Кіріспе

1965 жылғы Вьетнам соғысындағы шайқас

Иа Дранг шайқасы (;/'//i://@// //d//r//ae//ng/) — 1965 жылы Вьетнамның орталық жоталық аймағындағы Чу Понг массивінің шығыс етегінде, Вьетнам соғысының басындағы Плейку кампаниясы аясында АҚШ армиясы мен Вьетнам Халық армиясы (PAVN) арасындағы алғашқы маңызды шайқас. Бұл шайқас алғашқы ірі масштабты тікұшақпен жүргізілген шабуыл және Боинг B-52 Stratofortress стратегиялық бомбалаушыларын тактикалық қолдау үшін алғаш рет пайдаланумен ерекшеленеді. Иа Дранг Вьетнам соғысының қалыптасқан жолын көрсетті: американдықтар әуе мобильдігіне, артиллерия отына және жақыннан қолдауға сүйенді, ал PAVN американдық күштерді өте жақын қашықтықта тез арада шабуылдап, осы отты күшті бейтараптандырды. Иа Дранг екі негізгі ұрыстан тұрады, олардың орталығында екі тікұшақ қону алаңы (LZ) орналасқан – біріншісі LZ X Ray, ал екіншісі LZ Albany, Ia Drang аңғарында солтүстікке қарай орналасқан. LZ X Ray шайқасына 1-ші батальон, 7-ші кавалерия полкі және подполковник Хал Мурдың басқаруындағы қолдау бөлімшелері қатысты. 14-16 қарашада өткен бұл шайқаста қоршауда қалған және сан жағынан басым күштердің қатты атысына ұшыраған американдық күштер әуе күшінің және ауыр артиллериялық оқшаулаудың көмегімен үш күн бойы Солтүстік Вьетнам күштерін ұстап тұруға қол жеткізді, ал Солтүстік Вьетнамда мұндай мүмкіндік болмады. Американдықтар LZ X Ray шайқасын тактикалық жеңіс деп жариялады, 10:1 есебімен қарсыласты жойғандарын мәлімдеді. Екінші шайқасқа 2-ші батальон, 7-ші кавалерия полкі және подполковник Роберт МакДейдтің басқаруындағы қолдау бөлімшелері қатысты. Бұл шайқас 17 қарашада LZ Albany-де болды. Солтүстік Вьетнамдық күштермен тығыз қарым-қатынаста болғандықтан, американдық батальон әуе және артиллериялық қолдауды пайдалана алмады, нәтижесінде, шығуға мүмкіндік алғанға дейін 50%-дан астам шығынға ұшырады. Екі тарап та жеңіске жеткенін мәлімдеді. LZ X Ray шайқасы туралы Морли Сейфердің "Иа Дранг аңғарының шайқасы" атты CBS арнайы баяндамасында және Хэл Мур мен Джозеф Л. Галлоуэйдің "Біз бір кезде жас солдаттар едік" атты танымал кітабында айтылған. 1994 жылы Мур, Галлоуэй және американдық және Солтүстік Вьетнамдық тараптарда соғысқан адамдар шайқас болған шалғайдағы орманға қайта оралды. Сол кезде АҚШ-тың Вьетнаммен дипломатиялық қарым-қатынасы болмады. Бір жыл дайындалған қауіпті сапар "ABC News" телеарнасының "Олар жас және батыл" атты жүлделі деректі фильмінің бөлігі болды. Рэндал Уоллес 2002 жылы Мел Гибсон мен Барри Пеппердің Мур мен Галлоуэй рөлінде ойнаған "Біз солдаттар едік" фильмінде LZ X Ray шайқасын бейнеледі. Кейіннен Галлоуэй Иа Дрангты "Хо Ши Миннің жеңіске жетуіне сенімді болған шайқас" деп сипаттады.

Герриктің взводынан ажыратылды.

