Кіріспе

Ғарыш операсындағы тұлға, Саентологияның пәні

Ксену ( /ˈz//iː//n//uː/ ZEEnoo), сондай-ақ Ксему деп те аталады, Саентология шіркеуінің құпия "Жетілдірілген технологиясының" тұлғасы. Оның халқы 75 миллион жыл бұрын Жерге (содан кейін "Тигеек" деп аталған) DC 8 сияқты ғарыш кемелерімен келді, оларды жанартаулардың маңына жинап, сутекті бомбалармен өлтірді. Саентологияның ресми жазбаларында осы ғарышкерлердің тетандары (өлмейтін рухтар) адамдарға жабысып, рухани зиян келтіреді делінеді. Бұл оқиғалар Саентологияда "II оқиға" деп аталады, ал олармен байланысты жағымсыз естеліктер "Отты қабырға" немесе "R6 имплантаты" деп аталады. Ксену туралы әңгіме – ғарыштан келген өркениеттер мен жердегі оқиғаларға сыртқы күштердің араласуы туралы сайентологтардың ілімдерінің бір бөлігі, оларды Л. Рон Хаббард "ғарыш операсы" деп сипаттаған. Хаббард 1967 жылы Operating Thetan III (OT III) деңгейінде оқиғаны егжей-тегжейлі баяндап, "R6 имплантаты" (өткен жарақат) туралы ескерткен. Шіркеу Ксену туралы қоғамдық мәлімдемелерде айтудан қашады және оқиғаның құпиялылығын сақтау үшін көп күш жұмсады, соның ішінде авторлық құқық пен коммерциялық құпияларға негізделген заңдық шаралар қолданды. Саентология шіркеуінің өкілдері Ксену туралы әңгімені жоққа шығарады немесе жасыруға тырысады. Дегенмен, Хаббардтың жазбаларының көшірмелері мен сот құжаттары арқылы Ксену туралы көп ақпарат жұртшылыққа тарады. Хаббардтың жазуынша, Ксену 75 миллион жыл бұрын Галактикалық Конфедерацияның билеушісі болған, ол 26 жұлдыздан және 76 планетадан тұрған, соның ішінде Жер де бар, ол кезде "Тигеек" деп аталған. Планеталардың халқы тым көп болған, орташа халқы 178 миллиард адамды құраған. Тигеекке жеткенде, шаршаған азаматтарды жүктеп, планетадағы жанартаулардың іргесіне орналастырды. Ұсталған тетандарды кинотеатрға алып барып, 36 күн бойы "үш өлшемді, аса ірі фильм" көрсетуге мәжбүрледі. Бұл Хаббард "әртүрлі бұрмалаушы деректер" деп атаған (жинап алғанда R6 имплантаты деп аталады) бақытсыз тетандардың естеліктеріне сіңірілді, "ол Құдай, Шайтан, ғарыш операсы және т.б. туралы". Бұл барлық әлемдік діндерді қамтыды; Хаббард Рим католицизмін және Кресттің бейнесін Ксенудің ықпалына жатқызды. Хаббард атап өткен екі "имплантациялық станса" Гавайиде және Канар аралдарындағы Лас-Пальмас қаласында орналасқан. Тетандарға жаңа сенімдерді сіңіруден басқа, бейнелер оларды жеке есімдерінен айырды. Тетандар проекция аймағынан кеткеннен кейін, бір-бірінен ажырату қабілетін жоғалтып, бірнеше мыңнан тұратын топтарға бірігіп бастады. Тетандардың әр тобы жарылыстан аман қалған аздаған денелердің біріне жиналды. Бұл дене тетандары деп аталды, олар әлі күнге дейін жабысып, барлық адамдарға кері әсер етеді, бірақ оларды жою үшін қажетті қадамдарды жасаған сайентологтардан басқа. Кейін Тигеек Галактикалық Конфедерациядан бас тартты және осы уақытқа дейін "бақылаушы планета" болып қала берді, бірақ ол сол кезден бері ғарыштан келген "басқын күштерінің" шабуылдарынан көп рет зардап шекті. 1988 жылы Саентология шіркеуінен осы құпияларды білу құны 3830 фунт стерлинг немесе 6500 АҚШ доллары болды. Бұл OT III деңгейіне жету үшін қажетті алдын ала курстардың құнынан басқа, ол көбінесе 100 000 АҚШ долларынан асып түседі (шамамен 77 000 фунт стерлинг). OT III курсының нәтижесін сезінбегендер оны қайтадан алуға және төлеуге міндетті.

