Кіріспе

Royal Arsenal, Woolwich – Англияның оңтүстік-шығысындағы Уолвич қаласында Темза өзенінің оңтүстік жағалауында орналасқан, бұрын әскери меншікте болған, қазіргі кезде қоғамдық және тұрғын үйлерге арналған мекеме. Бұл орын британдық қарулы күштер үшін қару-жарақ, оқ-дәрілерді өндіру, сынақтан өткізу және жарылғыш заттарды зерттеу үшін пайдаланылды. Алғашқыда Woolwich Warren деп аталған, ол 16 ғасырдың ортасындағы Тюдор стиліндегі Tower Place үйінің жерінде, бұрын үй шаруашылығына арналған орам ретінде пайдаланылған жерде құрылған. Сайттың бастапқы тарихының көп бөлігі 17 ғасырдың соңында Уорренды сатып алған Орднанс кеңсесімен байланысты, ол Уолвич кемежайындағы Gun Wharf базасын кеңейтуді көздеген. Келесі екі ғасыр бойында, операциялар өсіп, жаңалықтар іздестірілген сайын, аумақ үлкендей түсті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Арсенал 80 000-ға жуық адамды жұмысқа алып, кең аумақты қамтыды. Содан кейін оның қызметі азайтылды. 1967 жылы ол зауыт ретінде жабылып, 1994 жылы Қорғаныс министрлігі көшірілді. Бүгінде ұзақ жылдар бойы құпия сақталған бұл аймақ жұртшылыққа ашық және тұрғын үйлер салу және қоғамдық қажеттерге пайдалану үшін қайта құрылуда.

17 ғасырдан бастау алған: Gun Wharf және Tower Place

Корольдік арсеналдың бастауы Олд-Вулвичтегі Тауэр-Плейстегі үй шаруашылығына жататын орамнан шыққан. Тауэр-Плейс – 1540 жылдары Лондонның лорд-мэрі болған Мартин Боуес үшін салынған Тюдор сарайы. Сегізбұрышты мұнарасы бар бұл үй Гун-Уорфтың жанында орналасқан (Вулвич кемежайының алғашқы орны, онда шамамен 1515 жылы «Генри Грейс-а-Диу» салынған). 1540 жылдары кемежай батысқа көшкеннен кейін, Гун-Уорфты Орднанс кеңсесі сатып алып, негізінен қару-жарақ сақтау үшін пайдаланды. 1651 жылы Тауэр-Плейс иелері басқармаға өздерінің жерінің бір бөлігі болған орамда қаруларын сынауға рұқсат берді. Сол жылы басқарманың басшылығымен осы жерде алғашқы сынақ орындары салынды (24 жыл өткен соң, әр ату кезінде көбірек қаруды сынауға мүмкіндік беру үшін олар кеңейтілді).

Жерді сатып алу

1667 жылы Медуэйге жасалған шабуылға жауап ретінде үйдің аумағында қару батареясы (Принц Руперттің батареясы деп аталды, оның құрамында корольдің туысы болды) салынды. Ол Темзаға ұқсас шабуыл болған жағдайда Лондонды қорғауға арналған еді. Келесі жылы Tower Place-ті Сэр Уильям Притчард сатып алып, оны бірден Ордендік кеңеске сату туралы келіссөздерге кірісті. 1671 жылы иелік Gun Wharf және ірі ақша сомасына алмастырылып, кеңеске берілді. Сол кездегі кеңес бұл жерді "оқ-дәрі және басқа да соғыс материалдарын сақтауға қолайлы орын, сондай-ақ қару-жарақ сынау үшін жай" деп жариялады. 1670 жылы орденнің бас генералының бұйрығымен алғашқы қоймашы, капитан Фрэнсис Чизман тағайындалды.

