Кіріспе
1967 жылы Вьетнам соғысындағы әскери операция. "Свифт" операциясы – Вьетнам соғысында АҚШ-тың 1-ші теңізшілер дивизиясының бөлімшелері Вьетнам Халық армиясының (PAVN) шабуылына ұшыраған екі теңізші ротасын құтқару мақсатымен жүргізген әскери операция. Операция 1967 жылдың 4 қыркүйегінде Кве Сон аңғарында басталды. Нәтижесінде болған шайқастарда 127 теңізші және шамамен 600 ПАВН қаза тапты.
Operation Swift was a military operation in the Vietnam War, launched by units of the U. S. 1st Marine Division to rescue two Marine companies which had been ambushed by the People's Army of Vietnam (PAVN). The operation took place in the Quế Sơn Valley, beginning on 4 September 1967. In the ensuing battles, 127 Marines and an estimated 600 PAVN were killed.
Өмірбаян
Кве Сон аңғары Кванг Нам және Кванг Тин провинцияларының шекарасында орналасқан. Вьетнам соғысы кезінде ол Оңтүстік Вьетнамның I корпусының оңтүстік бөлігінде жатқан. Халыққа толы және күрішқа бай аңғар, Вьетнамның солтүстік бес провинциясын бақылаудың маңызды кілті ретінде қарастырылды. 1967 жылдың басына қарай, аймаққа Вьетнам Халық Армиясының (ПАВН) 2-дивизиясының кем дегенде екі полкі еніп кірді. Кве Сон аңғары Вьетнамдағы АҚШ Әскери Көмек Командалығы (MACV) тарапынан да стратегиялық тұрғыдан маңызды деп танылды. 1967 жылы 5-ші теңіз жаяу әскері полкі, Вьетнам Республикасы Армиясының (ARVN) күштерін қолдау үшін аңғарға жіберілді. 1967 жылғы көктем мен жазда теңіз жаяу әскерлері «Одақ» және «Одақ II» операцияларын жүргізіп, Кве Сон аңғарының оңтүстік жағынан ПАВН күштерін ығыстыруды көздеді. Бірнеше қатал және құнға бағалы шайқастар нәтижесінде ПАВН-нің 2-дивизиясы аймақты 5-ші теңіз жаяу әскері полкіне беруге мәжбүр болды. Жаз бойы 5-ші теңіз жаяу әскерінің екі батальоны аңғарда жұмысын жалғастырды, бірақ белсенді түрде күзеттемеді және қайта құралданып жатқан ПАВН күштерінен ешқандай қарсылық көрмеді. Тынығу кезінде ПАВН-нің 2-дивизиясы үш толыққанды полкке дейін күшін қайта жинады және Вьетконгтың (VC) 1-полкімен күшейтілді, ол толық уақытты негізгі күштер тобы болды. Тамыз айының басында 1-ші теңіз дивизиясының қолбасшысы генерал-майор Донн Робертсон, Дананг маңындағы бірнеше ірі операциялардан кейін Кве Сон аңғарына назар аударды. ПАВН күштерін тағы бір қиратушы қақтығысқа тарту мақсатымен Робертсон 11 тамызда «Кочиз» операциясын бастады. Алайда, ПАВН операцияға тағайындалған үш теңіз жаяу әскері батальонымен байланысқа түспеуге тырысты, және ол 28 тамызда шамалы нәтижелермен аяқталды.
Операция
Содан кейін жергілікті тұрғындарды алдағы сайлау кезінде қорқытудан қорғау үшін тазалау операциялары басталды. Quế Sơn аңғарында 1967 жылғы операциялардың төртіншісі және соңғысы болған "Swift" операциясы 4 қыркүйек күні таңертең D компаниясы, 1-ші батальон, 5-ші теңізшілер тобы Донг Сон ауылының жанындағы түнгі қорғаныс периметрінде таңертеңнен бұрын PAVN күштерінің шабуылына ұшырағанда ресми емес түрде басталды. 1-ші батальон командирі, лейтенант-полковник Питер Хилгартнер, сол кездегі бар күші – 1/5 теңізшілер тобының B компаниясын D компаниясына көмекке жіберді. B және D компаниялары ауыр шайқаста болғанда, жақын орналасқан 3-ші батальонның K және M компаниялары, 5-ші теңізшілер тобы оларды алмастыруға жіберілді. Шабуылға ұшыраған және агрессивті қарсылыққа тап болған бұл екі рота түстен кейін бөлек анклавтарда тұтқындалды. Шайқас кезінде елордалық Лари Бенджамин Нуньес жасақ басшысы ретінде көрсеткен ерлігі мен қайраттылығы үшін "Күміс жұлдыз" орденімен марапатталды. Сержант Лоренс Питерс өз позициясын басып алуға жасалған бірнеше әрекеттерді тойтарғандығы үшін қаһармандық ерлігі үшін құрметті медальмен марапатталды. Әскери-теңіз капелланы лейтенант Винсент Р. Каподанно жаудың қатаң атысына қарамастан, жараланғандарды қауіпсіз жерге тартуға жасаған тырыстары үшін құрметті медальмен марапатталды. Сержант Томас С. Паниан 3/5 теңізшілер тобының I ротасының қорғанысын ұйымдастырғаны үшін және 8 сағатқа созылған шайқастан кейін жасалған шабуылдарды тойтарғаны үшін