Непалдың Читва ұлттық паркі

Кіріспе

Непалдың ұлттық паркі

Читван ұлттық паркі – Непалдың алғашқы ұлттық паркі. Ол 1973 жылы Корольдік Читван ұлттық паркі ретінде құрылды және 1984 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. Парк Непалдың оңтүстік-орталық бөлігіндегі Навалпур, Читван, Макванпур және Парса аудандарының субтропикалық Ішкі Терай жазықтарында орналасқан. Оның биіктігі өзен аңғарларындағы шамамен метрден Сивалик төбелеріндегі метрге дейін жетеді. Қорғалатын аумақтың солтүстігі мен батысында Нарайани-Рапти өзендері жүйесі адамдардың қоныстануына табиғи шекара сақтайды. Читван ұлттық паркіне шығыстан Парса ұлттық паркі, ал оңтүстіктен Үндістанның Вальмики ұлттық паркі жапсарлас орналасқан. Бұл аймақтардың біртұтас қорғалатын аймағы – Читван-Парса-Валмики жолбарысын сақтау бөлімі (TCU), ол аллювиалды шалғынды далалар мен ылғалды субтропикалық жапырақты ормандарды қамтиды.

Тарих

XIX ғасырдың соңынан бастап Читван – "Жангалдың жүрегі" – салқын қыс мезгілінде Непалдың билеуші сыныбының сүйікті аңшылық алаңы болған. 1950 жылға дейін Катмандудан Непалдың оңтүстігіне сапар жасау қиын болды, себебі бұл аймаққа тек жаяу бара алатын және бірнеше аптаға созылатын. Феодалдық аңшылар мен олардың сүйіктілері үшін қолайлы лагерьлер құрылды, онда олар бірнеше ай бойы жүздеген жолбарыстарды, қарақұйрықтарды, пілдерді, барстарды және жалқау аюларды атып өлтірді. 1950 жылы Читванның орман және шалғынды жерлері 400-ден астам шаршы километрге жайылып, онда 800-ге жуық қарақұйрық мекендеген. Орта таулы аймақтан келген кедей шаруалар егістік жер іздеп Читван аңғарына көшіп келгенде, бұл аймақ кейіннен қоныстануға ашылды, соның салдарынан жабайы жануарларды браконьерлік ету кеңінен тарады. 1957 жылы елде алғаш рет қарақұйрықтар мен олардың мекендеу орындарын қорғау туралы заң қабылданды. 1959 жылы Эдвард Притчард Ги аймақты зерттеуді бастады, ол Рапти өзенінің солтүстігінде қорғалатын аймақ және өзеннің оңтүстігінде жануарлар дүниесі қорығын құруды он жылдық сынақ мерзімінде ұсынды. 1963 жылы Читванды зерттеуден кейін, бұл жолы Фаунаны қорғау қоғамы мен Табиғатты қорғау жөніндегі халықаралық одақ үшін ол қорықты оңтүстікке қарай кеңейтуді ұсынды. 1960 жылдардың соңына қарай Читванның 70%-ы орманнан тазартты, ДДТ қолданылып безгекке қарсы күрес жүргізілді, мыңдаған адамдар қоныстанды, ал тек 95 қарақұйрық қалды. Қарақұйрықтар популяциясының күрт төмендеуі және браконьерліктің кеңінен таралуы үкіметті 130 қарулы адамнан тұратын "Гайда Гасти" – қарақұйрықтарды барлау патрулін және Читванның барлық жерінде күзет бекеттерінің желісін құруға итермеледі. Қарақұйрықтардың жойылуын болдырмау үшін 1970 жылдың желтоқсанында Читван ұлттық паркі жарияланды, ал оның шекаралары келесі жылы белгіленіп, 1973 жылы құрылды. Олар жер иелену құқығынан айырылып, жерсіз және кедейлікке ұшырады. Ұлттық парк тағайындалған кезде непалдық сарбаздар парк шекарасында орналасқан ауылдарды қиратты, үйлерді өртеп, пілдер арқылы егістіктерді таптап тастады. Тару халқы қарудың астында қашып кетуге мәжбүр болды. 1977 жылы парк қазіргі аумағына дейін кеңейтілді. 1997 жылы Нараяни Рапти өзенінің солтүстігінде және батысында, сондай-ақ парктің оңтүстік-шығыс шекарасы мен Үндістанмен халықаралық шекара арасында буферлік аймақ қосылды. Қамшықты сұлулық (Callicarpa macrophylla), төбе даңқы (Clerodendrum sp.) және филант (Phyllanthus emblica) сияқты төменгі бұталар түрлі жануарларға пана және жатақ береді. Терай-Дуар саваннасы мен шалғынды жерлер парктің аумағының 20%-ын құрайды. Мұнда 50-ден астам түр кездеседі, соның ішінде әлемдегі ең биік шөптер, мысалы, Saccharum ravennae деп аталатын піл шөбі, алып қамыс (Arundo donax), хагра қамысы (Phragmites karka) және нағыз шөптердің бірнеше түрі бар. Kans шөбі (Saccharum spontaneum) – жаңа құмдықтарды отарлап, жыл сайынғы муссондық су тасқынымен шайылып кететін алғашқы шөптердің бірі.

