Кіріспе

Швед романышы Эмили Флайгар Карллен (туған Смит; 1807 жылдың 8 тамызы – 1892 жылдың 5 ақпаны) – швед романышы.

Өмірбаян

Эмили Смит Стромстадта дүниеге келіп, Бохуслен архипелагында өсті. Оның әкесі, Ратгер Смит, зейнеткерлікке шыққан теңіз капитаны, кейін шағын саудагер болып жұмыс істеді, және ол онымен бірге жағалау бойындағы саяхаттарына жиі қатысты. Осылайша ол теңізшілер, балықшылар және контрабандистермен көптеп араласты, олар оның кейінгі әңгімелерінің кейіпкерлеріне айналды. Жиырма жасында ол жергілікті дәрігер Аксель Флайгареге үйленді және онымен бірге Смоланд провинциясына көшті. 1833 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін ол бұрынғы үйіне оралып, өзін әдебиетке арнауға шешім қабылдады. Бірнеше жылдан соң Стокгольмге көшіп келді, ал 1841 жылы сол қаланың заңгері, публицист және ақыны Йохан Габриэль Карлленге (1814–1875) үйленді. Оның үйі Стокгольмдегі әдебиетшілердің бас қосып әңгімелесетін орнына айналды, және келесі он екі жыл бойы ол жылына бір-екі роман жазды. Ұлы Эдвард Флайгардың (1829–1853) мерзімінен бұрын қайтыс болуы, ол үш кітап жариялаған және үлкен үміттер көрсеткен болатын, алты жылдық үнсіздікпен ұланды, содан кейін ол 1884 жылға дейін жазуын жалғастырды. Ол студенттер мен мұғалімдерге, сондай-ақ балықшылар мен олардың жесірлеріне көмек көрсету үшін қайырымдылық қорларын құрды. Ол Flygare Carlén атымен танымал. Ол Стокгольмде қайтыс болды. Оның қызы Роза Карллен (1836–1883) де танымал романдар авторы болды.

Жарияланымдар

Оның алғашқы романы "Вальдемар Кляйн" 1838 жылы жарық көрді. Осы және кейінірек жазылған "Розен на Тистеллен" (1842; ағылш. ауд. "Тистеллонның розасы", 1842), "Пал Вернинг", "Йоханнисскереттегі жалғыз" (1846; ағылш. ауд. "The Hermit", 4 томдық, 1853), "Jungfrutornet" және "Ett köpmanshus i skärgården" (1859; "Жартастағы саудагер үйі") романдары архипелагтағы және теңіздегі өмір туралы жазады, ал "Fosterbröderna", "Fideikommisset", "Ett år", "En nyckfull kvinna", "Kamrer Lassman" және "Vindskuporna" сияқты романдардың оқиғалары орта және жоғарғы топтарда өтеді. Оның романдары 31 томдық жинаққа біріктірілді (Стокгольм, 1869–1875). 1878 жылы "Minnen af svenskt författarlif 1840–1860" ("Швед әдеби өмірінің естеліктері") атты автобиографиясын жариялады. Ол дания, норвегия, неміс, орыс, француз, ағылшын, итальян, португал, голланд, венгр және чех тілдеріне аударылды және өз заманының ең көп оқылатын швед романы болды. 2007 жылы Valancourt Books Эми Х. Стургис редакциялаған "Солғайлы тостаған" ("Kyrkoinvigningen i Hammarby", 1841) кітабының жаңа ғылыми ағылшын тіліндегі басылымын шығарды.