Кіріспе
1967 жылғы Вьетнам соғысындағы шайқас
Вьетнамдағы Дак То шайқасы 1967 жылдың 3-23 қараша аралығында Вьетнам соғысында болған бірнеше маңызды шайқастардың жиынтығы болды.
Дак То жазық аңғардың төменгі жағында, батысқа және оңтүстік-батысқа қарай созылатын қыраттармен (кейбіреулері 4000 фут (1219 м) биіктікке жететін) қоршалған. Батыс Кон-Тум провинциясы екі және үш қабатты жаңбырлы ормандармен жабылған, ал ашық жерлер бамбук тоғайларымен толтырылған, олардың сабаулары кейде диаметріне дейін жетеді. Тікұшақтарға қонуға жеткілікті үлкен аймақтар (LZ) сирек және алыс болғандықтан, көптеген әскерлердің қозғалысы тек жаяу жүріп жасалатын. Таулы аймақтарда күндіз температура жоғарылап, ал кешке дейін төмендейтін.
Грили операциясы
1967 жылдың қаңтарында МГ Пирс 4-ші жаяу әскер дивизиясының басқаруын қабылдады, ол Батыс Контум провинциясын қорғауға жауапты болды. Жазғы муссон басталар алдында Пирс 4-ші жаяу әскер дивизиясының 1-ші бригадасының Джексон-Холдағы базалық лагерінен, Плейкуден батысқа қарай, кедергі қою позицияларын орнатып, 17 мамырда Фрэнсис Марион операциясын бастады. 4-ші дивизияда 1-ші және 2-ші бригадалары болды, ал 3-ші бригада Сайгонның солтүстік-батысындағы 25-ші жаяу әскер дивизиясымен бірге әрекет етті. 1967 жылдың ортасында Батыс Контум провинциясы бірнеше ВАА (Солтүстік Вьетнам халық армиясы) шабуылдарының ошағына айналды және ВАА аймаққа ерекше назар аударып отырғаны байқалды. Пирс басқаруды қабылдағаннан кейін бірден өз бөлімшелеріне оқшауланбау және қиын жерде шабуылға ұшырап қалмау үшін нұсқаулар енгізді, бұл АҚШ-тың оттық күшіндегі артықшылығын да жоққа шығарды. Батальондар жауды іздеу үшін жеке роталарға бөлінбей, біртұтас күш ретінде әрекет етуі керек еді. Егер жаяу әскер роталары дербес әрекет етуге мәжбүр болса, олар бір-бірінен бір километрден артық немесе бір сағаттық жолдан аспауы керек еді. Жаумен байланыс орнатылса, бірлік дереу күшейтілуі керек еді. 173-ші дивизия Сайгонның сыртындағы Бьен Хоа әуе базасының маңында орналасып, тек Вьетконг партизандарымен ғана соғысқан. Биік таулы аймаққа жіберілгенге дейін Пирдің операциялық офицері, полковник Уильям Ливси, әуе десанттық офицерлерге таулы жердегі науқанның қауіптілігі туралы ескертуге тырысты. Ол сондай-ақ ВАА әскерлерінің Вьетконгке қарағанда жақсы жабдықталған және ынталы күш екенін айтты. Алайда, бұл ескертулер аймақтағы ВАА тактикасы мен күшіне бейім емес десантшыларға көп әсер етпеді. ВАА Дак Сеанг және Дак Сектегі CIDG (Үкіметтік және провинциялық әскерлерді дамыту) бекіністеріне жасаған қысым, Дак Тодан солтүстікке қарай 20 және 45 шақырым жерде, ARVN (Оңтүстік Вьетнам армиясы) 42-ші жаяу әскер полкін аймаққа жөнелтуге және ARVN әуе десанттық батальонының Дак Сеангқа көшуіне себеп болды. 4 тамызда 1/42 дивизиясы Дак Сеангтың батысындағы төбеде ВАА әскерлерімен кездесіп, ARVN әуе десантшыларын да қамтыған үш күндік шайқасты бастады. 