Дәлел және эксперимент

1681 жылы король Чарльз II Уорренге сапар шегіп, Англияның бас қару шебері Ричард Лик отты снарядтарды сынақ оқ ату алаңында сынап көргенін көрді. 1682 жылы сол кезге дейін кеңестің негізгі сынақ алаңы (Лондон мұнарасының бас кеңсесіне жақын 'Ескі артиллерия бағы') жабылып, оның қызметкерлері мен қызметі дереу Тауэр Плейске көшірілді. Сол жылы мұнарадан Вулвичке мың зеңбірек және он мың зеңбірек доптары жіберілді, ал сынақ оқ ату алаңы одан әрі кеңейтілді. 1683 жылы Чарльз II Ордендік кеңестің құрамын бекіткен кезде, сынақтар мен тәжірибелер дұрыс жүргізіліп, нәтижелері тиісті түрде расталғанын қамтамасыз ету үшін, Ордендіктің бас инспекторының басшылығымен екі сынақ шебері тағайындалды.

Корольдік зертхана

1695 жылы Уорренде оқ-дәрі зертханасы (яғни шеберхана) құрылды, оған Атартехика Басқарушысы (Комптороллер) жауапты болды. Бұрын оқ-дәрі өндірісі Гринвич сарайындағы жасырған алаңдағы Үлкен қорада (сол жердегі патшалық қару-жарақ қоймасының бір бөлімі) жүргізілген; бірақ 1695 жылы Гринвич ауруханасының құрылысы сарай орнында басталды, сондықтан зертхана Вулвичке, өзен бойымен төменге көшірілді (қора ғимараты тіпті бөлшектелді де Уорренде қайта құрастырылды). 1696 жылы зертхананың жұмысын орналастыру үшін Лаборатория алаңы салынды, ол оқ-дәрі, снаряд қаптары, фитильдер және қағаз оқ-дәрілерді өндіруді қамтыды; ол солтүстік жағында қақпасы бар төртбұрыштан, екі жағында ғимараттардан және оңтүстік жағындағы сағат мұнарасынан тұрды, одан әрі ғимараттар орналасқан. Өндіріс процесі қолмен жүргізілді, оған Бас Атартехик (Chief Firemaster) бақылады; ертедегі суреттерде қолөнершілердің снарядтар пирамидасы арасында аулаларда жұмыс істегендері көрсетілген. Бір кезде ауланың ортасында бір-біріне қарама-қарсы тұрған екі павильон қазір Арсенал аумағындағы ең көне сақталған ғимараттар болып табылады; олар 2013 жылы тұрғын үйге айналдыру үшін қалпына келтірілді. Атартехика Басқарушысы (Комптороллер), Корольдік зертханасы Вулвич өндірісінен басқа Корольдік оқ-дәрі зауыттарына да жауапты болды. Уақыт өте зертхананың жұмысының қоғамдық көрсетілімдері, көбінесе Хайд-паркте өткізілді, ал 18-ші ғасырдың ортасына қарай Корольдік зертханасында таққа отырғызу, бейбітшілік шарты, патшалық мерейтойлар және т.б. сияқты жағдайларда ресми "атартехикалық шоу" (fireworks display) көрсету әдетке айналды.

Патшалық мыс құю зауыты

1717 жылы Бас негізін салушы басқаратын қару-жарақ құю зауыты ашылды. (Бұрынғы Мурфилдс жеке құю зауытында болған қатты жарылыстан кейін, Орденс басқармасы өз құю операцияларын құру және бақылау туралы шешім қабылдады.) Вулвичтегі түпнұсқа Корольдік мыс құю зауытының ғимараты бүгінгі күнге дейін сақталған (көшірілген "Гринвич сарайының" орнында салынған). Оның әдемі сыртқы көрінісі таза өндірістік қажеттерге арналған кеңістікті қамтиды, биіктігі тік бұрғылау станогын орнатуға мүмкіндік береді, ал биік есіктері жаңа құйылған зеңбіректерді оңай шығаруға арналған.

