Кіріспе

Ларингиялық папилломатоз, сондай-ақ қайталанатын респираторлық папилломатоз (ҚРП) немесе глотталық папилломатоз деп те аталады, – аэродигестикалық жол бойындағы қатерсіз ісіктердің (папиллома) пайда болуымен сирек кездесетін медициналық жағдай. Ларингиялық папилломатозды емдеудің мақсаты – папилломаларды жою және олардың қайталануын азайту. Дауыс жолының (ларингия) немесе кеңірдектің (трахея) тарылуы салдарынан тынысқырудың қиындығы, созылмалы жөтел және стридор (яғни сыбызғы немесе ұрқылауға ұқсас шулы тыныс алу) пайда болуы мүмкін. Бұл аурудың ересектердегі түрінің жұғу жолдары туралы аз мәлім, бірақ ауыз арқылы жыныстық қатынас жұғудың ықтимал жолы ретінде қарастырылады, тіпті анасының инфекциясы белсенді болса да. Туу тарихы (мысалы, вагинальды босануға кеткен уақыттың ұзақтығы) және вагинальды каналдағы HPV-ның болуы маңызды. Кесарево тілігінің қорғаныш факторы болатыны әлі нақты белгісіз екенін атап өткен жөн. HPV генотипі (мысалы, HPV 11). Жеке факторлар (мысалы, диагноз қойылған кезде жас болу, бұл иммундық жүйенің жетілмегендігінен болуы мүмкін).

Диагностика

Ларингеальды папилломатозды бірнеше жанама ларингоскопия процедураларының бірі арқылы зақымдануларды көру арқылы диагностикалауға болады. Папилломалар көбінесе ларинксте, әсіресе дауыс байланыстарында және дауыс байланыстарының үстіндегі кеңістікте, яғни қарыншаларда пайда болады. Олар ларинкстің басқа бөліктеріне және ауыздан төменгі тыныс алу жолдары арқылы бүкіл аэродигестикалық жолға таралуы мүмкін. Жұқтырған анадан жұқтыру мүмкіндігі төмен болғандықтан, ана мен баланы кесарево тілігінің қосымша тәуекелдеріне ұшыратуға кеңес берілмейді, бұл аналық жолмен босану кезінде осы аурудың жұғуын болдырмау үшін жасалады. Кесарево тілігі жасау жұқтырудың таралмайтынына кепілдік бермейді. Вирустың қайталану қабілетіне байланысты, әсіресе балалар үшін, қайталап емдеу жиі қажет, себебі ларингеальды папилломатоздың балалар түрі ересектерге қарағанда көбірек және күштірек қайталауға бейім. Қайталанулар арасында дауыс терапиясы адамның дауыс функциясын қалпына келтіру немесе сақтау үшін қолданылуы мүмкін. Вакциналар әдетте инфекцияның алдын алу үшін қолданылса, ВПҚ вакциналарын емдеу мақсатында да (инфекция болғаннан кейін) қолдануға болады. Көптеген науқастарда ВПҚ вакцинасы операциялар арасындағы уақытты едәуір ұзартады. Аурудың клиникалық барысына әсер ететін факторлар: ВПҚ генотипі, аурудың басталу жасы, диагноз бен алғашқы ем арасындағы уақыт, сондай-ақ бұрынғы медициналық процедуралар. Папилломалар ларинкстен өтіп, ларинкстен тыс жерлерге жұғуы мүмкін. Ауыр жағдайларда өкпе инфекциясы дамуымен тыныс алу жолдарының кедергісі пайда болуы мүмкін. Сирек кездесетін (ларингеальды папилломатозбен ауыратын адамдардың 1% азы) болса да, қатерсіз түрінен қатерлі түріне өзгеруі байқалады. Бұл асқынулар өлімге әкелуі мүмкін (мөлшерлемесі шамамен 1-2%).

Эпидемиология

Ларингиялық папилломатоз – сирек кездесетін ауру, оның аурушаңдығы жасқа қарай екі төбелі таралымды көрсетеді. Ларингиялық папилломатоздың жылдық жаңа жағдайларының саны 100 000 балаға шамамен 4,3, ал 100 000 ересекке 1,8 құрайды. Балаларда ларингиялық папилломатоздың аурушаңдығы 5 жасқа дейін жоғарылайды, алайда "жасөспірім папилломатозы" термині 20 жасқа дейінгі барлық жағдайларды қамтиды. Ересектердегі ларингиялық папилломатоз, әдетте 20 жастан кейін басталады, және 20-40 жас аралығында ең көп кездеседі. Балаларда ларингиялық папилломатоздың аурушаңдығында жыныс арасында айырмашылық байқалмаса, ересектерде еркектерде әйелдерге қарағанда жиірек кездеседі. Ларингиялық папилломатоздың аурушаңдығы әлеуметтік-экономикалық жағдай сияқты факторларға да байланысты, сондықтан төмен әлеуметтік-экономикалық деңгейдегі топтарда жоғары көрсеткіштер тіркеледі.

Шығындар

Оның салыстырмалы көп кездесуі және емдеудің құнына байланысты, РРП-ны емдеуге басқа ешқандай қатерсіз тыныс жолдарының ісігін емдеуге қарағанда көбірек қаржы жұмсалады.

Зерттеу

2015 жылдан бастап қызылша, қақырап, қызылша вакцинасын қайталану жиілігін азайту мақсатында қолдану зерттелді, бірақ маңызды нәтижелерге қол жеткізілмеді.