Since the end of the 19th century Chitwan – Heart of the Jungle – used to be a favorite hunting ground for Nepal's ruling class during the cool winter seasons. Until the 1950s, the journey from Kathmandu to Nepal's south was arduous as the area could only be reached by foot and took several weeks. Comfortable camps were set up for the feudal big game hunters and their entourage, where they stayed for a couple of months shooting hundreds of tigers, rhinoceroses, elephant, leopards and sloth bears. In 1950, Chitwan's forest and grasslands extended over more than and were home to about 800 rhinos. When poor farmers from the mid hills moved to the Chitwan Valley in search of arable land, the area was subsequently opened for settlement, and poaching of wildlife became rampant. In 1957, the country's first conservation law inured to the protection of rhinos and their habitat. In 1959, Edward Pritchard Gee undertook a survey of the area, recommending creation of a protected area north of the Rapti River and of a wildlife sanctuary south of the river for a trial period of ten years. After his subsequent survey of Chitwan in 1963, this time for both the Fauna Preservation Society and the International Union for Conservation of Nature, he recommended extension of the sanctuary to the south. By the end of the 1960s, 70% of Chitwan's jungles had been cleared, malaria eradicated using DDT, thousands of people had settled there, and only 95 rhinos remained. The dramatic decline of the rhino population and the extent of poaching prompted the government to institute the Gaida Gasti – a rhino reconnaissance patrol of 130 armed men and a network of guard posts all over Chitwan. To prevent the extinction of rhinos, the Chitwan National Park was gazetted in December 1970, with borders delineated the following year and established in 1973, initially encompassing an area of
When the first protected areas were established in Chitwan, Tharu communities were forced to relocate from their traditional lands. They were denied any right to own land and thus forced into a situation of landlessness and poverty. When the national park was designated, Nepalese soldiers destroyed the villages located inside the boundary of the park, burning down houses and trampling fields using elephants. The Tharu people were forced to leave at gunpoint. In 1977, the park was enlarged to its present area of In 1997, a bufferzone of was added to the north and west of the Narayani Rapti river system, and between the south eastern boundary of the park and the international border to India. Understorey shrubs of velvety beautyberry (Callicarpa macrophylla), hill glory bower (Clerodendrum sp.) and gooseberry (Phyllanthus emblica) offer shelter and lair to a wide variety of species. Terai Duar savanna and grasslands cover about 20% of the park's area. More than 50 species are found here including some of the world's tallest grasses like the elephant grass called Saccharum ravennae, giant cane (Arundo donax), khagra reed (Phragmites karka) and several species of true grasses. Kans grass (Saccharum spontaneum) is one of the first grasses to colonise new sandbanks and to be washed away by the yearly monsoon floods.

Фауна

Читван ұлттық саябағындағы өсімдіктердің алуан түрлілігі 700-ден астам жабайы жануарларға және әлі толық зерттелмеген көптеген көбелек, моль және жәндік түрлеріне пана болып табылады. Патша кобрасы мен тас питонынан басқа, 17 түрлі жылан, жұлдызды тасбақа және монитор кесірткелері де кездеседі. Нараян Рапти өзен жүйесі, оның кіші салалары мен көптеген егіз көлдері 113 түрлі балық және крокодилдердің мекені болып табылады. 1950 жылдардың басында Нараяни өзенінде шамамен 235 гариал болған. 2003 жылы олардың саны күрт төмендеп, тек 38 ғана жабайы гариал қалды. Жыл сайын өзендер бойында гариал жұмыртқалары жиналып, "Гариалды сақтау жобасының" шаралар орталығында 6-9 жасқа дейін өсіріледі. Жыл сайын жас гариалдар Нараян Рапти өзен жүйесіне қайта жіберіледі, алайда олардың өте азы ғана тірі қалады.

