Илоило провинциясының Дингл муниципалитетінің тарихы мен географиясы
Dingle, Iloilo
Дингле, Филиппин – Илоило провинциясының муниципалитеті. 45,965 халқы бар, барокко архитектурасымен және ежелгі қазба орындарымен танымал. Жалаур өзені бойында орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Илоило провинциясындағы муниципалитет, Филиппин.
Municipality in Iloilo, Philippines
Диңле (жергілікті /ˈdiŋliʔ/), ресми түрде Диңле муниципалитеті (,) – Филиппиннің Илоило провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 45 965 адамды құрайды. Бұл қала барокко архитектурасымен салынған шіркеуімен және Панай аймасының ежелгі тұрғындарының аңшы-жинақшы өмірін ашатын Лапуз Лапуз үңгірі сияқты археологиялық үңгірлермен әйгілі.
Dingle (, locally /ˈdiŋliʔ/), officially the Municipality of Dingle (, , ), is a 3rd class municipality in the province of Iloilo, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 45,965 people. The town is known for its baroque architecture church and its archaeological cave sites, such as the Lapuz Lapuz Cave, famous for revealing the hunter gatherer lives of the ancient people of Panay.
Этимология
Дингл атауының жергілікті "диндинг" (қабырға) және "мингл" (қатты) сөздерінің қосылуынан пайда болғаны айтылады. Бұл қатты қабырға – Жалаур өзенінің жағасында, Наматай ауылында орналасқан тас құрылымды меңзейді, ол муниципалитеттің шығыс бөлігінде жатыр. Жергілікті халық бұл қатты қабырғаны далип немесе тампи деп біледі. Бұрын қала сол аттас датудың есімімен Сумандиг деп аталған. Бірақ, 1593 жылы августиндіктердің визита ретінде құрғаннан кейін ресми түрде Баонг деп аталды. Атаудың шығу тегі – елді мекеннің географиялық орны, ол төмендікке орналасып, төменгі төбелермен қоршалған. Бұл атау "кава" немесе "ват" деп аударылады, бұл – каражайдан әлдеқайда үлкен ас құралы.
The name Dingle is believed to have been formed by joining the native words dingding, meaning wall, and maingle, meaning hard. This hard wall refers to a rock formation found on the banks of the Jalaur River in barangay Namatay situated in the eastern part of the municipality. Locally, this hard wall is known as dalipe or tampi. The town was known as Sumandig after a datu of the same name. The settlement however was officially called Baong upon its establishment as a visita in 1593 by the Augustinians. The name comes from the physical form of the settlement which was situated in a depression surrounded by low rising hills. The said name translates to kawa or vat, a cooking utensil similar to, but very much bigger than a carajay.
Ерте тарих
1212 жыл шамасында қазіргі Дингл аумағы Симсиманның билігінде болды. Бұл жерді алғаш Ати немесе Панай Негритостары қоныстандырған, олардың басшысы Дату Пулпулан болды. Пулпуланның ұлы Дату Марикудо билікке келген кезде Симсиман Ати тайпасының үкімет орталығы болып қала берді. Елді мекен ақырында Сумандиг деп аталды, бұл атау Путиан тауы бойындағы жерлерді, қазіргі Линкуд барангайынан солтүстікте бастап, оңтүстікте Суаг өзеніне дейін, ал батыста қазіргі Алегрия барангайына дейін қамтитын Датудың иелігімен байланысты болды.
At around 1212, the site of modern day Dingle was under the jurisdiction of Simsiman. The area was first inhabited by the Ati or Panay Negritos with Datu Pulpulan as chief. Under Datu Marikudo, son of Pulpulan, Simsiman remained as the seat of government of the Ati polity. The settlement was eventually called Sumandig after a datu whose domain covered the areas along Mount Putian from current day barangay Lincud in the north to Suague river in the south and from the creek up to present day barangay Alegria in the west.
