Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Lanao del Norte, Филиппин муниципалитеті. Lanao Del Norte провинциясында орналасқан муниципалитет.
Municipality in Lanao del Norte, Philippines
municipality located in Lanao Del Norte
Kauswagan, ресми түрде Kauswagan муниципалитеті (Maranao: Inged a Kauswagan, ), Филиппиннің Lanao del Norte провинциясындағы 5-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 24 193 адамды құрайды.
Kauswagan, officially the Municipality of Kauswagan (Maranao: Inged a Kauswagan, , ), is a 5th class municipality in the province of Lanao del Norte, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 24,193 people.
Тарих
Каусаган президент Мануэль Роксастың 1948 жылғы №126 жарлығы арқылы муниципалитет ретінде құрылды, ол Каусаган бариосын және Линамон, Магунг, Пуракан, Ребукон, Самбурун, Лапаян, Такуб және Кавит кішкентай елді мекендерін сол кездегі Илиган муниципалитетінен бөліп шығарды. Каусаган – Ланао-дель-Нортеде әскери жағдай мен Мороға қарсы Ілага соғысы кезінде қиындықтарды бастан өткерген муниципалитеттердің бірі болды. 2000 жылдың наурыз айында сол кездегі президент Джозеф Эстрада Абдулла Макапар "Командир Браво" бин Саббар басқарған МИЛФ-ке қарсы толыққанды соғыс жариялады, олар Филиппин армиясымен шайқасты.
Kauswagan was organized into a municipality through President Manuel Roxas's Executive Order No. 126, s. 1948 which separated the barrio of Kauswagan and the sitios of Linamon, Magoong, Purakan, Rebukon, Samburun, Lapayan, Takub and Kawit from the then municipality of Iligan. Kauswagan was one of the municipalities that suffered in Lanao del Norte during the martial law and Ilaga war against the Moro. In March 2000, then President Joseph Estrada declared all out war against MILF when it was led by Abdullah Macapaar "Commander Bravo" bin Sabbar fought the Philippine Army.
Елді мекен
Бастапқыда, Испанияның басып кіруінен бұрын, және кейін американдық басып кіруден бұрын, Каусаган қаласында тұратын адамдардың көпшілігі Маранао тайпасынан еді. Ескілердің әңгімелеріне қарағанда, Испания Ланао-дель-Норте аймағын басып алған кезде, ішкі аймақтардың басшылары қазіргі Коламбоган муниципалитетінің жағалауынан қазіргі Озамис қаласының жағалауына дейін қайықпен келіп-кетіп тұратын. Олар теңіздің арғы жағында тұратын адамдарды тұтқындап, көбін құл ететін. Бұл тұтқындар Маранауда «Бисая» деп аталды. Замбоанга-дель-Норте және Мисамис-Оксидентальдағы Мутиа әулеті туралы да әңгіме бар, олар бастапқыда Ланаоның ішкі аймағынан келген және қазір де ақсақалдар аузынан түсіп жатыр. Дәстүр бойынша, Мутиа әулетінің ата-бабалары үйдің ортасында ілінген кішкентай кітапты көтеріп, балаларына оны ашуға тиіспеуді ескертетін. Көп жылдар өткен соң, кімде бір кітапты ашқанда, онда бейтаныс тілмен жазылған жазуларды көреді. Кейбіреулер бұл араб әріптеріне ұқсайды дейді, мүмкін, ол жауи жазуы болған. Ұзақ жылдар бойы және әлеуметтік процестерде, кейде 1935-1944 жылдары, Ұлттық жер қоныстану басқармасы (NLSA) арқылы, Достастық үкіметі кезінде, Минданао аралынан жер алып, оны Достастық үкіметіне көмектесу үшін қоныстануға пайдалану туралы ұсыныс жасалды. Бірақ Конгрессмен Дату Салипада Халид Пендатун бұған қарсы шықты. Ақырында, президент Мануэль Л. Кесон бұл ұсынысты мақұлдап, қол қойды. Қоныс аударушылар ауыл шаруашылығы, инженерлік және фермерлік білімі бар адамдардан құралды. Олар Висая және Лусон аралдарынан келген, ауыл шаруашылығы, техникалық білім, ағаш өңдеу, құрылыс және қоныстану үшін қажетті басқа да дағдылары бар әртүрлі адамдар еді. Алғашқы қоныс аударушылар мына аймақтарға қоныстанды:
Initially and before Spain Invasion and later American invasion, most people living in Kauswagan are Maranao Tribe. A folk story from the elders said that during Spain's occupation, some of the leaders from the interior areas of Lanao del Norte usually crossed the beaches of now the Municipality of Kolambogan to the beaches of now Ozamis City. By boat, they captured some of the people living on the other side of the sea and enslaved most of these captured people; these people were called Bisaya in Maranaw. There was also a story about the Mutia family in Zamboanga del Norte and Misamis Occidental, which initially came from the interior area of Lanao and is even now still retold by elders. Since the ancestors of the Mutia family in Zamboanga del Norte and Misamis Occidental lifted a small book hanging in the center of the house and said to the children the forbidden and do not even touch of even open the book. According to the