Кіріспе
Пало (,) – Филиппиннің Лейте провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 76 213 адамды құрайды, бұл оны провинциядағы ең көп халқы бар муниципалитет (қала емес) етеді. Муниципалитет VIII аймақтың көптеген мемлекеттік министрліктерінің, басқармаларының және аймақтық кеңселердің орналасқан жері болып табылады, бірақ олардың кейбіреулері көршілес Таклобан қаласында орналасқан. Муниципалитет Пало архиепископиясының рухани басқару кеңселеріне, архиепископтың резиденциясына, сондай-ақ архиепископияның орта, жоғары және дінтану семинарияларына да мекендейді. 2022 жылдың 17 наурызында президент Родриго Дутерте Палодағы жаңа Лейте провинциялық әкімдік үйін ашып, провинциялық үкіметтің орталығын муниципалитетке көшірді, провинция астанасын қазіргі жоғары дамыған Таклобан қаласынан өзгертуге қатысты заң күшіне енгенше.
Palo (IPA: [pɐ'loʔ]), officially the Municipality of Palo (; ), is a 3rd class municipality in the province of Leyte, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 76,213 people, making it the most populous municipality (non city) in the province. The municipality is the seat of most government departments, bureaus and regional offices of Region VIII, although some are situated at the neighboring city of Tacloban. The municipality is also home to the offices of the ecclesiastical government of the Archdiocese of Palo; the archbishop's residence; as well as the secondary, tertiary and theology seminaries of the archdiocese. On March 17, 2022, the new Leyte Provincial Capitol in Palo was inaugurated by President Rodrigo Duterte, officially moving the seat of provincial government to the municipality pending an enabling law changing the provincial capital from the current highly urbanized city of Tacloban.
Этимология
Қазіргі қолжетімді мәліметтерге сәйкес, Бунгадағы тайпалық соғыстан кейін Кутайға барғандардың барлығы өздерімен бірге "пало" деп аталатын, соғысқа немесе өзін-өзі қорғауға арналған ұпайша алып жүрген. Пало тайпасының мекені болғандықтан, осы қауымның "Пало" деп аталуының себебі осы болуы мүмкін. Дегенмен, марқұм судья Норберто Ромуальдес сол кездегі Таклобан қаласында шығатын "Noli Me Tangere" газетінің 1909 жылғы 9 маусымдағы санында бұл қаланың "Пало" деп аталуына себеп – көптеген ағаш шеберлерінің балға (мазо немесе пало) қолдануы болды деп мәлімдеді. Құбылыстарға және мистикаға сенетіндер "Пало" атауының шығуын испандықтар келгенге дейінгі кездегі қаланың басынан өткен оқиғалармен байланыстырады, сол кезде қалаға сегіз (вало) күн сайын тайфундар келіп тұратын. Олар бұл құбылысты "вало вало" деп атаған, содан кейін "вало пало" (сегіз балға) деп айта бастады.
Тарих
Палоның алғашқы қоныстанушылары Панганурон, Кадампог, Манлангит, Камагунг, Каваринг, Кабалин, Кумаганг Маглайн, Бильо және Дильо тайпалары болды. Олар қазіргі Баррио Бунга (қазіргі Сан-Хоакин) деп аталатын, көпір сияқты пішіндес аймақта, сол аттас өзеннің екі жағында жайылған жерде бейбіт өмір сүрді. Халық саны арта келе, тайпалық жанжалдар адамдардың тарап кетуіне себеп болды. Аман қалғандары Пайапайға, ал басқалары Канпетикке қоныстанды. Көпшілігі Кутайға барып орнықты. Кутайдағылар кейіннен Пало қаласын құрды.
Хайян тайфуны
2013 жылдың 8 қарашасында Пало қаласын «Хайян» (Йоланда) тайфуны қатты қиратты, ол Шығыс Висая аймағының үлкен бөлігін жойды және қаладағы бірқатар тұрғындар қаза болды. 2015 жылдың 17 қаңтарында Папа Франциск Филиппинге жасаған сапары аясында осы тайфуннан аман қалған адамдармен кездесу үшін қалаға келді. Ол сондай-ақ, Лейтеден кетер алдында Папа Франциск атындағы кедейлер орталығын арнап бата берді және Пало соборында дін қызметкерлерімен, семинаристтермен, басқа да діни қайраткерлермен және тайфуннан аман қалған адамдармен кездесті.
География
Муниципалитет Лейте провинциясының солтүстік-шығыс бөлігінде, астанасы Таклобан қаласынан 8 миль қашықтықта орналасқан.
Демография
2020 жылғы санақта Пало (Лейте) қаласының халқы 76 213 адамды құрады, халық тығыздығы [мәлімет жоқ]. Палодағы сауаттылық деңгейі 99,5% құрайды. Қаланың туған тілі – варай-варай, ол Шығыс Висая аймағындағы басты тіл және лингва франка.
Literacy rate in Palo is 99.5%. The town's native language is Waray Waray, the major language and lingua franca in the Eastern Visayas region.
Дін
Пало – шіркеулік провинцияның орталығы, Рим-католик архиепископының Букид-Табордағы резиденциясы орналасқан архиепископтық. Палода архиепископтың метрополитен соборы да бар. Сонымен қатар, Пало – дін қызметкерлеріне жол ашатын орын, онда Әулие Жүрек семинариясы және Иоанн Евангелист богослов мектебі орналасқан. Екі палолық қарындас өздерінің ордендерінде Бас Монахинялар болды. Бүгінгі күнгі мәлімет бойынша, осы қаладан шыққан 158 дін қызметкері және 106 қарындас бар.
Экономика
Пало – 6,8 гектарлық Лейте ақпараттық және коммуникациялық технологиялар (АКТ) паркінің және 22 гектарлық Лейте Микю экономикалық аймағының орналасқан жері. Лейте АКТ паркінде екі BPO орналасқан, ал Лейте Микю экономикалық аймағы дамуда. Қаланың тарихи әкімшілік ғимараты бұрын Лейте облыстық үкіметінің орталығы болған. Ауыл шаруашылығы муниципалитеттің басты саласы болып табылады. Аймақ жергілікті кокос шарабын, тубаны өндіріп, ашытады.
Бауырлас қала
Пало қаласы 1963 жылдан бері АҚШ-тың Калифорния штатындағы Пало-Альто қаласымен бауырлас қала болып табылады.