Артуровский рыцарь Гавейн: Легенды и образы

Кіріспе

Артурий жырларындағы Гауэйн (Gawain, GA(H)wayn, win, gəWAYN), көптеген басқа формалары мен жазылуларында белгілі, Артур патшаның жүйесі және Дөңгелек үстелдің ең көрнекті рыцарьларының бірі. Гауэйннің прототипі ең ерте Уэльс деректерінде Гвалчмей деген атпен еске алынады. Одан кейін ол валлий, латын, француз, ағылшын, шотланд, голланд, неміс, испан және итальян тілдерінде көптеген Артурий жырларында пайда болды, әсіресе орта ғасырлық ағылшын поэмасы «Сер Гауэйн және Жасыл рыцарь» басты кейіпкері ретінде. Гауэйн орталық тұлға болып табылатын басқа да туындылар: De Ortu Waluuanii, Diu Crône, Ywain and Gawain, Golagros and Gawane, Sir Gawain and the Carle of Carlisle, L'âtre périlleux, La Mule sans frein, La Vengeance Raguidel, Le Chevalier à l'épée, Le Livre d'Artus, The Awntyrs off Arthure, The Greene Knight және The Weddynge of Syr Gawen and Dame Ragnell. Артурий рыцарлық роман әдебиетінде Гауэйн көбінесе Артурдың ең жақын серігі және элиталық Дөңгелек үстелдің ажырамас мүшесі ретінде бейнеленеді. Аңыздың ең танымал нұсқаларында ол Артурдың қарындасы Моргейз бен Оркней және Лотиан королі Лоттың ұлы. Оның кіші ағалары (немесе жарты ағалары) – Агравейн, Гахерис, Гарет және танымал Мордред. Дегенмен, оның отбасылық байланыстары мен тәрбиесі әртүрлі жазбаларда әртүрлі сипатталады, бірақ олар көбінесе Гауэйннің Римде білмейтіндей асыралып өскені және кейін Британияға оралып, биологиялық туыстарымен қуанышпен қайта қосылғаны туралы әңгімелерді қамтиды. Оның көптеген әйелдері мен сүйіктілерінен туған көптеген балаларының ішінде «Әдемі белгісіз» Гингалейн де бар, ол Артурий романның танымал батыры. Уэльс тіліндегі ерте мәтіндерде Гауэйн батыл, бірақ сыпайы және мейірімді жауынгер ретінде бейнеленеді, ол патшасына және отбасына адал. Ол жас рыцарьлардың досы, кедейлер мен зәрулердің қорғаушысы және «Қыздар рыцары» – әйелдерді құтқарушы ретінде танымал. Басқа да маңызды қайталама мотивтерге оның шеберлікпен емдеу дағдылары, танымал Калибурн (Эскалибур) және Гринголет атты күшті соғыс аты кіретін ерекше қылыштары жатады. Кейінгі нұсқаларында ол күн мен түн циклымен байланысты адамнан асып түсетін күшке ие, бұл оның жауынгерлік шеберлігін арттырады және оны күннің ең биік нүктесінде, түскі уақытта жеңіске жете алмайтын қылышкерге айналдырады. Алайда, Гауэйннің жарқын бейнесі Вулгата циклында Ланселот пен әсіресе Галахадқа ұнамайды. Оның мінезі Пост-Вулгата циклында айтарлықтай абыройсыз, тіпті «Прозалық Тристан» да зұлым болып көрінеді, нәтижесінде «Артурдың өлімі» атты шығармада оның қарама-қайшы сипаттамасы пайда болады. Ол бастапқыда діни ізгілігімен танылса, енді ол зайырлы рыцарлықтың символына айналып, француз прозалық циклдерінің авторларынан сынап алады. Гауэйннің қайта қарастырылған мінез-құлқына жарық түсіретін екі маңызды сюжеттік желі бар: Пеллинор патшасының кланына қарсы отбасылық қандастыққа жетекшілік етуі және басқа ұлы рыцарь, сэр Ланселотпен алғашқы жақын достығы, ол ағаларының өлімі үшін кек алуға тырысқанда ащы бәсекелестікке айналады. Осы дәстүрде, «Артурдың өлімінде» көрсетілгендей, Гауэйннің күнәлі жолдары мен оның кешірімсіз табиғаты Артур мен Дөңгелек үстелдің құлауына және ақырында Ланселоттың қолынан оның өліміне әкеледі.

Knight in Arthurian legends

Gawain ('/ɡ//ɑː//w//eɪ//n// /'/ɡ//æ// //, // //w//ɪ//n//, //ɡ//ə/'/w//eɪ//n/ GA(H)wayn, win, gəWAYN), also known in many other forms and spellings, is a character in Arthurian legend, in which he is King Arthur's nephew and one of the premier Knights of the Round Table. The prototype of Gawain is mentioned under the name Gwalchmei in the earliest Welsh sources. He has subsequently appeared in many Arthurian tales in Welsh, Latin, French, English, Scottish, Dutch, German, Spanish, and Italian, notably as the protagonist of the Middle English poem Sir Gawain and the Green Knight. Other works featuring Gawain as their central character include De Ortu Waluuanii, Diu Crône, Ywain and Gawain, Golagros and Gawane, Sir Gawain and the Carle of Carlisle, L'âtre périlleux, La Mule sans frein, La Vengeance Raguidel, Le Chevalier à l'épée, Le Livre d'Artus, The Awntyrs off Arthure, The Greene Knight, and The Weddynge of Syr Gawen and Dame Ragnell. In Arthurian chivalric romance literature, Gawain is usually depicted as King Arthur's closest companion and an integral member of the elite Round Table. In the best known versions of the legend, he is the son of Arthur's sister Morgause and King Lot of Orkney and Lothian. Here, his younger brothers (or half brothers) are Agravain, Gaheris, Gareth, and the infamous Mordred. However, his familial relations and upbringing are recorded differently in various accounts, although they often involve a story of Gawain unknowingly being raised in foster care in Rome before returning to Britain to reunite happily with his biological relatives. His many children from his numerous wives and lovers include the "Fair Unknown" Gingalain, himself a popular hero of Arthurian romance. In the early Welsh texts, Gawain is portrayed as a formidable but courteous and compassionate warrior, fiercely loyal to his king and his family. He is known as a friend to young knights, a defender of the poor and the unfortunate, and as the "Maidens' Knight", a rescuer of women as well—in more than one variant of the Castle of Maidens theme. Other notable recurring motifs include his learned healing skills, his special swords that may include the famed Caliburn (Excalibur), and his mighty warhorse named Gringolet. In the later version of his legend, he possesses superhuman strength connected to a day and night cycle, adding to his already outstanding martial prowess and making him an invincible swordsman around noon, when the sun is at its height. However, Gawain's glowing portrayal diminishes in the Vulgate Cycle, which favours Lancelot and, especially, Galahad. His character turns markedly ignoble in the Post Vulgate Cycle, and even outright villainous in the Prose Tristan, resulting in his conflicting characterization in Le Morte d'Arthur. While he was originally known for his religious piety, here he becomes a symbol of secular knighthood and thus a major object of criticism by the authors of French prose cycles. Two important plotlines shed light on Gawain's redefined characterization: his being a leader in the family blood feud against the clan of King Pellinore and his initially close friendship with another great knight, Sir Lancelot, which becomes a bitter rivalry when he seeks vengeance for the death of his brothers. In this tradition, featured in Le Morte d'Arthur, Gawain's sinful ways and his unforgiving nature inadvertently lead to the fall of Arthur and the Round Table, and ultimately his own death by Lancelot's hand.

