Кіріспе

Саентологияның алдыңғы тобы

«Бақытқа жету жолы» – 1980 жылы ғылыми-фантастика жазушысы және Саентологияның негізін қалаушы Л. Рон Хаббард жазған, 21 моральдық қағиданы қамтитын кітапша. Кітапшаны 1984 жылы құрылған Саентологиямен байланысты коммерциялық емес ұйым – «Бақытқа жету жолы» халықаралық қоры таратады. «Бақытқа жету жолы» Саентологияның «Криминон» оңалту бағдарламасының бір бөлігі ретінде қолданылады және Саентологияның танымал тұлғалары тарапынан насихатталады. Кітапшаның жекеленген түсірілімдерін мектептерге және әкімшіліктерге рұқсатсыз тарату дау тудырды. Ол діни емес деп жиі айтылса да, сыншылар оның Саентологияға тән идеяларды қамтитынын және жалдау құралы ретінде қолданылатынын мәлімдейді. 1984 жылы тіркелген. Штаб-пәтері Калифорния штатының Глендейл қаласындағы 201-ші Шығыс Бродвейде орналасқан, бұл қор «Бақытқа жету жолы» халықаралық желісінің қызметін үйлестіреді, оның құрамына континенттік және ұлттық кеңселер, серіктестер және жергілікті топтар кіреді. «Бақытқа жету жолы» халықаралық қоры – «Жақсы өмір сүру және білім беру» қауымдастығының (ABLE) бөлімшесі және 1993 жылғы IRS келісіміне сәйкес «Саентологиямен байланысты ұйым» болып табылады.

Кітапша

"Бақыт жолы" кітабында 21 қағида бар. Ол алғаш рет 1981 жылы Лос-Анджелестегі Regent House баспасында 48 беттік қағаздық кітапша ретінде жарық көрді. Бұл кітапты көбінесе саентологтар таратады. 1990 жылдардың басында АҚШ мектептерінде кітапты таратуға жасалған науқан Саентология шіркеуінің жарияланымдарында "Саентология тарихындағы ең ірі тарату жобасы" және "кең қоғам мен Саентология арасындағы байланыс көпірі" деп сипатталды. "Бақыт жолы" атты ән Хаббардтың музыкасы мен сөзімен жазылған "Бостандыққа апаратын жол" музыкалық альбомында бар. "Бақыт жолы" Саентология шіркеуінің "Криминон" түрме бағдарламасының негізгі бөлігін құрайды. Ол сондай-ақ Саентологиямен байланысты Narconon ұйымында да қолданылады – барлық клиенттер бағдарламаны бастағанда "Бақыт жолы" кітапшасын алады. Апаттарға жауап беретін Саентологиямен байланысты "Көмекші еріктілер" ұйымы "Бақыт жолы" кітапшаларын таратады, осылайша 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісінен кейін және 2007 жылғы Вирджиния Технологиялық институтындағы оқиғадан кейін де тарату жұмыстарын жүргізді. Саентология ұйымы Concerned Businessmen's Association of America (CBAA) да "Бақыт жолы" кітабын таратты, бірақ ұйым өкілдері Саентологиямен байланыстарын жоққа шығарды. 1993 жылы Newsweek журналында жарияланған мақалада Калифорния штатының Беллфлауэр және Нью-Йорк штатының Бруклин қалаларындағы мектептер CBAA-ның ықпалымен Саентологиямен байланысы бар екенін білмей "Бақыт жолы" кітабын пайдаланған жағдайлар сипатталды.

Белгілі тұлғалар жарнамалаған

2007 жылдың желтоқсан айында Барт Симпсонға дауыс берген сайентолог Нэнси Картрайт Калифорния штатының Сан-Фернандо аңғарының тұрғындарына "Бақытқа жету жолы" буклетінің 1 миллион данасын жіберді. Картрайт Лос-Анджелес Daily News газетіне: "Бұл жіберу менің Лос-Анджелестің гангстерлік топтар ең көп шоғырланған Сан-Фернандо аңғары қауымдастығына арналған еді. Бұл кітаптың әсер ететініне сендім, ол үйінде бақытты өмір сүру үшін біреуге құрал болар деп ойладым", - деді. Том Круз "Бақытқа жету жолы" кітапшаларын таратып, 2005 жылғы "Әлемдер соғысы" фильмі түсірілген бастауыш мектепте өзінің аты жазылған буклеттерді таратты. Ол сондай-ақ "Әлемдер соғысы" фильмін шетелде таратқан "United International Pictures" компаниясының басшыларына да кітапшаның көшірмелерін берді. Актер Майлз Фишер 2008 жылғы "Супергеройлар фильміндегі" бір сахнада Круздың осы сөзін пародиялайды. Фишердің кейіпкері фильмде "планеталарды жей алатынын" және "бақытқа жол" екенін мәлімдейді.