Испанияның отаршылдық дәуірі
1586 жылы Суага (Сивараган) елді мекенінің басшысы Дату Дисараян және оның ұлы Дату Бантуган, Борнеодан келген қоныс аударушылардың ұрпақтары, жергілікті дін қызметкерлері «маарам» деп аталатын және католик дініне өтуден бас тартқан Ати тайпасының шабуылдарымен Диңгелде, сол кезде Баонг деп аталған, испандарға қарсы ірі көтеріліске бастады. 1593 жылы августинец монахы Фрай Франсиско Мануэль Бланко Баонгты Пототанның визитасы ретінде тапты, ал 1611 жылдың 23 сәуірінде ол пуэблоға айналды. 1614 жылы Илоило суларында Йорис ван Шпилбергеннің басқаруымен 10 галеоннан тұратын голланд флоты көрінді. Баонгтың пастыры Фрай Диего де Осегуэра және Огтонгтың августинец преоры Фрай Хуан де Леча, Баонг халқының тыныштандыруына қажетті жабдықтармен келді, олар голландтарға қарсы испандардың әлсіздігін көргеннен кейін қатты алаңдады. 300 жергілікті одақтас испандарға қосылды, бірақ олар соғыс жағдайында басқа жаққа қашып кете алмады. Монахтардың араласуымен, ауыл тұрғындары таудан төмен түсіріліп, пуэблоға қайтарылды, ал әскерлер азық-түлік жетіспеушілігінен қайтыс болды, монастырдағы барлық азық пен күріш таусылып бітті. Исаның достарынан Фрай Франсиско Энсинас та Баонг монастырында жасырыну үшін келді. 1629 жылы Ати тайпасының шабуылы салдарынан пуэбло халқы азайып, шаруашылықтары қиратылып, елді мекеннің көп бөлігі қаза тапты. Тек шамамен 600 тұрғыны ғана тірі қалды. Сол жылы Дингл Думангастың визитасына айналды. 1634 жылы Фрай Алонсо де Ментрида елді мекенге тәуелсіздік статусын қамтамасыз етуге қол жеткізді, бірақ 1641 жылы ол Лаглагқа визита ретінде қосылды (қазіргі Дуэнас), және тағы да халықсыз қалды. 1820 жылдың 8 наурызында 31 барангай басшысының қолдауымен, Диңлдің отарлауға дейінгі даталарының ұрпақтары және Лаглагтың пастыры Фрай Хуан Раилдің куәлігімен, Диңлді пуэбло статусына қайтару туралы петиция Илоилоның alcalde mayor Мигель Кальдеронға Лаглагтың teniente mayor Дон Хуан Марселино Дайот (Динглдің gobernadorcillo-сы, 1829–1835) арқылы жіберілді. Оның 194 жылдық тарихындағы алғашқы gobernadorcillo-сы Дон Хулио Датор (1823–1827) болды. Динглдегі үлкен жер иеліктерінің бір бөлігін өз сайлаушыларының салықтарын төлеу үшін сатқан екі танымал gobernadorcillo: Дон Магдалено Муйко (1835–1843, 1851–1853) және Дон Луис Канталисио Дайот (1853–1861, 1869–1873), Динглеондықтарға Tan Mano және Tan Cantaling ретінде жақсы белгілі болды. 1850 жылдың 16 тамызында генерал-губернатор Урбизтондоның бұйрығымен Дингл тәуелсіз пастыққа айналды. 1865 жылы Фрай Фернандо Льоренте 1886 жылы аяқталған Әулие Иоанн Баптистің шіркеуінің қазіргі құрылысын салуға бұйрық берді. 1849 жылдың 21 қарашасында генерал-губернатор Клаверия филиппиндіктерді азаматтық және құқықтық мақсаттар үшін Catalogo Alfabetico de Apellidos-тан испан және жергілікті есімдерді қабылдауға міндеттейтін жарлық шығарды. "Д" әрпімен басталатын тегі Динглге таратылды. Испан-американ соғысы кезінде Испанияға қарсы филиппин революциясының екінші кезеңінде Дингл Илоило провинциясында және Панай аралында алғашқы қарулы көтеріліске ұйытқы болды. Қазір "Линкудтың дауысы" деп аталатын көтеріліс 1898 жылдың 28 қазанында Линкуд барында болды. Жеңімпаз көтерілістің басшылары генерал Адриано Эрнандес и Дайот, генерал Хулио Эрнандес и Дайот, майор Эстефано Муйко и Дайот, майор Николас Росес және подполковник Франсиско Жаландони болды.