көрсеткен ерекше ерлігі үшін Әскери-теңіз кресімен марапатталды. Теңіз жаяу әскерлерінің артиллериялық оты және әскери-теңіз авиациясы роталарды жаудан толық қоршаудан сақтап қалды. A-6 әскери-теңіз ұшағы әуеге қарсы қаруды жойды, бұл PAVN позицияларына қарсы әуеден қолдауды күшейтті, ал 5 қыркүйекте жаңа теңізшілер ротасы таңертең қарсы шабуылға шығып, PAVN күштерін байланысты үзуге мәжбүр етті. Барлық шайқасқан роталар алмастырылғаннан кейін, 5-ші теңізшілер полкінің командирі полковник Стэнли Дэвис 1/5 және 3/5 роталарына кері шегініп бара жатқан PAVN күштерін қууға бұйрық берді. Осымен "Swift" операциясы ресми түрде басталды. Ұрыс алаңындағы іздеу кезінде 130 PAVN денесі табылды, ал теңізшілердің жоғалтулары 54 қаза тапқан және 104 жараланған адамды құрады. 6 қыркүйек күні таңертең ВК 1-ші полкінің екі батальоны 1/5 теңізшілер тобының жетекші ротасы – B ротасына шабуыл жасады. B ротасы оқшауланды және жаудың толық қоршауына тап болар еді, бірақ рота позициясының айналасына теңізшілер артиллериясы көз жасыратын газ шашыратып, оны тойтарды. B ротасының 2-ші взводының взвод жетекшісі, сержант Родни М. Дэвис, сол шайқаста басқа теңізшілердің өмірін сақтап қалу үшін әдейі PAVN гранатасының күшін сіңіріп алды. Осы әрекеті үшін Дэвис құрметті медальмен марапатталды. PAVN сағат 02:00-де 61 қаза тапқанмен, теңізшілердің жоғалтулары 35 қаза тапқан және 92 жараланған адамды құрады. Жақын маңдағы 3/5 теңізшілер тобы да бірнеше сағаттан кейін ауыр шайқасқа қатысты. PAVN/VC ұстаған төбеге шабуыл жасауға жіберілген I ротасы оқшауланды және VC 1-ші полкінің бұрын қолданылмаған 3-ші батальонының шабуылына ұшырады. K ротасы VC күштерімен шайқасып, I ротасын босатты, бірақ екі ротаның да жағдайы қозғалуға мүмкіндік бермейтіндей нашар болды. VC жасаған екі түнгі шабуыл тойтарылды, ал М ротасы әлсіреп бара жатқан қарсыластарға қарсы күресіп, VC күштері кері шегінді. Вьетконгтан 88 адам қаза тауып, теңізшілер 34 адам қаза тауып, 109 адам жараланды. 7 қыркүйек күні таңертең VC денелерін іздеу кезінде VC тактикалық орындарының картасы табылды, содан кейін теңізшілер аймақты қарап шығып, үлкен жабдықтау қоймасын тапты. 10 қыркүйекте H ротасы, 2/5 теңізшілер тобы бос бункер жүйесін тапты, ал бірнеше сағаттан кейін сол ауыл арқылы өткен теңізшілердің басқа взводы PAVN күштері басып алған бункерден қарқынды атысқа ұшырады. H ротасы, 2/5 теңізшілер тобы және M ротасы, 3/5 теңізшілер тобы қамалған взводты қолдауға келді және әуе және артиллерия қолдауымен PAVN позициясын басып алды. 40 PAVN денесі табылды, 9 теңізші қаза тапты. Қаза тапқан теңізшілердің бірнешеуінің М-16 мылтықтары тазалау үшін ажыратылған күйінде табылды. Сондай-ақ 10 қыркүйекте ARVN 37-ші рейнджерлік батальоны "Swift" операциялық аймағының солтүстігінде PAVN күштеріне тап болды. Рейнджерлер 13 адамнан қаза тауып, 9 адам із-түссіз жоғалып кетті, ал PAVN 70 адамнан қаза тапты. 12 қыркүйек күні таңертең екі PAVN ротасы 3/5 теңізшілер тобының I ротасының түнгі қорғаныс позициясына шабуыл жасады, шабуыл тойтарылып, 35 PAVN қаза тауып, 4-і тұтқынға алынды. 13 қыркүйек күні кешкісін PAVN 37-ші рейнджерлерге қайта шабуыл жасады, сондай-ақ қосымша ARVN бөлімдері мен 1/5 және 3/5 теңізшілер тобы оларға көмекке әуемен жеткізілді. Таңға дейін PAVN шайқастан бас тартып, 49 қаза тапқан, ал рейнджерлер 15 адамнан қаза тапты.
Салдары
Операция 15 қыркүйекте аяқталды, сол кезде Вьетнам халық армиясының (ПАВН) 2-дивизиясы және Вьетконгтың (ВК) 1-полкі Кве Сон аңғарының оңтүстік жартысы үшін күресуден іріккен болатын. "Свифт" операциясы аяқталғаннан кейін АҚШ армиясының ірі бөлімдері I корпустың оңтүстігіне жетіп келді, бұл 1-ші теңіз жаяу әскерлері дивизиясына Кве Сон аңғарында тұрақты күштерді орналастыруға мүмкіндік берді. Осыдан кейін 1968 жылдың басына дейін, теңіз жаяу әскерлері I корпустың оңтүстік бөлігін АҚШ армиясына тапсырғанша, аймақта тыныштық сақталды. АҚШ барлау қызметтері кейіннен "Свифт" операциясы кезінде ең белсенді болған екі ПАВН/ВК полкінің соғысқа қабілетсіз екенін анықтады.