Кіріспе

Gun Quarter – Англияның Бирмингем қаласындағы аудан, көп жылдар бойы әлемдік қару өндірісінің орталығы болды, әсіресе әскери және спорттық қаруларды шығаруға маманданған. Бұл қала орталығынан солтүстікке қарай орналасқан өнеркәсіптік аймақ, оның шекарасын Стилхаус-лейн, Шэдвелл көшесі және Ловедей көшесі құрайды. Бірмингемдегі алғашқы қару жасаушы 1630 жылы тіркелген, ал жергілікті жасалған мылтықтар Англия азамат соғысында қолданылған. 1690 жылдары Бирмингем шеберлері Уильям III-тің ағылшын армиясын (және 1707 жылдан кейін британ армиясын) қаруландыру үшін қару-жарақпен қамтамасыз еткен. 18 ғасыр бойында сауданың маңызы тез өсті, құл саудасы үшін көптеген қарулар өндірілді. 19 ғасырда одан әрі кеңейіп, Наполеон соғыстары, Қырым соғысы, Америка Азамат соғысы және Британ империясының қажеттіліктерін қанағаттандырды. Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде бұл аймақ британдық қарулы күштер үшін шағын қару-жарақтарды жасауда маңызды рөл атқарды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін сұраныс азайды; нарық арзан, машинамен жасалған қаруларға толып кеткендіктен, білікті, мамандандырылған еңбекке деген қажеттілік төмендеді және аймақтағы қару өндірісі баяу төмендеді. 1960 жылдары Қарулы Кварталдың көп бөлігі соғыстан кейінгі қала жоспарлаушылармен бұзылды, ал аймақ Бірмингем ішкі айналма жолының салынуымен екіге бөлінді. 2008 жылғы «Үлкен қала жоспары» бойынша Қарулы Квартал қазір Бірмингем қаласының орталығындағы аудан болып табылады. Аймақтағы көптеген ғимараттар пайдаланылмайды, бірақ Шэдвелл көшесі және Веси көшесінде қайта құру жоспарлары бар.

Неге қару өндіру?

Бірмингем 17 ғасырдан бері Ұлыбритания көптеген соғыстарға қатысқандықтан, әлемдік қару-жарақ саудасының астанасы болды. Ұлыбританияның қатысуы соғыс кезеңіндегі жабдықтарға, әсіресе қару-жарақ өндірісіне тұрақты сұраныс тудырды. 1600-1900 жылдар аралығында Британ империясы зор өсім көрсетті, сондықтан олардың кеңеюіне, бақылауды сақтауына және отарларындағы кез келген ала-құлалықты басуына мүмкіндік беру үшін қару-жарақ өндірісіне сұраныс күрт өсті. 18 ғасырда, индустриалдық революцияның басында өндірілген қару саны «он мыңдаған» болса, 19 ғасырға қарай бірнеше миллионға жетті.

17 ғасыр

17 ғасырдың басында және ортасында Бирмингемнің халқы бірнеше мың адамды құрады; қалада түрлі металл өнімдерін, оның ішінде қару-жарақтарды да шығаратын көптеген құю фабрикалары мен шеберханалар болды. 1689 жылы Сэр Ричард Ньюдигейт, жаңадан құрылған жергілікті Ньюдигейт баронеттерінің бірі, қаладағы өндірушілерге британ үкіметін шағын қарумен жабдықтау туралы ұсыныс жасады. Олардың өндірілетін қаруларының сапасы импортталатын шағын қарулармен тең болуы тиіс екені қатаң айтылды. 1692 жылы сәтті сынақ тапсырысынан кейін үкімет алғашқы келісімшартқа қол қойды. 1693 жылдың 5 қаңтарында "Арсенал офицерлері" бес жергілікті қару өндірушіні бір жыл ішінде ай сайын 200 "снапханс мылтығын" шығаруға таңдады, әр мылтық үшін 17 шиллинг, ал Лондонға жеткізілуі үшін әр жүз фунтқа 3 шиллинг төледі.

18 ғасыр

18 ғасырдың басында қару жасау Дигбет ауданында шоғырланған еді, бірақ елу жыл өткен соң сауда қазіргі Қарулы кварталға көшті. Көптеген қарушылар қаланың тығыз емес бөліктеріне де кеңейді – Қарулы квартал өте шағын аудан, ал ертедегі жазбаларда көптеген дүркі-дүркі үйлер мен фабрикалар, әртүрлі қару дүкендері мен қарушылардың біріне-бірі жақын орналасқандығы сипатталған. Қарулы кварталдағы ескерткіш тақташасында осы кезеңде Бирмингемнің "әлемдегі ең ірі қару өндірушісі" болғаны айтылады, ал ең жақын бәсекелесі Лондон еді. 18 ғасырдың соңына қарай Қарулы квартал гүлденген қару-жарақ өндіруші қауымға айналды. 1798 жылы Багот көшесінде үкіметтік тексеру бөлмелері ашылды, онда алпыс-жетпіс адам жұмыс істеп, ағылшын армиясын жабдықтау үшін қажетті стандарттағы қару-жарақтар өндірілетініне көз жеткізді. Дегенмен, әскери мақсатта қолданылған қарулар Атлантикалық құл саудасында үлкен сұранысқа ие болды. 1788 жылғы Парламенттік есепте 4000-нан астам қару жасаушы тіркелді, ал құл саудагерлеріне жылына 100 000 қару сатылды.