8-ші әуе десант дивизиясы АҚШ армиясының кеңесшілерімен бірге Дак Сеангтағы арнайы күштер лагерінің жанындағы кішкентай, жабдықталмаған әуе алаңына әуемен жеткізілді. Лагерь ВАА күштерінен сирек-сирек атысқа ұшырады және жердегі шабуылдарға ұшырады. Бұл оқиға арнайы күштер командирі мен патруль қайтып келмеген кезде болды және лагерь ВАА-ның толыққанды жердегі шабуылына дайындық атысы болған сияқты көрінді. Жер бедері үш қабатты орманды биік таулармен сипатталды. Дак Сеанг лагерінің маңыздылығы оның ВАА-ның Оңтүстікке енуінің негізгі жолы – Хо Ши Мин жолының бойында орналасуында болды. Лагерден бір шақырым қашықтықта армия кеңесшілері мен 8-ші әуе десант дивизиясы жоғалған арнайы күштер патрулінің денелерін тапты, барлығы қаза тапқан, соның ішінде лагерь командирі де. 8-ші әуе десант дивизиясы таудың басына көтерілгенде, алдыңғы қатардағы бөлімдерге шағын қарудан атылды. Көп ұзамай ВАА әскерлерінің барлық жағынан қоршағандығы анық болды. 4 тамыздың түскісіне қарай 8-ші әуе десант дивизиясы кеңесшілерімен бірге бірнеше күнге созылған шайқасқа қатысты. Бірлік әуе және артиллерияның артықшылығы арқасында ВАА күштерін басып алғаннан кейін таудың басына жетіп, ауруханалық бөлімдерімен және әуе шабуылына қарсы қондырғыларымен толыққанды жұмыс істейтін ВАА штабын тапты. Үш күндік шайқаста 8-ші әуе десант батальоны жалғыз өзі алты бөлек жердегі шабуылға төтеп берді және барлық ARVN бөлімшелерінің арасында көптеген жандар зардап шекті. Тамыздың ортасына қарай ВАА күштерімен байланыс азайды, бұл американдықтарды олардың шекарадан кері шегінген деген тұжырымға әкелді. ARVN әуе десант бөлімшелерінің көп бөлігі Саигон маңындағы базаларына демалу және қайта жабдықтау үшін қайтарылды. 23 тамызда генерал Дийн 173-ші дивизияның басқаруын бригадир генерал Лео Х. Швайтерге тапсырды. 17 қыркүйекте 173-ші дивизияның екі батальоны Фу-Ень провинциясындағы күріш егінін қорғау үшін аймақтан кетіп қалды. 2/503-ші дивизия 3-ші ARVN әуе десант батальонымен бірге Đắk Tô-да қалды, олар Đắk Tô-ның солтүстігіндегі Тумаронг аңғарын және ВАА полкінің штабының күдікті орналасқан жерін аралап шықты. Алайда, үш апта бойы нәтижесіз іздеуден кейін операция 11 қазанда тоқтатылды. Грили операциясы аяқталды.
Кіріспе
Қазан айының басында АҚШ барлау қызметі Солтүстік Вьетнамның Плейку аймағынан полктерін Кон-Тум провинциясындағыларға қосып, жергілікті күштердің күшін толық дивизия деңгейіне дейін ұлғайтып жатқанын хабарлады. Осыған жауап ретінде 4-ші жаяу әскер 3-ші батальонды, 12-ші жаяу әскерді және 3-ші батальонды, 8-ші жаяу әскерді "МакАртур" операциясын бастау үшін Дак Тоға жылжыта бастады. 29 қазанда 4/503 әуе десанттық пехоталық бөлім күш ретінде сол аймаққа оралды. Батальон 2 қарашада 12-ші өртке қарсы базаның құрылысын қорғау үшін Дак Тоның батысына Бен Хет CIDG лагеріне көшті. ПАВН-нің ресми тарихы ПАВН/ВК-ге арналған директива ретінде, бұл ұрыс алаңдары топтарының жергілікті күштер мен бөлімшелердің күшін сақтауға мүмкіндік беру үшін операцияларды күшейту және ұрыс алаңдары топтарының жаттығулар өткізуі мен тәжірибе жинауы үшін Бас штабтың директивасы болып табылады. 3 қарашада ПАВН 6-шы полкінің артиллерия маманы сержант Ву Хонг оңтүстік вьетнамдықтарға өтіп кетті және АҚШ күштеріне ПАВН күштерінің орналасуы және олардың мақсаттары туралы егжей-тегжейлі ақпарат бере алды, Дак Тода да, батыстағы 18 километрдегі Бен Хетте де. ПАВН аймаққа шамамен 6000 әскерін жіберді, олардың көпшілігі 1-ші дивизияны құрады. 