Кіріспе

Нижний Тагил – Ресейдің Свердловск облысындағы қала, Азия мен Еуропа шекарасының шығысында орналасқан. Халық саны:

Тарих

Нижний Тагил тарихы XVI ғасырдың ортасына, Строгановтар Кама және Чусовая алқаптарындағы жерлерді иелену құқығын алған кезге дейін жетеді. 1579 жылы олар Чусоваяның сағасында, Утка өзенінің жағасында алғашқы елді мекен – Уткинская слободасын құрды. Тагил аймағындағы алғашқы орыс ауылы Фатеево 1665 жылы салынды. 1696 жылы Петр I патшаның бұйрығымен Высокогорский темір кен орны ашылды. Воевода Дмитрий Протасьев темір және магнит кендерін табу үшін тағайындалды. 1833 жылы алғашқы орыс бу локомотиві жасалды, ал оны құрастырған инженерлер Ефим және Мирон Черепановтар 1956 жылы қала орталығындағы Театр алаңында орналасқан қола мүсінмен (скульптор А. С. Кондратьев және архитектор А. В. Сотниковтың еңбегі) мәңгі есте қалды. Кейбір мәліметтерге сәйкес, "Еркіндік мүсінінің" қаптамасы үшін мыс Нижний Тагилде өндіріліп, тазартылған. Дегенмен, АҚШ-тың Нью-Джерси штатындағы Белл зертханасының зерттеулері Норвегиядағы Виснесс кеніші осы мақсатқа ең қолайлы көз екенін көрсетеді.

География

Қала аумағының үштен бір бөлігін өзендер мен көлдер алып жатыр. Нижний Тагил солтүстіктен оңтүстікке және шығыстан батысқа қарай созылып жатыр. Қаланың биіктігі өзгеріп тұрады. Қала өшірілген Лися тауының айналасында салынған. Басында күзет мұнарасы бар бұл тау қаланың символы болып табылады. Тағы бір төбе, Медведь Камень, қаланың солтүстік бөлігінде орналасқан. Ілеспе қалалардың қатарында оңтүстікке Екатеринбург, солтүстікке Серов және Приобье, батысқа Пермь, шығысқа Алапаевск және Верхняя Салда жатады.

Климат

Қаланың субарктикалық климаты (Кёппен климаттық жіктелімі: Dfc) бар, жазда ылды суық болып, қыстары ұзақ және суық. Жауын-шашын көбінесе көктемнің соңы мен күздің басында шоғырланады, шілде және тамыз айларында ең жоғары деңгейге жетеді. Жыл бойында әр айда да температураның нөлден төмен түсуі тіркелген.

Экономика

2015 жылы қала шегіндегі жердің көп бөлігі осы өнеркәсіптік қалада орналасқан зауыттардың құрылыстарымен ғана көмкерілген. Нижний Тагил – Орта Уралдың ірі өнеркәсіптік орталығы. Қалада темір металлургиясы, машина жасау, химия және металл өңдеу сияқты жоғары қуат тұтынатын салалар жақсы дамыған. Нижний Тагилде барлығы 606 өндіріс кәсіпорны жұмыс істейді. Нижний Тагил темір және болат зауыты (Нижнетагильский металлургиялық комбинаты, НТМК) – Ресейдегі жетекші болат компаниясы. "Уралвагонзавод" (УВЗ) – бұрынғы КСРО және Ресей аумағындағы заманауи танктардың негізгі өндірушісі. Ол әлемдегі ең ірі негізгі жауынгерлік танктарды шығаратын зауыт. T-72, T-90 және T-14 танктері осы қалада жасалады. "Нижний Тагил" медициналық құралдар зауытында травматологияға қажетті медициналық құралдарды дайындауға барлық жағдай бар.

Экспо-орталығы

Төменгі Тагил – Орта Уралдағы көрме шараларының маңызды орталықтарының бірі. Төменгі Тагил металл сынау институты "Урал Экспо Қару-жарақ / Ресей Экспо Қару-жарақ", "Ресей қорғаныс Экспосы" (2001 және 2002 жылдары) сияқты халықаралық көрмелерге төңкерілді.

Әскери

Стратегиялық ракеталық күштердің 42-ші ракеталық дивизиясы Нижний Тагил қаласында дислокацияланып, 36 дана "Тополь" ядролық зымырасымен жабдықталған.

