Кіріспе
Quattro Pro — Borland компаниясы жасаған және қазір Alludo компаниясы сататын электрондық кесте бағдарламасы, көбінесе Alludo WordPerfect Office кеңсе пакетінің құрамында.
Quattro Pro is a spreadsheet program developed by Borland and now sold by Alludo, most often as part of Alludo's WordPerfect Office suite.
Сипаттамалары
Тарихи тұрғыдан алғанда, Quattro Pro Lotus 1 2 3-ке ұқсас пернетақта командаларын қолданды. Көптеген адамдар оны пернетақталы парақтарды пайдаланған алғашқы бағдарлама деп санайды, бірақ Boeing Calc бұрыннан-ақ пернетақталы парақтарды қолданған. Қазіргі уақытта Windows операциялық жүйесінде жұмыс істейді. Бірнеше жыл бойы Quattro Pro жолдар мен бағандардың максималды саны бойынша бәсекелестік артықшылығына ие болды (ең үлкен жұмыс парағы бір миллион жол мен 18 276 бағаннан тұрды). Бұл Microsoft Excel-дің (Excel 2007 нұсқасынан бұрын) 65 536 жол мен 256 бағандық кесте шектеулерінен сақтады. Ең көп жолдар артықшылығына қарамастан, Quattro Pro 1996 жылдан бері Excel-ге қарағанда сату көлемі бойынша айтарлықтай артта қалды. 1.0 нұсқасы дамытылып жатқанда, ол "Будда" деп аталды, себебі оның мақсаты нарықта бірінші орындағы "Лотос позициясын" иелену болды. 1988 жылы өнім шығарылғанда, оның бастапқы аты, Санта-Крус қаласындағы вьетнамдық мейрамханада аға вице-президент Спенсер Лейтонның ұсынысы бойынша мырза Канға "Quattro" (италия тілінде "төрт" деген мағынаны білдіреді, бұл "1 2 3" бағдарламасынан бір қадам алда болу ойыны) деп берілді. Borland компаниясы 1990 жылы оны Quattro Pro деп атады. Quattro Pro электрондық кесте файлының кеңейтімі qpw, ол 9-шы нұсқадан бері қолданылып келеді. Quattro Pro 7 және 8 нұсқалары wb3, 6 нұсқасы wb2, 5 нұсқасы wb1, ал DOS нұсқалары wq2 және wq1 форматтарын қолданды.
Шығу тегі
Алғашқы Borland Quattro электрондық кестесі DOS бағдарламасы болды, оның бастапқы дамуын үш Шығыс Еуропалық жасады, олардың бірі, венгр Лайос Франк, кейіннен Microsoft компаниясына жұмысқа алынды. 1985 жылы PC Week журналында жарияланған мақалада электрондық кесте үлгілерін жасаушы бір компанияның өкілі Borland компаниясымен тығыз байланыста екенін және Borland электрондық кесте әзірлеп жатқанын айтты. Ол кезде Borland мұндай даму жұмыстарын жүргізбеген. Осы мақаланы оқығаннан кейін Филипп Кан мен Спенсер Лейтон бейресми түрде әңгімелесіп, Lotus Development компаниясының 1 2 3 бағдарламасына бәсекелес болатын электрондық кесте жасау мүмкіндігі туралы жартылай мазақтап, пікір алмасты. Бұл Хан мырзаның Шығыс Еуропалық бағдарламалық жасақтаманы дамытумен айналысатын агент, Роберт Стейнмен (Andromeda Software компаниясы, бұл компания Tetris ойынымен де байланысты болған) кездесу ұйымдастыруына әкелді. Нәтижесінде Лейтон мырза мен Стейн мырза келісімге келді, ол Quattro-ның бастапқы нұсқасын жасауды қарастырды. Quattro құрастыру тілінде (assembly language) және Turbo C-де негізінен Адам Босворт, Лайос Франк және Чак Баттерман жасады. Ол DOS жүйесіндегі жоғары сапалы графикасы үшін мақтауға ие болды. Borland Modula 2 тілінде жазылған "Surpass" деген балама өнімді сатып алды. Surpass