Әскери мекеме

1700 жылға қарай, Ордендік кеңестің Уорренде орналасқан 20 зеңбілшісі болды, оларды Англияның Бас зеңбілшісі қадағалап, ол (соғыс уақытынан басқа) зеңбілдерді жасауға және сынақтан өткізуге көмектесті. Құрылыс, жөндеу және техникалық жұмыстарды кеңестің (азаматтық) шеберлері жүзеге асырды, олар қажет болған жағдайда Лондон мұнарасынан шақырылатын. Көп жағдайда "Ордендік әскер мен Ордендік азамат арасында ешқандай айырмашылық болған жоқ" және екі топ арасындағы тығыз қарым-қатынас келесі онжылдықтар бойы сақталды. 1716 жылдың 26 мамырындағы Корольдік жарлықпен Ордендік кеңестің әскери құрамы күшейтілді, онда екі артиллерия ротасы (әрқайсысы жүз адамнан, офицерлермен қоса) және жиырма алты әскери инженерден тұратын жеке корпус (барлығы офицерлер) тұрақты түрде құрылатыны белгіленді: осылайша Корольдік артиллерия мен Корольдік инженерлердің негізі қаланды. Екеуінің де штаб-пәтері біраз уақыт Уорренде орналасқан, және (соғысқа дайындалмаған кезде) олар үнемі оның жұмысына қатысып тұрды.

Артиллерия полкі

Артиллерияның екі ротасы (1720 жылға қарай "Royal Artillery" деп аталды) Уорренде орналасқан. 1722 жылы жасақ өсіп, ресми түрде Корольдік артиллерия полкі деп аталды. Бұл әскерлер (армияның емес, қару-жарақ басқармасының бағынысында болған) осы жерде жан-жақты жұмыс күшін қамтамасыз етті, сондай-ақ қауіпсіздікті сақтауға көмектесті. 1719 жылы оларға Диал Арк жанындағы кешен ішінде өздерінің казармалары берілді: бір блок салынды, онда төрт қабаттағы ашық казармаларда 200 адамға орналасуға мүмкіндік болды, ал әр шетінде офицерлер үйлері орналасты. (Бұл блок бұзылып, бірақ осыған ұқсас блок (қазір 11-ғимарат деп аталады) сақталған; ол 1739–1740 жылдары полк кеңейтілген кезде бірінші блокпен бірге салынған). 1716 жылы полк құрылғаннан кейін Корольдік артиллерия қаруды сынау сынақтарын жүргізуге жауапкершілік алды және Ұлыбританияның бас қару шебері (жақында аты өзгертілген) лауазымы жойылды. Уорренде қаруды сынау Корольдік артиллерияның атыскерлері үшін міндетті оқудың бір бөлігіне айналды, бастапқыда Кеңестің бас сынаушысы (содан кейін 1780 жылдан бастап Артиллерия инспекторы) бақылады. Сынақ оқ ату орнынан бөлек, 1787 жылы Пламстед батпақтары арқылы өзенге параллель ату үшін оқу полигоны құрылды.

