Steven Stayner

Кіріспе

Американдық бала ұрлау құрбаны (1965–1989)

Стивен Грегори Стайнер (18 сәуір 1965 – 16 қыркүйек 1989) – американдық ұрлау құрбаны және сериялық кісі өлтіруші Кэри Стайнердің кіші інісі. 1972 жылдың 4 желтоқсанында жеті жасар Стайнерді Мерсед, Калифорнияда бала зорлаушы Кеннет Парнелл ұрлап кетті. Ол ұстаушысымен 61 километр (38 миль) қашықтықтағы Марипоса округінде, кейіннен Мендосино округінде 14 жасқа дейін ұсталып тұрды, содан кейін Парнеллдің тағы бір құрбаны, бес жасар Тимоти Уайтпен бірге қашуға ұмтылды.

Тууы және отбасы

Стивен Стайнер Калифорния штатының Мерсед қаласында Дэлберт және Кей Стайнердің бес баласының үшіншісі болды. Оның үш қарындасы және үлкен ағасы Кэри болды. 2002 жылы Кэри Йосемити ұлттық паркі маңында төрт әйелді өлтіргені үшін сотталып, өлім жазасына кесілді.

Ұшып кету

1972 жылы 4 желтоқсанның түстен кейін Стейнерге мектептен үйге бара жатқанда Ервин Эдвард Мерфи есімді кісі келді. Ол сотталған балаларды жыныстық қатынасқа түсіруші Кеннет Парнеллмен Йосемити ұлттық паркідегі курортта жұмыс істейтін әріптесі ретінде танысқан. Мерфиді танығандар оны сенімді, нағыз және қарапайым адам ретінде сипаттады, Парнелл "діни келісім бойынша тәрбиелеуі" үшін жас баланы ұрлауға көмектесті, деп кейінірек Мерфи мәлімдеді. Стайнерді көрген соң, ол өзін шіркеу өкілі ретінде таныстырып, садақа іздеді. Кейіннен Стайнер Мерфиден анасы шіркеуге қандай да бір заттарды тартуға дайын бола ма деп сұрағанын айтты. Баланың "иә" деп жауап бергеніне Мерфи Стейнерден қайда тұратынын және Мерфиді өз үйіне алып кетуге дайын екенін сұрады. Парнелл Стайнерді үйдегі алғашқы түні қорлады. Ол баланы он үш күннен кейін, яғни 17 желтоқсанда зорлай бастады. Стайнер Парнеллге бірінші аптада үйге қайта-қайта барғысы келетінін айтқаннан кейін, Парнелл Стайнерге баланың заңды қамқорлығын алғандығын айтты, өйткені оның ата-анасы соншалықты көп балаға қол жеткізе алмады және олар оны енді қаламайды. Парнелл баланы "Деннис Грегори Парнелл" деп атай бастады, келесі бірнеше жылда оны әртүрлі мектептерге жазған кезде Стейнердің шын орта есімін және оның нақты туған күнін сақтады. Парнелл өзін Стайнердің әкесі деп танытты, екеуі Калифорнияда жиі көшіп-қонып, Санта-Роза мен Компче сияқты жерлерде тұрды. Парнелл Стайнерге жас кезінде ішімдік ішуге және қалаған жеріне келіп-кетуге рұқсат берді. Кейде ол бір жұмыстан екіншісіне ауысып, Стайнерді ешбір бақылаусыз қалдырып, сапар шегуді талап ететін. Кейіннен ересек Стайнер бұл сәттерді қашуға мүмкіндік ретінде пайдалана алатынын, бірақ көмек қалай шақыру керектігін білмейтінін айтты. Барбара Матиас есімді әйел Парнелл мен Стайнермен он сегіз ай бойы бірге тұрды. Стайнердің айтуынша, Матиас Парнеллмен бірге оны 9 жасында тоғыз рет зорлаған. 1975 жылы Парнеллдің нұсқауы бойынша Матиас Стайнермен бірге Санта-Роза жігіттер клубында жүрген тағы бір жас баланы Парнеллдің машинасына тартуға тырысты. Бұл әрекет сәтсіз болды. Кейіннен Матиас "Денистің" ұрланғанын мүлдем білмейтінін айтты.