Алдамшы және адастыратын тарату

1992 жылы Аляска штатының Анкоридж қаласындағы мұғалімдер мектеп поштасынан «Бақытқа жол» кітабының бірнеше данасын тауып алды. Оларға кітапты көбірек тапсырыс беруге және оны оқушыларына таратуға шақыратын хат қоса берілген еді. Ата-аналар мектеп басшылығына шағымданғаннан кейін, мектеп басшылығының орта білім беру жөніндегі директоры Билл Мелл мектеп директорларына мұғалімдерге «Бақытқа жол» кітабын тапсыруды тоқтатуды бұйырды. Кітапшалардың мұқабасында Boys & Girls Clubs логотипі, ал артқы мұқабасында Suncoast Boys & Girls Clubs мекемелерінен қосымша даналарды алуға болатындығы туралы нұсқаулар болды. 2007 жылы «Бақытқа жету жолы» қоры Техас штатының Даллас және Калифорния штатының Сан-Франциско қалаларының әкімдерінің мақтау сөздерінен үзінділер жазылған буклеттерді шығарып, таратып берді. Кітаптар қала әкімдерінің кеңселерiне, кітапты қалаларында тарату үшін сатып алу туралы сұраумен бірге жіберілді. «Даллас Морнинг Ньюс» газетінің хабарлауынша, Даллас қаласының прокуратурасы бұл мәселе бойынша қандай жауап беруге болатынын қарастырды. Сан-Франциско қаласының әкімінің өкілі: «Әкім бұл буклетте өзінің суреті мен қала мөрінің рұқсатсыз қолданылуын қолдамайды», - деген мәлімдеме жасады. Сан-Франциско қаласының прокуратурасы «Бақытқа жол» қорына Калифорния штатының заңына сілтеме жазып, мемлекеттік мекемеден шыққандай көрінетін, алдауға және жаңылыстыруға бағытталған жарнаманы тыйым салады. Сондай-ақ қалалық прокуратура Сан-Франциско заңына сілтеме жасап, қаланың ресми мөрін коммерциялық мақсатта пайдалану үшін Бақылау кеңесінің мақұлдауы қажет екенін жазды. 2007 жылы АҚШ елшілігінің жіберген хатында Саентология жөніндегі жұмыс тобының директоры Урсула Каберта (Гамбург штатының парламенті қоғамға қауіп төндіретін «деструктивті топтармен» күресу үшін құрған) Гамбург қаласының мэрінің суреті мен қолы бар кітапша алғанын, бірақ ол «Бақытқа жету жолы» қорынан шыққан екенін анықтады. Каберта «Саентология адамдарды өздеріне тарту үшін жүйелі түрде алдау әдістерін қолданады және мұндай кітапшалар Германияның басқа қалаларына да таратылды» деді. «Саентология басылымдарымен таныс емес адам үшін бұл кітапша Гамбург қаласынан шыққан ақпараттық буклеттерге өте ұқсас көрінеді». 2007 жылдың қазан айында Австралияның Уайалла орта мектебіне келген бірыңғай киімдегі полиция қызметкерлері мектептің діни білім беру ережелеріне қайшы келетін «Уайалла орта мектебі бақытқа жол көрсетеді, жақсы өмір сүруге арналған ақылға қонымды нұсқаулық» атты кітапшаны таратып берді. Австралияның Аделаида қаласындағы «The Advertiser» газетіне берген сұхбатында бір ата-ана балаларына діни сабақтарды оқымауды мектеп басшылығына бұрыннан айтқанын, ал басқа ата-аналар кітапшаларды білім беру департаменті таратқан деп жаңылысқан, себебі кітапшаның мұқабасында Уайалла орта мектебінің аты жазылған еді. 2008 жылдың ақпан айында сөйлеген сөздің видеосы YouTube-та жарияланды. Philips және 7 Eleven компанияларының өкілдері Los Angeles Times газетіне мұндай байланыс туралы білмейтіндерін, бірақ мәселені қарастырып жатқанын айтты. Коммерциялық емес ұйым Сдерот қаласындағы әлеуметтік жұмыскерлерге электрондық хат жіберіп, қаланың басынан өткеріп жатқан Кассам зымырандарының шабуылына төтеп беруге көмектесуді ұсынды. Журналист: «Тіпті Барт Симпсонның дауысы да Иллинойс заң шығарушыларын Саентология шіркеуімен байланысты болғандықтан мемлекеттік мектептерде мінез-құлықты оқытуға бағытталған резолюцияны мақұлдауға көндіре алмады».

Дүниежүзілік талаптың жарамдылығы

Бұл қор "Бақыт жолы" кітабын "дүние жүзінде зор әсер ететін, діни емес, тек қана ақылға негізделген моральдық кодекс" деп сипаттайды. Дін танушы ғалым Бенджамин Бейт Халлахми діндер тарихында жан-жақты ізденіс жүргізгенін және "ешбір діннің өзінің этикалық жүйесінің секулярлық нұсқасын жария түрде насиндаған" бірде-бір мысалға тап болмағанын мәлімдейді. Кітапшаның ерекшелігін көрсету үшін ол мынадай теңеу келтірді: "Он қағиданың секулярлық, жақсартылған нұсқасы қалай болар еді?" Мәтінде Саентология нанымдарынан тікелей алынған маңызды сөздер мен түсініктер қолданылады. Мысалы, "өмір сүру" – өмірдің басты мақсаты, сіз өзіңіздің іс-қимылдарыңыздың "себебі" болсаңыз ғана шынайы бақытқа жете аласыз, ал шындық – "сіз үшін рас". Сынаушылар "Бақыт жолы" кітабының, ең алдымен, шіркеуге жаңа мүшелер тарту құралы екенін айтады. Шіркеудің ең жоғары рухани ұйымы – Діни Технологиялық Орталықтың бұрынғы Бас инспекторы Вики Азнаранның сөзіне қарағанда, "Бақытқа жету жолы" қоры – "адамдарды Саентологияға тарту үшін құрылған ұйым", ал кітап "Саентологияны көпшілікке ұнамды ету" мақсатымен жазылған.