Сүтқоректілер

Читван ұлттық паркі 68 түрлі сүтқоректі жануарларға мекендейді. "Жангалдың патшасы" – бенгал жолбарысы. Терай аймағындағы аллювиалды су тасқынындағы жазық жерлер әлемдегі жолбарыстардың ең жақсы тіршілік ететін орталарының бірі. Читван ұлттық паркі құрылғаннан бері бастапқыда 25 жеке тұлғадан тұратын шағын популяция 1980 жылы 70–110-ға дейін өсті. Кей жылдары браконьерлік пен су тасқыны салдарынан бұл популяция азайды. 1995–2002 жылдар аралығында жүргізілген ұзақ мерзімді зерттеуде жолбарыс зерттеушілері 82 көбейетін жолбарыстың жеткілікті екенін және 6 аналықтың тығыздығын анықтады. 2010 және 2011 жылдары камерадан түсірілген мәліметтер жолбарыстың тығыздығы 4,44-тен 6,35 жеке тұлғаға дейін ауысатынын көрсетті. Олар адам қызметінің ең жоғары деңгейіне жеткен күні күндізгі уақытта белсенділігін азайту арқылы уақытша белсенділік үлгілерін өтейді. Үнділік барс парктің шетінде ең көп кездеседі. Олар жолбарыстармен бірге өмір сүреді, бірақ әлеуметтік тұрғыдан бағынышты болғандықтан жолбарыстардың негізгі мекендеу орындарында жиі кездеспейді. 1988 жылы қорғалатын аумақтың сыртында тұтқынға алынған бұлтты барс (Neofelis nebulosa) радиожағамен белгіленді. Ол паркеге жіберілді, бірақ онда тұрмады. Читван жалқау аюдың ең жоғары тығыздығына ие деп есептеледі, шамамен 200–250 жеке тұлға бар. Тегіс жүнді сусарлар көптеген арналар мен өзендерде мекендейді. Бенгал түлкілері, дақты линсангтар және балдырған барс жануарларды іздеп орманды аралайды. Жолақты гиеналар Чурия төбелерінің оңтүстік беткейлерінде таралған. 2011 жылы камерадан түсірілген зерттеуде парктің оңтүстік және батыс бөліктерінде дольдер, сондай-ақ үнді шақалдары, балық аулайтын мысықтар, орман мысықтары, барс мысықтары, краб жейтін мангустар, сары мойынды мартендер, үлкен, кішкентай үнді және азиялық пальма циветтері тіркелді. Үнділік бұқа: 1973 жылдан бері популяциясы жақсы қалпына келді және ғасырдың соңында 544 жануарға дейін өсті. Эпидемия кезінде жойылып бара жатқан түрлердің тіршілігін сақтау үшін 1986 жылдан бері жануарлар жыл сайын Читваннан Бардия ұлттық паркіне және Шуклафанта ұлттық паркіне көшіріледі. Алайда, бұқаларды браконьерлік жиі қауіпке тікелей ұшыратты: 2002 жылы ғана браконьерлер 37 жеке тұлғаны өлтіріп, олардың құнды мүйіздерін арамен кесіп сатты. Гаурлар жылдың көп бөлігін ұлттық парктің оңтүстігіндегі Чурия төбелерінде өткізеді. Бірақ көктемде орман өрттері басылып, жасыл шөптер қайтадан өсе бастағанда, олар жайылымдарға және өзен жағалауындағы ормандарға жайылу үшін түседі. 1997–2016 жылдар аралығында әлемдегі ең ірі жабайы ірі қара малдың Читван популяциясы 188-ден 368 жануарға дейін өсті. Сонымен қатар, Парсаның жануарлар қорығында 112 жануар бар екені анықталды. Жануарлар бұл парктерде еркін қозғалады. Көптеген жабайы шошқалардан басқа, паркте читал, самбар, қызыл мунджак және үнді шошқасы да мекендейді. Чоушингалар көбінесе төбелерде қоныстанады. Рhesus макак, сұр лангур, қалың құйрықты панголин, үнділік шошқа, ұшатын бөрікшіктердің бірнеше түрі, қара ұйқылы қоян және құрып кету қаупі төнген гиспид қояндары да бар. Әсіресе, парктің аллювиалды шалғынды жерлері құрып кету қаупі төнген Бенгал флориканы, осал кіші адьютантты, сұр тәжді приньяны, батпақ франколині және шөпті құрттардың бірнеше түрі үшін маңызды тіршілік ортасы болып табылады. 2005 жылы үш түрлі шалғынды жерлерде 200-ден астам жіңішке мүңкілді сүрегейлер байқалды. Жақында құрып кету қаупі төнген шығыс дартері көптеген көлдердің маңында көбейеді, онда құсқарлар, ащылар, торғайлар және балықшылар да көп. Бұл парк – әлемде құрып бара жатқан дақты бүркіттің көбейетін жерлерінің бірі. Құс тұқымдас құстар орманның астында тіршілік етеді. Жергілікті құстардан басқа, күзде Читванға 160-қа жуық көшіп-қонушы және көшпелі түрлер келеді. Көптеген жерлерде брахмандар мен қаздар кездеседі. Үлкен үйірлерде бауырластар ақпан айында солтүстікке қарай сапар шегіп, бірнеше күн демалады. Қысқы қонақтар көктемде кетіп қалғаннан кейін, оңтүстік кеңістіктен жазғы қонақтар келеді. Көктемнің басталғанын кукушкалардың дауысы білдіреді. Түсті питталар мен күн құстарының бірнеше түрі муссон кезінде жиі көбейеді. Көптеген құс тұқымдастарының ішінде ұшып бара жатқан ұзын құйрығымен индиялық жұмақ құс тұқымдасы – тамаша көрініс.

