасында ойнады, сол кезде франшиза жаңа құрылған Американдық ассоциацияның мүшесі болды, ол NL-ге қарсы тұра алған алғашқы ірі лига еді.

Луисвиллдегі алғашқы еңбек жолы

Браунинг өзін тез арада ерекше соққы беруші ретінде таныстырды. Ол бірінші маусымда лигадағы соққы көрсеткіші (.378) және жалпы соққы қуаты (.510) бойынша көш бастады, сондай-ақ, үйден соққы, жүгіру, соққылар және жалпы базалар бойынша алғашқы бестікке кірді. 1888 жылға дейін ол лиганың үздік соққы берушілерінің қатарында болды, 1885 жылы екінші соққы тәжін жеңіп алды және 1887 жылы .402 көрсеткішті тіркеді. 1884 жылы ол J. F. Hillerich компаниясынан алғашқы тапсырыс бойынша жасалған соққысын алды, онымен алғашқы ойынында үш соққы берді және бейсбол дәстүрін қалады. Онжылдық ішінде екі рет циклді соқты: 1886 жылдың 8 тамызында және 1889 жылдың 7 маусымында. Сондай-ақ, ол 1885 жылы лигада соққылар, жалпы базалар және базаға шығу көрсеткіші бойынша көш бастады. Жастығынан мастоидитпен ауырғаннан кейін, ол есту қабілетін жоғалтып, мектепке барудан ұялды, нәтижесінде толыққанды сауатсыз болды. 1884 жылы ол жағдайды жеңілдету үшін бірнеше операциялардың біріншісін жасады, бірақ бұл мәселе оның мансабы бойына қинады. Браунингтің ойынның басқа да жақтары жетілмеген еді; ол көбінесе тарихындағы ең нашар алаң қорғаушылардың бірі деп есептелді, бірақ кейбір жаңа бағалаулар бұл көзқарасқа күмән келтіруде. Оның алғашқы өмірбаяны «Американдық гладиатор» Браунингтің мансабының басынан соңына дейін көптеген «аса тамаша ойындары» туралы айтады. Жаңа бағалау бойынша, Браунинг мастоидиттен зардап шекпеген кезде өте жақсы алаң қорғаушы болған, бұл балалық шақта жиі кездесетін ішкі құлақтың ауыр инфекциясы. Алғашқы үш маусымда негізінен ішкі алаңда ойнағаннан кейін, ол 1885 жылы тұрақты түрде алаң қорғаушыға ауыстырылды, бұл аралықта ұстағыштан басқа барлық позицияда ойнады. Сол кездегі нашар жабдықтар белгілі бір дәрежеде жеңілдеткіш фактор болғанымен, Браунингтің ойын көрсеткіштері кез келген жасырын қорғаныс шеберлігіне қарсы әртүрлі дәлелдерді ұсынды. Оның бір аяғымен тұрып ішкі алаңда ойнау әдеті де болды, ол басқа ойыншылармен соқтығысудан қашу үшін осылай істейтінін айтты; алайда, кейбір дереккөздер оның ықтимал себебі естімейтін басқосушыларға қарсы артықшылық алу үшін бір аяғын оларға бағыттау болды және ол алаң қорғаушы ретінде де осылай жалғастырды, өйткені ол екі жақтағы командаластарын естімеді. Көп айтылатын, мүмкін, шындығына келмейтін оқиғада Браунингтің менеджерлерінің бірі командаға аутфилдте үндістің ағаш мүсіні болғаны жақсы болар еді деп мәлімдеді, өйткені соққыдан түскен доп кем дегенде мүсінге тиіп, алаңға қарай кері қайтуы мүмкін еді. Шындығында, ол 1886 және 1887 жылдары қателіктер саны бойынша лигадағы аутфилдердің арасында көш бастады. Браунингтің базада жүгіруі де нашар деп есептелді, оның сырғып жүруден бас тартуы оны одан әрі нашарлатты.