In 1586, Datu Disayaran, chief of the Suaga (Siwaragan) settlement, and his son Datu Bantugan, led the serious aborted revolt against the Spaniards in Dingle, known at this point as Baong, by the descendants of the settlers from Borneo, the native priests called maaram, and the marauding Ati who refused conversion to the Catholic faith. The Augustinian priest Fray Francisco Manuel Blanco found Baong as a visita of Pototan in 1593 until it became a pueblo on April 23, 1611. In 1614, a Dutch fleet of 10 galleons under the command of Joris van Spilbergen were seen in Iloilo waters. Fray Diego de Oseguera, parish priest of Baong, and Fray Juan de Lecea, the Augustinian prior of Ogtong, came with supplies and did much to placate the people of Baong who were completely restless after seeing how little the Spaniards could do against the Dutch. 300 native allies who joined the Spaniards have been cornered and were unable to go anywhere because the natives were also at war. Through the intervention of the friars, the townspeople were led back to the pueblo after they have hunkered down from the mountains while soldiers were dying from lack of food after all the rice and every supply in the convent have been consumed. Fray Francisco Encinas of the Society of Jesus also came to hide in the convent of Baong. In 1629, the pueblo was nearly depopulated because of the incursion of the Ati who destroyed farms and killed most of the settlement's population. Only about 600 of the inhabitants survived. During the same year, Dingle was made a mere visita of Dumangas. In 1634, Fray Alonso de Méntrida managed to secure a seemingly independent existence for the settlement but in 1641, it was annexed as a visita to Laglag, present day Dueñas, when it was again depopulated. On March 8, 1820, with the support of 31 cabezas de barangay of the principalía or the descendants of the pre colonial datus of Dingle and certification of Fray Juan Raile, parish priest of Laglag, a petition for the re elevation of Dingle into a pueblo was filed to Miguel Calderón, alcalde mayor of Iloilo, through the leadership of the teniente mayor of Laglag, Don Juan Marcelino Dayot (Dingle gobernadorcillo, 1829–1835). Its first gobernadorcillo in 194 years was Don Julio Dator (1823–1827). Two of the more notable gobernadorcillos of Dingle who sold some of their vast landholdings to pay for the tributes of their constituents were Don Magdaleno Muyco (1835–1843, 1851–1853) and Don Luís Cantalicio Dayot (1853–1861, 1869–1873), respectively better known to the Dingleanons as Tan Mano and Tan Cantaling. On August 16, 1850, by order of governor general Urbiztondo, Dingle became an independent parish. In 1865, Fray Fernando Llorente ordered the construction of the current structure of the Parish Church of St. John the Baptist which was completed in 1886. On November 21, 1849, governor general Clavería issued a decree requiring Filipinos to adopt Spanish and indigenous names from the Catalogo Alfabetico de Apellidos for civil and legal purposes. Surnames starting with the letter "D" were distributed to Dingle. During the second phase of the Philippine Revolution against Spain during the Spanish–American War, Dingle staged the first armed uprising in the province of Iloilo and in the island of Panay. Now known as the "Cry of Lincud", the revolt occurred in Barrio Lincud on October 28, 1898. The leaders of the victorious uprising were Gen. Adriano Hernández y Dayot, Gen. Julio Hernández y Dayot, Maj. Estefano Muyco y Dayot, Maj. Nicolás Roces, and Lt. Col. Francisco Jalandoni.
Америкалық оккупация
1903 жылы №719 заңмен Илоило провинциясының елу бір муниципалитеті он жетіге дейін азайтылды, осыған байланысты Диңл муниципалитеті американдықтар басқаруымен Илоило провинциясының Пототан муниципалитетіне қосылды, себебі Пототан үлкен әрі өркендеген болатын.
In 1903, by virtue of Act No. 719, an Act reducing the fifty one municipalities of the province of Iloilo to seventeen, Dingle was annexed to Pototan, Iloilo under the Americans, the latter being larger and more prosperous.
