Кіріспе

Тунис биі (1862–1942)

Ахмад II (أحمد الثاني; 13 сәуір 1862 – 19 маусым 1942), көбінесе Ахмет II би (أحمد باي الثاني) деп танылатын, 1929 жылдың 11 ақпанынан қайтыс болғанға дейін Тунистің билеушісі болды. Ол Әли Мүддат ибн әл-Хұсейннің ұлы. Ол Ла Марсадағы Дар-әл-Тадж сарайында дүниеге келді. 1928 жылдың 14 қаңтарында ол Тунистің Бей әл-Махласы (тақ мұрагері) атанды, сонымен қатар Бейлік армиясының генерал-лейтенанты болды және туысы Мұхаммед VI әл-Хабиб қайтыс болғаннан кейін билікке келді.

Халықаралық Эвхаристиялық конгресс

Ол билікке келгеннен кейін бір жыл өткен соң, 1930 жылы мамыр айында Карфагенде Францияның Алжирді жаулап алуының жүз жылдығын тойлау үшін Халықаралық Евхаристиялық конгресс шақырылды. Бұл Африкада және мұсылман халқы басым елде өткізілген алғашқы конгресс болды. Ахмед Бей конгрестің құрметті президенті болуға мәжбүр түрде келісті, конгресс шығындарының бір бөлігі Тунис үкіметінен 2 миллион франк көлеміндегі қаражат есебінен төленді, бұл қаражат Тунис мұсылман халқынан жиналған салықтар арқылы түсті. Іс-шараға қатысушылардың кейбіреулері крестшілердің киімдерін киіп, ал басқалары оны исламға қарсы сөздер айту үшін платформа ретінде пайдаланғандықтан, Тунис ұлттық қозғалысында қызу пікір-таластар туды. Ұлттық газет "La Voix du Tunisien" ("Тунис дауысы") Бейді құрметті президенттік лауазымынан кетуге, ал басқа шенеуніктерді осы оқиғадан бас тартуға шақырды, ал "Destour" партиясының өкілдері Бейдің қатысуының француздық билікке бағынуын және халқының мүддесін қорғаудан бас тартуын көрсеткенін мәлімдеді.

Виши мен Тунистегі еврейлер

1940 жылы Францияда Вишидің жаңа режимі адмирал Жан-Пьер Эстеваны жаңа резидент-генерал болып тағайындауға әкелді, ол Ахмет Бейді Вишидің еврейлерге қарсы заңнамасын іске асыруға қысым жасауды бастады. 1940 жылғы 3 қазандағы француз заңының 9-бабы Тунисті қоса алғанда, Француз Республикасының протектораттарында еврейлерге қарсы заңдардың қолданылатынын жариялады. Бей бұл талаптарға қарсы тұруға тырысты, бірақ ақырында 1940 жылғы 3 қазанда еврейлерді мемлекеттік қызметтен, сондай-ақ баспасөз, радио, театр және кино салаларындағы кәсіби қызметтен шеттету туралы жарлыққа қол қойды, сонымен қатар "Journal israélite de Tunisie" (Тунис еврей газеті) жариялауға рұқсат берді. Ол еркін мамандықтарға да сандық шектеу енгізді, бірақ медицина сияқты кейбір салаларда ол ешқашан қолданылмады, оның орнына еврейлерге басқа ұлт өкілдерін емдеуге тыйым салынды. Ахмет Бей 1941 жылғы 5 маусымда еврей жастар ұйымдарын тарату туралы, ал 1941 жылғы 29 қыркүйекте Тунис еврей қауымдастығы кеңесін тарату және оны тағайындалған органмен алмастыру туралы тағы бір жарлыққа қол қойды. 1941 жылғы 26 маусымдағы жарлығымен еврейлердің халық санағын жүргізуге бұйрық берді.

Ұлтшылдықтың өрлеуі

Ахмад билік құрған кезеңде ұлттық қозғалыс саяси тұрғыдан маңыздырақ атанды. Қоршау (жерлеу) мәселесі ерекше күрделі болды, ал 1934 жылы Ксар Хеллал құрылтайынан кейін Нео-Дестур партиясы құрылды.

Өлім және мұрагерлік

Ахмад Ла Марсада қайтыс болып, Турбет әл-Бейде жерленді. Оның орнын туысы Мұхаммед VII әл-Мунсиф (Монсеф Бей) іске қосты. Ахмад II-нің он ұлы мен сегіз қызы болды, соның ішінде 1974 жылдан 1989 жылға дейін Хусейнид әулетінің басшысы болған ханзада Мұхаммед әл-Тейб Бей (1902–1989) де бар еді.