Кіріспе

Ханна және оның әпкелері — Вуди Алленнің 1986 жылы түсірген американдық комедиялық драмалық фильмі. Фильмнің сценарийін және режиссурасын Аллен өзі жазған. Ол екі жыл ішіндегі бір үлкен отбасының өмірінен бірнеше байланысты оқиғаларды көрсетеді, бастапқы және соңғы сахнасы отбасылық Құрбан айт кешкі асымен аяқталады. Аллен фильмде Миа Фарроу Ханна рөлінде, Майкл Кейн оның күйеуі рөлінде, ал Барбара Херши мен Дианна Вист оның әпкелері рөлінде ойнайды. Олармен бірге көптеген актерлер де түскен. «Ханна және оның әпкелері» Алленнің ең табысты фильмдерінің бірі болды, Солтүстік Америкада 40 миллион АҚШ долларына сатылды. Фильм «Оскар» сыйлығын «Ең үздік түпнұсқа сценарий» (Аллен үшін), «Ең үздік қосалқы актер» (Кейн үшін) және «Ең үздік қосалқы актриса» (Вайст үшін) номинацияларында жеңіп алды. Көптеген сыншылар бұл фильмді Алленнің маңызды туындыларының бірі деп санайды, оның сценарийі мен актерлік тобы жоғары бағаланады.

Сюжет

Әңгіме үш негізгі сюжеттік желімен айтылады, оның көп бөлігі 24 айдың ішінде басталып, Ханна мен оның күйеуі Эллиот өткізетін Алғыс айту күні кештерінде аяқталады, бұл кештер Лангхемде өтеді. Ханна – оқиғаның орталық тұлғасы, фильмдегі көптеген оқиғалар оған байланысты. Эллиот Ханнаның әпкесі Лиге ғашық болып, соңында онымен қарым-қатынас бастайды. Эллиот өз мінез-құлқының себебін әйеліне деген қанағатсыздығы мен оның эмоционалдық күшін қанағаттандыра алмауымен түсіндіреді. Ли бес жыл бойын Фредерик есімді, өте егде жастағы суретшімен бірге өмір сүрген. Ол Фредерикпен қарым-қатынасын енді зияткерлік және сексуалдық тұрғыдан қызықты емес деп санайды, тіпті Фредериктің оны оқытуды жалғастыруға деген ниетіне қарамастан (немесе мүмкін соның нәтижесінде). Ол Эллиотпен болған қарым-қатынасын мойындағаннан кейін Фредериктен кетеді. Бірінші және екінші Алғыс айту күні арасындағы жыл бойы Эллиот пен Ли Эллиоттың Ханнамен некесін бұзуға батыл болмағандықтан, қарым-қатынастарын жалғастырады. Ли екінші Алғыс айту күнінде бұл қарым-қатынасқа нүкте қояды, оның одан мәңгі күтуге ақылы жоқ екенін және басқа біреумен кездесіп жатқанын түсіндіреді. Ханнаның бұрынғы күйеуі Микки, телесериалдардың авторы, көбінесе негізгі оқиғадан тыс сахналарда көрінеді. Флэшбэктер олардың бала табуға қабілетсіздігіне байланысты Ханнамен некелерінің ажырасып кеткенін көрсетеді. Дегенмен, олар ажырасқанға дейін оның биологиялық балалары емес екі егіз туады. Ол сондай-ақ ажырасқаннан кейін Ханнаның әпкесі Холлимен сәтсіз кездесуге шығады. Гипохондрик