Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка Құрама Штаттарындағы өзен
River in the United States
Ассабет өзені – Бостон қаласынан батысқа қарай 32 шақырым жерде орналасқан, ұзындығы 55 шақырымды құрайтын шағын өзен. Ассабет өзені Массачусетс штатының Вестборо қаласындағы Ассабет суқоймасы деп аталатын батпақты аймақтан бастау алып, солтүстік-шығысқа қарай ағып, Массачусетс штатының Конкорд қаласындағы Эгг Рок жерінде Судбери өзенімен бірігіп, Конкорд өзеніне қосылады. Ассабет, Садбери және Конкорд өзендері ұйымының штаб-пәтері Батыс Конкордта (Массачусетс штаты) орналасқан. Бұл коммерциялық емес ұйым осы үш өзеннің және олардың су алабының табиғи және демалыс ерекшеліктерін сақтауға, қорғауға және жақсартуға бағытталған. Конкорд өзені Мерримак өзенінің саласы болғандықтан, ол және Ассабет және Судбери өзендері үлкен Мерримак өзені су алабының бір бөлігін құрайды.
The Assabet River is a small, 34.4 mile (55 km) long river located about 20 mile (32 km) west of Boston, Massachusetts, United States. The Assabet rises from a swampy area known as the Assabet Reservoir in Westborough, Massachusetts, and flows northeast before merging with the Sudbury River at Egg Rock in Concord, Massachusetts, to become the Concord River. The Organization for the Assabet, Sudbury and Concord Rivers, headquartered in West Concord, Massachusetts, is a non profit organization dedicated to the preservation, protection, and enhancement of the natural and recreational features of these three rivers and their watershed. As the Concord River is a tributary of the Merrimack River, it and the Assabet and Sudbury rivers are part of the larger Merrimack River watershed.
Этимология
Бұл аймақтың жергілікті халқы алғаш рет Ассабет өзенін атады, бірақ "Ассабет" сөзінің бастапқы мағынасы белгісіз. "Ассабет" сөзі алгонкин тілінде "балық аулау құралдарын жасауға қажетті материалдар алынатын жер" деген мағынаны білдіреді деп айтылады. Алгонкин тілінде басқа да мағыналар бар: "батпақты жерде", "батпақты", немесе "қамысты жер". Сонымен қатар, Еуропалықтар қоныстанғанға дейін өзенде өмір сүрген және балық аулаған Нипмук халқы сөйлейтін Шығыс Алгонкин Лоп тілінде Ассабет атауын түсіндіруге болады. "Ассапе т" сөзі мына сегменттерге бөлінеді: "асса" – "қайту", "пе" – "ниппе" ("су") сөзінің құрамында қолданылатын қысқаша түрі, және "t" – оқшаулау жұрнағы, дауыстыдан кейін "ет" сөзінің қысқаша түрі. Сондықтан, Луп тілінде оның аты "өзен қайтып оралатын жерде" дегенді білдіреді. Су тасқыны кезінде Ассабет өзені Садбери өзенінен бұрынғырақ ең жоғары деңгейге жетеді, сондықтан екі өзеннің қосылған жерінде Садбери өзенінің ағысы уақытша кері қарайды. Еуроцентристік түсіндіру бойынша, өзеннің аты Елизавета есімінің бұрмаланған жазылуы немесе Нипмук атауын транслитерациялауға жасалған әрекет болуы мүмкін. Әртүрлі тарихи карталар мен құжаттарда өзеннің аты Асибат, Ассабет, Асабетт, Ассабет, Елизавета, Елизабет, Елизабет, Елизавета, Эльзабет, Эльзибет және Исабет деп көрсетілген. "Ассабет" бірыңғай жазуы кем дегенде 1850 жылға дейін қабылданбады. Атаудың тарихы қазіргі Стоу ауданындағы Елизавета Брук бұлағы Ассабет өзеніне құятындығымен де күрделенеді. Ассабет өзеніндегі Нипмук қоныстары үш басқа Алгонкин тілді халықтардың аумақтарымен – Массачусет, Пеннакук және Вампаноагпен қиылысқан.
