Кіріспе
Луисвиллдің орталық бизнес ауданы, Кентукки, АҚШ. Луисвиллдің орталығы – Кентукки штатының ең ірі орталық бизнес ауданы және Луисвилл қалалық агломерациясының орталығы. Оның шекаралары: солтүстікте Огайо өзені, шығыста Хэнкок көшесі, оңтүстікте Йорк және Джейкоб көшелері, батыста 9-шы көше. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, Луисвилл орталығының халқы 4700 адамды құрады, бірақ бұл Олд Луисвилл, Бутчертаун, Нулу және Феникс Хилл сияқты жақын орналасқан аудандарды қамтымайды. Орталық бизнес ауданының бес негізгі аймағы:
Батыс Мейн ауданы (2-ші көшенің батысында, Маркет көшесінің солтүстігінде, 9-шы көшенің шығысында және Огайо өзенінің оңтүстігінде)
Шығыс Мейн ауданы (2-ші көшенің шығысында, Маркет көшесінің солтүстігінде, Хэнкок көшесінің батысында және Огайо өзенінің оңтүстігінде; құрамында Уиски Рол тарихи ауданы бар)
Медициналық орталық (2-ші көшенің шығысында, Маркет көшесінің оңтүстігінде, Хэнкок көшесінің батысында және Джейкоб көшесінің солтүстігінде)
Төртінші көше ауданы (Маркет көшесінің оңтүстігінде, 2-ші көшенің батысында, Йорк көшесінің солтүстігінде және 5-ші көшенің шығысында)
Азаматтық орталық (Маркет көшесінің оңтүстігінде, 5-ші көшенің батысында, Йорк көшесінің солтүстігінде және 9-шы көшенің шығысында). Кентуккидегі ең биік ғимараттар Луисвиллдің орталығында орналасқан, оларға Джон Буржидің жобалаған 400 West Market, Харрисон мен Абрамовицтің жобалаған PNC Tower, Уэлтон Бекеттің жобалаған PNC Plaza және Майкл Грейвстің жобалаған Humana Building кіреді. Кентуккидегі 300 футтан (91 метр) асатын 16 ғимараттың 12-сі Луисвиллдің орталығында орналасқан. Бұған қоса, бұл жергілікті және аймақтық үкіметтің орталығы болып табылады. Луи Линк деп аталатын шыныдан жасалған және бірнеше қабаттан тұратын көпір алты қалалық блокқа созылып, Кентукки халықаралық конгресс орталығын (KICC), Fourth Street Live!, үш қонақүйді (Galt House Hotel & Suites, Marriott және Hyatt Regency) және 2300 қонақүй бөлмесін байланыстырады. 2010 жылы ол Galt House-тан жаңа 16 миллион долларлық Skywalk гаражына дейін кеңейтілді, ол Үшінші көшеде орналасқан сегіз қабатты, 860 орындық тұрақ жасайтын ғимарат, сондай-ақ екінші көпір гараждан Үшінші көше арқылы жаңа KFC Yum! Орталығына дейін жалғасады.
Downtown Louisville is the largest central business district in the Commonwealth of Kentucky and the urban hub of the Louisville, Kentucky Metropolitan Area. Its boundaries are the Ohio River to the north, Hancock Street to the east, York and Jacob Streets to the south, and 9th Street to the west. As of 2015, the population of downtown Louisville was 4,700, although this does not include directly surrounding areas such as Old Louisville, Butchertown, NuLu, and Phoenix Hill. The five main areas of the Central Business District consist of:
West Main District (west of 2nd St., north of Market St., east of 9th St., and south of the Ohio River)
East Main District (east of 2nd St., north of Market St., west of Hancock St., and south of the Ohio River; contains the Whiskey Row Historic District)
Medical Center (east of 2nd St., south of Market St., west of Hancock St., and north of Jacob St.)
Fourth St. District (south of Market St., west of 2nd St., north of York St., and east of 5th St.)
Civic Center (south of Market St., west of 5th St., north of York St., and east of 9th St.)