болғандықтан, ол есту қабілетінің нашарлауына шағымданып дәрігерге барады және бұл ми ісігі болуы мүмкін деген қорқынышқа ұшырайды. Тексерулер оның толыққанды денсаулығын көрсеткеннен кейін ол бастапқыда қуанышқа бөленеді, бірақ кейін өмірінің мәнсіз екенін түсінеді. Оның экзистенциалдық дағдарысы католицизмге және Кришна санасына көшпелі, қанағаттанусыз әрекеттерге әкеледі. Соңында, өзін-өзі өлтіруге жасаған тырысынан кейін ол кинотеатрда Маркс ағайындыларының "Бүркіт шұпағын" көріп, өмірінің мәнін табады. Өмірді түсінудің орнына одан ләззат алу керектігін түсінуі оны Холлимен екінші кездесуге дайындауға көмектеседі, бұл жолы олардың арасында махаббат пайда болады. Холлидің оқиғасы – фильмнің үшінші негізгі сюжеттік желісі. Бұрын кокаинге тәуелді болған ол, мансабын таба алмаған сәтсіз актриса. Ханнадан қарыз алып, ол актриса және досы Эйприлмен бірге тамақтандыру бизнесін ашады. Холли мен Эйприл Бродвей мюзикліндегі рөлдерге үміткерлер ретінде бәсекелеседі, сонымен қатар сәулетші Дэвидтің назары үшін күреседі. Дэвидпен болған романсы сәтсіз аяқталғаннан кейін Холли тамақтандыру бизнесінен бас тартады және жазумен айналысуға шешім қабылдайды. Мансабының өзгеруі оны тағы да Ханнадан ақша сұрауға мәжбүр етеді, бұл Холлиге ұнамайды. Ол Ханна мен Эллиоттан шабыттанған сценарий жазады, бұл Ханнаны қатты ренжітеді. Сценарийдің көп бөлігі Ханна мен Эллиоттың некесі туралы Ли арқылы Холлиге жеткізілген (алғашқыда Эллиоттан келген) жеке мәліметтерді қамтиды деп болжанады. Бұл Эллиот пен Ли арасындағы қарым-қатынасты ашқалап беру қаупін тудырады, бірақ Эллиот мұндай мәліметтерді жарияламауға уәде береді. Холли сценарийін жинап қояды және оның орнына өзінің өмірінен шабыттанған әңгіме жазады, оны Микки оқып, қатты бағалайды, оны өндіріске көмектесуге уәде береді және олардың екінші кездесуіне әкеледі. Фильмдегі шағын сюжеттік желі Норма мен Эванның оқиғасының бір бөлігін айтады. Олар Ханна мен оның екі әпкесінің анасы мен әкесі, әлі де актерлік мансабымен айналысады. Олардың өзінің даулы некелері Норманың алкоголизм және болжамды істерінің айналасында өтеді, бірақ олардың арасындағы ұзақ жылдарға созылған байланыс Эванның Алғыс айту күні кештерінде Норма туралы әңгімелерінен көрінеді. Фильмнің үшінші Алғыс айту күніне дейін Ли Колумбия университетінде кездейсоқ сабақтарға қатысып жүргенде танысқан әдебиет профессорына үйленді. Ханна мен Эллиот некелерін қайта жаңартады. Фильмнің соңғы кадрында Холли Миккиге үйленгені және жүкті екені көрінеді.

