Туре Нерман: Швециялық социалистік журналист және белсендісі

Кіріспе

Швед социалисі (1886–1969)

Тур Нерман (18 мамыр 1886, Норрчёпингте туған – 7 қазан 1969) – швед социалистік журналисі, жазушы және саяси белсенді. Ол сонымен қатар өлеңдер мен әндер жазды. Нерман вегетариандық өмір салтын ұстанды және мүлдем ішімдік ішпеді. Алкоголизм 20 ғасырдың басында Швециядағы маңызды әлеуметтік мәселе болды, ал Нерман алкогольді жұмысшы табын жақсырақ жағдай үшін күресудің орнына жайбасар ететін есірткі деп есептеді. Тур Нерманның кіші егіз бауырлары болды: суретші Эйнар Нерман және археолог Биргер Нерман.

Өмірбаян

Нерман Норрчепинг қаласындағы жұмысшы табының орташа топқа жататын отбасында өсті. Оның әкесі қалада кітап дүкеніне ие болған және одан жас жұмыскер әйелге үйленген: ол Тур мен оның екі кіші бауырларының анасы болды. Тур Нерман бала кезінде әкесінің дүкеніндегі кітаптарды оқығанды ұнатқан, әсіресе каубойлар мен үндістер туралы батыстық кітаптарды. Нерман 1903 жылы 17 жасында Норрчепинг гимназиясын бітірді. Бітіру күні ол мектептегі Киелі кітабын алып, Моталастрем өзеніне тастады. Өзінің өмірбаяндық естеліктерінде Нерман осыны өзінің алғашқы революциялық әрекеті деп сипаттайды. Бірнеше жыл өткен соң, Швеция социал-демократиялық партиясының басшысы Хьялмар Брантинг одан социалист болуына не себеп болғанын сұрағанда, Нерман дінге деген күмәнінің себеп болғанын айтты. Бітіруден кейін ол Уппсалаға Уппсала университетінде оқуға кетті.

Саяси ояну

1905 жылы Ресейде де, Скандинавияда да революция болды, Норвегия Швеция патшалығының үстемдігінен тәуелсіздігін жариялады. Бұл өзгерістер Тур Нерманды саяси тұрғыдан сол жаққа қарай радикалдандырды. Ол бұған дейін Август Стриндберг, Лев Толстой және Эллен Кейді оқып жүрген. Көп ұзамай ол Карл Марксті де танысты (дегенмен марксизмді толыққанды зерттеп, түсінуіне көп жыл кетті). Нерман Упсаладағы социалистік жастар жиналыстарына қатыса бастады. 1907 жылы Нерман әскерге шақырылды. Өзінің тілегі бойынша ол медициналық білім алды. Нерманның әскериленуге қарсы көзқарасы қалыптасқан еді. 1908 жылы ол құпия полицияға заңсыз әскериленуге қарсы жарнама парақтарын таратып жатқанда ұсталды. Бастапқыда ол түрмеге кесілді, бірақ жазасы 300 крондық айыппұлға алмастырылды. Әкесі оған ақша жіберді, бірақ наразы ұлы оны Парижге сапар жасауға жұмсады, онда ол бірнеше апта болды. Швецияға оралғаннан кейін, әкесі оған тағы да ақша жіберіп, түрмеге түспеу үшін айыппұл төледі. 1909 жылы Нерман солтүстік қаласы Сундсваллға көшіп, «Жаңа қоғам» (Nya Samhället) деп аталатын социал-демократиялық газетте жазушы болып жұмыс істеді. Осы кезде Нерман бірнеше поэзия кітабын жариялаған еді. Олардың көпшілігі шіркеуге, швед патшасына және буржуазияға қарсы бағытталған радикалды, қоздырғыш өлеңдер болды. Тур Нерман Швеция социал-демократиялық партиясына қосылды және көп ұзамай Зеф Хоглундпен бірге солшыл қанаттың мүшесі болды. Ол партияның реформаторлық көшбасшысы Хьялмар Брантингке қарсы сол жақ оппозициясының жетекшілерінің біріне айналды. 1912 жылғы Жаңа жыл күні және одан кейінгі апталарда Нерман мен оның бірнеше швед достары Карл Либкнехттің сайлау кампаниясын қолдау үшін Германияға барды. Нерман Либкнехтпен бірнеше жыл бұрын Стокгольмде өткен социалистік жиын кезінде қысқаша танысқан еді, бірақ бұл жолы олар жақсырақ танысты. Өзінің өмірбаяндық еңбегінде Нерман Либкнехттің дерлік мінсіз швед тілінде сөйлей алатынын және Беллманның әндерін орындауды ұнататынын білгенде таң қалғанын және әсерленгенін жазады.