Мәдениет

Демидовтар үйінің мәдениет саласындағы бастамалары Тагил қауымын Оралдың ең маңызды мәдени орталығына айналдыруға көмектесті. 19 ғасырда кітапхана және табиғи тарих пен ежелгіліктер мұражайы ашылды. Қалада жылына 75 000 оқырманға қызмет ететін, шамамен 24 кітапханадан тұратын желі бар. Тагил мұражайларының ішінде ескі облыстық тарих мұражайы, Көркем өнер мұражайы және 1990 жылдары ашылған бірнеше жаңа мұражайлар бар: табаққа сурет салу өнері мұражайы, тұрмыс салты мен қолөнер мұражайы – бұл жаңа этнографиялық кешеннің бастапқы нүктесін көрсетеді. Қалада жаңа мәдени-тарихи жоба – Демидов паркін салу жоспарлануда. Алайда, Ресейге қатысты Еуропалық санкцияларға байланысты құрылысы кейінге шегерілді. Нижний Тагил халықаралық Орал өнеркәсіптік мұрасы конференциялары мен семинарларын қабылдауға таңдалды. 2003 жылы Өнеркәсіптік мұраны сақтау жөніндегі 12-ші Халықаралық комитет отырысында Ресейдің өнеркәсіптік мұрасын сақтау шартына қол қойылды. Қаланың театр өмірі төрт театрмен ұсынылған: Ұлттық Д.Н. Мамин-Сибиряк атындағы академиялық драма театры, қуыршақ театры, жастар театры және актерлер мен актрисаларды даярлайтын Нижний Тагил өнер колледжінің актерлік бөлімі.

Білім

Ең көне университет – Нижний Тагил мемлекеттік әлеуметтік-педагогикалық академиясы. Мемлекеттік білім беру академиясында 4 институт, 13 факультет және 29 кафедра қызмет етеді. Аспирантура жұмысы үш бағытта жүргізіледі: жалпы білім беру, педагогика және білім беру тарихы, Ресей тарихы, орыс тілі. 2008 жылы өнер және графика кафедрасында студенттердің декоративтік өнермен айналысатын бес шеберхана ашылды. Академияда төрт заманауи спорт залы бар. Жазда тауға шығу үшін қабырға орнатылады. Гимназия және фитнес залдары бар. Нижний Тагил технологиялық институты қала орталығының оңтүстік-шығысында орналасқан.

Спорт

Бұрын қалада "Уралец Нижний Тагил" футбол командасы болған, ол Ресейдің екінші дивизионында ойнаған және 2006 жылы таратылған. Қаланың хоккей командасы – "Спутник Нижний Тагил", ол Ресейдің жоғары лигасынде ойнаған. "Металлург" Нижний Тагил банди клубы ең жоғары дивизионның екінші деңгейінде ойнайды. Нижний Тагил шаңғымен секіруден әлем кубогының бірнеше жарысына төңкерілген.

Қоғамдық денсаулық

Медициналық көмек 29 медициналық орталықта көрсетіледі, онда 1100 дәрігер мен 4500 көмекші жұмыс істейді. Жыл сайын 100 мыңға дейін адам ауруханаға түседі, 28 мың операция жасалады және қалалық медициналық орталықтарда 4 миллионға дейін қабылдау тіркеледі. Нижний Тагил қаласында Екатеринбург көз микрохирургиясының филиалы бар. Босандыру көмегі бар. Қалалық және жеке дәріханалар желісі жұмыс істейді. 2015 жылы зауыттардан болатын ластану жыл сайын байқалды. Балалардың тыныс жолдарының инфекциясы бойынша көрсеткіш елдің қалған бөлігінен 50% жоғары болды. Қалада асқазан және өкпе қатерлі ісігінің көрсеткіші ең жоғары деңгейде болды.

Көлік

Темір жолдар мен тас жолдар қаланы елдің басқа аймақтарымен байланыстырады. Қаланың жанында солтүстік-шығысқа қарай Салка әуежайы орналасқан. 1994 жылға дейін ол әскери база болып келген. Содан кейін ол Ресейдің тәжірибелік авиациясымен айналысатын азаматтық әуежайға айналды.