claim, after many years, when somebody opened the book, they saw writing but an unfamiliar Language. Some say they look like Arabic letters, which could be the Jawi script. In extended living and social process and sometimes in 1935 – 1944, under the National Land Settlement Administration (NLSA), During the Commonwealth Government, there was a House Representatives proposal to take land from the Island of Mindanao to use for settlement to help the Commonwealth Government, but in opposition of Congressman Datu Salipada Khalid Pendatun; The proposal was approved and signed by President Manuel L. Quezon. The settlers were composed of people who knew about Agriculture, Engineering, and Farming. The settlers are composed of different people from the Islands of the Visayas and Island Luzon that have knowledge and experience of agriculture, technical, farming, lumber, carpenter, and other skills necessary for settlement. The first settlers settled in Areas:
Ланао-дель-Нортеде қоныс аударушыларды тасымалдау Маранао тайпа басшыларымен және жер иелерімен сәтті келісімдерге қол жеткізу арқасында бейбіт өтті. Жер иелері қоныс аударушылардың өмірін бастау үшін 5 гектардан астам жерді сыйға берді. Уақыт өте келе, қоныс аударушылар жер иелеріне жұмыс істеді, ал олардың еңбектеріне риза болған жер иелері оларға өздерінің жерлерінен кішкентай бөліктерді сыйлады. Кейбіреулер қоныс аударушылар жер иелерімен сауда жасап, жерді бірнеше тауарға айырған дейді. Ал кей жер иелері өздерінің жұмысшы қыздарына үйленді, нәтижесінде Ланао-дель-Норте және Мисамис-Оксидентальде тұратын көптеген адамдардың қанында Маранао тайпасының (мұсылман қаны) қаны бар. Екінші жағынан, қоныстану мәселесі қиындықтар тудырды, мұсылман емес және мұсылман арасындағы қақтығыстар тіпті әскери жағдай енгізілгенге дейін де жалғасты.
In Lanao del Norte, the transport of settlers was peacefully successful due to the smooth negotiations with the Maranao Tribal Leaders and Land Lords. As a Welcome sign, the Landlords had donated a piece of their land (The piece of land being more than 5 hectares) to start the settlers' life as the beginning of living in the area. In the long run and process, the family of settler works to the landowners, and as a gift, since they are excellent workers, the landlord gave the small piece of their land. Some say that settlers traded and made the business to the landlord just a few item exchange of lands. Some landlords marry their workers' daughters, which results in the majority living in Lanao del Norte and Misamis Occidental having the blood of Maranao Tribe (Muslim Blood). On the other hand, the settlement has been a problem, and conflict between non Muslims and Muslims continues even until the implementation of martial law.
MILF Каусаганды басып алуы
Ланао-дель-Нортеде Моро "Маранао тайпасына" қарсы әскери жағдай және Илага тобының қатысуы кезінде. Илага тобы жолаушылар жибін (Франсиско Моторс) шабуылдады, нәтижесінде Барангай Делабаянның ең беделді үйлері, соның ішінде командир Тагоранаоның анасы (Бэ Иба) қаза тапты. Шабуылдан кейін "Бэ Иба" әлі де тыныс алып, сөйлей алды, және ол Илага тобының мүшелері жипке жақындағанда, ұлы командир Тагоранаоға жасағандары үшін есеп беретінін айтты. Бірақ, оның орнына, топ төрт оқ атушыны қайтарды және оған бір бағытта (бір дүрыл) атуға рұқсат берді, нәтижесінде "Бэ Ибаның" денесі қанға малшыланды. Каусаган қаласының әкімі мен командир Тагоранао арасында сотқа берілмеу үшін келіссөздер жүргізілді, оның орнына төрт оқ атушы МИЛФ Ланао Дель Нортеге тапсырылды. Шариғат заңы төрт күдіктінің өлім жазасын бекітті және командир Тагоранаоның бұйрығымен орындалды. Алайда, олардың біреуі екі аяғын кесіп тастаудың орнына, босатылды, себебі ол екі аяғын жипке қадам басу үшін және Илага тобына хабар ретінде пайдаланды. Төрт оқ атушы үшін шариғат заңын күштен шығарғаннан кейін, командир Тагоранаоға марқұм Әлім Азиз Мимбантас (МИЛФ Ланао Дель Норте және Ланао Дель Сур орталық командирі) МИЛФ-тің таңдалған 200 сарбазын басқару туралы бұйрық берді. Содан кейін ол Каусаган, Ланао-дель-Нортеде тұратын Илага тобының барлық мүшелерін басып алып, өлтіруді тапсырды. Басқыншылық кезінде көптеген бейбіт тұрғындар теңізде суға батып қайтыс болды, себебі олар жүзуді білмеді, ал кейбіреулері кеме артық жүктелгендіктен мерт болды. МИЛФ шабуылы кезінде МИЛФ Каусаганның маңызды нысандарын бақылап алды және төрт сағат ішінде қала әкімінен барлық Моро құрбандарына әділдік талап етті. Басқарған жерлер:
During martial law and Ilaga group against Moro "Maranao Tribe" in Lanao del Norte. The Ilaga Group had ambushed the Passenger Jeep (Francisco Motors), where the most prominent older families in Barangay Delabayan, including the mother (Bae Iba) of Commander Tagoranao, were massacred. In the aftermath of being ambushed, the "Bae Iba" was still breathing and could still talk, and she said to some of the Ilaga group when they approached the Jeep, she would report to them what they did to his Son Commander Tagoranao. However, instead, the group leaves the four trigger men return to her and fire (1 magazine) in one direction to her, which results in the body of "Bae Iba" lying in blood. There was a negotiation between the Mayor of Kauswagan and Commander Tagoranao not to put himself to Justice but instead to submit and surrender the four trigger men to MILF Lanao Del Norte. Shariah Law has confirmed death for the four suspects and commanded by Commander Tagoranao was executed. However, one of them did not execute instead of cutting the two legs and freed because he used his two legs to step forward to Jeep and as a message to the Ilaga group. After the dropped of Sharia Law for the four trigger men, Commander Tagoranao had received the order from Late Aleem Aziz Mimbantas (MILF Lanao del Norte and Lanao del Sur Central Commander) to lead the (200) MILF selected soldiers. And then, he was ordered to invade and massacre all the Ilaga group members living in Kauswagan, Lanao del Norte. During the Invasion, most civilians died in the sea because they did not know how to swim, and some died because of the sunk boat overloaded. During the MILF invasion, the MILF controlled the key locations of Kauswagan and held the Municipal Hall in four hours in order to demand the Mayor for Justice of all Moro victims who had been killed. Places Held:
Барангай
Каусаган саяси тұрғыдан 13 барангайға бөлінеді. Әр барангай пуроктардан тұрады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар. *Каусаганның 13 барангайының 6-сында Барасон, Кайонтор, Делабаян, Инударан, Пайтон және Тингин-Тингин ауылдарында Маранао этностық тобының өкілдері тұрады.
Kauswagan is politically subdivided into 13 barangays. Each barangay consists of puroks while some have sitios. *Six of the 13 Barangays of Kauswagan are populated by the Maranao Ethnicity in Baraason, Cayontor, Delabayan, Inudaran, Paiton and Tingin Tingin.
Тіл
Бұл қаланың лингва-франка / ортақ тілі - Бисая, нақтырақ айтқанда Себуано тілі, ал тагалог тек қана қажет болған жағдайларда қолданылады. Себуано және Маранао тілдері шаруашылықта кеңінен қолданылады.
The lingua franca/common language of this town is Bisaya, specifically the Cebuano language, while Tagalog is used in rare occasions. Cebuano and Maranao commonly used in households.
Экономика
Каусаган Ланао-дель-Норте облысының ішкі аймағындағы кокос өнеркәсібінің орталығы ретінде белгілі. Сондай-ақ, балық, күріш, жүгері және басқа да көкөністер де өндіріледі. 2019 жылы 552 мегаватт қуаттылықтағы Каусаган электр станциясы ашылды, ол 5 жыл ішінде салынды. Электр станциясы Ayala Corporation және Power Partners Ltd. компанияларының бірлескен кәсіпорны – GNPower Kauswagan компаниясына тиесілі. Бұл станция Ланао-дель-Норте облысына электр қуатын жеткізеді.
Kauswagan is known as the coconut industry center of the interior Lanao del Norte. It also produce fishing, rice, corn and other vegetables. In 2019, the Kauswagan Power Plant, a 552 megawatt coal fired power plant, opened. It was built in 5 years. The power plant is owned by GNPower Kauswagan, a joint venture between Ayala Corporation and Power Partners Ltd. The plant provides power to Lanao del Norte.
Теңіз порты
Бұрынғы Каусаган порты Ілиган шығанағына қарап жатқан солтүстік-орталық жағалау аймағында орналасқан және қазір туристік демалыс орнына айналды.
The former port of Kauswagan is located along the northern central coastal area facing Iligan Bay, is now turned into a tourist spot.
Қоғамдық көліктер
Қаладағы қоғамдық көлік түрлері – мотоциклдер, үш тегершікті велосипедтер, сондай-ақ жақында енгізілген жаңа үлгідегі үш тегершікті велосипедтер, қала халқы оларды "бажа" және "ракал" деп атайды.
The public modes of transportation within the town are motorcycles, tricycles, and recently introduced modern tricycles or colloquially called in town as "baja" and "racal".
Орта мектептер
Сент-Винсент академиясы (жекеменшік, секта) Марсела Т. Мабанта атындағы ұлттық жоғары мектебі (мемлекеттік)
St. Vincent's Academy (private, sect.) Marcela T. Mabanta National High School (public)