Әскерилердің Вулвич орталығына көшірілуі

1770 жылдары Уорренде орналасқан артиллериялықтардың саны 900-ге жетті, бұл 1777 жылы олар көшіп барған Вулвич Коммонның солтүстік жағында жаңа Корольдік артиллерия казармаларын салуға себеп болды. Содан кейін олардың ескі казармалары үйлер қатарына айналдырылды (кейбір жылдар бойы артиллерия офицерлерін орналастырды, ал кейін Корольдік зертхананың жоғары лауазымды қызметкерлеріне берілді). Вулвич гарнизонының командирі 1839 жылға дейін Арсеналда орналасқан, содан кейін Вулвич Коммонға (Үкімет үйі) жаңа үй берілді. Бұл шеберханалар мен басқа да құрылыстардан тұратын үлкен төртбұрыш болды, ол 1856 жылға дейін Корольдік инженерлердің штаб-пәтері ретінде қызмет етті (содан кейін жанындағы Корольдік вагон зауыты үшін дөңгелек фабрикасына айналдырылды). Сол жылы шығысқа қарай қосымша жер сатып алу 1779 жылы сынақ оқ ату алаңын қайта орналастыруға және кеңейтуге мүмкіндік берді. Бұл өз кезегінде Уорреннің ескі жерінде қосымша жерді босатты, ол 19 ғасырдың басында бірқатар маңызды құрылыс жобаларына пайдаланылды. 1777–1778 жылдары сотталғандардың еңбегі шамамен 2,5 миль (4 км) кірпіштен тұрғызылған шекара қабырғасын салуға жұмсалды, оның биіктігі әдетте 8 фут (2 м) болды. 1804 жылы бұл қабырға Пламстед жолының жанында 6 метрге, ал басқа жерлерде 5 метрге дейін көтерілді. (Алғашқы шекара қабырғасы 1702 жылы салынған, оған дейін Уоррен ашық жерде жұмыс істеген.) Осы кеңею кезеңінде сотталғандардың еңбегін пайдалану маңызды рөл атқарды. Ол 1813 жылы аяқталған үлкен жаңа кемежайды салу үшін, содан кейін 1814–1816 жылдары каналды (Орданс каналы) қазу үшін пайдаланылды, ол учаскенің шығыс шекарасын құрады. Периметр бойындағы белгілі бір жерлерде Корольдік артиллерия әскерлерімен күзетілетін қарауыл үйлері салынды; олардың бірі негізгі қақпада (1787–1788), ал екеуі жаңа кемежайдың жанында (1814–1815) әлі де сақталған. Темза өзені Уоррен мен оның жұмысы үшін бастапқы күндерден бері маңызды болды. Кемелерден жүк тиеу және түсіруді жеңілдету үшін қайта салынған кемежайдың бөлігі ретінде док салынды (ол 1856 жылы бірқатар үлкен пирстермен толықтырылды). Канал шекараны құрумен қатар, баржаларға да қол жеткізді; бастапқыда олар ағаштарды вагон жасау бөлімінің ортасына жеткізу үшін пайдаланылды, ал кейін қару-жарақ пен жарылғыш заттарды тасымалдау үшін қолданылды.

19 ғасыр: Арсенал

1805 жылы король Георг III-нің ұсынысымен бүкіл кешен Корольдік Арсенал деп атала бастады, алайда оның құрамына кіретін бөліктер дербестігін жоғалтпады.

