Кіріспе
Уильям Хейлдің 1979 жылғы телефильмі «S.O.S. Титаник» – 1979 жылғы апатты телефильм. Ол 1912 жылғы тағдырлы алғашқы саяхатты бірінші, екінші және үшінші класс жолаушыларының үш түрлі топтарының көзқарасынан бейнелейді. Сценарийін Джеймс Костиган жазды, ал режиссерлігін Уильям Хейл (Билли Хейл атымен де белгілі) жүзеге асырды. Бұл «Титаник» тақырыбында түсірілген және түсті нұсқада шығарылған алғашқы фильм.
the 1979 film
S. O. S. Titanic is a 1979 drama disaster television movie that depicts the doomed 1912 maiden voyage from the perspective of three distinct groups of passengers in first, second and third class. The script was written by James Costigan and directed by William Hale (credited as Billy Hale). It is the first Titanic film to be filmed and released in colour.
Сюжет
Бірінші сыныптық жолаушылардың арасында мамыр-желтоқсан айларында танысқан жұп – мультимиллионер Джон Джейкоб Астор IV (Дэвид Янссен) және оның жаңа әйелі Мадлен Талмидж Форс (Беверли Росс); олардың досы Молли Браун (Клорис Личман); тағы бір жұп, бал айындағы Дэниел мен Мэри Марвин (Джерри Хаузер және Дебора Фаллендер); сондай-ақ, әйелі мен балаларына қайтып келе жатқан Бенджамин Гуггенхайм (Джон Моффатт), бұрынғы қарым-қатынасының салдарынан даулы жағдайға түскен. Бір сюжеттік желі екі мектеп мұғалімі – Лоренс Бисли (Дэвид Уорнер, кейіннен Джеймс Кэмеронның 1997 жылғы «Титаник» фильмінде де ойнады) мен құрамындағы Ли Гудвин (Сьюзан Сент-Джеймс) арасындағы кемеде туған махаббатқа толы қарым-қатынасты көрсетеді. Ал үшінші сыныптағы жолаушылардың арасында сегіз ирланд иммигрантының тағдыры баяндалады, олар алғаш рет Ирландияның Куинстаун (қазіргі Коб) портындағы қайықтан кемеге көтеріліп келеді. Бұл кейіпкерлердің барлығы нақты адамдардың прототипінде жасалған, олардың ішінде Кэти Гилнаг (Шевон Брайерс сомдады), Кейт Мулленс, Мэри Агата Глинн, Бриджит Брэдли, Дэниел Бакли, Джим Фаррелл, Мартин Галлахер және Дэвид Чартерс бар. Саяхат барысында Мартин Галлахер Антуанетт О'Райли сомдаған аты-жөні белгісіз «ирланд сұлуына» ғашық болады. Актерлік құрамда сонымен қатар Хелен Миррен де шағын рөлде ойнады (Мэри Слоан, «Титаник» кемесінен аман қалған стюардесса).