PAVN-ді оң жақ қанатында қуғанда, Герриктің 2-ші взводы, B компаниясы, шамамен 50 метрге созылып, 1/7 қалған бөлігінен 100 метрдей алшақтады. Бірден Херрик радиоарқылы взводының бұтада тапқан ашық жерге кіруі керек пе, әлде оны айналып өтуі керек пе деп сұрады. Херрик батальоннан оқшауланып қалуы мүмкін екеніне алаңдады, сондықтан жауды қуу үшін сол ашық жерден өтетінін мәлімдеді. Ашық жерде бірден қаһарлы атыс басталды. Алғашқы үш-төрт минутта оның взводы ағаштардан шыққан PAVN-ге ауыр зиян келтірді, ал өздерінен ешкім зардап шекпеді. Херрик жақын арада радиоарқылы жаудың оң және сол қанаттарын қоршап алғанын хабарлады. Капитан Херрен Херрикке Девнидің 1-ші взводымен қайта байланыс жасауға бұйрық берді. Херрик өзінің взводы мен 1-ші взвод арасында үлкен жау күші бар екенін жеткізді. Херриктің 2-ші взводының жағдайы тез нашарлады, PAVN шабуылы жалғасқанда қатардағы жауынгерлер зардап көре бастады. Херрик өз адамына ашық жердегі кішкентай төбеде қорғаныс шебін құруға бұйрық берді. Шамамен 25 минут ішінде 2-ші взводтан 5 адам қаза тапты, оның ішінде Херрик те болды. Өлімі алдында Херрик радиоарқылы қаза болғанын, команданы сержант Карл Палмерге тапсырып жатқанын, сигнал кодтарын жоюға және артиллериялық қолдау шақыруға бұйрық бергенін хабарлады. 2-ші взвод техникалық тұрғыдан SFC Мак МакГенридің басқаруында болғанмен, ол периметр бойында басқа жерде орналасқан еді. Сержанттар Палмер мен Роберт Стоукс та қаза тапты, сондықтан радиоға жақын болғандықтан 3-ші взвод командирі сержант Эрни Савидж басқаруды өз мойнына алды және 2-ші взводтың орнына қайта-қайта артиллериялық қолдау шақыруға кірісті. Осы кезде взводтан сегіз адам қаза тауып, 13 адам жараланған еді. Екінші шабуыл PAVN тоқтатқанға дейін жоғалған взводтың орнына қарай шамалы ілгеріледі. Альфа ротасының 1-ші взводы алға жылжуды бастады, батальоннан оқшауланып қалу қаупі туды. Бір сәтте олар PAVN-нің қолға түскен америкалық M60 пулеметімен атысқа түсті, бұл пулемет 2-ші взводтың қаза тапқан пулеметшісінен алынған еді. Надаль (A ротасы) мен Херрен (B ротасы) X Ray-ге қайтаруға рұқсат сұрағанға дейін жағдай 20-30 минутқа созылды (Мур келісті). Америкалық күштер түн бойы толық дайындыққа келтірілді. Айдың жарқырағында PAVN периметрдегі барлық роталарды (D/1/7 ротасынан басқа) шағын отрядтармен тексерді. Америкалықтар жауап беруде сақтық танытты. Периметр бойында тактикалық тұрғыдан орналасқан M60 пулеметшілеріне, әрі бұйрық келгенше атуды тоқтатуға бұйрық берілді (PAVN-нің назарына түспеу үшін). B ротасының 1/7 2-ші взводы, сержант Савиджтің басшылығымен, түнде үш ірі шабуылға ұшырады (біреуі түнгі жартыдан сәл бұрын, екіншісі 03:15-те, үшіншісі 04:30-да). PAVN өз күштеріне сигнал беру үшін кернейлерді пайдаланды, олар артиллерия, граната және мылтық атысымен төбеден ығыстырылды. Савидждің "жоғалған взводы" түнде қосымша зардап шекпестен аман қалды.