The year 1905 saw both a revolution in Russia and revolutionary development in Scandinavia as Norway declared itself independent from the rule of the Swedish crown. These changes radicalized Ture Nerman politically to the left. He had already started reading August Strindberg, Leo Tolstoy and Ellen Key. Soon he would discover Karl Marx (even if it took many years until he fully started to study and understand Marxism). Nerman started going to socialist youth meetings in Uppsala. In 1907, Nerman was conscripted for military service. By his own request, he got medical training. Nerman had already developed an anti militarist standpoint and in 1908 he was caught by the secret police handing out illegal anti militarist leaflets. He was first convicted to jail, but the penalty was altered to a 300 kronor fine. His father sent him the money, but the rebellious son used it to finance a trip to Paris, where he stayed a couple of weeks. Upon returning to Sweden he was once again sent money by his father to pay off the fine to avoid going to jail. In 1909, Nerman moved to the northern city of Sundsvall where he started working as a writer for a Social Democratic newspaper called Nya Samhället, (New Society). At this point Nerman had already gotten a couple of his poetry books published. Many of these were radical, provocative poems, aimed against the church, the Swedish king and the bourgeoisie. Ture Nerman joined the Swedish Social Democratic Party and soon became part of the left wing together with Zeth Höglund. He became one of the leaders of the left opposition of the party against its reformist leader Hjalmar Branting. On New Year's Day in 1912, and the following weeks, Nerman and some of his Swedish friends went to Germany to follow Karl Liebknecht during his election campaign. Nerman had met Liebknecht briefly a couple of years earlier on a socialist gathering in Stockholm, but this time they got to know each other well. In his autobiography, Nerman writes that he was surprised and impressed to learn that Liebknecht could speak almost fluent Swedish and liked to sing songs by Bellman.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және Циммервальд

1912 жылы қарашада Нерман Балқан соғыстарының басталуына байланысты Швейцарияның Базель қаласында шақырылған Социалистік Интернационалдың арнайы төтенше құрылтайына қатысты. Құрылтайда Еуропалық социалистік партиялардың басшылары болашақ соғыстарды болдырмау үшін халықаралық деңгейде бірігуге келісті. Біріккен халықаралық жұмысшы табы болғанда, енді соғыс болмайды деді олар. Сондықтан 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы және Социалистік Интернационалдың құлдырауы Тур Нерманға үлкен соққы болды. Еуропалық социалистік партиялардың көбісі кенеттен соғысты қолдаған буржуазиялық үкіметтердің жағына шығып, бұрынғы социалистік одақтастарына қарсы бұрылды. Соғыс майданында жұмысшылар жұмысшыларды өлтіріп жатыр. Бірақ, ерекшеліктер де болды. Оның досы Карл Либкнехт Берлин рейхстагында өзінің 110 партия мүшесіне қарсы, неміс соғыс шығындарына қарсы дауыс беріп, жалғыз тұрды. Либкнехттің бұл әрекетінен хабардар болған Тур Нерман, оның қай жақта екенін білді. Тур Нерман досы Зет Хоглундпен бірге Циммервальд конференциясында швед-норвегиялық мүшелерді өкілдік етті. Конференция соғысқа қарсы күрескен қалған халықаралық социалистік қозғалысты біріктірді, оның басшылары Ресейден Владимир Ленин, Григорий Зиновьев және Леон Троцкий, Швейцариядан Роберт Гримм, Германиядан Роза Люксембург және Карл Либкнехт болды. Олар қатыса алмады, бірақ сәлемдемелер мен қолдауларын жолдады. Люксембург соғысқа қарсы үгіт жасағаны үшін түрмеде отырды, ал Либкнехт неміс әскерімен майдан желісінде окоп қазуға шақырылды. Швецияға оралған Зет Хоглунд та соғысқа қарсы халықаралық қозғалыстағы қызметі үшін түрмеге кесілді, тіпті Швеция Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатыспағанымен.