Тарих және романстар

Уэльсте Гауэйн туралы алғашқы белгілі мәліметтер 12 ғасырдың бірінші жартысында пайда бола бастады. Вильгельм Малмсбери өзінің 1125 жыл шамасында жазған "Gesta Regum Anglorum" еңбегінде "Уолвеннің" қабірі оның өлімінен жүздеген жылдар өткен соң, 11 ғасырда Англияны нормандықтар басып алғаннан кейін Пемброкширде табылған деп жазады. Вильям Артурдың немере інісі, өзінің батылдығымен әйгітөлген римдік Британия сарбазының, Хенгесттің ағасы бастаған сакстарға қарсы талмай күрескенін айтады: "Ол ағасының мақтауына лайық болды, себебі ол көп жылдар бойы құлап бара жатқан елінің құлауын болдырмады". Вильям оның қайтысы туралы да нақты мәлімет жоқтығын атап өтеді: "Біреулердің айтуынша, ол [Уолвен] сол жерде жауларынан жарақат алып, кеме апатынан құтқарылды; екіншілері оны өз азаматтары бір тойда өлтірді дейді. Сондықтан шындықты білу қиын, бірақ екі оқиғаның да оның даңқын жоққа шығаруға болмайды". Ол сондай-ақ Уолвенді Галлоуэйдің бұрынғы билеушісі деп сипаттап, оның айтуынша, ол одан кейін де ғасырлар бойы Вальвейта деп аталды. Алайда, 1136 жыл шамасында жазылған "Historia Regum Britanniae" еңбегінде Джеффри Монмутскийдің Гауэйн туралы нұсқасы осы кейіпкерді кең көрерменге жеткізді. Уэльс дәстүріне сәйкес, Джеффридің Гауэйн (Гальгуанус) – Артурдың қарындасы Анна мен оның күйеуі Лоттың (Лотиан ханзадасы және Артурдың басты қолдаушыларының бірі) ұлы. Джеффри Гауэйннің Лот патша мен Артур Норвегиямен соғысқа шыққан кезде он екі жаста болғанын және бұрын Римдегі Папа Сулпицийге қызмет еткенін айтады. Кейіннен Гауэйн Артурдың римдіктерге қарсы жеңіске жеткен соғысындағы маңызды тұлғалардың бірі болады, ол Артурды және римдік елші Гайды (Гай Квинтилианды) өлтіру арқылы осы үлкен қақтығысты бастайды. Джеффри Гауэйнды жоғарғы жауынгер ретінде бейнелейді (оны және Хоэлді "ешқашан да жақсы тумаған" екі жауынгер деп атайды) және ол Ричборо қаласында өзінің сатқын ағасы Мордредтің күштерімен қайғылы түрде қаза табады. Джеффридің еңбегі өте танымал болды және көптеген тілдерге аударылды. Уэйстің нормандық нұсқасы, "Roman de Brut", Гауэйнге кейінірек әдебиеттегі рыцарлық бейнесін сыйлайды, онда ол әскери ерлікке қарағанда әдептілік пен махаббатты артық көреді. 12 ғасырдың екінші жартысында Критиен де Труаның бес еңбегінен бастап, Гауэйн ескі француз рыцарлық романстарында өте танымал кейіпкерге айналды. Критиен Гауэйнды басты кейіпкер ретінде көрсетеді және оның ерекше сыпайылығы мен әйелдермен қарым-қатынасы сияқты кейінірек бейнеленген кейіпкерлердің ерекшеліктерін анықтайды. Оның романстары кейінірек жазылған шығармаларда жиі кездесетін үлгіге айналды, онда Гауэйн басты кейіпкердің одақтасы және басқаларды салыстыратын рыцарлық үлгі ретінде қызмет етеді. Алайда, Критиеннің кейінгі романстарында, әсіресе "Ланселот, арбаның салт аттысы" және "Персеваль, Грааль тарихы", Ланселот пен Персиваль есімді батырлар Гауэйннен моральдық жағынан жоғары екенін көрсетеді, ол әдептілік ережелерін рухта емес, сөздермен орындайды. Авторлары оны әртүрлі сипаттайды. Кейбір "Гауэйн романстарында", мысалы, "Ла Венгеан Рагуидель" (немесе Мессире Гаувен) және "Ла Муле без тормоз" (бәлкім, Критиеннің өзі жазған), ол батыр. Басқаларында, мысалы, "Мераугис де Портлесгес" пен "Хунбо", ол кейіпкерге көмектеседі. Кейде ол "Қылыстағы салт атты" пародиасында сияқты әзілдің нысаны болады. "Екі семсердің салт аттысы" Гауэйннің оқиғаларын оның бұрынғы шәкірті Мериадеукпен салыстырады. Гауэйннің тағы бір маңызды қожайыны – Глиглоистің де есімді басты кейіпкері. Ағылшын және шотландтар үшін Гауэйн құрметке лайық және ерлік тұлға болып қала берді, ол бірнеше романның тақырыбы болды (ағылшын тілінде оншақты, сондай-ақ Нормандық "Романс дю рейс Идер" сияқты) және олардың халықтарының диалекттеріндегі әндер, мысалы, орта шотландтық поэма "Голагрос және Гаване". Ағылшын тіліндегі Гауэйннің маңызды романстары: "Артурдың ертегілері" ("The Awntyrs off Arthure"), "Сир Гауэйн және Карлайлдың Карласы" ("Sir Gawain and the Carle of Carlisle") және "Артурдың абыройы" ("The Avowyng of Arthur"). Пэннинк пен Питер Востерттің Орта голланд романстары, Лейден университетінің кітапханаларында сақталған "Гавейн туралы әңгіме" және "Гавейн және Кей" романдары Гауэйнге толық арналған. Генрих фон дер Тюрлиннің Орта неміс романсы "Таж" ("Diu Crône"), онда Гауэйн Граальді жете алатын және Балықшы патшасын айықтыратын басты кейіпкер, сонымен қатар оның көрінесі, Ааманц сияқты екінші Гауэйн де бар. Гауэйн орта ғасырлық ағылшын әдебиетінің ең ұлы туындыларының бірінде, "Сир Гауэйн және Жасыл рыцарь" атты аллитерациялық поэмада басты кейіпкер болып табылады, онда ол өте жақсы, бірақ адам кейіпкері ретінде бейнеленеді. Мұнда Гауэйн ирланд мифологиялық кейіпкері Кухулиннге ұқсайды. Поэмада ол Жасыл рыцарьға, болжамды түрде, оның қолынан қаза болуы үшін баруы керек. Гауэйн бұл келісімге байланысты, бірақ Жасыл рыцарьдің бұл сынақ екенін білмейді. Ол 1575 жылы Кенилворттағы ойын-сауықтарды сипаттаған Роберт Лэнехамның хатында айтылады, сондай-ақ "Жасыл рыцарь" сияқты бұрынғы еңбектерді қайта жазу Гауэйннің ағылшын дәстүрінің танымал екенін көрсетеді. "Жасыл рыцарь" оқиғасының әртүрлі нұсқалары "Түрік және Сир Гауэйн" сияқты шығармаларды қамтиды. Бәлкім, Томас Малоридің "Сир Гауэйн және ханым Рагнельдің үйлену тойы" ("The Weddynge of Syr Gawen and Dame Ragnelle") еңбегінде оның ақылы, ізгілігі және әйелдерге деген құрметі оның әйелін, ежіктей ханымды, оның келбетсіздік қарғысынан босатады. Балалар жырларында осы аңыз оң жарықта сақталған: "Сир Гауэйннің үйленуі", "Сир Гауэйн және ханым Рагнельдің үйлену тойы" оқиғасының фрагменттік нұсқасы. "Ланселот Граалі" (Vulgate Cycle) Гауэйнды мақтаншақ және дүниелік рыцарь ретінде бейнелейді және оның бауырларының басшысы, оның сәтсіздіктері арқылы материалдық дүниеге артық көңіл бөлгеннің қаупін көрсетеді. Ұлы Грааль іздеуі кезінде оның ниеттері әрқашан таза болады, бірақ ол Құдайдың күшін жолдарындағы қателіктерін түсіну үшін пайдалана алмайды. Кейін, оның бауырлары Мордред пен Агравейн Ланселот пен ханым Гвиневраның махаббатын ашқанымен, Гауэйн оларды тоқтатуға тырысады. Гвиневраны өртеуге үкім шығарылғанда және Артур өрттен қорғау үшін ең жақсы рыцарларын жібергенде, Гауэйн осы іске қатысудан бас тартады, тіпті оның бауырлары онда болады. Бірақ Ланселот Гвиневраны құтқару үшін келгенде, Ланселоттың және Артурдың рыцарлары арасында шайқас болады, сонда Гауэйннің бауырлары Гарет пен Гахерис қаза табады (Агравейн де Ланселоттың қолынан қаза табады, бұл оқиғада немесе бұрынғы кездесуде). Бұл Гауэйннің Ланселотқа деген достығын жек көруге айналдырады, ал оның кек қайтаруға деген құштарлығы Артурды Францияда Ланселотқа қарсы соғысқа итермелейді. Патшаның болмауы кезінде Мордред таққа отырады, және Британияны құтқару үшін британдықтар қайта оралуға мәжбүр болады. Осы арада Гауэйн Ланселоттың өзінің ұзақ айқасында қаза табады. Осы әңгіменің нұсқасында оның көкесі Артур оның өліміне қатты қайғыдайды. "Vulgate Mort Artu" Гауэйннің мәйітін Камелотқа жеткізіп, оны оның жақын бауыры Гахериеттің қабіріне қояды. Гауэйннің Мордредке қарсы шайқаста қаза табуы "Alliterative Morte Arthure" ағылшын поэмасында егжей-тегжейлі сипатталған. Британиядан континентке қайтып келгеннен кейін, Гауэйн өз жауына үлкен зиян келтіреді, Готия патшасын және басқаларын өлтіреді, содан кейін төбеде қоршалады. Бұзу...