The tallest buildings in Kentucky are located in downtown Louisville and include 400 West Market designed by John Burgee, PNC Tower designed by Harrison & Abramovitz, PNC Plaza designed by Welton Becket, and the Humana Building designed by Michael Graves. Of the 16 buildings in Kentucky over 300 feet (91 m), 12 are in downtown Louisville. In addition, it is the center of local and regional government. A glassed in skywalk called the Louie Link stretches six city blocks and links together the Kentucky International Convention Center (KICC), Fourth Street Live!, three hotels (Galt House Hotel & Suites, Marriott and Hyatt Regency), and 2,300 hotel rooms. In 2010 it was extended from the Galt House to the new $16 million Skywalk Garage, an eight level, 860 space parking facility on Third Street, and a second skywalk connects from the garage across Third Street to the new KFC Yum! Center.
Тарих
Луисвилл қаласының орталығы – Луисвилл қаласының ең көне бөлігі, оның бастапқы дамуы Огайо өзенімен тығыз байланысты болды. Ең ірі ертедегі бекініс, Форт Нельсон, 1781 жылы қазіргі 7-ші және Мейн көшелерінің қиылысында салынған. 1780-ші жылдардың ортасында көптеген алғашқы тұрғындар бекіністерден шығып, жақын жерге қоныстанды, бірақ ең ертедегі (көбінесе ағаштан салынған) құрылыстардың көп бөлігі сақталмаған. 1783 жылғы Уильям Поуптың алғашқы жоспары сияқты қаланың алғашқы жоспарлары өзен бойындағы шығыс-батыс бағыттағы қарапайым торды көрсетті. Ең ертедегі көшелер – Мейн, Маркет және Джефферсон жоспардан бастап өздерінің бастапқы аттарын сақтап қалды, ал кішкентай Грин көшесі қазір Либерти деп аталады (Грин көшесі көптеген бурлеск театрларына байланысты жаман атқа ие болғаннан кейін аты өзгертілді). Мейн көшесі шамамен бір ғасыр бойы қаланың алғашқы сауда орталығы болды. 1830 жылы Луисвилл халқы 10 000-нан асып, Кентукки штатындағы Лексингтон қаласын басып өтті. Бу кемелері дәуірінде қала орталығының батысында Луисвилл және Портленд каналы ашылды, банктер мен өндіріс кәсіпорындарының құрылуымен жергілікті сауда одан әрі дамыды. Луисвилл халқының көп бөлігі қала орталығына шоғырланды, ол сол кезде Пратер көшесіне (кейін Бродвей деп аталды) дейін созылды. Көптеген ғимараттар сол кездегі ауданның қандай болғанын көрсетеді, көшелер тар, екі-төрт қабатты ғимараттармен толы болған. Теміржол дәуірінде аудан мен қала одан әрі өсті. Алайда, ертедегі троллейбустардың жылдамдығының артуы, сондай-ақ Луисвиллге көшіп келген адамдардың саны мен әртүрлілігі, Фоникс Хилл, Рассел және қазіргі Ескі Луисвилл сияқты аудандар қала орталығының шетінде салына бастады, әсіресе қала 1868 жылы осы аудандарды қосып алғаннан кейін. Теміржолдар көліктің құралы ретінде өзеннің рөлін азайтып, қала орталығының маңыздылығын төмендетіп, қала шетіндегі, теміржол желілері бойындағы аудандарға басымдық берді. 