Chitwan National Park is home to 68 mammal species. The "king of the jungle" is the Bengal tiger. The alluvial floodplain habitat of the Terai is one of the best tiger habitats anywhere in the world. Since the establishment of Chitwan National Park the initially small population of about 25 individuals increased to 70–110 in 1980. In some years this population has declined due to poaching and floods. In a long term study carried out from 1995 to 2002 tiger researchers identified a relative abundance of 82 breeding tigers and a density of 6 females per Information obtained from camera traps in 2010 and 2011 indicated that tiger density ranged between 4.44 and 6.35 individuals per They offset their temporal activity patterns to be much less active during the day when human activity peaked. Indian leopards are most prevalent on the peripheries of the park. They co exist with tigers, but being socially subordinate are not common in prime tiger habitat. In 1988, a clouded leopard (Neofelis nebulosa) was captured and radio collared outside the protected area. It was released into the park, but did not stay there. Chitwan is considered to have the highest population density of sloth bears with an estimated 200 to 250 individuals. Smooth coated otters inhabit the numerous creeks and rivulets. Bengal foxes, spotted linsangs and honey badgers roam the jungle for prey. Striped hyenas prevail on the southern slopes of the Churia Hills. During a camera trapping survey in 2011, dholes were recorded in the southern and western parts of the park, as well as Indian jackals, fishing cats, jungle cats, leopard cats, crab eating mongooses, yellow throated martens, large, small Indian and Asian palm civets. Indian rhinoceros: since 1973 the population has recovered well and increased to 544 animals around the turn of the century. To ensure the survival of the endangered species in case of epidemics animals are translocated annually from Chitwan to the Bardia National Park and the Shuklaphanta National Park since 1986. However, the population has repeatedly been jeopardized by poaching: in 2002 alone, poachers killed 37 individuals in order to saw off and sell their valuable horns. Gaurs spend most of the year in the less accessible Churia Hills in the south of the national park. But when the bush fires ease off in springtime and lush grasses start growing up again, they descend into the grassland and riverine forests to graze and browse. The Chitwan population of the world's largest wild cattle species has increased from 188 to 368 animals in the years 1997 to 2016. Furthermore, 112 animals were counted in the adjacent Parsa Wildlife Reserve. The animals move freely between these parks. Apart from numerous wild boars, there are also herds of chital, sambar, red muntjac and Indian hog deer that inhabits the park. Choushingas reside predominantly in the hills. Rhesus macaques, gray langurs, thick tailed pangolins, Indian crested porcupines, several species of flying squirrels, black naped hares and endangered hispid hares are also present. Especially the park's alluvial grasslands are important habitats for the critically endangered Bengal florican, the vulnerable lesser adjutant, grey crowned prinia, swamp francolin and several species of grass warblers. In 2005 more than 200 slender billed babblers were sighted in three different grassland types. The near threatened Oriental darter is a resident breeder around the many lakes, where egrets, bitterns, storks and kingfishers also abound. The park is one of the few known breeding sites of the globally threatened spotted eagle. Peafowl and jungle fowl scratch their living on the forest floor. Apart from the resident birds about 160 migrating and vagrant species arrive in Chitwan in autumn from northern latitudes to spend the winter here, among them the greater spotted eagle, eastern imperial eagle and Pallas's fish eagle. Common sightings include brahminy ducks and goosanders. Large flocks of bar headed geese just rest for a few days in February on their way north. As soon as the winter visitors have left in spring, the summer visitors arrive from southern latitudes. The calls of cuckoos herald the start of spring. The colourful pitta and several sunbird species are common breeding visitors during monsoon. Among the many flycatcher species the Indian paradise flycatcher with his long undulating tail in flight is a spectacular sight.

Медиа қамту

Парктің ерекше қарасора мүйізділер тобы The Jeff Corwin Experience бағдарламасының 2-ші маусымындағы 11-ші эпизодында көрсетілді.