Наполеон соғыстары кезіндегі кеңею

Наполеонов соғыстары Арсеналдағы қызмет белсенділігінің артуына себеп болды, бұл оның барлық салаларына әсер етті. 1803–1805 жылдары айтарлықтай Патшалық карета фабрикасы салынды (бұрынғы жылы өрттен, мүмкін өртеуден қираған Жаңа карета алаңының орнында). Оның сыртқы қабырғалары, заманауи қоңырау сағатымен бірге, бүгінге дейін сақталған; енді жаңа пәтерлер орналасқан жерде, бір кезде дөңгелек жасаушылар, ағаш шеберлері, темір ұсталары және металлургтер жұмыс істеген алып инженерлік және өндірістік кешен болған. Бірақ он жылдан кейін Портсмут (кемежайдың кеңеюіне байланысты тоқтатылған) Придди Хардқа көшірілді, онда өндіріс (бастапқыда ұсақ қарудың оқ-дәрісі, кейін снарядтар мен жарылғыштар) жалғасты, оны Вулвичтен басқарды. Осы кезеңде сынақ жұмыстары да жүргізілді. 1803 жылы жарылған зеңбірек жақын жердегі ғимараттарға зиян келтірді, бұл шығысқа қарай жаңа сынақ алаңдарын салуға түрткі болды; олар 1808 жылы ашылды (кейін Арсеналдың газ зауыты орналасқан жер). Ол көбінесе қарулы күштерге қауіпсіз пайдалануға енгізілген гuncotton және Альфред Нобельдің британ үкіметіне қарсы, профессор Джеймс Дьюармен бірлесіп әзірлеген кордитке патенттік құқықтар бойынша қозғалған сот дауын жеңуге жауапты болды. Ол Арсеналдың барлық бөлімдерінде де белгілі бір дәрежеде басшылыққа ие болды, Артиллерия және жабдықтар директорынан келген бұйрықтарды қабылдап, оларды бөлімдерге таратумен айналысты. Үш қару-жарақ фабрикасы өз тәуелсіздігін сақтап, оларды біріктіруге жасалған әрекеттерге қарсылық көрсетті (1868 жылы «Орденнің бас директоры және Корольдік Арсенал командирі» атағымен бригадир-генерал тағайындалуы екі жылға ғана созылған бастама болды). Оқ-дәрілер, зеңбіректер және кареталар бірлесіп жұмыс істеуі керек болғандықтан, оларды өндіретін бөлімдер арасындағы үйлесімсіздік және байланыс жоқтығы сөзсіз қиындықтар тудырды, әсіресе Арсенал ысырапшылыққа берілген шығындар үшін сынға ұшыраған кезде. 1886 жылы лорд Морли төрағалығымен құрылған тергеу комиссиясы осы кемшіліктерді ашық көрсетті және көптеген ұсыныстар жасады, оның ішінде сэр Уильям Андерсонды (азаматтық маман) қару-жарақ фабрикаларының бас директоры етіп тағайындау болды (Андерсонның 1899 жылы қайтыс болуынан кейін лауазым қару-жарақ фабрикаларының бас инспекторы болып өзгертілді). Басты ұсыныс – өндіріс бөлімдері мен олардың өнімдерін тексеру және бекітуге жауапты бөлімдер арасындағы нақты басқарушылық бөліну болды, нәтижесінде қару-жарақ бас инспекторы басқаратын жеке инспекциялық бөлім құрылды. 1887 жылы сынақ алаңдары тағы бір рет (соңғы рет) шығысқа қарай көшірілді. 1895 жылы тағы төрт алаң салынды, барлығы төрт алаңнан тұрды. Әр алаң 25 фут ені, 20 фут биіктігі және 70 фут тереңдігі бар бетоннан жасалған қораптан тұрды, үштен екісі құммен толтырылған және шамамен 500 метр қашықтықтағы зеңбірек позициясына қарай ашық болды. 11 желтоқсанда алғашқы ойынын (Isle of Dogs-та Eastern Wanderers командасын 6:0 есебімен жеңіске жетті) өткізді. Екі аптадан кейін Royal Arsenal деп аталды (сондай-ақ «Вулвич Редс» деп те аталды), клуб 1893 жылы кәсіби футбол лигасына Вулвич Арсенал ретінде қосылды және 1913 жылы Солтүстік Лондонға көшкеннен кейін Арсенал ФК деп аталды. Корольдік қару-жарақ фабрикалары ФК Royal Arsenal құрған тағы бір табысты команда болды, бірақ ол 1896 жылға дейін ғана сақталды.