19 ғасыр

Британ үкіметі қаладағы қару жасаушы шеберлерге үлкен сенім артты. Наполеон соғыстары ерекше күш-жігерді талап етті, ал 1804 және 1817 жылдар аралығында жалпы 1,827,889 мылтық, мылтық, карабин және пистолет тек үкімет үшін өндірілді. 3,037,644 ұңғы және 2,879,203 құлып жасалып, кейін Лондонға құрастыру үшін жіберілді, ал шамамен 1 миллион дана британ әскерімен бірге шайқасқан Шығыс Үндістан компаниясына жеткізілді. 1804-1815 жылдар аралығында қару мен оның бөліктерін өндірудің орташа жылдық көлемі үштен төрт миллионнан асты, бұл сол кезеңде Англияның жалпы өндірісінің үштен екісін құрады. Бірмингем сынақ үйі 1813 жылы салынды, ол кезде Англияда осындай екі ғимараттың бірі еді (екіншісі Лондон қаласында). Бұл ғимаратты қаланың қару-жарақ саудагерлерінің консорциумы басқарды, оның мақсаты – аймақта жасалған қарулардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Ол әлі де пайдаланылуда. 1815 жылы Бірмингемдегі қару-жарақ өнеркәсібінде 125 фирма, 1829 жылы 455 фирма (олардың үштен екісі Қарулы ауданда) болды, ал 1868 жылы қалада 578 қару-жарақ фирмасы тіркелді. 1851 жылы саудада 2,867 адам жұмыс істеді, бұл Англия мен Уэльстегі 7,731 адамның ішінде. "Қару жасаушылар" әдетте өз қаруларына қажетті бөлшектерді өндірмейтін немесе оларды құрастырмайтын. Бирмингемнің өндіріс саласының дәстүрлі ерекшелігіне сәйкес, бөлшектерді тәуелсіз мамандықталған қосалқы мердігерлер жасап, "жинаушылар" немесе "құрастырушылар" құрастыратын, ал "жасаушылар" дайын қаруларды сатуға дайындап, саудаласатын. 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында ұңғылар көбінесе қаланың сыртында (Астон, Деритенд, Сметвик және Вест-Бромвич) өндірілсе, ал құлыптар көбінесе Қара аймақтан алынса, қалған бөліктер әдетте қала ішінде жасалып, құрастырылатын. 19-шы ғасырдың соңында Шоуэллдің Бирмингем сөздігінде қару жасаумен байланысты елуден астам мамандық тізілген, "соңғы жылдарға дейін олардың көпшілігі әртүрлі ғимараттарда жүргізілді". Қырым соғысы Бирмингемдегі қару жасаушыларға көп пайда әкелді, 1854 жылдан 1864 жылға дейін 4 миллионнан астам ұңғы сынақтан өтті. Әскери қару-жарақтардың көп бөлігі жаңғақтан жасалса, Африка нарығы үшін арзан бағада бук ағашы қолданылды. Қырым соғысы кезінде қаланың қару жасаушысы Туринде үлкен арақ-пилотканы салғызып, одан шамамен үш жүз мың қару мойындары өндірілді. Бірмингемнің Кіші Қару Сауда қауымдастығы осы кезеңде көптеген қаруларды жеткізіп берді, ал 1861 жылы осы қару жасаушылардың он төртәүі Бірмингемнің Кіші Қару компаниясын (BSA) құрды. Америкадағы Азамат соғысы кезінде Бирмингемнен Америкаға шамамен 800 000 қару жіберілді. Негізгі жеткізушілердің бірі Уильям Трентер болды, ол Конфедерация күштеріне револьверлермен қамтамасыз етті. Генерал Кастердің Галанд пен Сомервиллдің .44 калибрлі револьвері болғандығы мәлім, ол американдық пистолеттерге қарағанда жылдамырақ оқталды. 19-шы ғасырға қарай, перкуссиялық жүйенің енгізілуі және заманауи өндіріс әдістерінің қабылдануы Бірмингемді британдық атыс қаруының басты өндірушісіне айналдырды. Бірнеше лондондық өндірушілер сақталды, мысалы, үкіметке тиесілі Энфилдтегі Корольдік Кіші Қару фабрикасы, бірақ Бирмингемде Ұлыбританиядағы атыс қаруларының көп бөлігі өндірілді. Осы кезеңде Қарулы аудан жоғары сапалыдан қарапайымға дейін әртүрлі калибрлі қарулар жасады. Жалпы алғанда, британдық қару-жарақ жақсы жасалған, бірақ континенттегілерге қарағанда сәндігі кем болды; ең бастысы, олар сенімділігімен және сапалы шеберлігімен танылды.