бағдарламасының негізгі дизайнерлері мен бағдарламашылары да Borland компаниясына Surpass-ты Quattro Pro-ға айналдыру үшін шақырылды: Боб Уорфилд, Дейв Андерсон, Вейкуо Лиау, Боб Ричардсон және Тод Лэндис. Олар Чак Баттерман, Лайос Франк, Танж Беннетт, Рич Реперт және Роджер Шлафлай сияқты басқа Borland бағдарламашыларына қосылды. Боб Уорфилд кейіннен Borland компаниясында Ғылыми-зерттеу және әзірлеу жөніндегі вице-президент болды. Барлығы кейіннен Borland компаниясын тастап кетті. Quattro Pro 1989 жылдың соңғы тоқсанында шығарылды. Borland компаниясының бас кеңсесі Лома-Приета жер сілкінісінің эпицентріне жақын орналасқан, ал ғимарат шатырындағы үлкен және ауыр кондиционерлер жер сілкінісі кезінде жоғары лақтырылып, ғимараттың жоғарғы жағынан өтетін клейлам арқалықтарға құлағандықтан қатты зақымдалды. Арқалықтардың зақымдану деңгейі оларды қайтадан ғимаратты ұстап тұруға жеткілікті берік ету үшін эпоксидтік шайырмен толтыруды қажет етті. Сонымен қатар, су шашырату жүйесі де іске қосылды. Ғимарат бірнеше айға жабылды. Барлық компьютерлер шығарылып, теннис корттарына қойылды, жуылды (су шашырату кезінде акустикалық төбелерден сұр қоқыс жауды) және шашты кептіргіштермен кептірілді. Іске қосылғандары жұмысқа қосылды. Quattro Pro бағдарламасының соңғы сапалық сынағы аяқталып, (күні ашық және құрғақ болған) күзгі ауа райында теннис корттарында жұмыс істеген компьютерлерден өндіріске жіберілді.
Сот ісі
Кейбіреулер Quattro Pro алғашқыда қойындылы дәптер метафорасын қолданды деп айтады, бірақ Boeing Calc атты тағы бір электрондық кесте бірнеше парақтарды қойындылар арқылы пайдаланды және Quattro Pro нарыққа шығар алдынан үш өлшемді сілтемелерді қолдануға мүмкіндік берді. (Boeing Calc өте баяу болғандықтан, оның бірнеше парақты мүмкіндіктерін пайдалану қиын болды.)
Новеллдің шығу жолы
1995 жылдың тамызында Windows 95-тің шығуы Novell компаниясының және Microsoft компаниясымен бәсекелесу жоспарларының соңының бастамасы болды. Microsoft жаңа операциялық жүйе ғана емес, сонымен қатар оған қоса Word және Excel бағдарламаларының жаңа нұсқаларын шығарды. Novell PerfectOffice (сондай-ақ Lotus бағдарламалары) сатылымы дерлік тоқтады, ал Microsoft өнімдерінің сатылымы өте жоғары болды. Үш айдың ішінде Novell өз бағдарламаларын біреуге сатуға ниеттенгенін хабарлады (кейін ол Corel екені белгілі болды). 1996 жылдың ортасына қарай Microsoft бизнес-қолданбалар нарығының 95% құрады. 2005 жылға қарай Microsoft Windows бизнес-қолданба бағдарламалық қамтамасы нарығында әлі де үстемдік танытып отыр, бірақ MS Office 4.2 жиынтығынан бұрын пайда болған Quattro Pro және WordPerfect әлі де жаңартылып, сатылуда.
Файл пішімдері
Quattro Pro файл форматтары әртүрлі файл атауы кеңейтімдерін пайдаланады, оның ішінде WB1, WB2, WB3, wq1 және wq2; олардың кейбіреулері (WB2, wq1 және wq2) Collabora Online, LibreOffice немесе Apache OpenOffice десктоптық қолданбаларында ашылып, содан кейін OpenDocument форматына немесе басқа файл форматтарына сақталуы мүмкін. Microsoft Office 2007 жылдан кейін Quattro Pro файл форматтарына қолдауды тоқтатты.