1886 жылы Бесінші көшеде алғашқы Kenyon Building көкжиегі салынды, ал 1890 жылы он қабатты Columbia Building пайдалануға берілді. Үш үлкен қала маңындағы саябақтардың дамуы және электрлі трамвайлар сол кезде қала маңына көшудің алғашқы нақты қозғалысына әкелді. Кейбір кәсіптер мен өнеркәсіптер де адамдардың қозғалысына орай осы аймақтарға көшті. Бірақ 1920 жылдары Луисвиллдің сауда орталығы әлі де жақын жерде, 4-ші және Бродвей көшелерінің қиылысында орналасқан, оны Herald Post газеті «сыйлы бұрыш» деп атады. Қала орталығындағы өзен жағалауы да белсенді түрде жақсартылып жатты, мысалы, 1929 жылы Екінші көшеде Огайо арқылы Джордж Роджерс Кларк ескерткіш көпірі салынды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала маңындағы қалалардың саны артып, қала орталығы құлдырай бастады, себебі мемлекетаралық тас жолдар оның орталық орналасқан жерінің маңыздылығын одан әрі төмендетті. 1970 жылдан бері қала орталығы қалаларды жаңарту және тарихи ескерткіштерді сақтау жұмыстарына арналған. Көптеген жаңа ғимараттар салынса да, кейде Тайлер блогы сияқты ескі ескерткіштердің есебінен болды. Көптеген ғимараттар осы уақытта толығымен немесе көбінесе бос тұрды, ал кейбіреулері қирап, өртеніп немесе бұзылып түсті. Көптеген өзен жағалауындағы өнеркәсіптік нысандар тасталды немесе шектеулі пайдаланылды, олардың көпшілігі ақырында Луисвиллдің Су жағалауындағы саябағына айналдырылды. 1970 жылдардан 1990 жылдардың басына дейін Джефферсон көшесіндегі бұрынғы театр ауданы «порно ауданы» деп аталды. Қала осы жердегі бизнеске жағымсыз қарады, себебі ол конгресс орталығына жақын орналасқан, ал көпшілігі 1990 жылдардың соңында қиратылды немесе өртеніп кетті. 2007 жылы жалпы аймақта бірнеше ересектерге арналған кітап дүкендері мен барлар қалды. 1970 жылдардың соңынан 1990 жылдардың басына дейін қала орталығында биіктігі 61 метрден асатын тоғыз жаңа биік ғимарат салынды. Бродвей дәлізінің бойында орналасқан қаланың бұрынғы ең биік ғимараттарынан айырмашылығы, бұл жаңа ғимараттар Мейн және Маркет көшелерінің бойындағы өзен жағасына жақын орналасқан. 2000 жылдан бері қала орталығы тағы бір ірі өсімге ие болды, бірақ бұл жаңа биік ғимараттарды ғана емес, сонымен қатар ірі тұрғын үйлер мен бөлшек сауданың қала орталығына қайта оралуын қамтиды. Луисвилл Слаггер Майданның аяқталуы және қаланың Су жағалауындағы саябағының кеңейтілуі, екеуі де 1998 жылы аяқталды, қаланың шығыс шетінде жаңа дамуға әкелді, бүкіл тасталған блоктар жаңа пәтерлер мен дүкендермен қайта жаңартылды. Сондай-ақ, Луисвиллде жаңадан пайда болған 22 000 орындық KFC Yum! Center, Екінші және Мейн көшелерінде орналасқан, ол 2010 жылы аяқталды.
Waterfront Park, both completed in 1998, sparked new development along the eastern edge of downtown, with entire abandoned blocks rebuilt with new condominium units and shops. Also, new to Louisville is the 22,000 seat KFC Yum! Center at Second and Main Streets which was completed in 2010.