Саентология ілімі

Саентологияда Ксену оқиғасы "От қабырғасы" немесе "II оқиға" деп аталады. Хаббард бұл оқиғаға үлкен мән берді, оны "біз білетін галактиканың осы бөлігіндегі тіршіліктің құлдырауына әкелген апаттың құпиясы" деп атады. Саентологтар Ксену оқиғасын тиісті рұқсатсыз оқығаннан кейін пневмония ауруының дамуы мүмкін екенін ескертеді. RJ67-де, бірнеше жыл бұрын. (Ғылыми консенсус бойынша ғаламның жасы шамамен 13,8 миллиард жылды құрайды.) I оқиғада күдіктенбейтін тетан қатты дыбыс естіп, содан кейін жарқын жарық көріп, соңынан шатырлы арба мен құбыла тартқан херубимді көрді. Бірнеше қатты дыбыстан кейін тетан қараңғылыққа толып кетті. Осы ауыр естеліктердің өзі тетандарды олардың бастапқы (табиғи, құдайға жақын) күйінен бөліп тұрады. Хаббард тетанның болуын адамзаттың көптеген физикалық және психикалық ауруларын түсіндіру үшін пайдаланады, олар адамдардың ең жоғары рухани деңгейлеріне жетуіне кедергі келтіреді. Хаббардтың R6 имплантатына қатысты мәлімдемелері пікірталас тудырды. Сыншылар мен кейбір христиандар Хаббардтың R6 туралы мәлімдемелері Саентология ілімінің христиандықпен үйлеспейтінін көрсетеді, шіркеудің кері мәлімдемелеріне қарамастан. "Көмек көрсетулерде" Хаббард былай дейді: (OT III "1967 жылдың желтоқсан айында біреудің суға секіруі керек екенін білдім" дейді, бірақ материал бұдан бұрын көп жарияланды.) Ол кейіннен OT III өзінің жеке жаңалығы екенін атап өтті. Саентологияны сынға алғандар басқа да факторлардың әсер еткен болуы мүмкін екенін ұсынады. Ол кездегі әйелі Мэри Сьюге жазған хатында Хаббард зерттеулеріне көмектесу үшін алкоголь ішіп, стимуляторлар мен депрессанттар қабылдағанын айтты ("Мен көп ром ішіп, қызыл және сұр түсті таблеткалар ішемін"). Ол кездегі көмекшісі Вирджиния Даунсборо оған есірткіге деген тәуелділіктен арылуға көмектесуге тура келді. Рассел Миллер "Жаңылған Мәсіхте" Хаббардтың әлсіз жағдайда табылғаны маңызды болғанын айтады, сондықтан OT III "өте үлкен зерттеу жетістігі" ретінде ұсынылды. Ксену оқиғасының элементтері Саентологияда OT III-тен бұрын пайда болды. Хаббардтың ғарыштық қақтығыстар туралы сипаттамалары 1950 жылы жарияланған "Осы өмірге дейін өмір сүрдіңіз бе?" кітабында келтірілген, және бұл кітаптарды Саентологтар ынтамен қолдады, олар басқа планеталардағы өткен өмірлерін жазды. Бұл кітаптарды насихаттау үшін арнайы "Кітап миссиясы" жіберілді, енді олар осы әсерлі символдардың немесе бейнелердің қосылуымен күшті әрі тартымды болды. Ұйым қызметкерлеріне кітаптың біреуін ұстап, мұқабасын көрсеткен кезде, кез келген кітап дүкенінің иесі бірден көптеген кітаптарға тапсырыс беретініне сендірді. Кеден қызметкері кісінің багажында кітаптың мұқабасын көрсе, бірден оны өткізіп жіберетін еді. Л. Рон Хаббард: Мәсіх пе, әлде ақылсыз ба? 1980 жылдан бері жанартау Дианетиканы жарнамалайтын телеарна жарнамаларында көрсетілді. Саентологияның "Теңіз ұйымы", шіркеудегі элиталық топ, ол Хаббардтың жеке штабынан және оның кемелерінің флотынан пайда болды, Ксену және OT III оқиғасынан көптеген символдарды алды. Бұл Ксенуді құлатқан "Адал офицерлердің" қайта жаңғыруы ретінде қарастырылады. Оның логотипі - 26 жапырақты гүл шоғыры - Ксенудің Галактикалық Конфедерациясының 26 жұлдызын көрсетеді. Саентологияның ресми сөздігінде айтылғандай, "Бұл сектордың тарихында бұрыннан бері Галактикалық Конфедерацияның символы ретінде қабылданған және қолданылған Теңіз Орг символы өзінің күш-қуаты мен билігінің көп бөлігін осы қауымдастықтан алады". Эдинбург пен Лос-Анджелестегі Advanced Orgs-те Саентология қызметкерлеріне бір кезде "Дианетика: ғылымның эволюциясы" кітабының мұқабасында бейнеленгендей, Ксенудің галактикалық патрулін еліктеу үшін күміс етік кигізілген ақ киім киюге бұйрық берілді. Бұл Хаббардтың 652-ші бұйрығында адамзат соңғы рет сатқындық жасаған топтың басқаруын қабылдайтынын жариялауының нәтижесінде жасалды - сондықтан да Ксенудің қолбасшыларының еліктеуі. Лос-Анджелесте түнгі күзетке оралған ғарыш кемелерін байқауға бұйрық берілді. Саентология шіркеуінің өзіндік ұйымдық құрылымы Галактикалық Конфедерация құрылымына негізделген деп есептеледі. Шіркеудің "орг-тақтасы" - "ежелгі галактикалық өркениеттің жетілдірілген тақтасы. Біз оған Саентологияны қолдандық және өркениеттің неге құлдырағанын анықтадық. Олардың бірнеше бөлімдері болмады, бұл да бәрін бүлдіруге жеткілікті болды. Ал олар 80 триллион [жыл] ғана өмір сүрді".