Білім
1912-1915 жылдары муниципалдық президент Дон Томас Саниконың әкімшілігі кезінде Габалдон мектеп үйінің құрылысы басталды және ол Дингл бастауыш мектебі кешенінің басты ғимараты болып табылады. Қаржы Nueva Ecija Ассамблеясының депутаты Исауро Габалдон ұсынған қаражат есебінен бөлінді. Ғимарат 1917 жылы муниципалдық президент Дон Висенте Дайоттың (1616-1619) екінші мерзімінде аяқталды. Жаңа ғимаратта қызмет атқарған алғашқы басшы Хуан Датилес, ал алғашқы мектеп директоры Хосе Лагора болды. Динглианоннан шыққан алғашқы директор Пациано Дажай еді. Білім беру ісі муниципалдық президенттер Дон Луис Росес Дайот (1925-1928), Дон Хулио Дайот Муйко (1931-1934, 1938-1945) және муниципалдық мэр Кристино Абелардо Муйко Апортадера (1934-1938) қызметтерінде одан әрі дамыды. Луис Р. Дайоның қала басшылығы кезінде қаладағы алғашқы жеке бастауыш мектеп – Джаландони Дайо бастауыш мектебі ашылды. Сондай-ақ, Дайо Мемлекеттік мектептер бюросына мектеп ғимаратын сыйға берді. Бұрынғы Диңгел қаласының әкімі Кристино Абелардо Муйко Апортадера облыс әкімінің орынбасары болды. Айта кетерлігі, Луис Р. Дайо Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін бірнеше жыл бұрын Эрнандес лагеріне жеті гектар шалғынды жерді сыйлады.
During the administration of municipal president Don Tomás Sanico in 1912 1915, the construction of the Gabaldon school house was started and it remains to be the main edifice of the Dingle Elementary School complex. Funds were provided by an appropriation bill sponsored by Nueva Ecija Assemblyman Isauro Gabaldón. The building was completed in 1917 during the second term of municipal president Don Vicente Dayot (1616 1619). The first superior to hold office in the new building was Juan Datiles and its first school principal was José Lagora. The first Dingleanon principal was Paciano Dajay. The cause of education was further served during the terms of office of municipal presidents Don Luís Roces Dayot (1925 1928) and Don Julio Dayot Muyco (1931 1934, 1938 1945), and municipal mayor Cristino Abelardo Muyco Aportadera (1934 1938). It was during the incumbency of Luís R. Dayot when the Jalandoni Dayot Elementary School, the first private elementary school in town, was established. Dayot also donated a school building to the Bureau of Public Schools. Former Dingle mayor Cristino Abelardo Muyco Aportadera was deputy governor. Notably, Luís R. Dayot donated seven hectares of grassland to Camp Hernandez several years before World War II.
География
Динглдің топографиясы Poblacion-нан бастап салыстырмалы түрде төрткүлді төбелер мен тар жазықтардан тұрады. Жалаур өзені бойымен оңтүстік-шығыс шекарасына дейін жазық жерлер созылып жатыр. Poblacion-нан солтүстік-батысқа қарай көтеріле бастайды. Poblacion-ның батысынан тік және таулы беткейлер көтеріледі. Бұл Динглдің топографиясы белгілі бір егін егу жүйесіне ие екенін көрсетеді. Дингл Илоило қаласынан жатыр.
The topography of Dingle is relatively rolling hills and narrow plains from the Poblacion. The flat lands extend along the Jalaur River through its borderline to the southeast. This starts to roll upward from the Poblacion going to the north west. From the west of the Poblacion rises the slopes, steep and mountainous. This indicates that the topography of Dingle meets a certain type cropping pattern. Dingle is from Iloilo City.
Демография
2020 жылғы санақта Илоило провинциясының Дингл қаласының халқы 45 965 адамды құрады.
In the 2020 census, the population of Dingle, Iloilo, was 45,965 people, with a density of .
Қуат
Панайдың Тинокуан және Табугон, Дингле қалаларында орналасқан Панай дизельдік электр станциясы Панайға 110 мегаватт электр энергиясын жеткізеді. Электр станциясын Ұлттық Энергия Корпорациясы басқарады.