Таң атқанда шабуыл

06:00-де J3/MACV 1-ші әуе кавалериясына B-52 соққысының нысанаға ұшып өту уақыты 16:00-ге белгіленгенін хабарлады. Ауыр жараланғандардың біреуін (екі күннен кейін қайтыс болды) медициналық пунктке көмектесіп жеткізген журналист Джо Галлоуэй, өзінің айналасындағы өлімге есім қоюға тырысты және бұл солдаттың аты Pfc. Джимми Накаяма екенін анықтады, ол Айдахо штатының Ригби қаласынан шыққан және Ұлттық гвардияда 2-ші лейтенант болған. Галлоуэй кейінірек Накаяманың сол аптада әке болғанын айтты. Галлоуэй сондай-ақ "LZ XRay-де 80 адам қаза тауып, 124-і жараланды, олардың көпшілігі ауыр жараланған" және бүкіл шайқаста 234 америкалық және шамамен 2000 Солтүстік Вьетнамдық әскері қаза тапқанын атап өтті. 08:00-де 5-ші кавалерияның 2-ші батальоны LZ Victor-дан LZ X Ray-ді күшейту үшін жаяу жолға шықты. Ол 1-ші батальон, 7-ші кавалерия, 2-ші батальон, 7-ші кавалерия және 2-ші батальон, 5-ші кавалерияның LZ X Ray-де болуымен майданды басқаруды өз қолына алу үшін 3-ші әуе кавалерия бригадасының алдыңғы штабын құруды жоспарлады. Мур батальонының басшылығын беруден бас тартқанда, Браун оған кетер алдында 1-ші батальон, 7-ші кавалерияның келесі күні қайтарылатынын хабарлауға келісті.

Қосымша күш

Жағдайдағы ұрыстың қарқыны мен туған шығындарды ескере отырып, 1-ші атқыштар дивизиясының басқа бөлімшелері жақын жерде қонуды жоспарлады, содан кейін X Ray-ге жер арқылы өтуді көздеді. 5-ші кавалерияның 2-ші батальоны (2/5) X Ray-дің оңтүстік-шығысына шамамен 3,5 километр қашықтықтағы LZ Victor-ға ұшып баруы тиіс болды. 2/5 сағат 08:00-де қонды және тез арада жолға шығуға дайындалды, сапар шамамен 4 сағатқа созылды. Көбінесе бұл оқиғасыз болды, X Ray-ге жақындағанға дейін. Сағат 10:00 шамасында, LZ-ден шығысқа қарай, Альфа ротасы (2/7) жеңіл оққа түсті және жауынгерлік шеп құруға мәжбүр болды. 12:05-те подполковник Таллидің 2/5 жасағы қону алаңына жетті. 10:30-да генерал ДеПуй, J3/MACV полковник Барроуға қоңырау шалып, B-52-нің генерал Винь Люкпен, II корпус қолбасшысымен келісілгенін және 1-ші атқыштардың бөлімшелеріне сағат 16:00-ге дейін шектеу қойылғанын және оның орындалатынын тексерді. Лейтенант-полковник Нгуен Хуу Ан ЛЗ X Ray-ге Лэ Нгок Чжумен, 7-ші батальонның уақытша командирімен кездесу үшін алдыңғы команд пунктинен жолға шыққанда, алғаш рет B-52-нің қарша басқан бомбалауын көрді. Түн ортасында Мур лейтенант полковник Эдвард С. (Shy) Мейерден, 3-ші бригаданың штаб бастығынан, Уэстморленд штабының оны және оның штабын шайқас туралы хабардар ету үшін келесі күні таңертең Сайгонға X Ray-ден кетуін сұраған хабарлама алды. Ол бұйрыққа қарсылық білдірді және келесі күні таңертең жоспарланған кері шегінуге дейін батальонымен бірге қалуға рұқсат алды. 09:15-те Ноулз жердегі кавалериялық бөлімдерге B-52 соққысының мақсатына шабуыл жасау операциясын ұйымдастыруды тапсырды. Мур 1-ші кавалериялық бөлімді жіберу жоспары бар екенін айтты, бірақ қазіргі уақытта барлық бөлімдер жұмылдырылған. Шабуыл формальды түрде аяқталды. PAVN күштері жүздеген адамды жоғалтты және енді күресуге қабілетсіз болды. АҚШ күштері 79 адам қаза тауып, 121 адам жараланды және олардың қауіпсіздігіне кепілдік беретін деңгейге дейін күшейтілді. Жағдайды ескере отырып, АҚШ күштері үшін далада қалудың қажеті жоқ, олардың миссиясы аяқталды және сәтті аяқталды. Сонымен қатар, полковник Браун (3-ші бригада командирі), жалпы басқаруда, шекарадан тыс аймаққа қосымша PAVN бөлімшелерінің келуі туралы хабарларға алаңдады. Ол бөлімдерді кері қайтаруды қалады, бірақ Уэстморленд 2/7 және 2/5 бөлімдерінің X Ray-де қалуын талап етті, кері шегінудің көрінісін болдырмау үшін. АҚШ жанында 634 PAVN сарбазының денесі табылғанын және артиллерия мен әуе шабуылынан қашықтықта 1215 PAVN сарбазының өлтірілгенін хабарлады. Алты PAVN тұтқындалды. PAVN-нің алты экипажы қару-жарақпен қызмет етті және 135 жеке қару қолға түсті, ал шамамен 75-100 қару жойылды. 12:53-те генерал Уэстморленд кавалерияның жеткілікті әуе қолдауы бар ма және әскерлердің жағдайы жақсы ма деп сұрады. Қалған екі батальон B-52 соққысына жол ашу үшін тікұшақтардың орнына жер арқылы тыныш түрде қону аймағынан шығып кеткенде, X Ray аймағындағы 7-ші және 9-шы батальонның PAVN әскерлері күтпеген жерден ұсталды.

