Кіріспе

Malheur I және Malheur II операциялары – Қуангнгай провинциясындағы «Орегон» күштік тобының құрамындағы 1-ші бригаданың 101-ші әуе десант дивизиясы жүргізген іздеу және жою операцияларының бірнеше кезеңі.

I Малеур операциясы

29 сәуірде COMUSMACV генерал Уильям Вестморленд бригадир генерал Сальве Х. Мэтисон басқаратын 1-бригадаға I корпустағы «Орегон» жедел тобымен дереу қосылуға бұйрық берді. Мамыр айының басында бригада Кванг Нгайдың оңтүстігіндегі «Резорбек» жағалауына түсіп, «Карантан» деген атпен база құрды және Вьетнам Халық Армиясының (PAVN) / Вьет Конг (VC) 122, 123 және 124 нөмірлі ішкі базалық аймақтарына қарсы әрекет етуге дайындалды. Бұл аймақтар Ве және Тра Кау өзендерінің аңғарларын көріп тұрған таулы ормандар арқылы солтүстіктен оңтүстікке созылды. 11 мамырда 1-бригада 1- және 2-полктарды іздеу үшін ішкі аймаққа кірді, олардың сол жерде тығылып отырғаны болжанып еді. Үш батальонның екеуі 124-базаның батыс бөлігінде әуе шабуылын жүргізді, ол жағалау жазығына көрінетін ағаштармен қапталған төменгі төбелерден тұрды. Қарсылық әлсіз болды. Келесі күні таңертең Мэтисон қалған батальонын базаның шығыс бөлігіндегі биік жердегі кедергі қою позициясына жіберді және қалған екі батальонға оған қарай жылжуға бұйрық берді. Келесі күндері қарсылық аз болғандықтан, Мэтисон операцияларын орталықтандырып, мұқият іздеу жүргізді. Мэтисон әр батальон командиріне өз операциялық аймағында еркін әрекет етуге рұқсат берді, бірақ компаниялар бір-бірінен екі сағаттық сапар шегінде жұмыс істеуін қадағалады. Көптеген бөлімшелер үнемі қозғалып отырып, 3-5 күндік азық-түлікпен саяхаттады, осылайша PAVN/VC олардың орнын қайта жабдықтау тікұшақтарын бақылап анықтау мүмкіндігін азайтуға тырысты. Компаниялар іздеу аумағын кеңейту үшін взводтарға бөлінді, бірақ егер үлкен күшке кездессе, жылдам қайта жиналуға дайын болды. Бұл тактика көбінесе нәтижесін берді. 13 мамырда Тра Кау өзенінің бастауына жақын жерде 12 жеке атыс болды, ең ірісі қамалған VC компаниясына қарсы болды. Түнге қарай американдықтар 29 VC-ны өлтірді, 1 американдық қаза тауып, 7-сі жараланды, бірақ нәтиже әрқашан осылай болған жоқ. 18 мамырда 502-ші жаяу әскер полкінің 2-ші батальонының B ротасы үлкен VC лагерінің ішіне кіргенде, ондағылардың әлі қашпағанын байқады. Атыс кезінде шатастық орнады, американдықтар артиллерияны немесе тікұшақты шақыруға тым жақын екенін түсінді. Олар алты сағат бойы, кейде қолға-қол соғысқа дейін жетелеп, күш-жігер келгенше күресті, содан кейін VC кері шегінді. Соғыс алаңында 31 VC қаза тапты, ал американдықтардың 12-сі қаза тауып, 41-і жараланды. Мэтисонның әскерлері маусым айының басында 124-базалық аймақты толық қарап шығып, 400-ден астам VC-ны өлтіргенін немесе тұтқынға алғанын, 125 қаруды тәркілегенін және бірнеше базалық лагерьлерді қиратқанын хабарлады.

" Malheur II " операциясы

Орегон штатындағы әскери топтың командирі генерал Уильям Б. Россон Мэтисонға назарын сәл солтүстікке қарай, 123 және 122 базалық аймақтарға аударуды бұйырды. Екеуі де 124-тен таулырақ болды және Лаос шекарасына жақын ішкі таулардың үстінде қалып қойған дауылдардың құйынынан жиі су шайып жатты. Егер Мэтисон онда ВК-ны таба алмаса, ол Кванг Нгай провинциясының басшысына Ве және Тра Кау аңғарларынан барлық азаматтық тұрғындарды эвакуациялауға көмектесуі керек еді. Олардың саяси көзқарастары қандай болса да, бұл азаматтар ВК-ға тамақ және жауынгерлермен көмектескен. Мэтисон 8 маусымда 123 базалық аймаққа екі батальонды, ал келесі күні 122 базалық аймаққа тағы бір батальонды жіберді. Бірінші күнгі шайқастарда 22 ВК-ның қаза болғанымен, американдықтарға ВК-ның қақтығыстан қашуға тырысып жатқаны анық болды. Жаудың азаматтық бірліктерінің саны аз болғандықтан, Мэтисон азаматтық тұрғындарды эвакуациялауға кірісті. Екі апта бойы жүк көліктері мен тікұшақтар 7000-нан астам адамды және 1200 бас малды Đức Phổ және Nghĩa Hành аудандарындағы босқындар лагерьлеріне тасыды. Операция маусымның соңында аяқталғанда, аңғарлар шайқастар мен гербицидтерден қирап, бірнеше жүз тонна күріш пен тұз жойылды немесе босқындар лагерьлеріне әуемен жеткізілді. Шілдеде ВК 124 базалық аймақта қайта құрылып жатыр деген сенімде, әуе десантты бригада оңтүстікке қайта оралды. Бір апталық іздеуден кейін тек жаудың шағын бірліктері табылды. Құжаттар мен тұтқындар 1-ші және 2-ші полктер бірнеше командирлерін жоғалтқанын, ал ауру, дезертирлік және ауыр жарақаттар олардың тиімділігін күрт төмендеткенін көрсетті. Мэтисон шілде айының ортасында екі бөлімнің 123 базалық аймағында бірігіп, бір жауынгерлік полк құрауы туралы хабар алғанда, B-52 бомбалаушыларын шақырды. Бомбалаудан кейін оның үш батальоны да аймаққа әуе шабуылымен түсірілді және айдың қалған бөлігінде оны тазартты. Бірақ тағы да ВК қашуға үлкерді, бірақ американдықтар 100-ден астам ВК-ны өлтірді, оның ішінде ВК-ның аудандық басшысы мен оның көмекшілері де болды.

Салдары

Операциялар аяқталған кезде 1-бригада 869 ВК және ПАВН қаза тапқанын, 314 қару-жарақ қолға түскенін, ал 81 америкалықтың қаза тапқанын хабарлады. АҚШ Халықаралық даму агенттігі 1967 жылы провинцияда 6400 азамат қаза тапқанын хабарлады, бірақ олардың бәрі Мальхер операцияларына немесе тіпті американдық әскери қимылдарына байланысты емес екені анық.