20 ғасыр

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда үкімет Бірмингемнің инженерлік компанияларына қару-жарақ өндірісі мүмкіндігімен қайтадан жүгінді, және бірнеше апта ішінде Бірмингем мен Қарулы Квартал оқ-дәрі және қару жасауға қарқынды дайындықтарды көрді. Көптеген жұмысшылар әйелдер болды, себебі ер адамдар қарулы күштерге аттанды. АҚШ және Еуропада қару өндірісінің жоғары деңгейде механикаландырылуы ғасырлар бойы білікті маман шеберлерге негізделген Бірмингем қару саудасының төмендеуіне елеулі үлес қосты. Жаппай өндірілген, со-аталған "дайын" қарулар 1880 жылдары нарыққа көптеп түсе бастады; саудада жұмыс істеген Бірмингем тұрғындарының саны 1881 жылы 5500-ден 1911 жылы 4100-ге дейін азайды. 1960 жылдары соғыстан кейінгі қала құрылысшылары Қарулы Кварталдың көптеген дәстүрлі шеберханаларын бұзды, ал аймақ Бірмингемнің ішкі айналма жолының салынуымен екіге бөлінді. 1963 жылы жергілікті газет "Sunday Mercury" "Қарулы Кварталдың өлімі" туралы хабарлады.

Қазіргі заман

Қазіргі таңда Қарулы Кварталда қару-жарақ өндірушілер мен сатушылардың санаулы ғанасы қалды. Аймақтағы соңғы ірі қару-жарақ және мылтық өндіруші – Уэсли Ричардс. Ұлыбританияның қару иеленуге қатысты қатаң заңдары, соның ішінде спорттық қару-жараққа байланысты, елде атыс қаруының шағын коммерциялық нарығын құрады; осының салдарынан, Бірмингемнің қазіргі қару өндірісінің басым бөлігі пневматикалық қарулар болып табылады. Қарулы Квартал 21-ші ғасырда да төмендеуін жалғастырды, 2003-2006 жылдар аралығындағы 3 жылда өндіріс жұмыстарының шамамен 25% жоғалды, және бұл тенденция жалғасуда, көптеген бос және жеткіліксіз пайдаланылатын ғимараттар бар. 2011 жылдың тамызында Бірмингем қалалық кеңесі Қарулы Кварталдың атын өзгерту туралы шешім қабылдағанда дау туды, бұл қадам көпшілікке ұнамады. Кеңеске жергілікті шіркеу тобының 50 тұрғынынан Сент-Джордж және Сент-Чад Кварталы деп атауын өзгерту туралы петиция келіп түсті. Бұл туралы «Бірмингем Пост» газеті жариялады, жауабында 4500-нен астам адам атауды өзгертуге қарсы петицияға қол қойды.

Фермер және Галтон қару өндірушісі

Сегізінші ғасырда Бирмингемдегі Фермер және Гальтон қару-жарақ өндірушілері мыңдаған атыс қаруын өндірді, оларды еуропалық саудагерлер мен африкалық кәсіпкерлер құл саудасында және құлдарды ұстау үшін пайдаланды. 1702 жылы Джеймс Фармер қару өндіру бизнесін бастады, ал үш онжылдық ішінде Сэмюэл Гальтон ағаның (Сэр Фрэнсис Гальтонның бес атасы) инвестицияларын қамтамасыз етті. Галтон ақырында Стилхаус-Лейндегі өндірушілердің Бирмингем бөлімшесін басқарды. Қару-жараққа сұраныс өте жоғары болды, және Фармер мен Гальтон оны қанағаттандыруға тырысты. Сауданың көлемі соншалық болды, Хью Томас 1765 жылы «Бирмингемнен Африкаға 150 000 қару жіберілді» деп мәлімдейді, олар құлдың құны ретінде басқа да жабдықтар, металл немесе матамен бірге саудаланды. Бұл ошаратын статистика, себебі 1765 жылы Бирмингемнің халқы шамамен 30 000 адамды құрады, яғни Африкаға қала тұрғындарынан бес есе көп қару жіберілген. Фермер мен Гальтонның пайда болуы, өсуі және сату ұйымы құл саудасымен байланысты қалыптасты. 1742 және 1760 жылдар аралығында фирма өзінің өнімнің басым бөлігін экспортқа шығарды; бұл Ұлыбританияның өнеркәсіптік революциясына дейінгі кезең еді. 1750 жылдары олар Африкамен сауда жасайтын компания комитетіне қару-жарақпен жабдықтаушы болды, бұл фирманың қарқынды өсуіне мүмкіндік берді, осылайша оны Бирмингемдегі ең ірі және табысты кәсіптердің біріне айналдырды.