On the afternoon of December 4, 1972, Stayner was approached on his way home from school by a man named Ervin Edward Murphy, who had become acquainted with convicted child molester Kenneth Parnell as co workers at a resort in Yosemite National Park. Murphy, described by those who knew him as a trusting, naïve and simple minded man, into helping him abduct a young boy so that Parnell could "raise him in a religious type deal," as Murphy later stated. and, after spotting Stayner, claimed to be a church representative seeking donations. Stayner later claimed that Murphy asked him if his mother would be willing to donate any items to the church. When the boy replied that she would, Murphy then asked Stayner where he lived and if he would be willing to take Murphy to his home. Parnell molested Stayner during the first night at the cabin. He began raping the boy thirteen days later, on December 17. After Stayner told Parnell many times during that first week that he wanted to go home, Parnell told Stayner that he had been granted legal custody of the boy because his parents could not afford so many children and that they did not want him anymore. Parnell began calling the boy "Dennis Gregory Parnell", retaining Stayner's real middle name and his real birth date when enrolling him in various schools over the next several years. Parnell passed himself off as Stayner's father, and the two moved frequently around California, living in locations including Santa Rosa and Comptche. Parnell allowed Stayner to begin drinking at a young age and to come and go virtually as he pleased. As he frequently moved from one menial job to another, some of his work required travel and leaving Stayner unguarded. An adult Stayner later remarked that he could have easily used these absences as opportunities to flee, but was unaware how to summon help. For a period of eighteen months, a woman named Barbara Mathias lived with Parnell and Stayner. According to Stayner, Mathias, along with Parnell, raped him on nine occasions at age 9. In 1975, on Parnell's instruction, Mathias tried to lure another young boy, who was in the Santa Rosa Boys' Club with Stayner, into Parnell's car. The attempt was unsuccessful. Mathias later claimed to have been completely unaware that "Dennis" had been kidnapped.

Қашу

Стайнер жасөспірім шаққа жеткенде, Парнелл кіші бала ұрлауға болатын іздеуді бастады. Парнелл бұрын Стайнерді балаларды ұрлауға тартқан, бірақ барлық ұрлау әрекеттері сәтсіз аяқталған. Бұл Парнеллге Стайнердің осы іске қатысуға қабілетсіз деп ойлауға себеп болды. Кейін Стайнер осы сәтсіз ұрлау әрекеттерін қасақана саботаж еткенін айтты. 1980 жылдың 14 ақпанында Парнелл және Стайнердің Рэндалл Шон Пурман есімді жасөспірім досы Укиа қаласынан бес жасар Тимоти Уайтты ұрлап кетті. Баланың қайғысына ортақ болған Стайнер оны ата-анасына қайтаруға шешім қабылдады. 2 наурыз күні таңертең Парнелл екі баланы ұрлаған күдікпен тұтқындалды. Полиция оның өткеніне тексеру жүргізгенде, 1951 жылы содомия жасағаны үшін сотталғанын анықтады. Парнеллге Стайнер және басқа балаларға жасалған көптеген жыныстық шабуылдар бойынша айып тағылмады, себебі олардың көпшілігі Мерсед округі прокурорының қарауынан тыс немесе сол кездегі мерзімнің өтуіне байланысты қылмыстық қудалаудан босатылған болатын. Мендосино округінің прокурорлары дерлік толығымен өздері әрекет ете отырып, Парнеллді өз қарауындағы жыныстық шабуылдар үшін қудалаудан бас тартты. Мерфи Стайнерді, ал Пурман Уайтты ұрлауға көмектескені үшін жеңіл қылмыстар бойынша сотталды. Екеуі де Стайнерге жасалған жыныстық шабуыл туралы ештеңе білмейтінін мәлімдеді. Матиас ешқашан тұтқындалмады. Стайнер тұтқында болған алғашқы аптасында "Ағасы" Мерфи көрсеткен мейірімділікті еске алды, олар екеуі Парнеллдің манипуляциясының құрбаны болғанда, және Мерфи Парнеллдің өзі сияқты олардың да құрбаны деп сенді. Стайнердің ұрлануы және одан кейінгі жағдайлар Калифорния заң шығарушыларын "ұқсас ұрлау жағдайларында бас бостандығынан айыру мерзімдерін біріктіретіндей" мемлекеттік заңдарды өзгертуге итермеледі.