66-шы полк Дак Тоның оңтүстік-батысында негізгі шабуылға дайындалып жатты, ал 32-шы полк 66-шы полкке қарсы қарсы шабуылдарды болдырмау үшін оңтүстікке жылжыды. Тәуелсіз 24-ші полк базаның солтүстік-шығысынан күшеюге жол бермеу үшін Дак Тода позицияларын ұстады. 174-ші полк Дак Тоның солтүстік-батысында болды, жағдайға байланысты резерв немесе шабуыл күші ретінде әрекет етті. Сонымен қатар, 1-ші дивизия 40-шы артиллерия полкімен қамтамасыз етілді. Америкалықтар бұл аймақтың ПАВН-ге жақсы дайындалғанын тез анықтады. АҚШ және ОАРВН әскерлері тапқан қорғаныс дайындықтарының саны мен күрделілігі кейбіреулері алты ай бұрын дайындалғанын көрсетті. Генерал Пирс атап өткендей: "Дейліз барлық негізгі жер бедері күрделі бункерлер мен траншеялар кешендерімен қатты қорғалған. Олар аймаққа көптеген азық-түлік пен оқ-дәрі әкелді. Олар қалуға дайын еді." Батальонның қалған роталары басқа жерде орналастырылғандықтан, "Б" ротасының 120 адамы тікұшақпен төбеге шабуылға қарсы күресті. Аэропорттағы "Б" ротасының ұшақпен және артиллериямен шабуыл жасауынан кейін, сол түстен кейін "Б" ротасы қарсылықсыз қонып, төбеге шабуыл жасады, бірақ төбе бос емес еді. Он бес минуттан кейін ПАВН-мен байланыс орнатылды. Соғыс келесі күні таңертеңгіге дейін жалғасты, 66-шы полк элементтері 100-ден астам адамды қалдырып, кері шегінді. "Б" ротасының 9 адамы қаза тауып, тағы 28 адам жарақат алды. ПАВН бір мезгілде 724 төбедегі 3/8 жаяу әскердің үш ротасына шабуыл жасады. 12 қараша күні түнде ПАВН 44 зымыранмен Дак То әуежайына көптеген зымыран шабуылдарының алғашқысын жасады. 15 қараша күні сағат 08:00-де үш C-130 Hercules көлік ұшағы ПАВН миномет шабуылдары түскен кезде айналым аймағында болды. Олардың екеуі жойылды. Одан туындаған өрттер мен қосымша келіп түскен минометтар оқ-дәрілерді тастау және отын сақтау орындарын өртеп жіберді. Жарылыс күні бойы және түнде жалғасты. Сол түні келген оқ-дәрілер кезінде миномет оқ-дәрісі С4 пластикалық жарылғыш заттар салынған екі болат контейнерге түсіп қалды. Олар бір мезгілде жарылып, өрнектің үстінде от шары мен саңырауқұлақ бұлтын жіберіп, тереңдігі 12 метрге жететін екі кратер қалдырды. Бұл Вьетнам соғысында болған ең үлкен жарылыс деп айтылды, ол бір шақырымнан астам жердегі ер адамдарды аяғынан құлатты. Жарылыс 15-ші жеңіл жабдықтар компаниясының барлық кешенін оқ-дәрі қоймасының жанында жойды, бірақ ешкім қаза таппады. Инженер-лейтенант Фред Дайерсон "Шарли ядролық қаруға қол жеткізген сияқты" деп ойлады. Жарылыс пен өрт кезінде 1100 тоннадан астам қару-жарақ жойылғанмен, бұл ПАВН-нің Дак Тоны алуына жақын болды. Шұғыл оқиғаға жауап ретінде, оңтүстік Вьетнамның әскерилері де соған қарсы шықты. Бұрынғы әрекеттерде 66-шы және 33-ші полктер зардап шекті, олар оңтүстік-батыс бағыттағы шегінуді бастады, оны 174-ші полк қамтыды. Америкалықтар мен ОАРВН содан кейін қатал артқы бөлімдерге ұшыраса бастады. Базалық лагерьге қарсы артиллериялық шабуылдың қайталануын болдырмау үшін 3/12-ші жаяу әскерге 1338-ші төбені алуға бұйрық берілді, ол тек алты шақырым қашықтықтағы Дак Тоның тамаша көрінісіне ие болды. Екі күн бойы американдықтар дөңестің тік беткейіне көтеріліп, ең күрделі бункер кешеніне кірді, оның барлық бекіністері далалық телефонмен байланысты. 1/503-ші бөлімнің үш ротасы 882-ші төбені басып алу үшін оңтүстік-батысқа қарай жылжиды. Қарулы күшпен бірге онға жуық азаматтық тілшілер...