The indigenous people of this region first named the Assabet River, though the original meaning of the word "Assabet" is uncertain. Assabet is said to come from the Algonquian word for "the place where materials for making fish nets comes from." Other cited Algonquian meanings include "at the miry place," "it is miry," or "the reedy place." It is also possible to decode the name Assabet in the Eastern Algonquian Loup language spoken by the Nipmuc people who lived and fished on the river prior to European settlement. The word assa pe t segments into: assa, "turn back"; pe, a short form of nippe, "water", used in compounds; and a locative suffix, t, a shorter form of et after the vowel, so its name in Loup means "at the place where the river turns back." During floods the Assabet River reaches peak height sooner than the Sudbury River, so that at the junction of the two rivers the Sudbury's direction of flow can temporarily reverse. A Eurocentric interpretation is that the river's name is a corrupted spelling of Elizabeth, or an attempted transliteration of the Nipmuc name. Various historic maps and documents denote the river's name as Asibath, Assabeth, Asabett, Assabet, Elizbeth, Elzibeth, Elizabet, Elizabeth, Elsabeth, Elsibeth, and Isabaeth. The uniform spelling "Assabet" was not adopted until at least 1850. The name's history is further complicated by the fact that the tributary Elizabeth Brook in present day Stow flows into the Assabet River. Nipmuc settlements on the Assabet intersected with the territories of three other related Algonquian speaking peoples: the Massachusett, Pennacook, and Wampanoag.
География
Ассабет өзені Вестборо қаласындағы Ассабет суқоймасы деп аталатын батпақты аймақтан басталады. Шрусбери және Графтон қалаларындағы арналар суқойманы толықтырады. Николс және Тайлер бөгеттері – су тасқынын бақылау үшін салынған заманауи бөгеттер. Деймонмилл бөгеті жартылай қираған, сондықтан суды сақтамайды, бірақ су тасқыны кезінде ағысты баяулатады. Мейнардтағы оныншы фабрика бөгеті – Қағаз фабрикасы бөгеті 1927 жылғы су тасқынынан зардап шекті. 2020 жылғы мәлімет бойынша, 39 автомобиль көпірі, екі Assabet River Rail Trail жаяу және велосипед жолы көпірі, Хадсон қаласындағы Тейлор ескерткіш көпірі (жаяу жүргіншілерге арналған көпір), Хадсон қаласындағы бір тастап кетілген теміржол көпірі және Конкорд қаласындағы бір қолданыстағы теміржол көпірі өзен арқылы өтеді. Powdermill бөгеті Акттон, Конкорд, Мейнард және Садбери қалалары арқылы өзеннің екі жағында орналасқан 40 ғимараттан тұратын American Powder Mills кешенін қуаттандыру үшін салынған. 1835-1940 жылдар аралығында осы кешенде оқ-дәрі өндірілген. Осы кезеңде болған 23 жарылыстың іздері өзен бойындағы бірнеше жерде сақталған. Қазіргі уақытта Acton Hydro Company, Inc. бөгеттің иесі болып табылады және оны қайтадан электр энергиясын өндіру үшін жаңартуда.
The Assabet River rises from a swampy area in Westborough known as the Assabet Reservoir. Streams located in the towns of Shrewsbury and Grafton feed the reservoir. The Nichols and Tyler dams are modern dams built for flood control. Damonmill Dam is partially breached so it does not retain water, though it slows flow at flood times. A tenth mill dam—Paper Mill Dam in Maynard—was destroyed by the 1927 flood. As of 2020, 39 road bridges, two Assabet River Rail Trail pedestrian and cycle bridges, the Taylor Memorial Bridge (a pedestrian bridge) in Hudson, one abandoned railroad bridge in Hudson, and one active railroad bridge in Concord cross the river. The Powdermill Dam was constructed to power the American Powder Mills, a complex of 40 buildings situated on along both sides of the river through the towns of Acton, Concord, Maynard, and Sudbury. The complex manufactured gunpowder between 1835 and 1940. Evidence of 23 recorded explosions during that period remains at a few locations along the river. Acton Hydro Company, Inc., currently owns the dam and is renovating it to generate electricity again.