Америкада

1915 жылдың басында (Зиммервальдқа дейін) Нерман бірнеше ай бойы Америка Құрама Штаттарында саяхат етті. Сапарды қаржыландыру үшін ол бірнеше швед газеттеріне мақалалар жазды. Ол кемемен Нью-Йоркке келді, онда ұзақ қалмады, бірақ сол кездегі әлемдегі ең биік ғимарат – Вулворт ғимаратының шатырына көтерілу мүмкіндігін пайдаланды. Ол экспресс пойызбен құрлық арқылы Сан-Францискоға жетті, онда Дүниежүзілік көрменің ашылу күніне қатысты. Содан кейін Тур Нерман Миннеаполис және Чикагодағы, көбінесе скандинавиялық текті американдық жұмысшылармен кездесіп сөйлесті. Ол сондай-ақ Орегон штатындағы Астория қаласындағы туыстарына барып қайтты. Жаздың ортасында Тур Нерман Швецияға оралғанда, Зет Хоглунд наразылық білдіріп, сыныптық күрес күшейген және шведтік Социал-демократиялық партиясында сол және оң қанаттар арасындағы тартыс кезінде, оның үйде қатты қажет болғанда Америкаға барудың қажеттігі болды ма деп сұрады.

Швед коммунизмінің пайда болуы

1917 жылдың басында Социал-демократиялық партия ішіндегі сол және оң қанаттардың күресі партияның жарылуына әкелді. Өзін коммунист санайтын Зеф Хёглунд пен Тюре Нерман, Ката Далстрём, Фредерик Стром және Стокгольм мэрі Карл Линдхаген сияқты басқа да белгілі радикалдармен бірге партиядан қуылды. Партияның жастар ұйымының басшысы болған Хёглунд, шведтік Социал-демократиялық сол қанат партиясын құру кезінде барлық жас социалистерді өз жағына тарта алды. Жаңа партия 1917 жылдың мамыр айында құрылды және шамамен 20 000 мүшесі болды. Біраз уақыттан кейін атауын өзгертіп, Швецияның алғашқы Коммунистік партиясы болды. Олар «Политика» газетін шығарды, онда өздері жазып, басқа халықаралық коммунистік көшбасшылардың мәтіндерін жариялады. 1917 жылдың сәуір айында Ленин Швейцариядан Петроградқа қайтатын жолда Стокгольм арқылы өтіп бара жатқанда, Тюре Нерман оны қарсы алып, ол қалада болған кезде күтім жасағандардың бірі болды. Мысалы, швед коммунистері Ленинді PUB сауда орталығына алып барып, оған жаңа костюм сатып берді, осылайша ол Ресейге қайтқанда жақсы және таза көрінуі тиіс еді. Лениннің Ресейге оралуынан және одан кейін болған Қазан революциясынан кейін Тюре Нерман мен Солшыл социал-демократтар большевиктерді толық қолдады және Швецияда ұқсас коммунистік революция жасау үшін үгіт жүргізді. Швед Коммунистік партиясының халықаралық өкілі ретінде Нерманның бүкіл әлемнен көптеген коммунистік байланыстары болды: оның досы Карл Либкнехт; біраз уақыт Стокгольмде тұрған поляк большевигі Карл Радек; Стокгольмде тұрып жұмыс істеген украиндық итальяндық социалистік көшбасшы Анжелика Балабанова; және фин коммунистік көшбасшылары Ержо Сирола мен Отто Куусинен бірнеше рет Стокгольмде Тюре Нерманға келді. Нерман сонымен қатар американдық социалистік көшбасшылар Юджин В. Дебс, Джон Рид (оған Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы кітап жазуға көмектескен) және американдық коммунистік көшбасшы Макс Истманмен хат алмасты, ол Нерманға «Озатқыш» газетіне жазылуға мүмкіндік берді.

