Кіріспе

Ұшақтың алдыңғы бөлігі, ұшу-қону жолағының көрінуін жақсартады.

Төмендеуге арналған мұрын – бұл ұшақтың қону мен ұшып көтерілу кезінде мұрынын төмендетуге мүмкіндік беретін, ұшқыштың төмендегі жерді көруін жақсартатын шара. Бұл мүмкіндік көлденең қанаттарының ені ұзындығынан әлдеқайда қысқа, мысалы, дельта қанаттары бар ұшақтарда қолданылады. Ол дыбыс жылдамдығынан асып түсетін ұшақтарға орнатылады, бірақ ұшып көтерілу және қону сияқты төмен жылдамдықта жұмыс істеу кезінде ғана төмендетіледі. Төмендеуге арналған мұрындар көбінесе Concorde және Tupolev Tu 144 сияқты жоғары жылдамдықты лайнерлерге, сондай-ақ рекордтық Fairey Delta 2 және Сухой T 4 стратегиялық бомбалаушысы сияқты тәжірибелік ұшақтарға орнатылған.

Тарих

Алғашқы суперсоникалық дельта қанатты ұшақ, төмен түсетін мұрынға ие болған – британдық эксперименталды жоғары жылдамдықты Fairey Delta 2 ұшағы. "Droop Snoot" деген атпен танылған Delta 2, салыстырмалы түрде ұзын, конус тәрізді мұрынға ие болды, ол тегіс түрде цилиндрлік фюзеляжға жалғасып, жоғары деңгейде аэродинамикалық тиімділікті қамтамасыз етті. Мұндай ұзын мұрынның ұшқыштың қону, ұшып көтерілу және жерде қозғалу кезінде алға қарайғы көруіне кедерілтінетіні анықталды; сондықтан, аэродинамикалық тұрғыдан оңтайландырылған мұрын бөлігін сақтап қалу үшін, сонымен қатар төмен қарай жеткілікті көрінуді қамтамасыз ету мақсатында төмен түсетін мұрын ойлап табылды. Осыған сәйкес, Delta 2 ұшағының мұрын бөлігі, пилот кабинасының ішінде, гидравликалық механизм арқылы 10° бұрылысқа ие болатын. Осындай құрылым кейіннен Concorde ұшағында да қолданылды. Delta 2 ұшу сынақтары барысында жоғары жылдамдықтағы өте жақсы қасиеттерін көрсетті; ол сол кездегі кез келген британдық ұшақтан жылдам екенін тез дәлелдеді. 1956 жылдың 10 наурызында Fairey Delta 2 әлемдік жылдамдық рекордын жаңартты, оны 1,132 миль/сағ (1,811 км/сағ) немесе Мах 1.73-ке жеткізді. Осылайша, Delta 2 бұл көрсеткішті алғаш рет басып өткен ұшақ атанды. Осы кезеңде Fairey Delta 2-нің көптеген ерекшеліктерін сақтайтын, операциялық талаптар F.155-ке сәйкес жаңадан күштік құрылымды жасауға тырысты. 1957 жылдың 1 сәуірінде Fairey компаниясына Өндіріс министрлігінің өкілдері олардың ұсыныстары F.155 операциялық талабына толық сай екенін хабарлады. Алайда, 1957 жылдың 4 сәуірінде қорғаныс министрі Дункан Сэндис RAF үшін жаңадан ұшақтар жасауды тоқтату туралы жариялады, бұл F.155 талабын дереу күштен шығарды. BAC 221 1964 жылдан 1973 жылға дейін түрлі ұшу сынақтарында пайдаланылды, содан кейін ол көпшілыққа қойылды. Concorde ұшағына төмен түсетін мұрын орнатылды, ол Кембридж қаласындағы Marshall's компаниясымен келісімшарт бойынша, Норман Гарри OBE басқаратын командамен әзірленді және өндірілді. Ұшақ жоғары жылдамдықтағы ұшу кезінде температураның жоғарылауына төтеп беруі керек болғандықтан, мұрын терезесі мен визор шынысын Triplex компаниясы жасады. Төмен түсетін мұрын, әуе кемесіне аэродинамикалық тиімділікті арттыру үшін қарсылықты азайту және такси, ұшып көтерілу және қону кезінде ұшқыштың көру бұрышын бұзбау мүмкіндігін берді. КСРО да Американың North American XB 70 Valkyrie ұшағына балама ретінде қызмет еткен Мах 3 стратегиялық бомбалаушысының Sukhoi T 4 прототипін жасады. T 4 ұшағының мұрыны жоғары көтерілгенде пилот кабинасының шынысын толық жауып, ұшқыштардың алға қарай көруі үшін перископпен жабдықталды.