Кіріспе

Гавайи штатының Гавайи округі, АҚШ

Кау – Гавайи округінің ең оңтүстік және ең ірі ауданы (922 шаршы миль немесе 2,388 км²), Гавайи аралында орналасқан. Кау – бұл аралдағы ежелгі Гавайидің алты түпнұсқа ауданының бірі, ол моку деп аталған. Оған Оңтүстік нүкте (Ka Lae), Гавай мұхитының көрінісі (HOVE), Гавай мұхитының көрінісі (HOVR) ранчолары кіреді, қазір олар Ocean View, Nīnole, Waiōhinu, Naālehu және Pāhala деп біріктірілген. Ауданның құрамында Гавайи вулкандары ұлттық паркінің көп бөлігі, соның ішінде Килауэа және Мауна Лоа жанартаулары, Пуналу қара құмды жағажайы, Папаколеа (жасыл құм) жағажайы және Камило жағажайы бар. Каудың шығысында Пуна ауданы, ал батысында Оңтүстік Кона ауданы жатыр.

Шәкәр құмырасы дәуірі басталды

Каудағы ең ірі сауда қант болды, ал өнеркәсіптің көшбасшылары «Гавай ауыл шаруашылығы компаниясы» және «Хатчинсон қант плантациясы» компаниялары болды.

«Гавай ауыл шаруашылығы компаниясы» 1876 жылы құрылған, бірақ қант құмырын өндіруді 1880 жылға дейін бастаған жоқ. Жергілікті жерде ол «Пахала плантациясы» деп белгілі болды, бірақ заңды түрде корпорация «Гавай ауыл шаруашылығы компаниясы» ретінде тіркелді. Компанияда Филиппин, Жапония, Португалия және басқа елдерден келген иммигранттар да жұмыс істеді. Қызметкерлерге тұрғын үй беру үшін корпоративтік тұрғын үйлер салынды, олар Пахала қауымының дамуына үлкен үлес қосты. Компанияның негізін қалаушылары Питер С. Джонс, Чарльз Р. Бишоп, Дж. Д. Брюер және Х. А. П. Картер болды. «Хатчинсон қант плантациясы» компаниясы 1868 жылы Александр Хатчинсонмен құрылған және ол Үлкен аралдағы ең көне қант компанияларының бірі болды. Біраз уақыттан кейін плантация «Наалеху қант плантациясы» деп аталды. 1873 жылы Хатчинсонның қайтысынан кейін, оның құрметіне Уильям Г. Ирвин мен Клаус Спрекельс плантацияны сатып алып, оны «Хатчинсон қант плантациясы» деп атады. Компания 1890 жылы «Хилеа қант плантациясын» сатып алды. 1910 жылы оны «C. Brewer & Co» компаниясы сатып алды. «Гавай ауыл шаруашылығы компаниясымен» бәсекелес болған бұл компания да көптеген жергілікті тұрғындарды, соның ішінде Филиппин, Жапония, Португалия және басқа елдерден келген иммигранттарды жұмысқа алды. Қызметкерлерге тұрғын үй беру үшін корпоративтік тұрғын үйлер салынды, олар Наалеху қауымының дамуына үлкен үлес қосты.

Шәкәр құмырасы дәуірі аяқталды

1972 жылы Гавай ауыл шаруашылығы компаниясы Хатчинсон қант плантациясы компаниясымен бірікті. Біріккен компаниялар Кау қант компаниясы деп аталды және ол Каудағы жалғыз қант плантациясы болды. Бірақ, бұл біріктірілген өнеркәсіп ұзаққа созылмады. Жиырма төрт жыл өткен соң, 1996 жылы Кау қант компаниясы жұмысын тоқтатуымен қант құмы дәуірі аяқталды. Кофе өндірісі 1900 жылдардың басынан бері көңілсіздікпен қарастырылып келді. Алайда, Кау қант компаниясының жабылуынан кейін кофе өсіруге деген қызығушылық күрт өсті. Кау қант компаниясының көптеген қызметкерлеріне бес акрдан бастап жерді жалға алып, ауыл шаруашылығымен айналысу мүмкіндігі ұсынылды. Жалға алынған участақтармен қатар жеке меншіктегі жерлерде де кофе өсірілді. Аймақта ең көп таралған сорттар – Типика және Катурра. Жылдар бойы кофе өнеркәсібінің маңызы артып, Пахалада Кау кофе фестивалі ұйымдастырылып келеді.

Оңтүстіктегі нүкте

АҚШ-тағы кез келген штатының ең оңтүстік нүктесі Кау округіндегі Ка-Лае нүктесінде орналасқан. Техникалық тұрғыдан алғанда, АҚШ-қа қарасты Пальмира аралының аумағы, АҚШ штатының бір бөлігі болмаса да, Жоғарғы соттың "аралдық істердегі" шешімімен анықталған "қосу" доктринасына сәйкес, елдің біртұтас бөлігі саналады. Сондықтан, Пальмира аралындағы Холей аралындағы 5°52'15" солтүстік ендіктегі нүкте ресми түрде Америка Құрама Штаттарының ең оңтүстік нүктесі болып табылады, ал Ка-Лае нүктесі емес.