<blockquote>Nearly every key terrain feature was heavily fortified with elaborate bunker and trench complexes. He had moved quantities of supplies and ammunition into the area. He was prepared to stay. Since the rest of the battalion's companies were already deployed elsewhere, the 120 men of Company B would combat assault onto the hilltop by helicopter alone. After several attempts to denude the hilltop with airstrikes and artillery fire, Company B landed unopposed that afternoon, but the hill was not unoccupied. Fifteen minutes later, contact was made with the PAVN. The battle that ensued raged at close quarters until early the following morning when elements of the 66th Regiment withdrew, leaving behind more than 100 bodies. Nine men of Company B were killed and another 28 were wounded. The PAVN simultaneously attacked the three companies of the 3/8th Infantry on Hill 724
On the night of 12 November, the PAVN launched the first of many rocket attacks against the Đắk Tô airfield, firing 44 missiles. By 08:00 on 15 November, three C 130 Hercules transport aircraft were in the turnaround area as a PAVN mortar barrage landed. Two of them were destroyed. The resulting fires and additional incoming mortars set the ammunition dump and fuel storage areas ablaze. Explosions continued all day and into the night. During that night's incoming shelling, a mortar round landed on two steel containers of C 4 plastic explosive. They detonated simultaneously, sending a fireball and mushroom cloud high above the valley and leaving two craters 40 feet (12 m) deep. This was said to be the largest explosion to occur in the Vietnam War, knocking men off their feet over a mile away. The explosion destroyed the entire 15th Light Equipment Company compound next to the ammunition dump although no one was killed. Engineer Lieutenant Fred Dyerson thought "it looked like Charlie had gotten hold of some nuclear weapons." Although more than 1,100 tons of ordnance were destroyed during the explosions and fires, this was as close as the PAVN would get to taking Đắk Tô. The rapid deployment of allied forces had upset the North Vietnamese offensive and had thrown them onto the defensive. Previous actions had battered the 66th and 33rd Regiments, and they began a southwesterly retreat, covered by the 174th Regiment. The Americans and the ARVN then began to run into tenacious rearguard actions. To prevent a repetition of the artillery attack against its base camp, the 3/12th Infantry was ordered to take Hill 1338, which had an excellent overview of Đắk Tô, only six kilometers away. For two days, the Americans fought their way up the steep slope of the hill and into the most elaborate bunker complex yet discovered, all of the fortifications of which were connected by field telephones. After scouring the area of the PAVN who attacked Task Force Black, the three companies of 1/503rd moved southwest to occupy Hill 882. The force was accompanied by approximately a dozen civilian news correspondents. On the morning of 15 November, the lead company crested the hill and discovered bunkers connected by telephone wire. They were then attacked, and the rest of the Americans rushed to the hilltop to take defensive positions. PAVN troops poured small arms, machine gun, and mortar fire on the Americans and launched several ground attacks. The U. S. commander requested helicopter evacuation for the most seriously wounded, but this request was denied by Col. Schumacher, who demanded that the civilians be evacuated first. The next morning, the three companies of 4/503rd were chosen to set out and relieve the men on Hill 875. Because of intense PAVN sniper and mortar fire (and the terrain) it took until nightfall for the relief force to reach the beleaguered battalion. On the afternoon of 21 November, both battalions moved out to take the crest. During fierce, close quarters fighting, some of the paratroopers made it into the PAVN trenchline but were ordered to pull back as darkness fell. At approximately 23:00, the 4th Division's 1/12th Infantry was ordered to withdraw from an offensive operations in the southern Central Highlands and redeploy to Đắk Tô. In a night time air redeployment, the entire battalion redeployed and took up positions around the main fire support base at Đắk Tô in less than 12 hours. The following day was spent in launching airstrikes and a heavy artillery bombardment against the hilltop, totally denuding it of cover. On 23 November, the 2nd and 4th Battalions of the 503rd were ordered to renew their assault while the 1/12th Infantry assaulted 875 from the south. This time the Americans gained the crest, but the PAVN had already abandoned their positions, leaving only a few dozen charred bodies and weapons. For its combined actions during operations around Đắk Tô, the 173rd Airborne Brigade was awarded the Presidential Unit Citation.