Әсерлер

Фильмнің құрылымы мен тұрқының бір бөлігі Ингмар Бергманның "Фанни мен Александр" (1982) фильмінен алынған. Екі фильмде де үлкен, театрлық отбасы үш жыл қатарынан мерекелік тойларды тойлайды (Алленнің фильмінде Алғыс айту күні, Бергманның фильмінде Рождество). Әрбір тойдың біріншісі – тыныш кезеңде, екіншісі – қиындықтар кезінде, ал үшіншісі – қиындықтар шешілгеннен кейін болатын оқиғаларды көрсетеді. Соңғы сахнада Холлидің артында Миккидің көрінуі, Александрдың артындағы Епископтың көрінісімен салыстырылады. Лучино Висконтидің 1960 жылғы "Рокко және оның бауырлары" фильмінде де ұқсас параллельдерді табуға болады, ол атын қоспағанда, әртүрлі бауырлардың сюжеттік желілері үшін фильмнің бөлімдерін бөлу арқылы құрылымдық тәсілді де пайдаланады.

Сыни қабылдау

Rotten Tomatoes сайтында фильмнің мақұлдау рейтингі 56 рецензияға сүйене отырып 91% құрайды, ал орташа рейтингі 8.40/10. Сайттың сыншыларының пікірі: «Ақылды, нәзік және бірдей деңгейде қызықты, «Ханна және оның әпкелері» — Вуди Алленнің ең жақсы фильмдерінің бірі». Metacritic-те фильмнің салмақты орташа есебі 12 сыншының пікіріне негізделіп, 100 балдық шкала бойынша 90 балға жетеді, бұл «көпке танылған» екенін көрсетеді. Фильм «Оскар» сыйлығына жеті номинация алды, соның ішінде «Үздік фильм» номинациясы да бар. Аллен «Оскар» сыйлығына екі рет ұсынылып, «Үздік түпнұсқа сценарий» сыйлығын жеңіп алды және «Үздік режиссер» номинациясына ие болды. Фильмдегі жұмысы екі BAFTA сыйлығымен де марапатталды. Сыншылар Сискел мен Эберт фильмді 1986 жылғы ең жақсы үш фильмнің қатарына қосты; Роджер Эберт 1986 жылғы рецензиясында оны «Вуди Алленнің жасаған ең жақсы фильмі» деп атады. Үш жыл өткен соң, екі сыншы 1980-ші жылдардың 10 үздік фильмі туралы талқылағанда, Эберт, тізіміне комедиялық фильмдерді қоспаған, егер оған біреуін қосу қажет болса, ол «Ханна және оның әпкелері» болар еді деп мәлімдеді. «Нью-Йорк Таймс» газетінің Винсент Канби фильмге жоғары баға беріп, тіпті оның «Аллен мырза үшін де, барлық американдық кино өндірушілер үшін де жаңа стандарттарды белгілейтінін» айтты. 100 киносыншының жүргізген сауалнамасы бойынша «Ханна және оның әпкелері» 71 жеке тізімге енгеннен кейін жылдың ең жақсы фильмі деп танылды. 2005 жылы Америка жазушылар гильдиясы (WGA) Алленнің сценарийін ең жақсы жазылған 95-ші киносценарий деп атады. 2013 жылдың қазан айында «The Guardian» газетінің оқырмандары фильмді Вуди Алленнің төртінші ең жақсы фильмі деп дауыс берді. 2014 жылы «Slant Magazine» журналының Калум Марш «Ханна және оның әпкелері» фильмін Алленнің ең ұлы туындысы деп атады, актерлік құрамын және Алленнің «тығыз, құштар сценарийін» «қақтығысқа түсетін құштарлықтар мен сезімдердің тепе-теңдігін» көрсетуі үшін мақтады. «The Daily Telegraph» газетінің киносыншылары Робби Коллин мен Тим Робидің бірлескен мақаласында бұл фильм Алленнің ең жақсы туындысы деп саналды. Олар оның құрылымын Антон Чеховтың туындыларымен салыстырып, оны «негізгі ағымдағы американдық кинодағы комедия мен драманың ең жақсы үйлесімі» деп бағалады. Бұл фильм режиссердің көптеген стильдері мен тоннарының арасындағы керемет нүкте сияқты сезіледі – қатыгездіксіз, тереңдіксіз, әдепсіз болып көрінбейді, жылы және адамгершілікпен, жағымсыздыққа ұшырамайды. 2016 жылы «Time Out» журналының сауалнамасында бұл фильм Алленнің фильмдері арасында үшінші орынға ие болды, редакторы Джошуа Роткопф Холли кейіпкерін «болашақтағы режиссерлер бүкіл манхэттендіктерді айналдыратын отбасылық, мазасыз манхэттендік» деп атады.

Мұра

1986 жылы Mad журналы фильмді «Хенна және оның ауру жандар тобы» деп сатиралық түрде көрсетті, оны Дебби Овиц Морт Драккер салған суреттермен жазған. 2016 жылы Оливия Уайльд «Ханна және оның қарындастары» фильмін The New York Times газетінің кішкентай, бірақ толы Таймс орталығы театрында тікелей оқу түрінде қойды. Актёрлар құрамына Уайльд Ханна рөлінде, Роуз Бёрн Ли рөлінде, Ума Турман Холли рөлінде, Майкл Шин Эллиотт рөлінде, Бобби Каннавель Микки рөлінде, ал Салман Рушди Фредерик рөлінде болды, сондай-ақ Майя Рудольф, Джейсон Судейкис және Джастин Лонг қосалқы рөлдерді орындады. Квестлов музыкалық жетекші болды, ол Ұлы американдық әндер жинағының джаз орындауларынан Бахқа дейінгі музыкалық үзінділерді таңдады.