Кіріспе

Тарихи қамалдар

Бахла қамалы (قلعة بهلاء) Оманның Джебель Ахдар таулы аймағының етегінде орналасқан төрт тарихи қамалдың бірі және 1987 жылы ЮНЕСКО тізіміне енген елдің алғашқы қамалы болды. 1988 жылы Бат, Аль-Хутм және Аль-Айн археологиялық орындары ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра ретінде танылған екінші Оман нысаны болды. Бахла қамалы масштабты қайта жаңарту жұмыстарынан өтіп, 2012 жылы қайта ашылды. Дегенмен, кешенде келушілерге арналған ақпарат жетіспейді. Осы үлкен аумақ туралы көбірек білу үшін көрмелер мен буклеттер ұсынылмайды, сондай-ақ толыққанды ақпарат беру үшін гидтер де жоқ, сондықтан адамдар экскурсияға қатысуы немесе өздігінен зерттеуі керек.

Бахла бекінісінің тарихы

Қала 12-15 ғасырлар аралығында сол кездегі аймақты мекендеген және ладан саудасын бақылаумен белгілі болған Бану Небан тайпасы салған деп саналады. Кешеннің бір бөлігі ретінде, қаланың іргесінде цитадель оазисі және 13 километрге созылған ежелгі қабырға бар, оның бір бөлігі бүгінге дейін сақталған. Оазистің көп бөлігі қираған, бірақ оның құрылымы мен бірнеше үйлер әлі де тұр. Қала саз бен шөптен жасалған кірпіштерден салынғандықтан, эрозия салдарынан зақымданып, қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Бұл қалаға байланысты көптеген әңгімелер мен аңыздар бар.

Бахла бекінісінің құрылымы

Қалдықтың ішінде үш негізгі бөлім бар. Қалдықтың ең көне бөлігі – әл-Қасаба. Я’риба әулеті (1624–1743) Байт әл-Хадис, немесе жаңа үйді салған. Байт әл-Жабал 18 ғасырда тұрғызылған.

Бұрынғы қалпына келтірулер

1995 жылы жасалған сақтау әрекеті, қалпына келтіру емес, жаңару болып шықты, себебі реконструкцияның мақсаты бекіністі жаңа сипатқа келтіру еді. Бұл жаңару археологиялық, топографиялық, архитектуралық немесе техникалық зерттеулер жүргізілмей-ақ басталды. Алғашқы құрылыс саз кірпіш, балшық және гипстен тұрғызылған. Қалпына келтіру кезінде қабырғаларды жабу үшін негіссіз түрде тас пен цемент қолданылды, нәтижесінде бастапқы қабырғалар мүлдем көрінбей қалды. Суару мәселесі де бар, себебі осы жүйені сақтауға бағытталған соңғы күш-жігерлер болған жоқ. Бекіністі қоршаған ежелгі қабырғаның бөліктері жақын жердегі құрылыс салдарынан қиратылған немесе өзгертілген. 2013 жылы профессор Сумьен Бандиопадхяй басқарылатын АрХИАМ орталығы Бахла бекінісі мен оның көршілес оазисі үшін мұраны басқару жоспарын жасады.