Кейінгі өмір және өлім

Отбасына оралғаннан кейін, Стайнерге Парнеллмен бірге тұрған кезде темекі шегуге, ішуге және қалағанын жасауға рұқсат берілгендіктен, үйдің қатаң тәртібіне бейімделу қиын болды. Newsweek журналына қашып кеткеннен кейін берген сұхбатында Стайнер: «Мен дерлік ересек адам болып қайтым, бірақ ата-анам мені алдымен жеті жасар бала ретінде қарады. Олар маған қайтадан негізгі нәрселерді үйретуді тоқтатқаннан кейін жағдай жақсарды. Бірақ неге әкем енді мені құшақтамайды? [ ] Барлығы өзгерді. Кейде өзімді кінәлаймын. Кейде үйге қайту керек пе, жоқ па, білмеймін. Егер қайтпасам, жағдайым жақсырақ болар ма еді?» деді. Стайнер қысқа мерзімді кеңес алды, бірақ қосымша емдеуге жарылқаған жоқ. Сондай-ақ, Парнеллден көрген сексуалдық зорлық-зомбылықтың барлық толық мәліметтерін жариялаудан бас тартты. Балаларды ұрлаумен күресетін ұйымдармен жұмыс істеді, балаларға жеке қауіпсіздік туралы айтты және өзінің ұрлану оқиғасы туралы сұхбат берді. Өлген кезде Стайнер Мерсед қаласында тұрып, пиццаханада жұмыс істеді. 1989 жылдың 16 қыркүйегінде жұмыстан үйге қайтып бара жатқанда, бір көлік оның мотоциклінің жолына шығып, соқтығысып қашып кетті. Көліктің жүргізушісі Антонио Лоэра куәгерлердің көрсетуімен анықталды. Лоэра соқтығысып қашып кеткені үшін үш айға түрмеге отырды, бірақ адам өлтіруде кінәлі емес деп танылды. Стайнердің жерлеу рәсіміне 500-ге жуық адам қатысты, олардың ішінде 14 жасар Тимоти Уайт табытты көтеріп жүрді. Мини-сериалды алғаш рет 1989 жылдың 21-22 мамырында NBC телеарнасы көрсетті. Оның көрсету құқықтары BBC-тің арасында болған бірнеше халықаралық телекомпанияларға сатылды, олар келесі жылдың шілде айының ортасында оны көрсетті; кейін толық метражды фильм ретінде шығарылды. Төрт «Эмми» сыйлығына ұсынылған бұл туынды Майк Эколстың қолжазбасына негізделген. Премьерадан кейін Эколс 1991 жылы «Менің есімім Стивен» деген атпен кітап жариялады. Кітабының эпилогында Эколс NAMBLA ұйымына қалай кіргенін айтып береді. 1999 жылы, Стайнер отбасының қарсылығына қарамастан, Эколс баспагерінің өтініші бойынша Стивеннің ағасы Кэри туралы қосымша тарау жазды, содан кейін кітап қайта басылды. Фильм мен кітаптың атауы Стивеннің 1980 жылдың 2 наурызында таңертең Укиа қаласында полицияға берген жазбаша мәлімдемесінің бірінші абзацынан алынған. Онда былай делінген: «Менің атым Стивен Стайнер [sic]. Мен он төрт жастамын. Менің нақты туған күнімді білмеймін, бірақ 1965 жылдың 18 сәуірін пайдаланамын. Менің бірінші атым Стивен екенін білемін, соңғы атым Стайнер [sic], егер орта атым болса, онда білмеймін». Стайнердің оқиғасы Найджел Которнның «Олардың еркіне қарсы» атты кітабына да енді, ол адам ұрлау оқиғаларының жинағы. 2022 жылдың сәуірінде Hulu «Тұтқынға алынған аудитория: Шынайы американдық қорқыныш» атты деректік фильмін шығарды, ол Стайнер мен оның отбасының өмірін және ұрлау олардың өміріне қалай әсер еткенін көрсетеді. Бұл оқиғалардың Кэри Стейнердің өміріне тигізген әсеріне ерекше назар аударылды. Деректік фильмде мини-сериал кеңінен талданды және Корин Немек пен Тодд Эрик Эндрюс қатысты.