The first known references to Gawain outside Wales began to appear in the first half of the 12th century. William of Malmesbury writes, in his Gesta Regum Anglorum of around 1125, that "Walwen's" grave had been uncovered in Pembrokeshire hundreds of years after his death, following the 11th century Norman conquest of England. William recounts how Arthur's nephew, a renowned Post Roman Briton soldier celebrated for his bravery, tirelessly fought against the Saxons led by Hengest's brother: "He deservedly shared in his uncle's praising, because he prevented the fall of his collapsing country for many years." William also noted uncertainty regarding the manner of his death: "There, as certain people claim, he [Walwen] was wounded by his enemies, and cast forth from a shipwreck; by others, it is said that he was killed by his fellow citizens at a public feast. Therefore, knowledge of the truth falls in doubt, although neither of these stories would fail in defense of his fame." He also describes Walwen as a former ruler of Galloway, which he says was still called Walweitha centuries later in his times. However, it was Geoffrey of Monmouth's version of Gawain in the Historia Regum Britanniae, written around 1136, that brought the character to a wider audience. As in the Welsh tradition, Geoffrey's Gawain (Gualguanus) is the son of Arthur's sister, here named Anna, and her husband is Lot (Loth), the prince of Lothian and one of Arthur's key supporters. Geoffrey mentions that Gawain was twelve years old at the time when King Lot and Arthur began a war with Norway, and that he had previously served Pope Sulpicius in Rome. Gawain later plays a major role as one of the leaders in Arthur's victorious war against the Romans, having personally started this great conflict by killing the Roman envoy Caius (Gaius Quintilianus) who had insulted him and Arthur. Geoffrey's Gawain is depicted as a supreme warrior (even calling him and Hoel the two "warriors than whom no better had ever been born") and potential heir to the throne until he is tragically struck down by the forces of his traitorous brother Mordred (Modredus) at Richborough, during an attempted sea landing that turned into a disaster. Geoffrey's work was immensely popular and was adapted into many languages. The Norman version by Wace, the Roman de Brut, ascribes to Gawain the chivalric aspect he would take in later literature, wherein he favours courtliness and love over martial valor. Beginning with the five works of Chrétien de Troyes in the second half of the 12th century, Gawain became a very popular figure in Old French chivalric romances. Chrétien features Gawain as a major character and establishes some characteristics that pervade later depictions, including his unparalleled courteousness and his way with women. His romances set the pattern often followed in later works in which Gawain serves as an ally to the protagonist and a model of knighthood to whom others are compared. However, in Chrétien's later romances, especially Lancelot, le Chevalier de la Charrette (Lancelot, the Knight of the Cart) and Perceval ou le Conte du Graal (Perceval, the Story of the Grail), the eponymous heroes Lancelot and Percival prove morally superior to Gawain, who follows the rules of courtliness to the letter rather than the spirit. their authors characterise him variously. In some of these "Gawain romances", such as La Vengeance Raguidel (or Messire Gauvain) and La Mule sans frein (perhaps also written by Chrétien himself), he is the hero. In others, such as Meraugis de Portlesguez and Hunbaut, he aids the hero. Sometimes he is also the subject of burlesque humor, as in the parody Le Chevalier à l'épée (The Knight with the Sword). Le Chevalier aux deux épées, also known as Le Chevalier aux deux épées (The Knight of Two Swords), contrasts the adventures of Gawain with these of the eponymous Mériadeuc, his former squire. Another notable squire of Gawain is the also eponymous protagonist of Gliglois. For the English and the Scottish, Gawain remained a respectable and heroic figure, becoming the subject of several romances (a dozen in English, besides the likes of the Anglo Norman Romanz du reis Yder) and lyrics in the dialects of their nations, such as the Middle Scots poem Golagros and Gawane. Important Gawain romances in English include The Awntyrs off Arthure (The Adventures of Arthur), Syre Gawene and the Carle of Carlyle (Sir Gawain and the Carle of Carlisle), and The Avowyng of Arthur (The Avowing of Arthur). The Middle Dutch romances by Penninc and Pieter Vostaert, the Roman van Walewein en het schaakspel (Story of Gawain), held at Leiden University Libraries, and Walewein ende Keye (Gawain and Kay), are both dedicated primarily to Gawain. The Middle High German romance Diu Crône (The Crown) by Heinrich von dem Türlin, in which Gawain is the protagonist who achieves the Grail and heals the Fisher King, also features a minor character of "the other Gawain": his lookalike, Aamanz. Gawain is notably the hero of one of the greatest works of Middle English literature, the alliterative poem Sir Gawain and the Green Knight, where he is portrayed as an excellent, but human, knight. Here, Gawain strongly resembles the Irish mythological hero Cuchulainn. In the poem, he must go to the titular Green Knight to, presumably, be killed by the Knight. Gawain does this as it pertains to a deal made between the two without knowing that it is all a test by the Knight. He is cited in Robert Laneham's letter describing the entertainments at Kenilworth in 1575, and the recopying of earlier works such as The Greene Knight suggests that a popular English tradition of Gawain continued. Different variants of the Green Knight story include The Turke and Sir Gawain. In possibly Thomas Malory's The Weddynge of Syr Gawen and Dame Ragnell (The Wedding of Sir Gawain and Dame Ragnelle), his wits, virtue, and respect for women frees his wife, a loathly lady, from her curse of ugliness. The Child Ballads include a preserved legend in a positive light: The Marriage of Sir Gawain, a fragmentary version of the story of The Wedding of Sir Gawain and Dame Ragnelle. The Lancelot Grail (Vulgate Cycle) depicts Gawain as a proud and worldly knight and the leader of his siblings, who demonstrates through his failures the danger of neglecting the spiritual in favor of the material world. On the grand Grail Quest, his intentions are always the purest, but he is unable to use God's grace to see the error of his ways. Later, when his brothers Mordred and Agravain plot to destroy Lancelot and Queen Guinevere by exposing their love affair, Gawain tries to stop them. When Guinevere is sentenced to burn at the stake and Arthur deploys his best knights to guard the execution, Gawain nobly refuses to take part in the deed, even though his brothers will be there. But when Lancelot returns to rescue Guinevere, a battle between Lancelot's and Arthur's knights ensues, and Gawain's brothers Gareth and Gaheris are killed (Agravain, too, is killed by Lancelot, either on this occasion or in a previous encounter). This turns his friendship with Lancelot into hatred, and his desire for vengeance causes him to draw Arthur into a war with Lancelot in France. In the king's absence, Mordred usurps the throne, and the Britons must return to save Britain. Meanwhile, Gawain is mortally wounded by Lancelot himself after a long duel. King Arthur, his uncle in this version of the tale, becomes very distraught as he mourns his death. The Vulgate Mort Artu has Gawain's dead body carried to Camelot, where he is placed in the tomb of his dear brother Gaheriet (Gaheris). Gawain's death in a battle against Mordred is described in detail in the English Alliterative Morte Arthure. Upon reaching land after returning to Britain from the continent, Gawain wreaks great slaughter on his enemies, killing the king of Gothland among others, before being surrounded on a hill. Breaking out, he pushes forward on a horse towards Mordred himself, and the two strike one another down from their horses with their lances. Gawain then attempts to cut Mordred's throat, but Mordred stabs him through the helmet. (As Mordred is portrayed there more sympathetically than in most other works, he later gives a sorrowful eulogy to his dead brother, calling him the best and most glorious of knights.) In the French verse Mort Artu attachment to Perceval de Didot, Gawain attempts to disembark during the sea landing at Dover when one of Mordred's Saxon allies fatally strikes him in the head through an unlaced helmet; a similar account is told in the English Stanzaic Morte Arthur. In the Italian romance La Tavola Ritonda, having been defeated in his duel with Lancelot, Gawain takes part in resisting an attack by Lancelot's friend and ally, Sir Turinoro of Cartagina, when he is struck on his head in the same place where Lancelot had wounded him and falls dead during a single combat with a knight named Turinoro, who also dies. Thomas Malory's English compilation work Le Morte d'Arthur is based mainly, but not exclusively, on French works from the Vulgate and Post Vulgate Cycles. Here Gawain partly retains the negative characteristics attributed to him by the later French authors, and partly retains his earlier positive representations, creating a character seen by some as inconsistent, and by others as a believably flawed hero. Gawain is the first to declare that he "shall laboure in the Queste of the Sankgreall" but really embarks on the Grail quest in order to gain more magical meals and drinks (metys and drynkes) from it rather than from a religious zeal or to save the Fisher King's kingdom. One of Malory's other French sources was L'âtre périlleux (The Perilous Cemetery), a poem about Gawain's rescue of a woman from a demon. Malory's version of Gawain's demise follows the Vulgate. Gawain's two sons and his brothers, except for Mordred, end up slain by Lancelot and his followers. Their death unleashes the vindictive hostility of Gawain towards his former friend, drawing Arthur himself into a war with Lancelot, first in Britain and then in France. Gawain's rage is so great that he refuses to cease fighting even after the Pope steps in and issues a bull to end the violence between Arthur's and Lancelot's factions. Following Mordred's betrayal, Gawain wages two wars against both Mordred and Lancelot. He twice challenges Lancelot to a duel, but each time loses and asks Lancelot to kill him. Lancelot refuses and grants him mercy before leaving. The mortally injured Gawain later writes to Lancelot, repenting of his bitterness, asking for his help against Mordred, and for forgiveness for splitting the Round Table. Following his death, Gawain also appears in Arthur's dream vision to tell him to wait thirty days for the reconciled Lancelot to return to Britain before fighting Mordred. Consequently, Arthur sends Lucan and Bedivere to make a temporary peace treaty, but the bloody final conflict ensues anyway. Upon his eventual arrival, Lancelot weeps at Gawain's tomb for two nights. In his editorial preface to Malory's Le Morte d'Arthur, William Caxton wrote that those visiting Dover Castle can still "see the skull of [Sir Gawaine], and the same wound is seen that Sir Launcelot gave him in battle." Finally, there are versions in which Gawain does not die. In Jean des Preis's Belgian Ly Myreur des Histors, Arthur, defeated and wounded in his last battle with Mordrech (Mordred), goes with Gawain in a boat to the magic isle of Avalon for them to be healed there by the king's sister Morgaine (Morgan). The surviving Gawain also features in the earlier French epic poem La Bataille Loquifer, appearing together with Arthur and Morgan in Avalon, where they are all still alive hundreds of years later.