At the beginning of 1917, the struggle between the left and the right within the Social Democratic Party resulted in a split. Zeth Höglund and Ture Nerman, now considering themselves Communists, were expelled from the Party together with other prominent radicals such as Kata Dalström, Fredrik Ström and Stockholm's mayor Carl Lindhagen. Höglund, who was the leader of the Party's youth organisation, managed to get the whole young socialists on his side in the foundation of the Swedish Social Democratic Left Party. The new party was formed in May 1917 and had around 20,000 members. It would soon change name and become the first Communist Party of Sweden. They launched a newspaper, Politiken, in which they wrote and published texts by other international communist leaders. In April 1917, when Lenin passed through Stockholm on his journey from exile in Switzerland home to Petrograd, Ture Nerman was one of those who greeted Lenin and took care of him while there. For instance, the Swedish Communists took Lenin to the PUB department store, where they bought him a brand new suit so he would look good and clean coming back home to Russia. Upon Lenin's return in Russia and the October Revolution that followed, Ture Nerman and the Left Social Democrats fully supported the Bolsheviks and agitated for a similar Communist revolution in Sweden. As an international representative of the Swedish Communist Party, Nerman had several communist contacts from all over the world: His friend Karl Liebknecht; Karl Radek, the Polish Bolshevik who had lived in Stockholm for a while; The Ukrainian Italian socialist leader Angelica Balabanoff, who lived and worked in Stockholm; and Yrjö Sirola and Otto Kuusinen, two prominent Finnish communist leaders visited Ture Nerman in Stockholm several times. Nerman also corresponded with the American socialist leaders Eugene V. Debs, John Reed (who helped him write a book on the first World War (Folkhatet)) and the American communist leader Max Eastman, who provided Nerman with a subscription to The Liberator.

Кеңес Одағында

1918 жылдың жазының соңында Тур Нерман Анжелика Балабанов пен Антон Нильсонмен бірге большевиктік Ресейге сапар шекті. Петроградта Нерманды Петроград Кеңесінің басшысы Зиновьев үйіне шақырды. Олар Циммервальдтен таныс еді. Зиновьев одан: «Швецияда революцияны қашан жасайсың?» — деп сұрады. Нерман қарапайымдылықпен әлі нақты мерзім белгіленбегенін айтты. Ертесі күні Нерман Қысқы сарайдың алдындағы митингке қатысты, онда Зиновьев пен Балабанов азамат соғысына аттанатын қызыл әскерлерге сөз сөйледі. Петроградта бірнеше күн өткен соң сапар Мәскеуге жалғасты, онда Нерманды Каменев пен оның әйелі, Троцкийдің қарындасы күтіп алды. Нерман Кремльдегі Каменевтер отбасында тұруға шақырылды. 3 қазан күні Нерман Үлкен театрда өткен салтанатты жиынға қатысты. Сөз сөйлегендердің арасында Свердлов, Радек, Бухарин және бас спикер Троцкий болды. Жақында оқтан жараланған Ленин қатыса алмады, бірақ оның сәлемі шурайлы қол соғулармен қарсы алынды. Содан кейін Нерман Троцкиймен қысқа сөйлесті, ол сол түні Азамат соғысына аттануға асығып жатқан еді. Нерман швед баспасөзінің, тіпті социал-демократтық газеттердің Совет үкіметінің құлауға жақын екенін, бірақ олардың әлі де билікте екенін күнде жазғанын айтты. «Иә, — деп жауап берді Троцкий қатал күлімсіреп, — біз қаламыз». Ертесі күні Нерман Бухаринмен ұзақ сұхбаттасты, онда Бухарин әлемдік революция мен социалистік болашаққа деген сенімін білдірді. Сол күні ол Александра Коллонтаймен де кездесті, ол кейіннен Швециядағы Кеңес елшісі болады. Түр Нерман қазан айының соңында Финляндия архипелагы арқылы Швецияға оралды. Революциялық Ресейдегі тәжірибесінен алған оң энергиясы 1918/1919 жылдардағы сәтсіз неміс революциясы және Карл Либкнехт пен Роза Люксембургтің қазасы туралы естігеннен кейін күйреп кетті. 1920 жылдың көктемінде Тур Нерман Отто Гримлундпен бірге Ресейге екінші рет сапар шекті, онда ол 1917 жылдың сәуірінде Стокгольмде қонақ болғаннан кейін, бұл жолы Ленинмен қонақ ретінде кездесті. Жазда Швецияға оралғаннан кейін ол әкесінің қайтыс болғанын білді. Оның отбасы аза тұру рәсімін кейінге жылдыруға тырысты, бірақ ол оған үлкермеді. Түр Нерман 1927 жылы Ресейге үшінші рет сапар жасады. Бұл революцияның он жылдығы еді. Ленин қайтыс болғандықтан, жағдай өзгерген еді.