Салдары
Қараша айының соңына қарай ПАВН өздерінің Камбоджа мен Лаостағы бекіністеріне қайтарылып, американдықтардың ірі бөлімшесін талқандай алмады, бірақ АҚШ армиясын ауыр құн төлеуге мәжбүр етті. Дак То төңірегіндегі шайқаста 376 американдық әскері қаза тапты немесе жоғалып, қайтыс болған деп есептелді, ал тағы 1441 әскері жараланды. Тағы да маңызды дау тудырған мәлімет – Associated Press агенттігінің хабарлауынша, Вьетнам жаңалықтар агенттігі 2800 американдық сарбаз бен 700 ОАРВН-нің шайқаста қаза тапқанын мәлімдеді. Вьетнамдағы АҚШ қолбасшысы генерал Уильям К. Вестморленд өзінің естеліктерінде ПАВН-ның 1400 сарбазының қаза болғанын айтты, ал MACV қолбасшысының орынбасары генерал-майор Уильям Б. Россон ПАВН 1000 мен 1400 аралығында әскерін жоғалтқанын бағалады. MACV мәлімдемесіне сәйкес, шайқасқа қатысқан ПАВН-ның төрт полкінің үшеуі соншалықты қирағандықтан, қысқы-көктемдік науқанның келесі кезеңіне қатыса алмады. Тек 24-ші полк 1968 жылғы қаңтардағы Тет шабуылы кезінде ғана майданға шықты. 173-ші әуе десанттық бригадасы мен 4-ші жаяу әскер дивизиясының екі батальоны да жағдайы жақсы емес еді. Вестморленд «Біз басқа аймақтардағы операцияларды қажетсіз құрбандыққа бермей, жауды толық жеңдік. Жаудың қайта оралуы болған жоқ» деді. Соғыстан кейінгі ПАВН тарихы оң көзқараспен қарастырады, олардың нәтижелерін АҚШ күштерінің бригадасы, екі батальоны және алты ротасының зардап шегуі ретінде бағалайды. Генерал Гиап қыркүйек айында осындай стратегияны жариялады, бірақ американдықтарға бұл тым қиындыққа толы көрінді. Дегенмен, Ханойдың дерлік өзіне-өзі зиян келтіретін әскери әрекеттерін түсіндіретін нақты талдау табылмады. Мұндай жағдай тек Диен-Бьен-Фу сияқты жағдай туғанда ғана түсіндірілуі мүмкін еді. Бірден, сондай жағдай пайда болды. Куанг Три провинциясының батыс бөлігіндегі Ке Санхтағы оқшауланған теңіз жаяу әскерінің бекінісі ПАВН күштерінің қоршауына түсті, олардың саны ақырында үш дивизияға жететін болды. 173-ші әуе десанттық бригадасының үш мүшесі (майор Чарльз Дж. Уоттерс, қатардағы Джон А. Барнс III және қатардағы Карлос Лозада) шайқастағы ерлігі үшін өлімнен кейін Құрмет медалімен марапатталды.