Шығу тарихы және балама бауырлар

Гауэйн балалары, ішінара De Ortu Waluuanii-ге негізделген, Артурдың қарындасы Моркадестің (Моргауз) Лоттан жүкті болғанын айтады, ол кезде ол король Артурдың сарайындағы қарапайым жас қызметші болған. Ол және Лот баланы құпия түрде Гауэйн Браунға (Gauvain li Brun) тапсырады. Ол нәрестеге өзінің есімін қойып, кім екенін түсіндіретін хат салынған бөшкеге салып, теңізге жібереді. Бөшкені балықшы мен оның әйелі табады. Гауэйн он жасқа келген соң, оның асырап алған әкесі ауыр сырқаттан жазылса, Римге қажылыққа баруға уәде береді. Ол Римге асырап алған баласын да алып барады. Сол жерде бір дін қызметкері рыцарьдың хатын оқып, баланың жоғары текті екенін түсінеді, ал Папа Гауэйнды өзінің асырап алған ұлы ретінде қабылдайды. Осыған ұқсас оқиғаларды Перлесваус, Gesta Romanorum және көптеген басқа да мәтіндерде кездестіруге болады. "De Ortu Waluuani" романында жас Гауэйн, римдық атты әскер офицері ретінде оқытылған, Иерусалимді Рим немесе Парсы иеленуі керек пе, жоқ па, соны анықтау үшін жекпе-жекті өткізеді. Жолда Гауэйн мен оның серіктері қарақшы патша Милократты және оның бауыры Бузафарнамды жеңіп, Милократтың ұрлаған Рим императорының немере қызын құтқарады. Иерусалимде ол парсылық алып батыр Гормундпен күресіп, үш күндік жекпе-жектен кейін өлтіреді. Содан кейін ол туылғандығын растайтын құжатты алып, Артур патшаға жіберіледі. Артурдың патшайымы, мұнда Гвендолена деп аталады және болжамдық қабілеттері бар, Артурды Римнен келген, одан да күшті рыцарь туралы ескертеді; Артур мен Кей оның жолында Гауэйнмен кездеседі, бірақ ол екеуін де аттан түсіреді. Содан кейін Гауэйн Артурдың сарайына келеді, бірақ патша оны қабылдамайды, тіпті ол рыцарьдің өзінің жүрек туысы екенін білгенімен де. Жауап ретінде Гауэйн Артурдың бүкіл армиясының істей алмаған нәрсені істейтініне ант етеді. Бұл мүмкіндік Қыздар қамалының ханымы Артурдан көмек сұрағанда пайда болады, өйткені оны күштеп үйленуге мәжбүрлегісі келген пұтқа табынушы патша ұрлап әкеткен. Артур және оның әскері пұтқа табынушы армиямен соғысуға барады, бірақ жеңіледі, бірақ Гауэйн жеке өзі табысқа жетеді және ханымды және пұтқа табынушы патшаның басын әкеледі. Артур, ақырында, рыцарьдің құндылығын мойындауға мәжбүр болады, ал Лот пен Анна Гауэйнды өз ұлдары деп ресми түрде жариялайды. Осы оқиғаға ұқсас әңгімелер Диу-Крон, Кристианның Персеваль, Вольфрам фон Эшенбахтың Парзивал және норвегтердің Вальвенс-хаттр (Гавейн туралы ертегі) -де кездеседі. Гауэйн қамалдың иесі болады, ол өз анасы немесе әпкесімен үйленетінін білмейді, бірақ Гауэйн әйелдердің кім екенін біледі. Gesta Romanorum-ға енген нұсқада Грегори есімді Гауэйнге ұқсас кейіпкер Бургундия герцогы қоршауға алған анасы тұратын қамалға келеді. Грегори ханымның қызметіне кіріп, оның жерлерін қайтарып алуға қол жеткізеді, содан кейін ол өздігінен өз анасына үйленеді. Алайда кейінірек жазылған романстарда Гауэйннің Римде өскенін жасырып қалдырады. Роберт де Боронға жатқызылған Мерлиннің сюитасында Лот патшаның Игерннің қызымен (Артурдың анасы Игрейн) некелесуі Артурдың әкесі Утер Пендрагонның Игрейнге үйленуін ұйымдастыру жөніндегі келіссөздердің бір бөлігі болып табылады; Гауэйн Артурмен бірдей жаста немесе одан да үлкен болуы керек. Вулгатада Мерлин алғаш рет әкесінің патшалығында жас сарай қызметкері ретінде көрінеді. Гауэйн, оның ағасы Гаэрис және басқа да бірнеше шәкірттер, олардың көпшілігі осы уақытта король Артурға қарсы көтерілген патшалардың ұлдары немесе туыстары, Артур король Леодеганға (Леодегранс) король Рионға (Риенс) қарсы көмекке көмектесіп жатқанда, Логре жерін сакстарға қарсы қорғауға бірігіп келеді. Артур шәкірттерді рыцарьлық дәрежеге көтергеннен кейін. Осы уақыт ішінде Гауэйн олардың анасы Белизентті (Моргауз) және сәби Мордредті саксон патшасы Таурус ұрлап алудан құтқарады. Бұл жазба кейінірек Post Vulgate Merlin-де қайта қарастырылады, онда Лот патша Артурға қарсы шайқасады, бірақ оның күштері жеңіледі және ол Артурдың одақтастарының бірі Пеллинор (Пеллинор) патшасымен өлтіріледі. Гауэйн алғаш рет Лоттың жерлеу рәсіміне он бір жастағы бала ретінде келеді және ол әкесі үшін Пеллинордан кек алуға ант етеді, ол кек алмайынша ешқашан рыцарьлық істерімен танылмауы үшін дұға етеді. Гауэйн мен Пелинор және оның ұлдары арасындағы қақтығыстың тарихы Вулгатадан кейінгі цикл мен Прозалық Тристанда өте маңызды, бірақ оның бірде-бір ізін Ланцелоттың Грааль циклында немесе бұрынғы белгілі ертегілерде кездестіруге болмайды, олардың кейбіреулері Гауэйн рыцарь болғаннан кейін де Лоттың тірі болғанын көрсетеді. Ланцелот Грааль дәстүрінен тыс көптеген шығармаларда Гауэйнде енді белгілі болған төрт бауыры бар (олардың арасында ол ең үлкені және Вулгата Ланцелотында ең әдемісі деп сипатталған), Гауэйннің әртүрлі оқиғаларда әпкелері де бар. Оларға Кристианның Йвейнде ол құтқарған аты жоқ әпкесі (оның аты жоқ күйеуі мен балаларымен бірге), Кристианның Клигесте Сөредаморс (Клигестің анасы) және Клариссант есімді екі әпкесі, Хунбаутта Горвайн Кадру ұрлаған аты жоқ әпкесі және Модена қолжазбасындағы Дидо Персевальде Элейн кіреді. Парзивалда оның Кундрие және Итонже есімді екі әпкесі және Беакурс (Норвегия королі және Дөңгелек үстелдің рыцары, король Багдемагустың қызы Антонияға үйленген) есімді жалғыз кіші інісі бар. Уэльстегі Historia Regum Britanniae-ның кейбір бейімделулерінде және Артурдың тууында оның анасының бірінші некесінен Хоэль жартылай бауыры болады. Мордред Гауэйннің кіші бауыры (Лоттан, бастапқыда) немесе жартылай бауыры (Артурдан, кейінірек) болып табылады, ол Джеффри Монмуттан бері барлық мәтіндерде кездеседі.