At the end of the summer of 1918, Ture Nerman traveled together with Angelica Balabanoff and Anton Nilson to Bolshevik Russia. In Petrograd, Nerman was invited two visit the home of Zinoviev, who was the leader of the Petrograd Soviet. They knew each other from Zimmerwald. Zinoviev asked him: "When will you make revolution in Sweden?" Nerman replied modestly that they did not have a definitive date yet. The next day Nerman attended a rally outside the Winter Palace, in which Zinoviev and Balabanoff spoke to the red soldiers heading out to fight in the civil war. After spending some days in Petrograd, the trip continued to Moscow, where Nerman was greeted by Kamenev and his wife, the sister of Trotsky. Nerman was welcomed to live with the Kamenev family at the Kremlin. On 3 October, Nerman attended a grand meeting at the Bolshoi Theatre. Amongst the speakers were Sverdlov, Radek, Bukharin and the main speaker Trotsky. Lenin, who recently had been shot and wounded, could not attend, but his greetings were received with cheers and applause. Afterwards Nerman spoke briefly with Trotsky who was in a hurry to go out and fight in the Civil War the same night. Nerman mentioned that the Swedish press, and even the Social Democratic newspapers, wrote almost every day that the Soviet government was about to fall, but still it remained. "Yes," answered Trotsky with a stern smile, "and we will remain." The day after, Nerman got to sit down with Bukharin for a long interview, in which Bukharin expressed his optimism in the world revolution and socialist future. The same day he met with Alexandra Kollontay, the female Bolshevik leader, who later would be the Soviet ambassador to Sweden. Ture Nerman returned to Sweden through the Finnish archipelago in late October. The positive energies he had massed from his experience in revolutionary Russia were replaced with devastation after hearing of the failed German revolution of 1918/1919, and the murdering of Karl Liebknecht and Rosa Luxemburg. Ture Nerman made his second trip to Russia with Otto Grimlund in the spring of 1920, where he got to meet with Lenin, this time as the guest, after having been the host in Stockholm April 1917. Upon returning to Sweden in the summer he learned about the death of his father. His family had tried to delay the funeral, but still he had missed it. Ture Nerman would make one more trip to Russia, in 1927. It was the tenth anniversary of the revolution. Lenin was dead now and things had started to change.

Сталиндікке қарсы

Тур Нерман Ресейде сталинизмнің өрлеуін айыптады, бірақ 1924 жылы Зет Хоглунд Коммунистік партиядан шыққанда, Тур Нерман көшбасшылыққа бұрынғыдай қатыспаса да, партияда қалды. Партияның жаңа басшылығы Карл Килбом мен Нильс Флайгтан тұрды. 1929 жылы Коминтерн Швеция Коммунистік партиясының билігін Хьюго Силен басқаратын сталиншілдердің азшылық фракциясына берді. Партия мүшелерінің көпшілігі, яғни сталиншіл еместер, оның ішінде Тур Нерман, Карл Килбом және Нильс Флайг партиядан қуылды. Азшылық (сталиншілдер) партия штаб-пәтерін және архивтерін басып алды, бірақ көпшілік (сталиншіл еместер) «Политикен» газетін бақылауда ұстап қалды. Килбом басшылығымен көпшілік Мәскеуден тәуелсіз Швеция Коммунистік партиясын жалпыға ұсынуға тырысты. 1934 жылы бұл партия Социалистік партия (Socialistiska partiet) деп аталды. 1931 жылы 44 жастағы Тур Нерман Риксдагтың жоғарғы палатасына сайланды және 1937 жылға дейін тәуелсіз коммунистік партияның өкілі ретінде қызмет етті. Палатада сөйлегенде, ол әдетте сөздерін өлең түрінде жеткізуге тырысты.