Тұрғын үй
Қала қабырғаларының сыртындағы алғашқы тұрғын үйлер, көбінесе ағаштан салынған, қазіргі көше жоспары бойынша қоныс аударушыларға сатылған жерлерге орналастырылған, бірақ уақыт өте келе бәрі де бұзылыпты. Қала орталығы, қазір кеңселер мен тұрақ орындарымен толы, 20 ғасырдың басына дейін шетінде көптеген жеке тұрғын үйлер сақталған. Бродвей көшесіне жақын Каштанат сияқты көшелер, Базар және Негізгі көшелердегі бизнес иелерінің ірі сарайларымен қатар орналасқан. Бұл үйлер кірпіштен және басқа да берік материалдардан салынған болса да, 21 ғасырға келгенде ешқайсысы жеке тұрғын үй ретінде сақталмады, бірақ кейбіреулері кеңсе сияқты басқа мақсаттарға бейімделді. Күнделікті экскурсиялар ұйымдастырылатын тарихи Бреннан үйі (631 S. Fifth) Луисвилл қаласы орталығының тұрғын үй өмірінің бұрынғы бейнесін көрсетеді. 432 Оңтүстік Бесінші көшедегі ғимарат – азамат соғысынан бұрынғы тұрғын үйдің қала орталығында сақталған жалғыз мысалы; 1829 жылы салынған, қазір коммерциялық мақсатта пайдаланылуда. 20 ғасырдың соңында Луисвилл орталығы апта ішінде жұмыс істеуге және демалуға ыңғайлы орын ретінде танымал болды, бірақ кешкі және демалыс күндері жабылатын. Бұл өзгерістердің алғашқысы 1980 жылдардың соңындағы ескі қойма және фабрика ғимараттарын мансардалық пәтерлерге айналдыру болды. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында 22 қабатты Waterfront Park Place және 30 миллион долларлық Fleur de Lis сияқты жаңадан салынған сәнді кондоминиумдар Луисвилл орталығында тұрғын үйге деген қызығушылықтың артып бара жанын көрсетті. 2013 жылдың 9 қыркүйегінде қала әкімі Грег Фишер RiverPark Place жобасының екінші кезеңіне арналған салтанатты іс-шараға қатысты, бұл 40 акр жерді алып жатқан мариналық пәтерлер/кондоминиумдар кешені, ал батысқа қарай Waterfront Park-қа жол салынды. 1997 жылы Kentucky Towers Луисвилл орталығындағы ең ірі тұрғын үй ғимараты болды, ал 2015 жылы қаланың оңтүстігінде 800 Apartments 10 миллион доллардан астам сомаға жаңғырту жұмыстарынан өтті. 2007 жылы Луисвилл орталығы Джефферсон округінің он бірінші жылжымайтын мүліктер тізімі аймағына айналды. Қала орталығындағы тұрғын үйлердің саны 2005 және 2010 жылдар аралығында 1800-ден 4000-қа дейін екі есеге өсуі күтілуде, ал 1985 жылдан 2005 жылға дейін 900 бірлікке ғана артқан. Бұл жаңа кондоминиумдар салудың және қолданыстағы ғимараттарды аралас мақсатта пайдалануға бейімдеудің нәтижесі, мысалы, Үшінші және Каштанат көшелеріндегі тарихи сегіз қабатты Генри Клей ғимаратын тұрғын үй, мейрамхана, сауда және іс-шаралар орындарына айналдыруға жұмсалған 20 миллион долларлық қайта құру жобасы. Қайта құруға сонымен қатар шығысқа қарай Төртінші көшеге дейін созылатын мүлік кіреді, ол қоғамдық алаңға айналады, сондай-ақ тарихи Райт Тейлор ғимараты, Генри Клейдің артында орналасқан екі қабатты құрылыс, қазір бүкіл ғимаратты алып жатқан жоғары деңгейдегі мейрамхана.
Жоспарлар
