Кіріспе
Генетикалық ерекшелік – түрлер немесе популяция ішіндегі жеке организмнің фенотиптік дамуына қоршаған ортаның әсерінен ықпал ететін генетикалық қасиет. Медицинада, ауруға қатысты генетикалық сезімталдық – денсаулық мәселесіне деген генетикалық бейімділік, ол әдетте темекі шегу немесе диета сияқты белгілі бір қоршаған орта немесе өмір салты факторларының әсерінен туындауы мүмкін. Генетикалық тестілеу белгілі бір ауруларға генетикалық бейімділігі бар адамдарды анықтауға мүмкіндік береді.
A genetic predisposition is a genetic characteristic which influences the possible phenotypic development of an individual organism within a species or population under the influence of environmental conditions. In medicine, genetic susceptibility to a disease refers to a genetic predisposition to a health problem, which may eventually be triggered by particular environmental or lifestyle factors, such as tobacco smoking or diet. Genetic testing is able to identify individuals who are genetically predisposed to certain diseases.
Мінез-құлық
Алдын ала бейімділік – адамдардың тіл және өзіндік сана секілді нәрселерді үйренуге туғаннан берілген қабілеті. Қоршаған ортаның теріс ықпалы адамның кейбір іс-әрекеттерді істеуге деген бейімділігін (мүмкіндігін) тоқтатуы мүмкін. Жануарлардың мінез-құлқы генетикалық бейімділіктермен шартталған болуы мүмкін. Адамның белгілі бір мінез-құлқына қатысты генетикалық бейімділігі ғылыми тұрғыдан зерттеледі, мұнда мақсат – ұзақ уақыт бойы және әртүрлі мәдениеттерде өзгермейтін сияқты көрінетін адам мінез-құлқының үлгілерін анықтау. Мысалы, философ Дэниел Деннет адамдардың генетикалық тұрғыдан басқалардың ойын түсіну қабілетіне бейімделгенін айтты, себебі қасақана көзқарас қабылдау қабілеті үшін эволюциялық таңдау жүрді. Қасақана көзқарас – бұл адамдардың басқаларында өздеріне ұқсас сана бар деп есептейтін пайдалы мінез-құлық стратегиясы. Бұл болжам жеке білімге сүйене отырып, басқалардың мінез-құлқын болжауға мүмкіндік береді. 1951 жылы Ханс Эйзенк пен Дональд Прелл 11 және 12 жастағы біржұп (монозиготалық) және әржұп (дизиготалық) егіздерді невротизмге тексерген тәжірибе жариялады. Бұл тәжірибе туралы егжей-тегжейлі мәліметтер Journal of Mental Science журналында жарияланған мақалада келтірілген. Онда Эйзенк пен Прелл: «Невротизм факторы – бұл статистикалық қателік емес, тұтас күйінде мұраға берілетін биологиялық бірлік» деген қорытынды жасады. Е.О.Уилсонның әлеуметтік биология туралы кітабы және оның Consilience кітабы мінез-құлықтың генетикалық бейімділігі туралы идеяны талқылайды. Эволюциялық психология саласы белгілі бір мінез-құлықтардың эволюция барысында таңдалып алынғанын зерттейді.
АҚШ-тағы медициналық сақтандырудағы генетикалық кемсітушілік
АҚШ-та президент Джордж Буш 2008 жылдың 21 мамырында қол қойған «Генетикалық ақпаратты дискриминацияға қарсы заң» жұмысқа орналасу және денсаулық сақтану салаларында генетикалық ақпарат негізіндегі дискриминацияны тыйымдайды.