Атауы

Бұл есім Ксену және Ксему деп екі түрлі жазылады. VIII сыныптың оқу материалында Хаббардтың қолымен жазылған үш беттік "Деректер" атты мәтін бар, онда Ксену туралы оқиға егжей-тегжейлі баяндалған. Хаббардтың түсініксіз жазуы екі жазу нұсқасын да мүмкін етеді. Оның аты "Мен тірі Халктің құлы болдым!" деген оқигада алғаш рет пайда болған Xemnu атты ғарыштық комикс кейіпкерінен шыққан деген болжам бар. Бұл оқиға "Сырлы саяхат" журналының 62-шы санында (1960 жылғы қараша) жарияланған. Оны Стэн Ли және Джек Керби жасаған. Xemnu – зор, шашық галактикалық қылмыскер, ол түрме планетасынан қашып, Жерге келіп, бүкіл адамзатты гипнозға түсірген. Электрик Джо Харперден жеңілгеннен кейін Xemnu Күннің орбитасында үнемі электр тогының соққысын сезінетіндей жағдайда түрмеге қамалады, ал адамзат Xemnu-дың бар екенін есіне алмайды.

Саентология шіркеуінің ұстанымы

Саентология шіркеуі өз қоғамдық мәлімдемелерінде Ксену туралы айтуға құлшынбайды. 1997 жылы сот судьясының осы туралы қысқаша айтуы шіркеу адвокаттарын шешімді жасыруға мәжбүр етті, бірақ бұл кейіннен өзгертілді. Ксенуді мойындаған аз ғана жағдайларда Саентология оқиғаның нағыз мағынасын жылдар бойы оқығаннан кейін ғана түсінуге болатынын мәлімдеді. Олар сыншылардың дінді ғылыми фантастика ретінде бейнелеу үшін пайдаланғанына наразылық білдіреді. Саентологияда адамдар өркендеп дами алатын көптеген деңгейлер бар. Шіркеудің төменгі деңгейлерінде қалатындардың көпшілігі Ксену туралы әңгіменің көп бөлігін білмейді, ол алғаш рет Операциялық Тетан үшінші деңгейінде немесе "OT III" деңгейінде ашылады. Мүшелерге берілген ақпарат осы деңгейге жетпегендерден құпия сақталуы керек болғандықтан, мүше сұралғанда оның бар екенін мойындамайды. OT III деңгейін алғандар Ксену туралы білімді қамтитын манила конвертті алғанға дейін оның мазмұнын ешқашан жарияламауға уәде беретін келісімге қол қояды. МакШейн Хаббардтың жұмысы Саентологиядағы курстың алдыңғы деңгейлерін толық оқымағандарға "ерекше көрінеді" деді. Нью-Йорк Саентология шіркеуінің президенті Джон Кармайклдан Ксену туралы әңгіме туралы сұрағанда, ол 2007 жылдың 9 қыркүйегінде жарияланған The Daily Telegraph газетінде былай деді: "Біз мұндай нәрсені жақтамаймыз". ABC телеарнасының Nightline бағдарламасында Тед Коппел Саентология жетекшісі Дэвид Мискевижге Ксену туралы әңгіме туралы тікелей сұрақ қойғанда, ол Хаббардтың сөздерін контекстен тыс түсіндіргенін айтты. 2007 жылдың 14 мамырында BBC Panorama бағдарламасында танымал адамдардан Ксену туралы сұрақ қойылғанда, танымал саентолог Томи Дэвис сөзді бөліп, былай деді: "Біздің ешқайсымыз сіз не туралы сөйлеп жатқаныңызды білмейміз. Бұл абсурд. Бұл қызықсыз". 