Франконың Испаниясындағы жағдай

1937 жылы Тур Нерман және оның досы Август Спангберг Испанияға сапар шекті, онда генерал Франсиско Франконың Ұлттық фракциясы билікті басып алған және елде азамат соғысы қызыл отпен тұтанған еді. Олар нацистік Германия арқылы өтіп, Барселонаға жетті. Азамат соғысы – хаосқа толы кезең болды. Кейде сталинистер троцкистермен, ал кейде анархистерлер барлығымен соғысты. Франсиско Франко басқаратын ұлтшылдар нацистік Германияның (қаржылық және әскери: «Кондор» легионы) және фашистік Италияның зор қолдауын алды. 3 мамырда Барселонадағы түрлі солшыл топтар арасында қақтығыс басталды, шведтер тұратын «Виктория» қонақ үйі үш күнге созылған оқ астына түсті. Осы қонақ үйде Тур Нерман алғаш рет Вилли Брандтпен (Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Швецияда эмиграцияда тұрған және соңынан Батыс Германияның канцлері болған неміс социал-демократы) кездесті. 7 мамырда Барселонадағы шайқас аяқталды, оның салдарынан 500-ден астам адам қаза тауып, 1500-ден астам адам жарақат алды. Кейін Коминтерннің бұйрығымен бүкіл әлемдегі сталиндік баспасөз швед «троцкишіл фашистері» Тур Нерман мен Август Спангберг Барселона шайқасын ұйымдастырғандар деп мәлімдеді. Нерман өзінің өмірбаяндық естеліктерінде былай деп жазды: «Сталиншілдер мені Гитлермен келісім жасасқан деп жалған айыптады. Бірақ шындығында, бір жылдан кейін Сталиннің өзі Гитлермен келісімге келді». Испаниядағы хаостан Швецияға оралғанда, ол өзінің Социалистік партиясында, тәуелсіз коммунистік партиясында да хаосқа тап болды. Нильс Флайг билікті қолға алып, бұрынғы партия жетекшісі Карл Килбомды партиядан шығарды. Флайг Тур Нерманның қалуын қалады, бірақ партияның бағыты оған ұнамай, ол өз еркімен партиядан кетті. (Бір-екі жылдан кейін Нильс Флайг кенеттен нацистік көзқарастарға бейімделіп, Социалистік партияны да өзімен бірге жаңа бағытқа бұрды.) Келесі екі жыл бойы Тур Нерман партиясыз қалды және парламенттегі мандатын да жоғалтты. 1939 жылы 1 мамыр күнін таңдап, Тур Нерман Швецияның Социал-демократиялық партиясына қайта қосылды.