Жұмыс істеп жатқан жобалардың қатарында Riverwalk Trail бойындағы кемежайдың құрылысы, сондай-ақ Огайо өзенінің көпірлері жобасы бар. Бұл жоба Spaghetti Junction (I 65, I 64 және I 71 қиылысы) қайта құруды және солтүстік бағыттағы I 65 трафигі үшін жаңа көпір салуды қамтиды. Жақында аяқталған жобалардың бірі – бұрынғы Big Four теміржол көпірін жаяу жүргіншілер мен велосипедшілерге арналған көпірге айналдыру. Бұл көпір 2013 жылы Кентукки жағында, ал 2014 жылы Индиана жағында ашылды. 2007 жылдың 19 тамызында қала басшылары мен 4th Street Live! жобасын дамытушы Cordish компаниясы 442 миллион долларлық, көп жылдық Center City жоспарын жариялады. Бұл жоспар Second, Third және Liberty көшелерімен, сондай-ақ Мухаммед Али бульварымен шектелген аумақта жаңа тұрғын үйлер, мейрамханалар, кинотеатр және бутик-қонақүйлерді салуды көздейді. Құрылысы жоспарланған ғимараттардың жалпы ауданы шамамен есептелді, оның ішінде 15 қабаттан тұратын құрылыс бар. Аталған жоспарды іске асыру үшін Cordish компаниясына 130 миллион доллар көлеміндегі жергілікті және штаттық салық жеңілдіктері қажет, сондықтан Луисвилл метро кеңесі мен Кентукки штатының Бас Ассамблеясының мақұлдауы талап етіледі. Қаржыландыру әлі де Cordish компаниясымен қамтамасыз етілуде болғандықтан, жобаның нақты басталу уақыты белгіленбеген. 2007 жылы тағы бір жоба – шыны мен болаттан тұратын 50 миллион долларлық Iron Quarter сауда және кеңсе кешенінің Whiskey Row тарихи ауданында салынуы жоспарланған. Алайда, жоба кейінге шегерілді және, ақыр соңында, 2011 жылдың қаңтарында мүлік иесі Тодд Блю Луисвилл қаласымен жеті бастапқы ғимаратты бұзу туралы келісімге келді. 2011 жылдың мамыр айында барлық жеті ғимарат мәдени ескерткіш ретінде тіркелгеннен кейін, қаламен жеті ғимараттың бесеуін сақтап қалу туралы жаңа келісім жасалды – біреуін сыйға тарту арқылы, ал қалған төртеуін сату арқылы. Қалған екі ғимарат бұзылатын болады. Барлық жеті ғимараттың фасады сақталады.
Луисвиллдің ең биік ғимараттары
Орын Ғимарат Биіктігі Қабаттар Салынған/жобаланған жылы Статусы 1 400 Батыс нарық (Капитал Холдинг орталығы, Провидиан орталығы, AEGON орталығы) 549 фут (167 м) 35 1993 Аяқталды 2 PNC мұнарасы (Ұлттық қала мұнарасы) 512 фут (156 м) 40 1972 Аяқталды 3 PNC Plaza (Citizens Fidelity Plaza) 420 фут (128 м) 31 1971 Аяқталды 4 (тең) Humana Building 417 фут (127 м) 27 1984 Аяқталды – Omni Louisville қонақ үйі 30 2018 Аяқталды 6 Су жағалауындағы саябақ алаңы 364 фут (111 м) 23 2004 Аяқталды 7 (тең) Meidinger мұнарасы (Оңтүстік мұнара) 363 фут (110.6 м) 26 1982 Аяқталды – Brown & Williamson мұнарасы (Солтүстік мұнара, Oxford мұнарасы) 9 (тең) Waterfront Plaza I 340 фут (103.6 м) 25 1991 Аяқталды – Waterfront Plaza II 1993 Аяқталды 11 LG&E орталығы (One Corporate Plaza, LG&E ғимараты) 328 фут (100 м) 23 1989 Аяқталды 12 Galt House (Батыс мұнарасы) 325 фут (99 м) 25 1972 Аяқталды 13 Galt House (Шығыс мұнарасы) 322 фут (98 м) 20 1985 Аяқталды 14 BB&T ғимараты (Louisville Trust ғимараты, United Kentucky ғимараты, Liberty Bank ғимараты) 312 фут (95 м) 24 1972 Аяқталды 15 The 800 Apartments 290 фут (88 м) 29 1963 Аяқталды 16 (тең) Avenue Plaza Apartments Metro Housing Authority 250 фут (76.2 м) 18 1974 Аяқталды – Heyburn ғимараты 17 1928 Аяқталды 18 (тең) J O Blanton House U. S. Housing and Urban Development 246 фут (74.98 м) 20 1972 Аяқталды – Hyatt Regency 18 1978 Аяқталды – Dosker Manor East and West Metro Housing Authority 18 1968 Аяқталды 21 Kentucky Home Life ғимараты 235 фут (71.6 м) 19 1913 Аяқталды 22 (тең) Kentucky Towers 202 фут (61.5 м) 18 1924 Аяқталды – Starks ғимараты 14 1913 Аяқталды 24 River View Place 201 фут (61 м) 19 1925 25 Marriott Louisville 200 фут (61 м) 17 2005 Аяқталды 26 Brown Hotel 164 фут (49.99 м) 16 1923 Аяқталды 27 ZirMed Gateway Towers 157.11 фут (47.89 м) 12 2009 Аяқталды