Кіріспе

Судағы тіршілік және тіршілік процестері ғылымы

Гидробиология – судағы тіршілік және тіршілік процестері ғылымы. Қазіргі гидробиологияның көп бөлігі экологияның бір саласы ретінде қарастырылады, бірақ гидробиология саласына таксономия, экономикалық және өнеркәсіптік биология, морфология және физиология да кіреді. Барлық салалардың ортақ ерекшелігі – су организмдерімен байланысты болуы. Көптеген жұмыстар лимнологиямен байланысты және ағынды сулар (лотиктік жүйелер) және тұрақты сулар (лентиктік жүйелер) экологиясына бөлінеді. Қазіргі зерттеулердің маңызды салаларының бірі – эвтрофикация. Планктондық қауымдастықтағы биотикалық өзара әрекеттесулерге, оның ішінде микробтық циклге, балдырлардың гүлдеуіне әсер ететін механизмдерге, фосфорлық жүктемеге және көлдің айналымына ерекше назар аударылады. Тағы бір зерттеу тақырыбы – тау көлдерінің қышқылдануы. Қышқыл жаңбыр мен тыңайтқыштарға байланысты өзендердің, көлдердің және су қоймаларының суының иондық құрамындағы өзгерістерді ұзақ мерзімді зерттеулер жүргізіледі. Қазіргі зерттеулердің мақсаты – судың сапасын басқару және сумен жабдықтау үшін маңызды су қоймаларының экожүйесінің негізгі экологиялық функцияларын анықтау. Гидробиологтардың алғашқы жұмыстарының көп бөлігі суды тазарту және канализациялық суларды тазалаудағы биологиялық процестерге, әсіресе баяу құм сүзгілеріне бағытталған. Тарихи маңызды жұмыстардың тағы бірі – сулардағы биотикалық қауымдастықтарға сәйкес суларды жіктеуге арналған биотикалық индекстерді әзірлеу болды. Бұл жұмыс Еуропада су объектілерін бағалауға арналған классификациялық құралдарды әзірлеуде жалғасуда. Гидробиолог-техник гидробиологиялық зерттеулер үшін далалық талдау жүргізеді. Олар өсімдіктер мен тірі ағзаларды анықтап, олардың мекендеу орындарын анықтап, санайды. Сондай-ақ, су жануарлары мен өсімдіктеріне әсер ететін ластағыштарды және зиянды факторларды анықтайды. Үлгілерді алып, байқаулары туралы есептер жазып, оларды жариялайды. Гидробиолог-инженер зерттеу процесіне көбірек араласады. Олар зерттеу протоколдарын және қандай үлгілерді алу керектігін анықтайды. Зерттеу науқандарын жоспарлап, бағдарламалайды, содан кейін нәтижелерді қорытындылайды. Ластану жағдайында қолданыстағы ережелер шеңберінде судың биологиялық сапасын жақсарту үшін шешімдер ұсынады. Күрделі бағдарламалар кезінде гидробиологтар ботаниктер мен зоологтардан тұратын көп салалы командада жұмыс істей алады. Гидробиолог ғылыми-технологиялық сипаттағы ірі мемлекеттік мекемелер (CNRS, INRA, IRD, CIRAD, IRSTEA), мемлекеттік мекемелер (Су агенттіктері, Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі аймақтық басқармалар, Балық шаруашылығы жоғары кеңесі, CEMAGREF), компаниялар (EDF, Veolia Environment, Suez Environment, Saur), жергілікті билік органдары, ғылыми-зерттеу бөлімдері және қауымдастықтар (Балық аулау федерациялары, Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі тұрақты бастамалар орталықтары) атынан жұмыс істейді.

Цитаталар

Копачек, Жири; Каня, Жири; Бичаррова, Светлана; Брани, Янис; Навратил, Томаш; Нортон, Стивен А.; Поркал, Петр; Стучлик, Евжен (2019 09 06). "Климаттық өзгерістер Татра тауларындағы көлдердің қышқылдануынан қалпына келуін үдетеді және олардың қоректік заттар мен хлорофилл a концентрациясын арттырады". Су ғылымдары. Бимиш, Ричард Дж.; Харви, Гарольд Х. (2011 04 13). "Онтариодағы Ла-Клош таулары көлдерінің қышқылдануы және оның нәтижесінде балықтардың қырылуы". Канада Балық шаруашылығы басқармасының журналы. Ку, Бин; Чжан, Юлан; Кан, Шичан; Силланпаа, Мика (2019 02 01). "Тибет үстіртінің су сапасы: «Азияның су мұнарасы» өзендеріндегі негізгі иондар мен іздік элементтер". Жалпы орта туралы ғылым. Галиция Тундиси, Хосе (2018 08 01). "Аққоймалар: Экожүйелік зерттеулер мен қоршаған ортаны басқарудың жаңа сын-текесі". Су қауіпсіздігі. "Еуропалық Одақтың Су туралы директивасына кіріспе". ec.europa.eu. 2022 03 01 қол жеткізілді. Дони, Скотт С.; Буш, Д. Шаллин; Кули, Сара Р.; Крокер, Кристи Дж. (2020 10 17). "Мұхиттың қышқылдануының теңіз экожүйелері мен оларға тәуелді адамзат қоғамдарына тигізетін әсері". Қоршаған орта мен ресурстарды жылдық шолу. Мозер, Катрина А.; Хунди, Элизабет Дж.; Сиа, Мария Е.; Дойл, Ребекка М.; Данн, Холли; Лонгстафф, Фред Дж. (2020 05 01). "Тау көлдерінде балдырлардың өнімінің артуына әкелетін факторлар: АҚШ, Юта штатының Уинта тауларынан палеолимологиялық тұрғыдан қарау". Беккер, Евгения И.; Карабанов, Дмитрий П.; Галимов, Ян Р.; Хаг, Кристоф Р.; Неретина, Татьяна В.; Котов, Алексей А. (2018 03 15). "Солтүстік Еуразиядағы Daphnia magna Straus (Crustacea: Cladocera) филогеографиясы: митохондриялық желілер арасындағы терең бойлық бөлінудің дәлелі". Шеми, Адва; Алколомбри, Урия; Шац, Даниэлла; Фарстей, Вивиана; Винсент, Флора; Роткопф, Рон; Бен Дор, Шифра; Фрада, Мигель Дж.; Тауфик, Дэн С.; Варди, Асаф (2021 11). "Диметил сульфиді зоопланктон мен балдырлар арасындағы микробиологиялық жыртқыш-жеңілдік өзара әрекеттесуді қамтамасыз етеді". Табиғат микробиологиясы. Юза, Томаш; Дурас, Индржих; Блаболиль, Петр; Сайдлова, Зузана; Гесс, Йозеф; Хохолоушкова, Зденка; Кубечка, Ян (2019 10 01). "Велки Болевки тоғанының (Пльзен, Чехия) биоманипуляция арқылы қалпына келтірілуі – басқару үшін маңызды зерттеу". Экологиялық инженерия. Хеки, Р. Е.; Бутсма, Х. А.; Мугидде, Р. М.; Бугенйи, Ф. В. Б. (1996), "Фосфорлық сорғылар, азотты шұңқырлар және кремнийлі ағындылар: Африканың Ұлы көлдеріндегі қоректік заттардың су құбыры", Шығыс Африка көлдерінің лимнологиясы, климаттану және палеоклиматологиясы, Рутледж.