After returning to his family, Stayner had trouble adjusting to a more structured household as he had been allowed to smoke, drink and do as he pleased when he lived with Parnell. In an interview with Newsweek shortly after his escape, Stayner said, "I returned almost a grown man and yet my parents saw me at first as their 7 year old. After they stopped trying to teach me the fundamentals all over again, it got better. But why doesn't my dad hug me anymore? [ ] Everything has changed. Sometimes I blame myself. I don't know sometimes if I should have come home. Would I have been better off if I didn't?" Stayner underwent brief counseling but never sought additional treatment. He also refused to disclose all the details of sexual abuse he endured from Parnell. He also worked with child abduction groups, spoke to children about personal safety and gave interviews about his kidnapping. At the time of his death, Stayner was living in Merced and working at a pizza shop. On September 16, 1989, Stayner sustained fatal head injuries on his way way home from work when a car turned in front of his motorcycle in a hit and run accident. The driver of the car, Antonio Loera, was later identified by witnesses. Loera was sentenced to three months in prison for hit and run but was found not guilty of manslaughter. Five hundred people attended Stayner's' funeral, at which 14 year old Timothy White was a pallbearer. The miniseries was first broadcast by NBC on May 21–22, 1989. Screening rights were sold to a number of international television companies including the BBC, which screened the miniseries in mid July of the following year; later still, it was released as a feature length movie. The production, which received four Emmy Award nominations, including one for Nemec, was based on a manuscript by Mike Echols, who had researched the story and interviewed Stayner and Parnell, among others. After the premiere, Echols published his book, also titled I Know My First Name is Steven, in 1991. In the epilogue to his book, Echols describes how he infiltrated NAMBLA. In 1999, against the wishes of the Stayner family, Echols wrote an additional chapter about Steven's older brother Cary at the request of his publisher, which then re published the book. The title of the film and book are taken from the first paragraph of Steven's written police statement, given during the early hours of March 2, 1980, in Ukiah. It reads:
"My name is Steven Stainer [sic]. I am fourteen years of age. I don't know my true birthdate, but I use April 18, 1965. I know my first name is Steven, I'm pretty sure my last is Stainer [sic], and if I have a middle name, I don't know it." Stayner's story was also included in the book Against Their Will by Nigel Cawthorne, a compilation of stories of kidnappings. In April 2022, Hulu released a limited true crime docuseries Captive Audience: A Real American Horror Story following the life of Stayner and his family and how the kidnapping impacted their lives. Particular attention was paid to how the events impacted the life of Cary Stayner. The docuseries focused heavily on the miniseries and featured appearances by both Corin Nemec and Todd Eric Andrews.

Салдары

Стайнердің өлімінен он жыл өткен соң, Мерсед қаласы өз тұрғындарынан қалалық саябақтарға, Мерседтің көрнекті азаматтарының құрметіне атаулар ұсынуды сұрады. Стайнердің ата-анасы біреуін «Стайнер паркі» деп атауды ұсынды. Алайда, бұл идея кейін қабылданбады және оның орнына басқа Мерсед тұрғынына құрмет көрсетілді, себебі Стайнердің інісі Кэри 1999 жылы төрт әйелді өлтіргенін мойындады және сотталды; Мерсед қалалық шенеуліктері «Стайнер паркі» деген ат Стивенге емес, Кэриге байланысты болады деп қорқыды. 2004 жылы 72 жастағы Парнелл, өткен жылы оның күтушісінің қарындасына бес жүз долларға жас ұл табуға көндіруге тырысқаны үшін сотталды. Парнеллдің бұрынғы іс-әрекеттерін білген ол бұл жағдайды жергілікті полицияға хабарлады. Уайт, сол кезде ересек адам, Парнеллдің қылмыстық ісінде куәлік беруге шақырылды. Стайнер қайтыс болғанымен, оның Парнеллдің бұрынғы ісінде берген куәлігі 2004 жылғы Парнеллдің ісінде қазылар алқасына дәлел ретінде оқылды. Парнелл 2008 жылдың 21 қаңтарында Вакавилдегі Калифорния медициналық орталығында 25 жылдан өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын өтеп жатқанда табиғи себептерден қайтыс болды. Уайт кейін Лос-Анджелес округінің шериф департаментінде орынбасар болып жұмыс істеді. Ол 2010 жылдың 1 сәуірінде 35 жасында өкпелік эмболиядан қайтыс болды. Шамамен бес айдан кейін, 28 тамызда Мерседтегі Апплегейт паркінде Стайнер мен Уайттың ескерткіші ашылды. Уайттың туған қаласы Укая тұрғындары, тұтқыннан қашып бара жатқанда, жас Уайттың қолынан ұстап, жас Стайнерді бейнелейтін ескерткіш мүсінін жасады. Мүсінге қаражат жинағандар оның Стайнерді құрметтеу және жоғалып кеткен немесе ұрланған балалары бар отбасыларға олардың әлі де тірі екендігіне үміт беру мақсатында жасалғанын мәлімдеді. Стивеннің әкесі Делберт Стайнер 2013 жылдың 9 сәуірінде Калифорния штатының Винтон қаласында 79 жасында қайтыс болды.