Кіріспе

Мария Тереза рифі – Оңтүстік Тынық мұхитында (француздық Туамоту аралдарының оңтүстігінде және Жаңа Зеландияның шығысында) орналасқан деген болжаммен айтылатын риф; ол көрінетіндей фантомдық риф. Француз карталарында ол Табор аралы немесе Табор рифі деп те белгіленген.

Есептер

Бернхард Краут Табор/Мария Терезаның бар екендігі туралы үш заманауи газетте 1843 жылғы 16 қарашада Мария Тереза кемесінің капитаны Асаф П. Табер (Табор емес), Нью-Бедфорд, Массачусетс штатындағы кит аулаушысы, қауіпті рифті көргенін хабарлағандығын түсіндіреді. Кейіннен координаттары түзетілді. Крауттың айтуынша, Мария Тереза кемесінің бортындағы күнделікте «Брейкерлер көрді» деп жазылуы мүмкін. Бұл капитан жай ғана «брейкерлерді» көргенін жазғанын білдіреді, яғни толқындар шағылысқан рифтің бөліктері, демек арал немесе рифтер жүйесі жақын жерде екенін көрсетеді. Краут сондай-ақ, егер Табор бар болса, ол француз суларында орналасқан болар деп мәлімдейді. Хью Кэссиди өзінің оқиғаларын баяндап, «1817 жылы корольге [Георг III] океанографтар қызметін атқаратын У. Фаден компаниясы шығарған теңіз картасында Мария Тереза көрсетілген» дейді. Бұл риф сонымен қатар АҚШ Гидрографиялық кеңсесінің 2683 нөміріндегі (1978 жылғы) картасында және жақын маңдағы басқа рифтермен бірге белгіленген. 1957 жылы Таборды табуға жасалған әрекет сәтсіз аяқталды. Жаңа Зеландияның HMNZS Tui кемесі 1970 жылдары аумақты кеңінен қарап шықты, бірақ жағалау немесе аралдарды таппады. Аймақтағы тереңдік 2734 саз (5000 м) екені анықталды. 1983 жылы рифтің орны қайта есептелді, шығысқа қарай 1000 км-ден астам қашықтықта іздеу жүргізілді, бірақ табылмады. Оның болуы күмәнді. 1966 жылы "CQ" радио әуесқойлар журналы Дон Миллердің Мария Тереза рифінен хабар тарататын суреті мен сипаттамасын жариялады. Кейіннен бұл ақпараттың жалған екені дәлелденді. Тарихи жазбаларда көрсетілген, бірақ болуы мүмкін емес басқа рифтер: Юпитер рифі, Вахусетт рифі және Эрнест Легуэ рифі (Жюль Верннің «Сырлы арал» романындағы ойдан шығарылған «Линкольн аралының» болжамды орны). Осы рифтердің тарихи байқаулары Мария Тереза рифінің болуы туралы болжамнан туындаған болуы мүмкін. ХХІ ғасырда да кейбір карта және атлас баспагерлері Оңтүстік Тынық мұхитындағы осы ойдан шығарылған рифтер тобын көрсетуде.

Көркем шығармаларда

Бұл арал Жюль Верннің "Қалдықтарды іздеу" және "Сырлы арал" романдарында кездеседі. "Қалдықтарды іздеу" ("Капитан Гранттың балалары") романында арал капитан Грант пен оның экипажының екі мүшесіне пана береді. Балалар тапқан көмек хатындағы координаттары жартылай өшірілгендіктен, құлап қалғандарды табу үшін айлар бойы іздеуге тура келеді, Лорд Гленарванның "Дункан" яхтасының көмегімен. Координаттары Париж меридианы бойынша берілген. Кітаптың соңында, Гранттың орнына, көтерілісші Айртон, жабайы аңдардың арасында өмір сүріп, адамгершілігін қайта жаңарту үшін қалдырылады. "Сырлы арал" романында, Линкольн аралына қоныстанғаннан кейін, батырлар кішкентай кемемен Табор аралына сапар шегеді, Айртонмен кездесіп, оны қайтадан өркениетке және жаңа өмірге бастайды. Табор аралының координаттары "Қалдықтарды іздеу" романындағыдай берілген, бірақ бұл жолы Гринвич меридианы қолданылған. Сидней Кравиц аудармасында аралдың жағалауы "толқындардан енді ғана көтеріліп тұрады", "Линкольн аралынан әлдеқайда кішкентай", "рифтердің иректелген арнасы" бар және "соңғы карталар бойынша, Тынық мұхитының Жаңа Зеландия мен Америка арасындағы бұл бөлігінде басқа арал жоқ" деп сипатталған. Егер Верн нақты карталарға немесе сол кездегі байқауларға сілтеме жасаса, онда бұл 1873-1874 жылдарға қатысты болар еді. Верн былай түсіндіреді: "Бұл, іс жүзінде, айналысы он шақырымнан аспайтын, кейбір шығанақтары мен тік жарлары бар, созылыңқы овал пішіндес кішкентай арал еді". Оқиғаға оралып келсек, Линкольн аралының жанартауының жарылысынан жойылғаннан кейін, оларды "Дункан" құтқарады. Оның экипажы Табор аралында Айртонды іздеп келген, бірақ оның орнына, батырлар мен Айртонға пана берген Линкольн аралының бар екенін көрсететін хат табады. Бұл хатты мейірімді капитан Немо Табор аралына арнайы қалдырған екен. Верн зерттеушісі Уильям Батчер, Табор аралын нақты өмірде табудың қиындығын түсіндіре келе, Верннің Таборды Париж ( "Қалдықтарды іздеу" романындағыдай) және Гринвич ( "Сырлы арал" романындағыдай) меридиандарының 153 градусы батыс тұсында орналастырғанын айтады, ал шындығында ол Гринвичтен ғана шамамен 151 немесе 153 градус батысқа орналасқан (Краут пен Фейврдің сөзіне сүйенсек). Сонымен қатар, "Сырлы арал" романының кейіпкері Сайрус Хардинг Табордың орналасқан жерін есептеуде қателік жасаған сияқты, мүмкін, төрт градусқа дейін. Линкольн аралы Таборға қатысты орналасқандықтан, бұл аралдың нақты орнын анықтау мүмкін емес екенін білдіреді. Меридианды дұрыс оқымауы салдарынан, олар шындығында бір және сол арал болуы мүмкін.