Кейінгі мансап

Браунинг 1889 жылғы қиын маусымда Луисвиллде ойнауға деген ынтасын жоғалтты. Сол жылы сәттіліксіз франшиза (қазір «Colonels» деп аталады) 27 жеңіс және 111 жеңіліспен, көшбасшы клубтан 66.5 ойын қалып, лигада соңғы орынды иеленді. Бұл маусымда тек үлкен лигалық рекордтық 26 ойындық жеңіліс сериясі ғана емес, сонымен қатар Джонстаун су тасқынынан аман қалу және спорт тарихындағы алғашқы ереуіл орын алды. Дау кезінде Браунинг команда иесі Мордекай Дэвидсонның салған ауыр айыппұлдарына наразылық ретінде алаңға шығудан бас тартқан алты ойыншының бірі болды. Ойын жоспарланғандай өтті, оған үш жергілікті әуесқой көмектесті, ал ереуілде болған ойыншылар келесі ойынға дейін жұмысына оралды. Браунинг маусымды .256 орташа көрсеткішпен аяқтады, бұл лиганың үздік үш соққышының қатарына кірмеген алғашқы рет болды. Ол сегіз маусымнан кейін .345 карьералық орташа көрсеткішпен Америка Ассоциациясын тастады, бұл лигада бір маусымнан астам ойнаған кез келген ойыншы үшін ең жақсы көрсеткіш болып саналады; Тип О'Нилл .343 көрсеткішпен екінші орында тұр. Осы оқиғалардың және спорттағы басқа да еңбек дауларының нәтижесінде Браунинг – ойынның барлық жұлдыздарымен бірге – 1890 жылғы маусымда «Ойыншылар лигасына» (Players' League) көшуді жөн көрді және «Кливленд Инфантс» (Cleveland Infants) командасы үшін өнер көрсетті. Америка Ассоциациясы ұзақ уақыттан бері «Ұлттық лигадан» (NL) төмен саналды, бірақ сол маусымда Браунинг өзінің лиганың үздік соққышыларының бірі екенін дәлелдеді, үшінші соққы титулын .373 көрсеткішпен жеңіп алды. Лига жалғыз маусымынан кейін таратылды, ал Браунинг өзінің қалған төрт жылдық мансабын «Ұлттық лигадағы» (NL) франшизалар арасында өткізіп жүрді. Ол «Питтсбург Пайрэтс» (Pittsburgh Pirates, 1891) және «Цинциннати Редс» (Cincinnati Reds, 1891–92) командаларында ойнады, содан кейін лига бірігуі (1892–93) нәтижесінде «Ұлттық лигаға» (NL) қосылған «Colonels» командасына қайта оралды, ал 1894 жылы «Сент-Луис Браунс» (St. Louis Browns) және «Бруклин Брюггромс» (Brooklyn Bridegrooms) командалары үшін бірнеше ойын ойнап, бас лигалық карьерасын аяқтады. (Ол 1894 жылғы маусымды Пенсильвания штатының лигасында «Келлидің киллерлері» (Kelly's Killers) үшін кіші лигалық ойынмен бастады. Команданың жаттықтырушысы болашақ «Даңқ залының» (Hall of Fame) мүшесі Майк «Кинг» Келли болды.) Оның соңғы кәсіби маусымы 1896 жылы «Колумбус Букиз» (Columbus Buckeyes) командасымен Батыс лигасында өтті. 1893 жылға дейінгі жылдары кем дегенде 2500 карьералық соққы жасаған ойыншылар арасында оның .341 орташа көрсеткіші тек Дэн Браутерс (.343) және Дэйв Орр (.342) көрсеткіштерінен ғана төмен болды, ал .467 соққы көрсеткіші Браутерс (.520), Орр (.502), Роджер Коннор (.488) және Сэм Томпсон (.468) көрсеткіштерінен төмен болды. Оның 1893 жылға дейінгі танымал карьерасы бойынша жасаған соққыларының жалпы саны жоғары лига тарихында 10-орынды иеленді. Браутерс, бес мәрте чемпион атанған, 19 ғасырда екіден астам соққы титулын жеңген жалғыз жоғары лига ойыншысы болды.

Жеке өмір

Браунинг өмір бойы мастоидитпен ауырады, бұл саңыраулыққа, бас айналуға, бетке сал қашуға және мидың зақымдануына әкелуі мүмкін. Оның салдарынан ол жас кезінде есту қабілетін жоғалтып, жиі шаршататын бас ауруларына тап болды. Саңыраулық Браунингтің ерте мектептен шығуына себеп болды, сондықтан ол өмірін сауатсыз өткізді. Ал дененің физикалық ауыруын басу үшін жастық шағында көп іше бастады. Ішімдік тез арада бақылаудан шығып кетті; ол көбінесе алаңға мас күйінде шығатын, ал 1889 жылғы маусымның соңғы екі айында мас болғандықтан, сондай-ақ басқа уақыттарда да қысқа мерзімге шұғыл түрде жұмыстан тоқтатылды. Дегенмен, ол тоқтамады, жиі айтатын: "Бөтелкеге тимегенше, допқа соқпаймын". Браунинг эксцентриктік мінез-құлқымен және әсіресе таяқтарына қатысты ерекше әдеттерімен ерекшеленді. Ол олармен сөйлесіп, әрқайсысына есім қойды, көбінесе Киелі кітаптағы тұлғалардың есімдерін атады. Кез келген таяқтың белгілі бір соққыға ғана төтеп бере алатынына сенген ол, таяқтарды мерзімімен "зейнетке" шығарып, анасымен бірге тұратын үйінде көптеген зейнеткер таяқтарын сақтап отырды. Бұл таяқтардың ұзындығы 37 дюйм, салмағы 48 унция болатын, тіпті сол кездегі стандарттармен де өте үлкен еді. Ол сондай-ақ әдетте күнге тіке қарап тұратын, осылайша көзінің күшін арттырады деп ойлаған. Пойызбен саяхат кезінде көзін "тазалау" үшін терезенің сыртынан шығып, көзіне шірік тигізуге тырысқан. Браунинг сонымен қатар, өзінің орташа көрсеткішін үнемі жеңдеріне есептеп отыратын және пойыз станциясына келгенде, ол Америка қауымдастығының үздік соққышы екенін жариялаудан тартынбаған. Өмірінің соңына дейін үйленбеген, бірақ оның проституткаларға деген құмарлығы газеттерде көп талқыланды. Ол кинорежиссер Тод Браунингтің інісі болды. Ойыншылық мансабын аяқтағаннан кейін Браунинг сигара сатушы болып жұмыс істеді және бардың иесі болды, бірақ ол сәтсіз аяқталды. Бірақ оның физикалық жағдайы мастоидит және оның салдарынан нашарлай берді. 7 маусымға дейін ол Луисвиллде танымал болды, 1905 жылы ол ақылдан адасқан деп жарияланып, жергілікті психиатриялық ауруханаға (Лейкленд) жіберілді. Апасы екі аптадан кейін оны босатып алды, бірақ бір айдан кейін ол ауруханада жатты, жалпы дене күйзелісінен зардап шекті. Сол жылдың 10 қыркүйегінде Луисвиллде 44 жасында қайтыс болды. Өлімнің нақты себебі әлсіздік (дене күшінің әлсіреуі) деп көрсетілді, бұл сол кездегі дәрігерлер қолданған жалпы медициналық термин. Дегенмен, оның көптеген ауыр денсаулық проблемалары болғаны сөзсіз. Мастоидиттен басқа, ол рак, бауырдың циррозы, алкогольге байланысты мидың зақымдануы және кейбір деректерге сәйкес, парезбен де ауырған. Кейбір дереккөздер оның психиатриялық ауруханада қайтыс болғанын қате айтады; ол қайтыс болғанға дейін қысқа ғана уақыт Лейкленд ауруханасында жатқан. Ол Луисвиллдегі тарихи Кев Хилл зиратында жерленген.