The Panay Diesel Power Plant located at Tinocuan and Tabugon, Dingle provides 110 megawatts of electricity to Panay. The power plant is operated by the National Power Corporation.
Су
Екі табиғи бұлақ, Любонг Тубиг және Талинаб, Дингл-Пототан су басқармасының су көзі қызметін атқарады. 1955 жылы салынған Жалаур суару бөгеті, сондай-ақ Мороборо бөгеті деп белгілі, Дингл және көршілес қалалардың егістік жерлерін сумен қамтамасыз етеді.
Two natural springs, the Lubong Tubig and Talinab, serve as water source for the Dingle Pototan Water District. While the Jalaur Irrigation Dam, also known as Moroboro Dam, built in 1955, provides irrigation to the agricultural lands of Dingle and nearby towns.
Булабог Путиан ұлттық паркі
Булабог Путиан – Панай аралындағы жалғыз әктас құралымды тау. Ол Конгресс заң жобасы № 1651 арқылы Ұлттық парк деп жарияланды және «ұлттық маңызы бар аумақ» саналады. Оның ауданы 834,033 гектарды құрайды, бұл Динглдің 33 ауылының бесеуін қамтиды. Паркте 13 мәлім үңгір бар: Лунгиб, Хапу Хапо, Маархонг, Гисо, Маэстранза, Линганеро, Лапуз Лапуз, Тикондал, Бутак, Туко, Сан Роке, Питонг Лико және Наутод. Маэстранза үңгірі тарихи тұрғыдан маңызды, себебі ол испан отаршылдық кезеңінде революциялық күштердің тығылған жері болды, ал оның тас қабырғаларында революциялық әскерлердің жазулары сақталған.
Bulabog Putian is the only limestone rock formation on Panay. It was designated a National Park through Congressional Bill No. 1651, and such is considered a "nationally significant area." It occupies a land area of 834.033 hectares covering five of the 33 barangays of Dingle. The park contains 13 known caves namely: Lungib, Hapu Hapo, Maarhong, Guiso, Maestranza, Linganero, Lapuz Lapuz, Ticondal, Butac, Tuco, San Roque, Pitong Liko, and Nautod. The Maestranza Cave is historically important as it served as a hide out of the revolutionary forces during the Spanish colonial period and on its stone walls are inscriptions of revolutionary troops.
Манакия тауы
Манакия тауы – Негрос аралының панорамалық көрінісін және Илоило провинциясының жазық жердегі қалаларын ұсынатын табиғи көру алаңы. Филиппиннің ірі тау шаруашылығы орындарының бірі – Наутод Уолл осы жерде орналасқан.
Mount Manyakiya is a natural viewing deck that provides a panoramic view of Negros Island as well as the low lying towns of the province of Iloilo. Nautod Wall, one of the major rock climbing destination in the Philippines, can be found here.
Фестивальдар
Дингл қаласының мерекесі әр маусымның 24-і күні қаланың қасиетті әулиесі, Жақсы Иоаннның құрметіне тойланады. Пагдихон фестивалі – бұл Панайдағы испандарға қарсы болған алғашқы көтеріліс, Линкуд шақыруын еске алуға арналған мереке. Ол жыл сайын қазан айының төртінші аптасында өткізіледі.
The Dingle Town Fiesta is celebrated every 24th day of June in honor of its patron saint, John the Baptist. The Pagdihon Festival is a celebration in commemoration of the Cry of Lincud, the first revolt against the Spaniards in Panay. It is held every 4th week of October.