In 1937, Ture Nerman and his friend August Spångberg, traveled to Spain where General Francisco Franco's National faction had taken power and a civil war was ravaging the country. They went through Nazi Germany and managed to get to Barcelona. The civil war was a chaos. At times the Stalinists were fighting the Trotskyists, and at other times the Anarchists were fighting everyone. The Nationalists under Francisco Franco benefited from the massive support of Nazi Germany (financial and military: Legion Condor) and fascist Italy. On 3 May, serious fighting between the different leftist groups broke out in Barcelona, and Hotel Victoria, where the Swedes were staying, was caught in the crossfire which lasted for three days. At the same hotel, Ture Nerman for the first time met Willy Brandt, (the German Social Democrat who would later live in exile Sweden during World War II and after that become Chancellor of West Germany.) On 7 May, the fighting in Barcelona was over with more than 500 dead and over 1,500 wounded. Afterwards, by orders from the Comintern, Stalinist press all over the world would claim that the Swedish "Trotskyist Fascists" Ture Nerman and August Spångberg were the masterminds of the battle in Barcelona. Nerman wrote in his autobiography: "I was falsely accused by the Stalinists of being in a pact with Hitler. But in reality, not much more than a year later, Stalin himself would be in a pact with Hitler." When he returned home to Sweden from the chaos in Spain he was met by a chaos in his own Socialist Party, the independent communist party. Nils Flyg had taken power and expelled the former party leader Karl Kilbom. Flyg wanted Ture Nerman to stay but he didn't like the development of the party and left voluntarily. (A couple of years later, Nils Flyg would suddenly become pro Nazi and take the Socialist Party with him on this new course.) For the next two years Ture Nerman was without a party and he also lost his seat in the Parliament. In 1939, choosing the date of First of May, Ture Nerman re joined the Swedish Social Democratic Party.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1933 жылғы 20 сәуірде Гитлер Германияда билікке келгеннен кейін бірнеше ай өткен соң, Нерман швед парламентіне шығып, Швеция барлық неміс еврейлеріне пана беруі керек деп талап етті. Бұл мәселе дауысқа салынып, бірақ қарсы дауыс берілді. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Швеция бейтараптық жариялады, бірақ Тур Нерман бейтарап болған жоқ. Соғыс жылдары Тур Нерман «Троц аллт!» (Барлығына қарамастан!) газетінің редакторы ретінде танымал болды – бұл газет Стокгольмдегі неміс елшілігінде наразылық тудырған, нацистерге қарсы бағытталған басылым еді. «Троц аллт!» Гитлерден қорқып, Швеция үкіметінің неміс әскерлерін ел арқылы өткізуге рұқсат бергеніне де сын көтерді. 1942 жылы газеттің таралымы 66 000 данаға жетті. Газет өзінің атын Карл Либкнехттің 1919 жылы өлімге кезіккен күні жазған «Троц алledem!» атты мәтінінен алған. Бастапқыда швед үкіметі «Trots Allt!» газетіне қанағаттанбады, себебі ол бейтараптық саясатын бұзды. Нерманның сол кездегі соғысқа және нацистерге қарсы жазған көптеген мақалалары цензурадан өтпей, жарияланбады. Тур Нерман тіпті 1939 жылдың қысында үш айға түрмеге отырды. Бірақ газет өте танымал болды және көптеген жақтастар қаржылай көмек көрсетті. 1940 жылы Нерман «Троц Айт!» газетінде жариялаған мақаласы үшін швед билігі тарапынан үш айға түрмеге кесілді. Ол мақалада Гитлердің 1939 жылы Мюнхендегі сыра қоймасындағы жарылыс пен кісі өлтіру әрекетін ұйымдастырғанын мәлімдеді. Нерман сотталған кезде парламент депутаты болған. Ол кезде Нерманның ең жақын серіктестерінің бірі Израиль Холмгрен болды, ол да түрмеге қамалды. 1942 жылдың соңында Тур Нерман Стокгольм көшелерінде бұрынғы досы Нильс Флайгпен кездесті. Нильс Флайг нацистерді қолдаушыға айналған еді. Нерман одан: «Енді не істейсің?» деп сұрады. Флайг: «Мен Швецияны құтқарамын, сені де құтқарамын!» деді. Тур Нерман оған ирониямен «Рақмет» деді. Олар енді бір-бірін көрген жоқ: бірнеше аптадан кейін Нильс Флайг қайтыс болды. 1945 жылғы 7 мамырда нацистік Германия капитуляциялады. 16 мамырда Тур Нерман Швециядан туған жеріне оралған норвегиялық босқындар тобымен бірге азат етілген Норвегияға барды. «Троц Алт!» газеті норвегиялықтардың нацистік оккупацияға қарсы күресін ынталандырды және газеттің заңсыз әкелінген нөмірлері норвегиялықтар арасында кең таралды.

On 20 April 1933, a couple of months after Hitler had taken power in Germany, Nerman stood up in the Swedish parliament and demanded that Sweden should grant asylum for all German Jews who would like to come. The issue was taken up for vote, but voted against. When World War II broke out in 1939 Sweden declared itself neutral, but Ture Nerman was not neutral. During the war, Ture Nerman was best known as the editor of Trots allt! (Despite Everything! ), an anti Nazi paper that caused furor at the German Embassy in Stockholm. Trots allt! also criticized the Swedish government for, out of fear of Hitler, allowing German troop transports through Sweden. At its peak, the weekly paper achieved a circulation of 66,000 in 1942. The paper borrowed its name from a text by Karl Liebknecht, Trotz alledem!, which he wrote on the day before he was murdered in 1919. At first the Swedish government did not tolerate Trots Allt! since it broke with the neutrality. Many of Nerman's anti war and anti Nazi writings of this time were not allowed to be published by the censorship. Ture Nerman was even sentenced to jail for three months in the winter of 1939. But the paper was very popular and a lot of financial help came in from supporters. In 1940, Nerman was sentenced to three months in prison by Swedish authorities for writing an article in "Trots Allt!" where Nerman claimed that Hitler had ordered a 1939 bombing and assassination attempt in a Münich beer cellar. Nerman was a parliamentarian at the time of his conviction. One of Nerman's closest collaborators in those days was Israel Holmgren, who also was sentenced to jail. At the end of 1942, Ture Nerman ran into his former friend Nils Flyg in the streets of Stockholm. Nils Flyg had developed into a Nazi supporter. Nerman asked him: "What are you going to do now?" Flyg said: "I’m going to save Sweden – and I’m going to save you too!" Ture Nerman gave him an ironic "Thank you." They never saw each other again: only a couple of weeks later Nils Flyg died. On 7 May 1945 Nazi Germany finally surrendered. On 16 May, Ture Nerman went to the liberated Norway together with a group of Norwegian refugees returning from their exile in Sweden. Trots Allt! had been a great supporter of the Norwegian freedom struggle against the Nazi occupation and smuggled in illegal issues of the paper had been were popular amongst the Norwegians.