Les Enfances Gauvain, based in part on De Ortu Waluuanii, tells of how Arthur's sister Morcades (Morgause) becomes pregnant by Lot, at this point a mere page in King Arthur's court. She and Lot secretly give the child to a knight named Gawain the Brown (Gauvain li Brun) who baptises the infant with his own name, puts the infant Gawain in a cask with a letter explaining who the child is, and sets him adrift on the sea. The cask is found by a fisherman and his wife. Sometime after Gawain is ten years of age, his foster father vows to make a pilgrimage to Rome if he recovers from his severe illness. When he undertakes the pilgrimage, he takes his foster child with him to Rome. There a clerk reads the knight's letter, understands that the boy is of high birth, and the Pope takes Gawain as his own foster son. Accounts similar to this can be found in Perlesvaus, the Gesta Romanorum, and many other texts. In De Ortu Waluuani, the young Gawain, trained as a Roman cavalry officer, undertakes a duel to determine whether Rome or Persia should possess Jerusalem. On his way, Gawain and his men defeat the pirate king Milocrates and his brother Buzafarnam, rescuing the Roman Emperor's niece whom Milocrates has abducted. In Jerusalem, he fights the giant Persian champion Gormund and slays him after three days of single combat. He is then sent to King Arthur with the proof of his birth. Arthur's queen, here named Gwendoloena and possessing prophetic powers, warns Arthur of the coming of a knight of Rome who is more powerful than him; Arthur and Kay meet Gawain on his way but he unhorses them both. Gawain then arrives at Arthur's court, but the king rejects him despite learning of the knight being his nephew. In response, Gawain vows that he will do what Arthur's entire army could not do. The occasion comes when the Lady of the Castle of Maidens sends to Arthur for aid, having been abducted by a pagan king who wants to force marriage on her. Arthur and his forces go to fight the pagan army but lose, yet Gawain single handedly succeeds and returns with the Lady and with the pagan king's head. Arthur is finally forced to publicly accept the knight's worth, and Lot and Anna formally acknowledge Gawain as their son. Similar to this tale are the stories of the Castle of Wonders, found in Diu Crône, Chrétien's Perceval, Wolfram von Eschenbach's Parzival, and the Norse Valvens þáttr (The Tale of Gawain), wherein Gawain comes to the castle where, unknown to him, live his grandmother (King Arthur's mother), his own mother, and his sister. Gawain becomes the castle's lord, and it would be likely that he would unknowingly marry either his mother or his sister, but Gawain discovers who the women are. In a variant included in the Gesta Romanorum, a Gawain like character named Gregory comes to a castle where his mother dwells, besieged by the Duke of Burgundy. Gregory enters the lady's service and succeeds in winning back her lands, after which he unwittingly marries his own mother. Later romances, however, abandon the motif of Gawain being brought up, unknown, in Rome. In the Suite du Merlin attributed to Robert de Boron, a marriage between King Lot and a daughter of Ygerne (Igraine, Arthur's mother) is part of the negotiations arranging for Arthur's father Uther Pendragon's marriage to Ygerne; Gawain must be thus about the same age as Arthur, or even older. In the Vulgate Merlin, he first appears as a young squire in his father's kingdom. Gawain, his brother Gaheris, and a number of other squires, most of them sons or kindred of the kings who at this time are rebelling against King Arthur, come together and defend the land of Logres against the Saxons while Arthur is away aiding King Leodegan (Leodegrance) against King Rion (Rience), after which Arthur knights the squires. During this time, Gawain notably saves their mother Belisent (Morgause) and the infant Mordred from being kidnapped by the Saxon king Taurus. This account is revised in the later Post Vulgate Merlin, where King Lot fights against Arthur but his forces are defeated and he himself is killed by King Pellinor (Pellinore), one of King Arthur's allies. Gawain first appears as an eleven year old boy at Lot's funeral and swears to avenge his father's death on Pellinor, praying that he may never be known for knightly deeds until he has taken vengeance. The story of the feud between Gawain and Pellinor and his sons is very important in the Post Vulgate Cycle and the Prose Tristan, but not a trace of it is found in the Lancelot Grail Cycle or in any earlier known tale, some of which picture Lot as still alive long after Gawain becomes a knight. In many works outside the Lancelot Grail derived tradition in which Gawain has only his now familiar four brothers (among whom he is the eldest and is explicitly described as the most handsome of them by the Vulgate Lancelot), Gawain also has sisters in different settings. These include an unnamed sister whom he rescues (along with her unnamed husband and children) from a giant in Chrétien's Yvain; two sisters named Soredamors (Cligés' mother) and Clarissant in Chrétien's Cligés; an unnamed sister abducted by Gorvain Cadru in Hunbaut; and Elainne in the Modena manuscript of the Didot Perceval. In Parzival, he has two sisters named Cundriê and Itonjê and a sole younger brother named Beacurs (the King of Norway and a Knight of the Round Table who marries King Bagdemagus's niece Antonie). In some Welsh adaptations of Historia Regum Britanniae and in The Birth of Arthur, King Hoel is his half brother from their mother's first marriage. Mordred is Gawain's younger brother (by Lot, originally) or half brother (by Arthur, later) in almost every text in which he figures since Geoffrey of Monmouth.

Атрибуттары мен сипаттамалары

Дәстүр бойынша, Артурдың барлық рыцарларының ішінде Гауэйн өзінің сыпайылығымен, мейірімділігімен және қарапайымдылығымен ерекше көзге түседі. Б.Ж. Уайтинг «Гауэйн: Оның беделі, сыпайылығы және Шосердің «Сквайрдың әңгімесіндегі» кейіпі» еңбегінде осы қасиеттердің Гауэйнде Дөңгелек үстелдің басқа рыцарларына қарағанда күштірек екенін көрсететін сандық деректерді жинады. «Сыпайы», «сыпайылық» және «сыпайы түрде» сөздері Артурдың жүйесіне қатысты 178 рет қолданылған, бұл Артур әдебиетіндегі барлық басқа рыцарлардан көп. «Прозалық Ланселот» Гауэйнді ағаларының арасында ең сұлуы деп сипаттайды және кедейлерге, сондай-ақ қоғамнан шеттетілгендерге, мысалы, мәйіптерге мейірімді екенін айтады. Мерлиннің тағдырын білу үшін ізденісте ол белгісіз бойжеткені (Вивиан) дұрыс қарсы алмағанда, ол оны қорқынышты ерге айналдыратын сиқырмен қарғыйды, бірақ кейіннен оны «қыздарды қиын жағдайға түсіру» стиліндегі сценарийде оны зорлаудан құтқару үшін сынақтан өткеннен кейін нағыз кейпіне қайтарады. Кейбір аңыздарда Гауэйн король Артурдың билігінен кейін Камелот тағына толыққанды және заңды мұрагер болған. «Вулгатаның» «Морт Арту» еңбегінде Гауэйннің бала кезінде керемет күшке ие болған қасиетті адам, сондай-ақ Гауэйн есімді адам шомылдырғанын айтады. Екінші Гауэйн балаға өзінің есімін қойды және келесі күні әр күні сағат 12-де, шомылдыру сағатында оның күші мен қуаты артатынын жариялады. Оның күн батыры мәртебесі, сондай-ақ оның басқа да қасиеттері мен оқиғалары, әсіресе «Жасыл рыцарь» ертегісінің нұсқаларында, Гауэйннің бастапқыда ирланд мифологиясының батыры Ку Хулайнның уэльстік аналогы болғанын көрсетеді. Сондай-ақ, Гауэйннің кейіпкері кельт күн құдайынан немесе оның ұлынан шыққан деген ғылыми гипотеза туды. «Пост-Вулгата» бойынша, оның табиғи күшіне байланысты Гауэйннің семсермен шайқаста жеңілмейтін алты рыцары болды: Ланселот, Гектор, Борс, оның інісі Гаерис (Малори оны Персивальмен алмастырды), Тристан және Морхольт. Персевал және кейінірек жазылған басқа да әңгімелерде ол Артурдың сиқырлы қылышы Экскалибурды ұстайды; «Аллитеративтік Морте Артурде» оның Галут есімді қылышы бар, ол Малоридің «Рим соғысы» эпизодында Галатин деп аталады. Оның шөптер туралы білімі оны керемет емшіге айналдырады, бұл Критиеннің «Персевал», «Вальвенс Тэтр», «Парзивал», «Валевейн» және голландтық «Ланселот» жинағында ( «Мориан», «Ди Риддер меттер Морвен», «Валевейн енде Кейе» және «Ланселот эн хет Херт де Витте Воет» әңгімелерінде) көрсетілген. Көптеген романстарда Гауэйн рыцарлық қасиеттердің үлгісі ретінде бейнеленеді. Гауэйн Бертилак ханымның сүйіскендігін сыпайылықпен қабылдайды, оның ұсыныстарын қабылдамау арқылы оны ренжітпеуге және күйеуінің қонақжайлығына сатқындық жасамауға тырысады. Бір-біріне күнделікті табыстарын беру туралы келісімге сәйкес, Гауэйн Леди Бертилактан алған сүйіскендікті Сер Бертилакқа беруге тиіс. Бұл сілтеме діни, әскери және сарайлық махаббат кодекстерінің рыцарлық идеалдарын нығайтуға қызмет етеді, әсіресе еркек жауынгер мәдениетінде, және еркек әлемін әйелдердің айла-шаруаларымен бұзудың жолдарын көрсетеді. Гауэйн мен сэр Бертилак арасындағы гомоэротизмнің бұл астыңғы тоны ерлердің гомосоциалдық байланыстарының күшін көрсетеді, ал жыныстық қатынас болмауы еркек рыцарлық кодексінің идеалдарын нығайтады. Поэмадағы Гауэйннің кейіпі Мәсіхке және Құдай анаға деген терең христиандық сенімге негізделген. Керісінше, «Вулгатаның» «Queste del Saint Graal» еңбегінде ол зайырлы рыцарлыққа лайықсыздықтың символы ретінде қолданылады. Мұнда Гауэйн дінсіздігі үшін айыпталады және ол мақсатсыз өлтіруге бейімделгені көрсетіледі: мысалы, ол өзінің туысы және Дөңгелек үстелдің рыцары Ивенді кездейсоқ жекпе-жекте еш себепсіз өлтіреді (оны тым кеш таниды). Ол сондай-ақ өзінің көптеген Дөңгелек үстел серіктерінің өліміне жауапты, оның ішінде Горренің жас корольі Багдемаг, оны ол турнир кезінде кездейсоқ өлтіреді. «Вулгатаның» «Морт Арту» еңбегінде тіпті Гауэйн Граальды іздеу жолында Дөңгелек үстелдің кейбір рыцарларын өлтіргенін айтады, бірақ ол Граальды алуға лайықсыз болып шықты. Гауэйн Граальдық қамалға жеткенде, ол Экскалибурды қалпына келтіре алмайды, Персевалдағы рөлінен айырмашылығы, ол қасиетті монументке қарағанда Граальдық қызға көбірек қызығушылық танытады, тіпті оны сол жерде де көре алмайды. Кейінгі символдық көріністе, Камелоттағы таста қылышты тартып алатын оның ұлы және жаңа тағайындалған Грааль батыры, құдайға берілген рыцарь Галахад болады, Гауэйн бұл міндетті орындай алмағаннан кейін. Соңында Гауэйннің Ланселотті кешіруге құштар болмауы оның өліміне әкеледі және Артурдың патшалығының құлауына ықпал етеді. «Пост-Вулгата» циклінде Гауэйннің кейіпі одан да қараланады, «Прозалық Тристан» еңбегінде жамандыққа бейнеленгенінен әсер алады. Ол қаныққан және көбінесе кісі өлтіруге құмар. Гауэйннің Грааль іздеуі кезінде және одан кейін өлтіргені туралы айтылатын маңызды Дөңгелек үстел рыцарларының арасында король Пеллинордың ұлы Агловаль, король Лактың ұлы Эрек және король Эсклабордың ұлы Паламед (Эсклабордың қайғыдан өліміне әкелді) бар. Бұрын Гауэйн және оның бауырлары король Пеллинор мен оның ұлдары Дриант пен Ламораттың өлтірушілері болды. Гауэйн әлі де әлемдегі ең жақсы және сыпайы рыцарлардың бірі ретінде танымал болғанымен, бұл жалған, өйткені ол көбінесе бойжеткендерді зорлайтын және жақсы рыцарларды өлтіретін, оның бауыры Агравейннен ешқандай айырмасы жоқ. Граальдың қасиетті рыцары Персеваль Гауэйнді әкесі Пеллинорды өлтірді ме деп сұрағанда, Гауэйн Персевальдың қорқынышынан жай ғана жалған айтады. «Паламедестің» «Гирон ле Куртуа» бөлімі Гауэйннің көптеген зұлымдықтарының себебі Галехаутпен соғыстан кейін толық күшін қайтаруға жетпегендігінен туындайтынын түсіндіреді. Ескі француз романдық дәстүрінде пайда болған бұл жаңа бейне «Бассейдің әйелінің әңгімесін» тыңдаған адамдарға осы әңгімедегі зорлаушы рыцарь кейіпінің Гауэйн екенін түсінуге мүмкіндік берді. Б.Ж. Уайтинг «Гауэйн: Кейсбук» еңбегінде былай жазады:

Traditionally, Gawain, of all Arthur's knights, is known for his courteousness, compassion, and humility. In Gawain: His Reputation, His Courtesy and His Appearance in Chaucer's Squire's Tale, B. J. Whiting collected quantitative evidence of these qualities being stronger in Gawain than in any of the other Knights of the Round Table, counting the words "courteous", "courtesy", and "courteously" being used in reference to Arthur's nephew as 178 times in total, more than for all the other knights in Arthurian literature. The Prose Lancelot describes Gawain as the most handsome of his brothers and notably gracious towards poor people and to societal outcasts such as lepers; the one time when he fails to properly greet an unknown maiden (Viviane) while on a quest to learn the fate of Merlin in the Vulgate Merlin Continuation, she curses him with a spell that turns him into a hideous dwarf, but later restores him to his real form after he passes a test to save her from an apparent rape in an arranged "damsel in distress" style scenario. In some versions of the legend, Gawain would have been the true and rightful heir to the throne of Camelot, after the reign of King Arthur. The Vulgate Mort Artu says Gawain had been baptised as an infant by a miracle working holy man, also named Gawain. The other Gawain named the boy after himself, and who announced the following day that every day at noon, at the hour of the baptism, his power and strength would increase. His recurring status of a solar hero, as well as some of his other traits and adventures, especially within the variants of the Green Knight tale, suggest that Gawain may have been originally a Welsh counterpart of the Irish mythology hero Cú Chulainn, and also led to scholarly hypothesis according to which Gawain's figure could be derived from a Celtic sun god or perhaps a son of such deity. The Post Vulgate narration tells how, in great part due to his supernatural strength, there have been only six knights whom Gawain failed to defeat in a sword fight: Lancelot, Hector, Bors, his own brother Gaheris (replaced with Percival by Malory), Tristan, and Morholt. In Perceval and some other later stories, he is the other wielder of Arthur's magic sword Excalibur; in the Alliterative Morte Arthure, he has a sword named Galuth, which bears the name Galatine in Malory's version of the Roman War episode. His knowledge of herbs also makes him a great healer, as shown in Chrétien's Perceval, Valvens Þáttr, Parzival, Walewein, and the Dutch Lancelot Compilation (in the stories Moriaen, Die Riddere metter Morwen, Walewein ende Keye, and Lancelot en het Hert met de Witte Voet). In many romances, Gawain is depicted as a model for chivalric attributes. Gawain receives the kisses of Lady Bertilak with discretion, at once not wanting to insult her by refusing her advances and not wanting to betray the hospitality of her husband. Based on the bargain to give each other their respective daily gains, Gawain must give the kisses he receives from Lady Bertilak to Sir Bertilak. This allusion serves to reinforce chivalric ideals of religious, martial, and courtly love codes, especially in a masculine warrior culture, and shows the ways in which the masculine world can be subverted by female wiles. This undertone of homoeroticism between Gawain and Sir Bertilak underscores the strength of male homosocial bonds, and the fact that sex never occurs reinforces ideals of the masculine chivalric code. Gawain's character in the poem is said to be founded on a deep Christian belief in Christ and the Virgin Mary. Conversely, in the Vulgate Queste del Saint Graal he is used as a very symbol of the unfitness of secular knighthood. Here, Gawain is blamed for his irreligion and is shown to indulge in rather purposeless killing: as, for example, when he mortally wounds his relative and a fellow Knight of the Round Table, Yvain the Bastard, in one of the many random jousting duels for no particular reason (failing to even recognise him until it is too late). He is also responsible for the deaths of more of his fellow Round Table companions, including the young King Bagdemagus of Gorre, whom he accidentally kills during a tournament. The Vulgate Mort Artu even says Gawain had killed some of his fellow Knights of the Round Table in the grand quest for the Grail, which he turned out to be unworthy to achieve. When Gawain does reach the Grail Castle, he is unable to restore the Grail Sword, unlike his role in Perceval, and is actually more interested in the Grail Maiden than in the holy relic, failing to even spot it there. In a symbolic later scene, it is her son and the new destined Grail hero, the blessed virgin knight Galahad, who will draw the sword in the stone at Camelot, after Gawain failed in the task. In the end, Gawain's unwillingness to forgive Lancelot leads to his own death and contributes to the downfall of Arthur's kingdom. In the Post Vulgate Cycle, Gawain's character is further blackened, influenced by being portrayed as a villain in the Prose Tristan. He is now bloodthirsty and often murderous. Among important Knights of the Round Table whom Gawain is said to have killed during and after the Grail quest are King Pellinor's son Aglovale, King Lac's son Erec, and King Esclabor's son Palamedes (resulting in Escablor's own death from grief). Earlier, Gawain and his brothers are also the slayers of King Pellinor and his sons Driant and Lamorat. Although Gawain still has a reputation for being one of the best and most courteous knights in the world, this is a sham, as he is often secretly a rapist of damsels and a killer of good knights, no better than his brother Agravain. When the mighty and holy Grail knight Perceval asks Gawain if he had killed his father Pellinor, Gawain simply lies and denies it out of fear of Perceval. The Guiron le Courtois section of Palamedes explains Gawain's many great cruelties being caused by his grief at being surpassed by other knights after not regaining his full strength following the war with Galehaut. Such a new popular image originating in the late Old French romance tradition prompted the historical audience of The Wife of Bath's Tale to identify the story's rapist knight character as Gawain. B. J. Whiting writes in Gawain: A Casebook:

Малоридің Гауэйн, кейінгі француздық прозалық бейнелеулерге сәйкес, «ерлік пен жамандық арасындағы айқын қайшылықтардан тұратын кейіпкер ретінде де көрінеді». Дегенмен, Артурлық ғалым Райан Харпердің пікірінше, Гауэйннің көптеген әртүрлі (көбінесе оң) орта ғасырлық бейнелеулерін ескере отырып:

Балалар мен қарым-қатынастар

Хартман фон Ауэдің "Эрек" кітабында Гауэйннің ұрпақтары алғаш рет еске алынып, "Гауэйннің шебер ұлы Генек" (Henec suctellois fil Gawin) есімдісі Дөңгелек үстелдің рыцарларының қатарында көрсетілген. Томас Малори Гауэйнге Бран де Лис/Лиздің (немесе орта ағылшын тілінде "Брандлс") әпкесі, Лис ханымнан үш ұл тегін айтады: Флоренс, Ловелл және Гингален. Ловелл (Лиониэль) мен Гингален (Гингален) бұрын Кретиеннің "Персеваль" романының бірінші жалғасында және "Livre d'Artus" кітабында пайда болған. Гингален олардың ішінде кейінгі туындыларда маңызды рөл атқаратын жалғыз тұлға, ол Рено де Божоның ескі француз романы "Le Bel Inconnu" ("Сұлу белгісіз"), сондай-ақ орта ағылшын романы "Libeaus Desconus" және оның орта жоғары неміс нұсқасы "Wigalois" (Гингаленнің атымен аталады), Вирнт фон Графенберг жазған. Осы балалардан өзге, Роберт де Блуаның "Beaudous" романының басты кейіпкері Гауэйннің Уэльс патшасының аты-жөні белгісіз қызынан туған ұлы, ол тек Ғашық (Amie) деп танымал. Ол Солтүстік Уэльс патшасы Трэдльманттың аты-жөні белгісіз қызымен бір болуы мүмкін, ол осы уақытқа дейін бойжеткен қыз болған және Гауэйнмен некесіз жүкті болған. Гауэйн көптеген әңгімелерде "Қыздар рыцары" (француз тілінде: Chevalier as Damoisels) ретінде танымал болғандықтан, оның есімі ешбір әйелге тікелей байланысты емес. Осылайша, ол барлық әйелдердің қорғаушысы болып саналады және осы беделге ие болғандықтан, Эрек (Энидамен), Тристан (Изельтамен) және Ланселот (Гвиневрамен) туралы әңгімелердегідей есімдерді жұптастырудан сақталады. Дегенмен, Артур әдебиетінде Гауэйннің әйелдері болған, бірақ ол әрқашан мұндай әңгіменің басында әлі үйленбеген деп таныстырылады. "Сэр Гавен мен Дам Рагнельдің үйлену тойында" ол қарғысқа ұшыраған Рагнельге үйленеді және оған қарым-қатынаста "басшылық құқықты" беріп, оған абыз сияқты көрініс берген оған салынған сиқырды жояды. "Parzival" романында Гауэйн Логрес герцогының жесірі Оргельюзаға үйленеді. ("Perlesvaus" романында, ақымақ Оргельез Гауэйнды өлтіруге және содан кейін онымен бірге жерленуге тырысады; ол Хунботта Тар Орманның Қызы деп аталады.) "Mériadeuc" романында аралдар патшайымы тек Гауэйнге үйленуге ант етеді. "Diu Crône" романында Гауэйн Артурдың өгей әкесінің (осы жерде Гансгутер деп аталады) немересі Амурфинаға үйленеді. Ол Гауэйнді өзінің кіші қарындасы Сгоидамурдан сиқырлы жетек және махаббат суының көмегімен жеңіп алады. Гауэйн көбінесе басқа әлемнен немесе Әдеби әлемнен келген табиғаттан тыс әйел тұлғасымен тығыз байланысты болып көрінеді. "Le Bel Inconnu" романының кейіпкері Гауэйн мен Бланк(Blanc) есімді перидің ұрпағы, ал Гауэйннің өзі "Les Merveilles de Rigomer" романында Лори (Lorie) периісі құтқарады. "Wigalois" романында Гауэйннің ұлының анасы Флори деп аталады, бұл Ригомердегі Лоридің басқа нұсқасы болуы мүмкін; ол сондай-ақ "Livre d'Artus" романында Эскавалон патшасы Аленнің қызы Флори ретінде көрінеді. Италиялық романс "La Pulzella Gaia" Гауэйнге қарсы күресіп, алып жыланды жеңеді, ол тек пери принцессасының түрі болып шығады, Морган ле Фэйдің (Fata Morgana) қызы, содан кейін оның құпия сүйіктісі болады; олардың қарым-қатынасы, ашылғаннан кейін, екеуін де Гвиневраның (Гауэйнге қызғанышпен қарағаннан кейін), Артурдың және Морганның бірден жаулары етеді. Гауэйннің басқа әйелдері: Персевальдың төртінші жалғасында оны шын сүймей тұрып, төсекте Гауэйнды өлтіруді жоспарлаған Леди Блузин, "La Vengeance Raguidel" және "Roman van Lancelot" романдарында оны құтқарып алғаннан кейін оны өмір бойы сүюге уәде берген Идайн (Ydeine) және Гауэйнды жақсы көретін, бірақ ол жас Пелеасқа оны жеңіп алуға көмектескеннен кейін берген Аркада. Аркада Малоридің нұсқасында Леди Эттард деп аталады, бірақ оның бақытты аяқталуы жоқ; оның "Le Morte d'Arthur" романында Гауэйн бір кезде құмар сиқыршы Хеллавестің билігінде болғанын айтады. "Prose Lancelot" романында Гауэйн өзін ең әдемі әйелге айналдыруды қалағанын білдірді, сондықтан оны құпия Қара Ат жақсы көретін болады (Ланселот жасырын түрде пайда болады).

Hartmann von Aue's Erec is the first to mention Gawain's offspring, listing one "Henec the Skillful, son of Gawain" (Henec suctellois fil Gawin), among the Knights of the Round Table. Thomas Malory credits Gawain with three sons through the Lady of Lys, a sister of Bran de Lys/Lis (or "Brandles" in the Middle English The Jeaste of Syr Gawayne); they are named Florence, Lovell, and Gingalain. Both Lovell (Lioniel) and Gingalain (Guinglain) have previously appeared in the First Continuation to Chrétien's Perceval and in the Livre d'Artus. Gingalain is the only of them to play a significant role in further works, as the eponymous protagonist of Renaud de Beaujeu's Old French romance Le Bel Inconnu (The Fair Unknown), as well as of the Middle English romance Libeaus Desconus and of its Middle High German version Wigalois (titled after Gingalain's name) by Wirnt von Grafenberg. Besides those children, the eponymous hero of Beaudous by Robert de Blois is the son of Gawain by the king of Wales's unnamed daughter, who is known only as the Lover (Amie). She might be the same as the also unnamed daughter of King Tradelmant of North Wales, a hitherto virgin who becomes pregnant by Gawain out of wedlock in the Prose Lancelot. Since Gawain is known in multiple tales as the "Knight of Maidens" (French: Chevalier as Damoisels), his name is thus attached to no woman in particular. As such, he is the champion of all women, and through this reputation, he has avoided the name pairing seen in tales of Erec (with Enide), Tristan (with Iseult), and Lancelot (with Guinevere). Nevertheless, Gawain has had wives in the course of Arthurian literature, albeit he is always introduced as yet unmarried at the beginning of any such story. In The Wedding of Sir Gawain and Dame Ragnelle, he marries the cursed Ragnelle, and in giving her "sovereignty" in the relationship, lifts the spell laid upon her that had given her a hag like appearance. In Parzival, Gawain marries Orguelleuse, the widow of the Duke of Logres. (In Perlesvaus, the mad Orguelleuse instead unsuccessfully plots to kill Gawain and then to entomb herself with him; she is called the Maiden of the Narrow Wood in Hunbaut.) In Mériadeuc, the Queen of the Isles swears she will marry only Gawain. In Diu Crône, Gawain marries Amurfina, a niece of Arthur's stepfather (here named Gansguoter) who wins Gawain from her own younger sister Sgoidamur through the use of a magic bridle and a love potion. Gawain also often appears as intimately associated with a supernatural female figure from the Otherworld or the Fairyland. The hero of Le Bel Inconnu is the progeny of Gawain and a fairy called Blanc(h)emal, and Gawain is himself rescued by the fay Lorie in Les Merveilles de Rigomer (Les Merveilles de Rigomer). The mother of Gawain's son in Wigalois is known as Florie, likely another version of Lorie from Rigomer; she also appears as Floree, daughter of King Alain of Escavalon, in the Livre d'Artus. The Italian romance La Pulzella Gaia has Gawain fight and defeat a giant serpent that turns out to be just a form of fairy princess, the daughter of Morgan le Fay (Fata Morgana) who then becomes his secret lover; their relationship, once revealed, makes both of them into enemies of Guinevere (who is jealous of Gawain after having been spurned), Arthur, and Morgan all at once. Other women of Gawain include Lady Bloisine who plots to murder Gawain in bed before genuinely falling in love with him in the Fourth Continuation of Perceval, Ydain (Ydeine) who pledges to love him for life after he rescues her in La Vengeance Raguidel and the Roman van Lancelot, and the haughty and cruel Arcade who loves Gawain but he gives her up to the young Pelleas after helping him win her over in the Prose Lancelot. Arcade is renamed as Lady Ettarde in Malory's version with no happy end for her; his Le Morte d'Arthur also mentions Gawain having once been in the power of the lustful witch Hellawes. In the Prose Lancelot, Gawain also expressed his desire to himself become the most beautiful lady so he could be loved by the mysterious Black Knight (Lancelot appearing incognito).