Тақырыптар
Фильмнің басты тақырыптарының бірі – әлеуметтік жіктелу. Екінші сынып жолаушылары Бисли мен Гудвин «ортадағы» беймәлім жағдайларын талқылайды және сыныптық айырмашылықтар ғана британдықтарға тән бе екені туралы пікір алысады. Гудвин Бислиді үшінші сыныптағы жас ирланд қызына деген құштарлығын одан әрі дамытуға ынталандырады, бірақ ол бұл кеңеске құлақ аспайды. Көптегені кедей отбасылардан шыққан үшінші сынып жолаушылары, нашар жағдайларына наразылық білдірмейді. Кэти Гилнагх төрт адам бір бөлмеде ұйықтауы, бала кезіндегі тығырықтанған үйінен гөрі әлдеқайда ыңғайлы екенін айтады. Джим Фаррелл бастаған олар бірінші сынып мейрамханасына жасырын кіріп, Фаррелл қару-жарақ сақтаушыны әйелдерге – тек әйелдерге ғана – қайық палубасына көтерілуге рұқсат беруге көндіреді. Кемедегі көтеріңкі, қарбалас атмосфера да маңызды тақырып болып табылады. Жас Мэри Марвин бірінші сынып жолаушыларының көпшілігі бал айында екенін және ол құрлыққа түскім демейтінін, мәңгілік жүзу мен билеуді қалап отырғанын айтады. Үшінші сынып жолаушылары да музыкамен, бимен, жеңіспен және шапшаң романтикамен айналысады. Ал Бисли мен Гудвин бос кабинада құпия қарым-қатынас жасау мүмкіндігін ойластырады, бірақ бұдан бас тартады. Гудвиннің сөзіне қарағанда, кемедегі романтика, кемедегі достық сияқты, сапармен аяқталады. Үшінші тақырып – «Титаник» апатына кім жауапты болды, немесе кім жауапкершілікті қабылдады. Капитан Эдвард Смит, зейнетке жақындап қалған тәжірибелі «Ақ Жұлдыз» капитаны, мұзды суларға барып бара жатқанын жақсы білсе де, жылдамдығын азайтудан бас тартқан шебер басшы ретінде бейнеленеді. Кеме жасаушы Томас Эндрюс құрылыс пен жөндеу жұмыстарының соңғы бөлшектерін өзі қадағалап, жолаушылар мен экипажға қамқорлықпен қарайды, тіпті жас стюардессамен олардың ортақ туған қаласы Белфаст туралы әңгімелеседі. Ол соқтығысудың салдарына толыққанды түсінеді және кемені құтқара алмайтынын білгені оның жүрегін ауыртып, қинайды. Ал «White Star Line» компаниясының директоры Брюс Исмей басшылық позиция мен апат үшін жауапкершілікті қабылдауға құштар еместігінің арасында тартылып, күреседі. Өзін жолаушы ретінде таныстырып, ол құтқару қайығына мінеді, бірақ кейін «R.M.S. Carpathia» құтқару кемесінде жүйкелік ауруға шалдығады. Исмай осы үш ер адамның ішіндегі жалғыз аман қалған адам және ол апаттың психологиялық әсерінен және оның беделіне келген соққыдан ешқашан толыққанды қалпына келмейтіні анық.
Басқа фильм нұсқаларымен негізгі айырмашылықтар
Фильмде "Кейінгі" кемесі (әсіресе радиооператор Харольд Котт) суреттеледі және бұл кемені басқа фильмдерге қарағанда толықтырақ көрсетеді. Онда аман қалғандардың "Карпатияға" мінуі көрсетілген. Теңіз беті мұз жарықтарына толы. "Титаник" батып бара жатқанда, қасиетті "Құдайға жақында" әнінің орнына, кемедегі музыкашылар заманауи, діни емес регтайм әуендерін орындайды. Говард Блейктің саундтрегі Скотт Джоплиннің "Бетена" атты регтайм вальсін ерекше сезімталдықпен пайдаланады. Аман қалғандар кеменің жоғалуының үнсіздігі және ешкімнің айқайламауы туралы әңгімелейді. Бірнеше адам өздерінің жоғалтқандары туралы ойға келеді.
Орналасқан жерлер
Сыртқы палубадағы және кеменің рульдік бөлмесіндегі бірнеше сахналар 1930 жылдарда Лонг-Бичте (Калифорния) зейнеткерлікке шыққан, кейінгі британдық мұхит кемесінде түсірілді. 1980 жылы фильм 103 минутқа дейін монтаждалып, Еуропада кинотеатрларда көрсетілді. Бұл нұсқасы бүкіл әлем бойынша DVD форматында, соның ішінде 2012 жылдың сәуірінде Ұлыбританияда Studio Canal дистрибьюторы арқылы жарық көрді. Ұсқа нұсқасында кейбір сюжеттік желілер толығымен қиылып қалды. 1980 және 1990 жылдардағы VHS бейнекассеталарының көпшілігі 98 минутқа дейін монтаждалды.