2009 жылдың наурызында Дэвис KESQ TV арнасы үшін жүргізілген тергеуші журналист Натан Бакамен сұхбаттасып, ол OT III мәтіндері туралы тағы да сұрақ қойды. Дэвис Бакаға: "Мен бұл материалды білемін", - деді және оны "Шіркеудің құпия кітаптары" деп атады. Мартин Башир Ксену туралы сұрақ қойғанда, Дэвис түсірілім алаңынан кетіп қалды. Ол Баширге: "Мартин, мен қазір интернетте кеңінен таралған Саентология нанымдарының бұрмаланған түрлерін талқыламауға ниеттеніп отырмын және мені Саентологтар үшін өте жағымсыз нәрселер туралы сөйлеуге мәжбүрлемейсіз. Олар туралы әңгімелесу менің діни сенімдеріммен қайшы келеді". Башир Ксену туралы сұрақты қайталағанда, Дэвис микрофонын шешіп алып, студиядан шығып кетті. Радио жүргізушісі: "Сіздердің айтуыңызша, Ксену діннің бір бөлігі, бірақ сіздер ол туралы сөйлегіңіз келмейді", - деді. Феррис: "Дұрыс", - деп жауап берді.

Мақаланың жарыққа шығуы

Саентология шіркеуі бұл оқиғаны жасыруға тырысқанына қарамастан, жылдар бойы егжей-тегжейлі ақпарат жарияланды. OT III алғаш рет Роберт Кауфманның 1972 жылы жарық көрген "Саентологияның ішінде" атты кітабында ашылды, онда Кауфман OT III тәжірибесін толық баяндады. Кейіннен 1981 жылы Clearwater Sun газетінде сипатталды және 1985 жылы Лоренс Вуллерсхаймның Саентологияға қарсы сот процесінде кеңінен танымал болды. Шіркеу құжаттарды жасыруға тырысты, бірақ олар Уильям Паундстоунның 1986 жылғы "Үлкен құпиялар" кітабында жарияланды. 1987 жылы Л. Рон Хаббард-младшийдің "Л. Рон Хаббард: Мессия, әлде ақылсыз?" кітабы OT III-нің бірінші бетінен үзінді келтіріп, қалған мазмұнын қорытындылады. 1987 жылы BBC-нің "Панорама" бағдарламасы "Толық бостандыққа жол?" атты репортаж жариялады, онда OT III оқиғасының схемасы мультфильм түрінде көрсетілді. 1994 жылдың 24 желтоқсанында Xenu оқиғасы алғаш рет Usenet newsgroup alt.religion.scientology-ге анонимді релейер арқылы жарияланды. Бұл Саентология шіркеуінің адвокаттары мен қарсыластары арасында онлайн шайқасқа әкелді. OT деңгейлерінің I-VII ескі нұсқалары 1993 жылдың 9 сәуірінде Стивен Фишманның мәлімдемесіне қосымша ретінде, Саентология шіркеуі Халықаралық компаниясы мен Фишман және Герцке қарсы сот ісінде дәлел ретінде ұсынылды. Бұл мәлімдеме мен оның қосымшалары, жиынтығында Fishman Affidavit деп белгіленді, 1995 жылдың тамызында Арни Лерма және Дэвид С. Турецкий арқылы alt.religion.scientology жаңалық тобына және World Wide Web-ке жарияланды. Бұл мәселе бірнеше жыл бойы үлкен дау-дамай мен сот таластарына себеп болды. Лерманың үйіне авторлық құқықтарды бұзу бойынша шабуыл жасалды (оның нәтижесінде құжаттар кеңінен көшірілді) және голланд жазушысы Карин Спанкқа қарсы сот процесі қозғалды – шіркеу материалды көшіру арқылы авторлық құқықты бұзды деп талап етті, сондай-ақ қайта жазулар коммерциялық құпияны ашатынын мәлімдеді. Саентология шіркеуінің Ксенуді құпия ұстауға тырысуы сот шешімдерінде айтылды. 2003 жылдың қыркүйегінде Голландия соты Карин Спанкқа қатысты іс бойынша шешім шығарып, OT II және OT III құпиясын сақтаудың мақсаты Саентология шіркеуінің мүшелеріне билік жүргізу және оның ілімдері мен практикасы туралы талқылауды болдырмау екенін мәлімдеді.