Қазіргі суреттер

Гауэйн қазіргі әдебиет пен бұқаралық ақпарат құралдарында жиі кездеседі. Оның қазіргі бейнелері көбінесе Малоридің ықпалында болады, бірақ мінездемелері әртүрлі келеді. Альфред Теннисон Малориден алған эпизодтарды "Патшаның жырлары" (1859–1885) романында Гауэйнды әлемдік және адал емес рыцарь ретінде көрсету үшін бейімдеген. Сол сияқты, Т. Х. Уайттың "Бір кездегі және болашақ патша" (1958) романы Малоридің соңынан еріп, бірақ Гауэйнды Малоридің қайғылы және қиын тағдырлы бейнесіне қарағанда кербез мінезді етіп көрсетеді. Керісінше, Томас Бергердің "Артур Рекс" (1978) романы Гауэйнды өз кемшіліктері туралы ашық және ойлы, осы қасиеттері оны Дөңгелек үстелдің ең ұлы рыцары етеді деп бейнелейді. Ол көбінесе қосалқы рөлде ойнаса да, кейбір туындыларда Гауэйн басты кейіпкер болады. Вера Чапманның "Жасыл рыцарь" (1975) және Энн Кромптонның "Гауэйн және Жасыл әйел" (1997) повестері сэр Гауэйн және Жасыл рыцарь туралы заманауи қайта айтуларды ұсынады. Гвалчмей Джиллиан Брэдшоудың "Майдың бүркіті" (1980) және оның жалғасындағы басты кейіпкер. Гауэйн Джеральд Морристің "Көкбастың әңгімелері" сериясындағы маңызды кейіпкер, онда ол Артурға өте адал, шебер, мейірімді және кейде сарказмды рыцарь ретінде бейнеленген. Моррис Гауэйнге қатысты көптеген аңыздарды екінші кітабында, "Көкбас, оның рыцары және оның әйелі" (1999) романында, әсіресе сэр Гауэйн және Жасыл рыцарьдан алған. Қартайған Гауэйн Кадзуо Исигуроның "Көмілген алып" (2015) романындағы басты кейіпкерлердің бірі. "Жеті өлімдік күнә" сериясының жалғасы "Апокалипсис төрт рыцары" (2022) мангасында Гауэйн әйел ретінде бейнеленген, Артурдың өте күшті және мақтаншақ қызы. Ол сондай-ақ Би-Би-Си-дің "Мерлин" (2008–2012) сериалының бірнеше эпизодтарында бейнеленген, онда ол Артюр патшаның Дөңгелек үстел рыцарі. Бұл бейімдемеде ол Артур патшаға адал және өзіне сенімді, көңілді және шебер рыцарь ретінде көрсетілген. Гауэйннің және жалпы Артур жырларының кинолық бейнелері көбінесе Малориге қарыз; Уайттың "Бір кездегі және болашақ патша" да үлкен ықпал етеді. Гауэйн "Көмір үстел рыцарлары" (1953, Роберт Уркхарт ойнады) және "Эскалибур" (1981, Лиам Нисон ойнады) сияқты фильмдерде қосалқы кейіпкер ретінде көрінеді, олардың барлығы Гауэйннің дәстүрлі мінездемелерінің элементтерін пайдаланады. Басқа фильмдерде Гауэйн үлкен рөлге ие. 1954 жылғы "Принц Валиант" бейімдемесінде ол өзінің досы Валиантқа қарағанда біршама қабақ, бірақ асыл және жақсы мінезді болып көрінеді. Ол 1963 жылғы "Ланселоттың қылышы" (Джордж Бейкер ойнады) фильмінде дәстүрлі рөлін ойнайды, Ланселот оның қарусыз ағасы Гаретті өлтірген кезде кек алуға тырысады, бірақ ақыр соңында Мордредтің кінәлі екенін білгенде Ланселотқа көмектеседі. Сэр Гауэйн және Жасыл рыцарь туралы бірнеше фильм түсірілді, соның ішінде 1973 жылғы "Гауэйн және Жасыл рыцарь" (Мюррей Хед ойнады) және 1984 жылғы "Батырдың қылышы" (Майлс О'Кифф ойнады), екеуін де Стивен Уикс түсірген; екі фильм де жақсы қабылданылмады және бастапқы материалдан едәуір ауытқыды. 1991 жылы Thames Television жасаған "Гауэйн және Жасыл рыцарь" теледидарлық бейімдемесі көбірек адалдық танытып, жақсы бағаланды. Гауэйннің соңғы фильмдер мен теледидардағы рөлдері: "Бірінші рыцарь" (1995) фильміндегі Роберт Гвин Дэвин, "Батыр ханзада" (1997) фильміндегі Энтони Хикокс, "Мерлин" (1998) фильміндегі Себастьян Роше, "Авалон тұмандылары" (2001) фильміндегі Ноа Хантли, "Артур патша" (2004) фильміндегі Жоел Эджертон, "Мерлин" (2008) фильміндегі Эон Макен, "Камелот" (2011) фильміндегі Клайв Станден, "Қарғыс" (2020) фильміндегі Мэтт Стоку және "Тағдыр/Соңғы қосымша" (2020) фильміндегі Такахиро Мизусима. Тағы бір "Сэр Гауэйн және Жасыл рыцарь" фильмінің бейімдемесінде Дев Патель Гауэн рөлін ойнады, "Жасыл рыцарь" (2021). Кейіпкер көптеген сахналық қойылымдарда және операларда пайда болды, көбінесе сэр Гауэйн және Жасыл рыцарь туралы интерпретацияларда. Олардың ішінде 1991 жылы қойылған "Гауэйн" операсы ерекше көзге түседі, музыкасын Харрисон Бертуистл жазды және либреттосын Дэвид Харсент жазды. Гауэйн сонымен қатар бірнеше бейнеойындарда пайда болды, соның ішінде "Семсер хроникасы" (1997) ойынының басты кейіпкері ретінде.

Gawain features frequently in modern literature and media. Modern depictions of him are often heavily influenced by Malory, though characterizations are inconsistent. Alfred Tennyson adapted episodes from Malory to present Gawain as a worldly and faithless knight in his Idylls of the King (1859 1885). Similarly, T. H. White's novel The Once and Future King (1958) follows Malory, but presents Gawain as more churlish than Malory's torn and tragic portrayal. In contrast, Thomas Berger's Arthur Rex (1978) portrays Gawain as open minded and introspective about his flaws, qualities that make him the Round Table's greatest knight. Though he usually plays a supporting role, some works feature Gawain as the main character. Vera Chapman's The Green Knight (1975) and Anne Crompton's Gawain and Lady Green (1997) offer modern retellings of Sir Gawain and the Green Knight. Gwalchmei is the protagonist in Gillian Bradshaw's Celtic tinged Hawk of May (1980) and its sequels. Gawain is a major character in The Squire's Tales series by Gerald Morris, in which he is portrayed as a skilled knight, immensely loyal to Arthur, and as intelligent, kind hearted, and occasionally sarcastic. Morris included many legends involving Gawain in the second book, The Squire, His Knight, and His Lady (1999), drawing in particular from Sir Gawain and the Green Knight. An aged Gawain is one of the central characters in Kazuo Ishiguro's novel The Buried Giant (2015). In the manga Four Knights of the Apocalypse (2022), a sequel to Seven Deadly Sins, Gawain is a member of the eponymous Knights, portrayed as female, a hugely muscular and prideful niece of Arthur. He is also depicted in multiple episodes of BBC's Merlin (2008 2012), where he is a Knight of the Round Table under King Arthur. In this adaptation he is loyal to King Arthur and portrayed as a cocky, funny, and skilled knight. Film portrayals of Gawain, and the Arthurian legend in general, are often heavily indebted to Malory; White's The Once and Future King also exerts a heavy influence. Gawain appears as a supporting character in films such as Knights of the Round Table (1953, played by Robert Urquhart) and Excalibur (1981, played by Liam Neeson), all of which draw on elements of Gawain's traditional characterizations. Other films give Gawain a larger role. In the 1954 adaptation of Prince Valiant, he is a somewhat boorish, though noble and good natured, foil for his squire and friend, Valiant. He plays his traditional part in the 1963 film Sword of Lancelot (played by George Baker), seeking revenge when Lancelot kills his unarmed brother Gareth, but ultimately coming to Lancelot's aid when he uncovers Mordred's responsibility. Sir Gawain and the Green Knight has been adapted to film several times, including 1973's Gawain and the Green Knight (played by Murray Head) and 1984's Sword of the Valiant (played by Miles O'Keeffe), both directed by Stephen Weeks; neither film was well reviewed and both deviate substantially from the source material. A 1991 television adaptation by Thames Television, Gawain and the Green Knight, was both more faithful and better received. Gawain's more recent film and television portrayals include the roles of Robert Gwyn Davin in First Knight (1995), Anthony Hickox in Prince Valiant (1997), Sebastian Roché in Merlin (1998), Noah Huntley in The Mists of Avalon (2001), Joel Edgerton in King Arthur (2004), Eoin Macken in Merlin (2008), Clive Standen in Camelot (2011), Matt Stokoe in Cursed (2020), and Takahiro Mizushima in Fate/Extra Last Encore (2020). Another Sir Gawain and the Green Knight film adaptation starred Dev Patel as Gawain in The Green Knight (2021). The character has appeared in a number of stage productions and operas, mostly interpretations of Sir Gawain and the Green Knight. Particularly notable among them is the 1991 opera Gawain, with music by Harrison Birtwistle and a libretto by David Harsent. Gawain furthermore appeared in a number of video games, including as the protagonist of Chronicles of the Sword (1997).