Қалалық әкімдіктер
Дингл муниципалитеті 1908 жылы Илоилоның 4-ші округтік ассамблеясының мүшесі Адриано Д. Эрнандес генерал-губернатор Джеймс Фрэнсис Смитті Динглді Пототаннан бөлу туралы жарлық шығаруға көндіргеннен кейін қайта құрылды. Қалалық президенттің тізімі Қызмет еткен жылдары Қалалық вице-президенттің тізімі Қызмет еткен жылдары 20 Хуан Кансио Дакудао 1908–1909 1 Жулио Дайот Муйко 1908–1909 21 Жулио Дайот Муйко 1909–1910 22 Томас Санико 1910–1913 2 Селестино Данокуп 1910–1913 Томас Санико 1913–1916 3 Жулиан Масна 1913–1916 23 Висенте Дайот 1916–1919 Жулиан Масна 1916–1919 24 Жулио Дайот Муйко 1919–1922 4 Мануэль Росес 1919–1922 25 Томас Санико 1922–1925 Мануэль Росес 1922–1925 26 Луис Росес Дайот 1925–1928 5 Селестино Данокуп 1925–1928 27 Сиприано Монтеро 1928–1931 6 Симплисио Дабалус 1928–1931 28 Жулио Дайот Муйко 1931–1934 7 Нумериано Дайот Датор 1931–1934
The Municipality of Dingle was re established in 1908 after Iloilo 4th District Assemblyman Adriano D. Hernández succeeded in persuading Governor General James Francis Smith to issue an executive order separating Dingle from Pototan. Order Presidente municipal Years in OfficeOrderVice presidente municipalYears in Office 20 Juan Cancio Dacudao1908–19091Julio Dayot Muyco1908–190921Julio Dayot Muyco1909–1910 22 Tomás Sanico 1910–19132Celestino Dañocup1910–1913Tomás Sanico1913–19163Julián Masna1913–1916 23 Vicente Dayot 1916–1919Julián Masna1916–1919 24 Julio Dayot Muyco 1919–19224Manuel Roces1919–192225Tomás Sanico1922–1925Manuel Roces1922–1925 26 Luís Roces Dayot 1925–19285Celestino Dañocup1925–1928 27 Cipriano Montero Sr. 1928–19316Simplicio Dabalus1928–1931 28 Julio Dayot Muyco 1931–19347Numeriano Dayot Dator1931–1934
Қала әкімдері
Кезек Мэр Қызмет еткен жылдарТәртіпМэр-орынбасар Қызмет еткен жылдар29 Cristino Abelardo Muyco Aportadera 1934–1938 8 Vicente Muyco 1934–1938 30 Julio Dayot Muyco 1938–1945 9 Numeriano Dayot Dator 1938–1945 José Dacudao (жапондық қуыршақ Мэр) 1942 Remedios Dacudao (жапондық қуыршақ Мэр) 1943–1945 31 Julián Masna 1945–1948 10 Salvador Dayot Dator 1945–1948 32 Alfonso Muyco Espino 1948–1951 11 Cipriano Montero Sr. 1948–1951 Alfonso Muyco Espino 1951–1957 12 Maximiliano Dalipe Dayot 1951–1957 33 Felipe Defensor (тағайындалған) 1957 13 Leonardo Muyco Aportadera 1957 34 Leonardo Muyco Aportadera 1959–1963 14 Maximino Muyco 1959–1963 35 Rufino Aportadera Palabrica Jr. 1964–1967 15 Felipe Potente 1964–1967 36 Roberto Aportadera Palabrica Sr. 1968–1971 16 Cipriano Dayot Montero Jr. 1968–1971 Roberto Aportadera Palabrica Sr. 1971–1986 17 Teodoro Luntao Jr. 1971–1986 37 José Aportadera (Мэр міндетін атқарушы) 1986–1988 18 Remegio Confesor Sr. (Мэр-орынбасар міндетін атқарушы) 1986–1988 38 Teodoro Luntao Jr. 1988–1992 19 Robin Espino Solinap 1988–1992 39 Henry Anotado 1992–2001 20 Jessie Alecto 1992–2001 40 Robin Espino Solinap 2001–2006 21 Reblun Luntao Lacson 2001–2006 41 Reblun Luntao Lacson 2006–2007 22 Quindialem Deaño Villanueva 2006–2007 42 Rufino Palabrica III 2007–2010 23 Reblun Luntao Lacson 2007–2010 Rufino Palabrica III 2010–2016 24 Jessie Alecto 2010–2016 43 Jessie Alecto 2016–2018 25 Rufino Palabrica III 2016–2018 44 Rufino Palabrica III 2018–2019 26 Jimmy Quicoy 2018–2019 Rufino Palabrica III 2019–қазіргі уақытқа дейін 27 Quindialem Deaño Villanueva 2019–қазіргі уақытқа дейін