OT III оқиғасының ерте жариялануы өлімге әкеледі деген талаптарына қарамастан, Л. Рон Хаббард 1970-ші жылдары "Жұлдыздардағы бүлік" деген атпен сценарий нұсқасын жазды. Бұл Ксенуге Чи ("Галактикалық полиция министрі") және Чу ("Галактикалық планетааралық банк президенті") есімді тұлғалар көмектескенін көрсетті. Сценарий ресми түрде жарияланбаған, бірақ 1980-ші жылдардың басында Голливудта таратылды. Сценарийдің ресми емес көшірмелері Интернетте жүреді. 2001 жылдың 10 наурызында пайдаланушы OT3 мәтінін Slashdot онлайн қауымдастығына жариялады. Сайт иелері Саентология шіркеуі Санаттық мыңжылдық авторлық құқықтар туралы заң бойынша заңды ескерту жібергеннен кейін жазбаны жойды. Саентология шіркеуінің сыншылары Ксену құпиясын тарату үшін жұртшылық наразылықтарын пайдаланды. Бұл "xenu" сөзін домен атауында пайдалану және Xenu атауын баннерлер мен наразылық белгілерінде көрсетуді қамтыды. Ксену оқиғасы 2005 жылдың қарашасында "Оңтүстік парк" анимациялық телесериалының "Көшеге тұтқындалған" атты эпизодында сатиралық түрде бейнеленді. Эмми сыйлығына ұсынылған эпизодта, сонымен қатар, сайентологтар Том Круз бен Джон Траволта жасырын гомосексуалдар ретінде бейнеленді, Ксену қолдары үшін қолжазғыштармен, экранға "Сайентологтар шын мәнінде осыған сенеді" деген сөздері қосылған тізбекте көрсетілді. Эпизод "Шеф" кейіпкерінің дауысы және сайентолог музыкант Исаак Хейс, Саут Парктің өз дінін "қателеп қорлағанын" айтып, эпизодтың алғашқы қайта көрсетілуінен бұрын 2006 жылдың наурыз айында шоудан шықты. Хейздің мәлімдемесінде бұл эпизод нақты аталмаған, бірақ шоудың дінді пародизациялау әдеті БАҚ-та "жеке рухани сенімдерге деген сезімталдықтың өсуінің" бөлігі екендігі туралы пікірін білдірді, бұл Мұхаммед карикатуралары дауларында көрініс тапты: "Бұл әлемде сатираға орын бар, бірақ сатира аяқталған уақыт бар және басқалардың діни сенімдеріне төзімсіздік пен фанатизм басталады". "Саут Парк" бағдарламасының авторы Мэтт Стоунның айтуынша, оның отставкасына "төзімсіздік пен фанатизмнің еш қатысы жоқ, бірақ Айзек Хейздің сайентолог екендігі және біз Саут Паркта сайентологияны көрсеткенімізге байланысты. 10 жыл бойы және 150-ден астам эпизодта Айзек христиандарды, мұсылмандарды, мормондарды және еврейлерді мазақтауға қарсы болған жоқ. Оның діні шоуда көрсетілгенде ғана діни сезімталдық пайда болды. Әрине, біз оны келісімшартынан босатамыз және оған сәттілік тілейміз". Comedy Central қайта көрсетілуді қысқа мерзімде тоқтатты, оның орнына Хейстің ең танымал екі эпизодын көрсетуді жөн көрді. Компания өкілі "осы аптаның басындағы оқиғаларға байланысты, біз Шефке лайықты құрмет көрсеткіміз келіп, оның ең танымал екі эпизодын көрсеттік" деді. Стоун мен Саут Парк авторы Трей Паркер Comedy Central компаниясының иесі Viacom-ның Том Круздың "Mission: Impossible III" фильмінің шығуына байланысты қайта көрсетілуді тоқтатқанын айтты: "Бізге айтылған нәрсені ғана білемін, MI3-ке қатысты адамдар эпизодты эфирден алып тастауды қалады және осы себепті Comedy Central оны тоқтатуға мәжбүр болды. Басқа себептерді білмеймін".

