Кіріспе

Үлкен масштабтағы брекция көбінесе әртүрлі литологиялық құрамы бар ірі блоктардың жиынтығынан тұрады. Геологияда меланж – бұл ірі масштабтағы брекция, үздіксіз қабатталудың болмауымен және әртүрлі өлшемдегі тау жыныстарының сынықтарының кіріктірілуімен сипатталатын, ұсақ түйірлі деформацияланған матрицада орналасқан, картаға түсірілетін тау жынысы денесі. Меланж әдетте әртүрлі литологиялық құрамы бар үлкен блоктардан тұрады. Тектоникалық және шөгінді процестер меланждың қалыптасуына ықпал етуі мүмкін. Меланж кездесетін орындар орогендік белдеулердегі террандардағы итеру қабаттарымен байланысты. Меланж субдукция аймағының үстіндегі аккрециялық клинде пайда болады. Континенттік қыртысқа итерілген ультрамафикалық офиолиттік тізбектер әдетте меланжбен жабылады. Кішкентай масштабтағы локальді меланждер қиыршық немесе жарық аймақтарында да кездесуі мүмкін, онда тұтас тау жыныстары қиыршық күштерінің әсерінен бұзылып, араласады. Континенттік шеттердің белсенді аймақтарында қалыптасқан ірі масштабтағы меланждер әдетте өзгерген мұхиттық қыртыстың материалдарынан және қиылысқан сазды тас матрицасындағы континенттік беткей шөгінділерінің блоктарынан тұрады. Мұндай жағдайларда араласу механизмдеріне тектоникалық қию күштері, сумен толы немесе деформацияланатын матрицаның (мысалы, серпентинит) икемді ағыны, шөгінді әрекет (мысалы, құлау, гравитациялық ағын және олистостромдық әрекет) немесе олардың кейбір комбинациялары кіруі мүмкін. Кейбір үлкен тау жынысы блоктарының көлденеңі шамамен екі метрге жетеді. 1970 жылдардың басында тақта тектоникасының пайда болуына дейін меланждерді белгілі геологиялық механизмдер тұрғысынан түсіндіру қиын болды. Әсіресе, көк шүберек блоктарының (төмен температура және жоғары қысымдағы метаморфты тау жыныстары) шөгінді ортада орналасқан грейвакпен (лифтік бөлшектері бар ірі құмтас) тікелей байланыста болуы алаңдататын парадокс болды.

Мысалдар

Мысал ретінде Орталық және Солтүстік Калифорнияның жағалау жоталарындағы Францискан кешені және Ньюфаундлендтегі Бай-оф-Айлендс офиолиттік кешенін қарастыруға болады. Ұлыбританиядағы Гвна меланжы Англси және Ллин түбегі арқылы Солтүстік Уэльстегі Бардзи аралына дейін созылады. Солтүстік Палаван меланжы Филиппиннің, Инабамалаки аралының батыс жағалауында, Кудугман мүйісінде (Бакуит шығанағы) және Куйо аралдары тобында тараған. Ол сұр-жасыл түсті тақтатас балшық және сазды тастар матрицасында орналасқан әртүрлі тау жыныстарынан тұрады. Египеттің Шығыс шөлі неопротерозойлық Араб-Нубиялық қалқанының бөлігі болып табылады және неопротерозойлық офиолиттік меланждардың әртүрлі кездесу орындарын көрсетеді. Меланждар экзотикалық және туған текті блоктардан және әр түрлі өлшемдегі және типтегі сынықтардан тұрады, олар қиылып, шистоздық вулканикалық матрицаға енгізілген. Басты экзотикалық блоктар офиолиттік және метаморфоздық ультрамафикалық жыныстар, метагаббролар, массивті және жастық метабазальттар және пелагикалық шөгінді жыныстарды қамтиды. Офиолиттік компоненттердің кездесу ерекшеліктері мен меланж қалыптасу процестеріне сүйене отырып, Орталық Шығыс шөлінің офиолиттік меланждары тектоникалық меланж, олистостром және олистостромдық меланж ретінде жіктеліп, картаға түсірілген. Меланж қалыптасу кезінде арқалық немесе аралық арқалық жағдайда тектоникалық және шөгінді процестер маңызды рөл атқарды.

Этимология

Мелаж термині ағылшын тілінде француз тілінен алынған сөз, және әртүрлі, үйлеспейтін компоненттердің қоспасын білдіреді. Оның шығу тегі, демек, белгілі бір дәрежеде оның мәні, мелемен ұқсас. Мелаж – бұл ескі француз тіліндегі meslance есімінің қазіргі түрі, ол mesler инфинитивінен шыққан, яғни "араластыру" дегенді білдіреді.