Жергілікті және табиғи түрлер
Ассабет өзені аймағында өсетін ағаштарға қызыл клен, күміс клен, қара жыңыл, өзен қайыңы, гемолока және батпақ ақ емен жатады. Оларға жергілікті бұталар қосылады: түймелі бұта, қарапайым елеуіш, биік бұталы көкжиек, көп гүлді раушан, тегіс жебе ағашы және тәтті қырыққабат. Ассабет өзенінің жағалауында жабайы гүлдер көптеп өседі. Көк және сары тулар – соңғысы Гудзон мен Стоу арасында кеңінен таралған – өзен жағалауларын түстермен көркейтеді. Бұл аймақта кездесетін басқа да жабайы гүлдер: сарыбас жебе, су жебе, қызылжан, кардинал гүлі, жарқыраған гүл, жолбарыс гүлі, балықшы гүлі, қызғылт түсті лоосестриф, батпақты лоосестриф, батпақты қалампыр, тәтті ие, нағыз ұмытылмас және уытты су гемолокасы. Ассабет суларында немесе астында өсетін жергілікті су өсімдіктері: қарапайым элодея, коонтейл, кашка, төменгі су мильфолиясы, түрлі көл шөптері, су келері, су ұны, су қалқаны, ақ су лилиясы және сары көл лилиясы. Ассабет ормандар, жайылымдар, далалар және батпақтар сияқты әртүрлі орталарға жақын орналасқандықтан, осы аймақта көптеген құстар өмір сүреді немесе көшіп келеді. Белдік балықшы – Солтүстік-Шығыс АҚШ-тағы жалғыз балықшы – төменгі Ассабет өзенінде жазда және кейде қыстайды. Боболинктер Ассабет өзенінің бойындағы Стоудағы Орчард төбесіндегі шөпте ұялайды. Ассабет су айдынында әртүрлі көшіп-қонушы және тұрақты қаздар мекендейді, олардың ішінде американдық қара қаз, көк қанатты көк қаз, қарақұмық, шырша, аяқпен қазылған греб, сақиналы қаз және ағаш қаз бар. Жыл мезгіліне байланысты Ассабет бойында кейбір жыртқыш құстарды көруге болады. Аспирин сирек кездеседі, бірақ Ассабет өзені маңында, әсіресе Стоу мен Хадсонда кездеседі. Көшіп-қонушы кең қанатты сойқаны күзде жиі кездеседі, ал қызыл құйрықты сойқаны жыл бойы осы аймақта тұрады. Ассабет өзенінің бойындағы бұталы жерлерде тіршілік етеді. Ассабет өзенінің маңында өмір сүретін сүтқоректілерге мысықтар, сусарлар, еншілес құстар, қызыл түлкілер және ақ құйрықты бұғылар жатады. Солтүстік Америкадағы өзен сусарлары жиі кездеспейді, бірақ өзен бойында кездеседі. Басқа бауырымен жорғалаушылар – Блендингтің бақасы және дақты бақасы – өте сирек кездеседі, және Ассабет бойында болса да, адамдар оларды көруге тым аз мүмкіндік бар. Көктемгі көкбауыр, ағаш бақасы және шығыс тритон да осы аймақта өмір сүреді. Ассабет өзенінің көлеңкелі жағалауы – құзгүл және құзгүл түрлерінің жұптасуы үшін қолайлы орын, себебі олар өзендер мен ылғалды жерлердің жанында жұптасып, жұмыртқаларын су астында салады. Бұл аймақтағы құзгүл түрлеріне көк құзгүл, қара қанатты құзгүл, шығыс қоянқұйрық (Массачусетс штатының ең көп таралған құзгүлі) және қызғылт құзгүл жатады. Ассабет бойында жұптасатын құмырсқалар түрлеріне вишня аласұран және Симпетрум тұқымдасының басқа түрлері, жалпы аққұйрық, көшіп-қонушы жасыл дарнер және он екі нүктелі скиммер жатады. Қазір ол көптеген шығыс штаттарда, соның ішінде Ассабет өзені бойында мекендеуді жоятын инвазивті өсімдік болып табылады. Ассабет өзенінде OARS жыл сайын шілде айының басында өсімдіктерді тарту іс-шарасын ұйымдастырады. Қайықпен жүретін еріктілер жапырақтар мен жаңғақтарды өзен түбіне құлап, пісіп жетуден бұрын, олардың үстінен жүзіп жүреді. Ассабет алабындағы басқа инвазивті түрлерге еуропалық сулы клейвер жатады. Колониялық дәуірге дейінгі және ерте колониялық дәуірде, көктемгі жұптасу маусымында олар Атлант мұхитынан Мерримак өзеніне, содан кейін Конкорд, Ассабет және Садбери өзендеріне дейін жүзіп келді. Өнеркәсіп дәуірі бұл өзендерге диірмен бөгеттерін әкелді. Бөгеттер әйелдердің өзендердің жоғарғы ағысына кіруіне кедергі келтіріп, олардың жергілікті жойылуына себеп болды. 1630 жылы қазіргі Массачусетс пен Коннектикут штаттарының жерінде жыл сайын 10 000-нан астам бобёр терісі алынды деп есептелді. Агрессивті аңшылықтың салдарынан еуропалық қоныс аударушылар 1750 жылға қарай Массачусетс штатынан боброны жойды. Штатқа қайта кіру 1930 жылы Беркширде басталды, содан кейін шығысқа тарады. Боберлер тағы да Ассабет өзенінің су айдынын мекендейді: олар жолдар астындағы өзендердегі су бұрғыларын мезгіл-мезгіл тазарту керек, ал боберлер тамақ, бөгет құрылысы және үй салу үшін өзенге іргелес жердегі ағаштардан жығылады. Лицензиялы аң аулаушылар қаз-қалпақтардың отбасыларын жою үшін жалданады.
