Кіріспе

1816 жылғы британдық басқарудағы Барбадостағы құлдардың сәтсіз көтерілісі

Барбадостағы 1816 жылғы көтеріліс

Буссаның көтерілісі (1816 жылғы 14–16 сәуір) – Барбадос тарихындағы ең ірі құл көтерілісі болды. Көтеріліс атын көтеріліске жетекшілік еткен Африкадан әкелінген құл Буссадан алған. Отаршыл әскерлермен әйелдер жеңілген бұл көтеріліс, Британ империясында құлдықты жою және бұрынғы құлдарды азат етуге дейінгі жылдары құлдыққа деген сенімді күйретуге әкелген Британдық Батыс Үндістандағы үш ірі құл көтерілісінің біріншісі болды. Одан кейін 1823 жылғы Демерара көтерілісі және 1831–1832 жылдардағы Ямайкадағы баптист соғысы болды; бұлар жиі "кейінгі құл көтерілістері" деп аталады.

Бусса

Бусса (/'bʌs/) Батыс Африкада, мүмкін Игбо тегінен шыққан бос адам ретінде дүниеге келді. Оны африкалық саудагерлер тұтқындап, еуропалық құл саудагерлеріне сатты және 18 ғасырдың соңында құл ретінде Барбадосқа тасыды, онда Барбадос құл кодексі бойынша 1661 жылдан бері құлдық заңды болған. Ол туралы көп мәлімет жоқ, оның бұрынғы жазбалары да табылмады, және Бусса туралы дерлік ешқандай өмірбаяндық ақпарат жоқ. Жазбаларда "Бусса" есімді құлдың көтеріліс уақытында Сент-Филипп округіндегі "Бейли плантациясында" рейнджер (құлдар арасындағы бас офицер) болғаны көрсетілген. Бұл лауазым Буссаға орташа құлға қарағанда еркіндік беруге және оған көтерілісті жоспарлау мен үйлестіруді жеңілдетуге мүмкіндік берген.

Көтеріліс

Көтерілістер британ парламенті Кариб бассейніндегі құлдардың жағдайын жақсарту жоспарларын жасап жатқан кезде басталды. Осы көтеріліске дайындық 1815 жылғы қарашада Ассамблея палатасы Батыс Үндістан құлдарын тіркеуге арналған Императорлық тіркелім туралы заң жобасын талқылап, қабылдамағаннан кейін көп ұзамай басталды. Тарихшылар құлдар парламенттік ұсыныстардың бір бөлігін азат етуге дайындық деп түсіндірді және азат ету орын алмағанда шара қолданды деп санайды. 1998 жылы Барбадос Парламенті Буссаны Барбадостың он бір Ұлттық Батырының бірі деп жариялады.