Комментарийлер

Оксфорд университетінің баспасында жарық көрген «Сайентология» кітабында Микаэль Ротштейн былай деп жазады: «Менің білуімше, ғылыми жарияланымдарда Саентологияның Ксену мифін терең талдаған ешкім жоқ. Ксену мифі туралы ең салмақты және түсінікті мәтін, мүмкін, Википедиядағы мақала (ағылшын нұсқасы) және тіпті қысқа болса да, Льюистегі Саентология туралы Андреас Груншлосстің (2000: 266–268) еңбегі болар». Ротштейн бұл құбылысты ғылыми фантастикаға негізделген сенім жүйесінің ішінде сипаттайды және «Ксену туралы аңыз, ғылыми фантастикадан шабыттанған антропогония түрінде, адамның жағдайы туралы Саентологияның негізгі талаптарын түсіндіреді» деп атап көрсетеді. Бірнеше авторлар Ксену тарихы мен гностицизм мифологиясы арасындағы құрылымдық ұқсастықтарды көрсетті. Джеймс А. Херрик «Жаңа руханилықтың қалыптасуы: Батыс діни дәстүрінің баяулауы» атты еңбегінде Ксену мәтіні туралы жазғанда: «Хаббардтың гностицизмге бейімділігі адам тегінің шығу тегі туралы айтқан сөздерінде анық көрінеді». Мэри Фаррелл Беднаровски «Американың балама діндері» еңбегінде Ксену мифологиясының жоспары «ежелгі гностицизмді білетін тарихшыға толығымен беймәлім емес» екенін айтады, сондай-ақ көптеген басқа діни дәстүрлерде белгілі бір мәтіндерді жоғары дәрежедегі жаңадан кіргендерге арнау практикасы бар екенін атап өтеді. Майкл Макдауэлл мен Натан Роберт Браун «Дүниежүзілік діндер сіздің қолыңызда» атты кітабында Ксену мәтіні туралы қате түсініктерді талқылап, былай дейді: «Сайентология дініндегі ең даулы, түсініксіз және жиі бұрмаланған бөлік – бұл әдетте Ксену туралы аңыз деп аталатын Саентология мифі. Бұл оқиғаның діннің бір бөлігі екені дәлелденгенімен (шіркеу өкілдері оның бар екенін жиі жоққа шығарады), сыншылар оның Саентологиядағы нақты рөлін «шетелдік паразиттерге сену» деген дәлел ретінде жиі бұрмалайды. Бұл оқиға керемет көрінсе де, бұл жай ғана емес». Авторлар «Бұл оқиғаның мағынасы – бұл жұмыс істейтін миф, ол адамдардың бір кезде шексіз галактикалық және өлшемдік шындықтарда өмір сүрген рухани жандар болғанын көрсетеді. Бір кезде біз болған жандар физикалық шындыққа түсіп қалған (біз осы күнгә дейін осындамыз). Ксену оқиғасының негізгі мәні осы, адамдар «шетелдіктердің иелігінде» емес». Годвин түсіндіреді: «Коммерциялық құпия заңы ақпараттың өзін ғана қорғайды, оның нақты көрінісін емес. Авторлық құқықтан айырмашылығы, коммерциялық құпия заңы идеялар мен фактілерді тікелей қорғай алады».