Trees native to the Assabet River area include red maple, silver maple, black willow, river birch, hemlock, and swamp white oak. They are joined by the native shrubs buttonbush, common elderberry, highbush blueberry, multiflora rose, smooth arrowwood, and sweet pepperbush. Wildflowers abound along the Assabet's banks. Blue flag and yellow flag—the latter particularly abundant between Hudson and Stow—grace the riverbanks with color. Other wildflowers present in the area include arrow arum, arrowweed, bittersweet nightshade, cardinal flower, jewelweed, joe pye weed, pickerelweed, purple loosestrife, swamp loosestrife, swamp smartweed, sweetflag, true forget me not, and the poisonous water hemlock. Native aquatic plants present on or under the Assabet's waters include common elodea, coontail, duckweed, low watermilfoil, various species of pondweeds, water celery, watermeal, watershield, white water lily, and yellow pond lily. Given the Assabet's proximity to differing habitats such as forests, pastures, fields, and marshes, a wide variety of birds live in or migrate to the area. The belted kingfisher—the only kingfisher of the northeastern United States—summers and sometimes winters on the lower Assabet. Bobolinks nest in the grass at Orchard Hill in Stow along the Assabet. A variety of migratory and nonmigratory ducks habitate the Assabet watershed, including American black duck, blue winged teal, common merganser, mallard, pied billed grebe, ring necked duck, and wood duck. Depending on the time of year, one may see some birds of prey along the Assabet. The osprey is uncommon but may be encountered near the Assabet, especially in Stow and Hudson. The migratory broad winged hawk is common in the fall, while the red tailed hawk lives in the area year round. Chain pickerel live in weedy areas along the Assabet. Common mammals living near the Assabet include minks, muskrats, raccoons, red foxes, and white tailed deer. North American river otters are less common but may be encountered along the river. Other reptiles—Blanding's turtle and spotted turtle—are critically endangered, and though present along the Assabet are rarely seen by humans. Spring peeper, wood frog, and eastern newt also live in the area. The Assabet's shaded banks provide prime mating grounds for damselfly and dragonfly species, as they mate near streams and wetlands and lay their eggs underwater. Damselfly species in the area include bluet, black winged damselfly, eastern forktail (Massachusetts's most common damselfly), and violet dancer. Dragonfly species mating along the Assabet include cherry faced meadowhawk and other species of the genus Sympetrum, common whitetail, the migratory green darner, and twelve spotted skimmer. It is now an invasive, habitat destroying plant across many eastern states, including along the Assabet River. On the Assabet River, OARS organizes an annual plant pulling event in early July. Volunteers in canoes hand pull the surface floating rosettes of leaves and nuts before the nuts mature and fall to the river bottom. Other invasive species in the Assabet basin include the aquatic plant European water clover In pre colonial and early colonial times, during their spring mating season alewife swam from the Atlantic Ocean upstream into the Merrimack River and then up the Concord, Assabet, and Sudbury rivers. The Industrial Age brought mill dams to these rivers. The dams denied alewife access to the upper reaches of the rivers, causing their local extinction. Around 1630 it was estimated more than 10,000 beaver pelts were being taken annually in land that now makes up Massachusetts and Connecticut. Due to aggressive hunting, European settlers extirpated beaver from Massachusetts by 1750. Reintroduction to the state started in the Berkshires around 1930, then spread east. Beavers once again populate the Assabet River watershed: they are numerous enough that stream culverts under roads need to be periodically cleared of in progress beaver dams, and beavers down trees on land adjacent to the river for food, dam construction, and den building. Licensed trappers are hired to remove nuisance beaver families.
Тарихи су тасқыны және су тасқынын бақылау
Ассабет өзеніндегі ірі су тасқыны ресми түрде 7 футтан (2 метрден) жоғары су деңгейі және АҚШ Геологиялық қызметінің Мейнардтағы Уолтэм көшесіндегі көпір маңында орналасқан өлшегішпен секунд сайынғы ағын мөлшерімен анықталады. Өлшегіш орналасқан жер, Ассабет өзенінің су жиналатын 458 шаршы километр (177 шаршы миль) аумағының 295 шаршы километр (114 шаршы миль) төменгі жағында орналасқан. Су тасқынына себеп болатын ірі салалар – Форт-Понд, Спенсер және Нашоба бұлақтары.
The official designation of major flooding on the Assabet River is a water depth of more than 7 feet (2 m) and a flow rate of per second as measured at the gauge maintained by the U. S. Geological Survey on a site near the Waltham Street Bridge in Maynard. The gauge site is downstream of 114 square miles (295 km2) of the 177 square miles (458 km2) making up the Assabet River drainage. Major tributaries below the gauge which can contribute to downstream flooding are Fort Pond, Spencer, and Nashoba brooks.