Тарихи әсері

Браунинг бейсбол тарихындағы маңызды тұлға болды. Ойыншы ретіндегі жетістіктерінің арқасында ол Бейсбол Даңқы залына үміткер болып саналады, сонымен қатар оның мұрасы ойынның өзге де салаларында көрініс тапқан. Бүгінде Браунингтің есімі Hillerich & Bradsby компаниясының танымал "Louisville Slugger" бейсбол таяқшаларының желісін қалыптастырған ретінде жақсырақ еске түседі. 1884 жылы Браунинг компанияның таяқшаларын сатып алып, пайдаланған алғашқы кәсіби ойыншылардың бірі болды. Олар 1894 жылы оның қолдауын құрметтеу және оның даңқын пайдалану мақсатымен атауын сауда белгісі ретінде тіркеді. Браунингтің 1891 жылы Питтсбургпен келісімшарт жасауы ерекше, себебі бұл мәміле команданың "Pirates" (Пираттар) деген жаңа лақап атын бекітуге көмектесті. Ойыншылар лигасы тарағаннан кейін, оның мүшелері бұрынғы маусымдағы франшизаларына оралуға тиіс болды. Алайда, Питтсбург теориялық түрде басқа клубтардың бақылауындағы бірнеше ойыншыны, бастапқыда екінші база ойыншысы Лу Биербауэрді, өз құрамына қосты. Басқа франшизалар бұл әрекеттерді "пираттыққа" теңеп, бұл атау қалыптасты. Браунинг пен оның Луисвилл командаластарының ұйымдастырған ереуілі де маңызды, себебі ол ойыншылар мен басшылық арасындағы ұзақ даулардың бастауы болды, соның нәтижесінде Ойыншылар лигасы құрылып, кейін таратылды. 1984 жылы Пит Браунингтің қабіріне жаңа тақта орнатылды, онда оның есімі дұрыс жазылып, бейсболдағы барлық маңызды жетістіктері тізімделді. Жаңа тақтаның авторы және дизайнымен айналысқан Филипп фон Боррис болды. Луисвилл қаласы мен Hillerich & Bradsby компаниясы бірлесіп ұйымдастырған салтанатты шара компанияның атақты Louisville Slugger таяқшасының (Браунинг оның атымен байланысты) жүз жылдық мерейтойына орай өтті. Louisville Slugger Field стадионының жанында Браунинг атымен мейрамхана мен сыра зауыты болды. Америка бейсболын зерттеу қоғамының XIX ғасыр комитеті 2009 жылы Браунингтің есімін "Басылмаған XIX ғасыр бейсбол аңызы" деп атады – бұл Куперстаун, Нью-Йорктегі Ұлттық Бейсбол Даңқы залына енбеген XIX ғасырдың ойыншысы, жаттықтырушысы, басшысы немесе басқа бейсбол тұлғасы. Автор Тим Ньюби Браунинг туралы "The Original Louisville Slugger: The Life and Forgotten Times of Baseball Legend Pete Browning" атты өмірбаяндық кітап жазды, ол 2024 жылдың қыркүйегінде Кентукки университетінің баспасынан шығады.