Соңғы жылдары

Түр Нерман 1946–1953 жылдары парламентте депутат болды. Ол 67 жасында зейнетке шықты. Содан кейін үш жыл бойы (1954 жылдан 1957 жылға дейін) Нерман екі айда бір рет жарық көретін «Кulturkontakt» журналының бас редакторы қызметін атқарды. Бұл журнал ЦРУ қолдауымен құрылған Мәдениет еркіндігі конгресі және Svenska kommittén för kulturens frihet (Швецияның Мәдениет еркіндігі комитеті) басылымы болды. Бұл оның АҚШ және БҰҰ-ға деген жағымды пікірлерін көрсетеді. Ол тіпті Швецияның НАТО-ға қосылуын жақтады. Стокгольм архипелагындағы Блидо аралындағы үйінің алдындағы балға мен орақ белгісі бар қызыл совет туы, оның бұрынғы сенімдеріне ирониялық сілтеме жасады. Ол 1969 жылы қайтыс болды. Түр Нерманның құрметіне Стокгольмнің Кунгсхольмен ауданында (Ture Nermans gränd), сондай-ақ Норвегияның Берген және Намсос қалаларында (Ture Nermans vei) шағын көшелер аталды.

Шығармалары

Folkhatet (1918) – Бірінші дүниежүзілік соғысты зерттеу. Mänskligheten på marsch (Марштегі адамзаттың тарихы) – адамзат тарихына марксистік көзқарас. Kommunisterna: från Komintern till Kominform (Коммунистер: Коминтернен Коминфорға дейін) – Лениннен Сталинге дейінгі халықаралық коммунизмнің дамуына сын көзқарас. (1949 ж.) Тур Нерман швед-американдық еңбек белсендісі және саяси халық әншісі Джо Хилл туралы өмірбаяндық кітап жазды. Сондай-ақ, Тур Нерман Джо Хиллдің көптеген әндерін швед тіліне аударды. 1919 жылы Тур Нерман Сирано де Бержерак туралы өмірбаян жазды. Тюре Нерманның үш томдық автобиографиясының атаулары: Allt var ungt (Барлығы жас еді), Allt var rött (Барлығы қызыл еді) және Trots allt! (Барлығына қарамастан!). Нерман Америкадағы саяхаты туралы "I vilda västern" (Жай батыста) және революциялық Ресейдегі саяхаты туралы "I vilda östern" (Жай шығыста) атты кітаптар жазды. Ол Германия мен Циммервальдқа жасаған сапарлары сияқты, өзге де саяси сапарлары туралы "Röda resor" (Қызыл сапарлар) атты кітап жазды. Нерман көптеген өлең жинақтарын жазды. Көбінесе махаббат өлеңдері немесе саяси-революциялық өлеңдер, кейде махаббат пен саясат біріктірілген, мысалы, дүниежүзілік соғыста қаза тапқан солдат туралы "Den vackraste visan om kärleken" (Ең әдемі махаббат әні). Ол швед эстрада жұлдызы Эрнст Рольф үшін де әндер жазды. Нерман 1930 жылдары Карл Герхардпен тығыз жұмыс істеді. Нерман Франц Мерингтің еңбектері сияқты, көптеген марксистік әдебиеттерді неміс тілінен швед тіліне аударды.