Қапқа түсетін оқиғалар

Американдық колоннаның алдындағы барлау взводының жетекші тобы ПАВН-нің алғашқы белгілерін байқады. Топ командирі сержант Дональд Словак "Хо Ши Мин сандалының іздерін, солтүстіске бағытталған бамбук жебелерін, қалың шөп пен күріш дәндерін" көрді. 8-ші батальонды Ле Сюань Фун басқарды. Альфа ротасы әуеден қолдаудың күрт жоғалуын байқады және рота командирі капитан Джоэл Сугдинис әуедегі зымырандық артиллерия тікұшақтарының қайда кеткенін ойлады. Біраз уақыттан соң ол артынан алыс жарылыстарды естіді; B-52 бомбалаушылары Чу Понг массивіне бомба тастап жатты. Барлау взводының командирі лейтенант Д. П. (Пэт) Пэйн термит үйшіктерінің маңында жүргенде, кенеттен жерде демалып жатқан ПАВН сарбазына тап болды. Пэйн сол сарбазға секіріп, тұтқынға алды. Сонымен бірге, шамамен 10 метр қашықтықта оның взвод сержанты екінші ПАВН сарбазын тұтқынға алды. ПАВН барлау тобының басқа мүшелері қашып, 33-ші полктің 1-ші батальоны штабына хабарлаған болуы мүмкін. Содан кейін ПАВН американдық колоннаға шабуыл ұйымдастыра бастады. Тұтқынға алу туралы хабарды естіген МакДейд, колоннаның арт жағынан алға жылжуды тоқтатып, тұтқындарды жеке сұраққа алуға бұйрық берді. Екі тұтқынға алынған ПАВН сарбазы Албани алаңының оңтүстік-батыс жиегінен 100 метрдей жерде күзетілді, ал есеп сағат 11:57-де Плейкудегі дивизияға жетті. ПАВН әскерлері колоннаның бойымен жүгіріп, америкалық сарбаздардың аздығынан пайдаланып шабуыл жасады, қолға-қол соғысқа түсті.

Теледидар

Вьетнам HD (8-11 қараша 2011), The History Channel телеарнасындағы алты бөлімді американдық деректі телесериал, оның бірінші эпизодында Іа Дранг шайқасы жарылған. Вьетнам соғысы (17-28 қыркүйек 2017), Кен Бернстің он бөлімді американдық деректі фильмі, үшінші эпизодында Иа Дранг шайқасын көрсеткен.

Жалпы көздер

G3 Журналы/I Далалық күштері Вьетнам, 14-26 қараша, 1965 жыл. generalhieu.com – generalhieu Ресурстар мен ақпарат. , generalhieu.com – generalhieu Ресурстар мен ақпарат. , generalhieu.com – generalhieu Ресурстар мен ақпарат. , generalhieu.com – generalhieu Ресурстар мен ақпарат. Бұл құжат Мэриленд штатының Колледж Парк қаласындағы Ұлттық мұрағатта сақталады. Вестморленд, Уильям, Генерал Вестморлендтің тарих нотаттары (29 тамыз – 29 қараша, 1965) generalhieu.com – generalhieu Ресурстар мен ақпарат. , жарияланбаған MACV файлдары.