20 ғасыр: Корольдік қару-жарақ фабрикалары

Бұдан әрі кеңейту болды, және бұл бұрын-соңды болмаған масштабта жүзеге асты; алайда, 20 ғасырға келгенде, нысан аумағында одан әрі дамуға мүмкіндік болмады, сондықтан Арсенал өзінің аумағын шығысқа қарай, кірпіштен жасалған қоршауынан тысқары, Пламстед батпақтарына қарай кеңейтуге мәжбүр болды. Арсеналдың шығыс бөлігі ұзақ уақыттан бері қауіпті өндіріс процестері, сондай-ақ сынақтар жүргізу үшін пайдаланылып келді. Бұл үрдіс жалғасты, Композициялық бөлім (оқулықтарды, фитильдерді және басқа да бұйымдарды құрастыру орындалатын) каналдың шығыс жағына көшірілді, ал өзен жағасында лиддит зауыты салынды. Кейіннен Пламстед және Эрит батпақтарының көп бөлігі жарылғыш материалдарды сақтауға арналған қоймалармен толып, әрқайсысы өз қабырғаларымен, су қоршауларымен және жермен байланысқан жолдармен қоршалған болатын. 1871 жылы Арсеналда басталған Уайтхед торпедаларын жасау (бір кезде канал сынақ жүргізуге пайдаланылған) 1911 жылы Гриннокке көшірілді. 20 ғасырдың басында Арсеналда ғылыми зерттеулер маңызға ие болды: 1902 жылы жарылғыш заттарды зерттеу және сынау үшін Эксперименталды мекеме құрылды (Дәлелдеу бөлімімен бірге орналасқан, кейін екі бөлім бірігіп Дәлелдеу және Эксперименталды мекеме болып құрылды). Сонымен қатар, Соғыс министрлігінің химиялық қызметкерлерінің саны зерттеу мүмкіндіктерін арттыру үшін көбейтілді, ал келесі бірнеше жылда металлургия, материалдар және механикалық технология сияқты салаларға бағытталған басқа да шағын зерттеу бөлімдері құрылды. Соңғысы 1964 жылы Армия департаментінің полициясы болып қайта аталды, содан кейін 1971 жылы Қорғаныс министрлігінің полициясына қосылды, бұл екі орган нысан жабылуға дейін тәртіп сақтауды жалғастырды. 1935 жылы Зерттеу департаментінің Баллистика бөлімі ұшаққа қарсы қару ретінде пайдалануға арналған зымырандарды жасау жұмыстарын бастады. Сынақтарды өткізу үшін қауіпсіз жағдайды қамтамасыз ету мақсатында 1937 жылы Кенттегі Форт-Халстед Соғыс кеңсесіне сатып алынды, ол бастапқыда Арсеналдың филиалы ретінде қызмет етті. Бұл бөлім Проектілі даму мекемесіне айналды (кейін соғыс жылдарында Уэльстегі Аберпортқа көшірілді). Жарылғыш заттарды толтыру жұмыстары тоқтатылды, бірақ қару-жарақ, оқ-дәрілер, патрондар және бомбалар өндірісі жалғасты. Жарылғыш заттармен жұмыс істейтін Химиялық инспекция қызметкерлері 1940 жылдың қыркүйек айының басында эвакуацияланды. Одан кейін Жаба аралындағы ғимараттардың бірі бомбадан зақымданды, ал екіншісі қирады. Зертханалар 1945 жылы ішінара қалпына келтірілді, ал 1949 жылы толыққанды қайтадан пайдалануға берілді.

Соңғы рет қайта қарау

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейінгі тыныш кезеңде Корольдік Арсенал 1945 және 1949 жылдар аралығында теміржол вагондары мен 1952 жылға дейін жібек шұлық өндірісі үшін тоқу станоктарын жасады. Корея соғысы кезінде қару-жарақ өндірісі күшейді. 1947 жылдан бастап британдық атомдық қарулар бағдарламасы, HER немесе Күшті жарылғыш заттарды зерттеу деп аталды, Кенттегі Форт Холстедте (ARDE) және Вулвичте орналасқан. Бірінші британдық атомдық құрылғысы 1952 жылы сынақтан өтті; "Жел буыны" операциясы. 1951 жылы AWRE Беркширдегі RAF Алдермастонға көшірілді. ARDE, оның бастауы Арсеналдың Ғылыми-зерттеу және жобалау бөлімдерінен бастау алған, 1980 жылға дейін Вулвичтегі филиалын сақтап тұрды. 1953 жылы Royal Arsenal Estate атты ұйым, қажеттіліктерге артық жерлерді сату үшін құрылды. Қазіргі Гриффин Мэнор Уэйдің маңындағы шамамен бір аумақ өнеркәсіптік аймақ ретінде пайдаланылды; Ford Motor Company 1955 жылы алғашқы жалдаушы болды. Осы аймақтағы екі көше – Натан Уэй және Келлнер Роуд, Корольдік Арсеналмен байланысты адамдармен байланысты: Корольдік ұнтақ фабрикасындағы полковник Натан және соғыс министрлігінің екінші химияшысы В. Келлнер. 1957 жылы бірігу орын алып, ROF Woolwich құрылды: осылайша, алғаш рет, сайттағы барлық өндірістік операциялар бір Корольдік қару-жарақ фабрикасына біріктірілді. Оның жұмыс істеу аумағы енді Арсеналдың батыс бөлігімен шектелді, ал шығыс бөлігі ақырында сату үшін белгіленді. Осы жағдайда фабрика тағы он жыл бойы жұмыс істеді (жаңартылған жабдықтармен). Сайттың ескі (батыс) бөлігінің бір бөлігі әртүрлі мемлекеттік органдарға (HM Customs and Excise, Британдық мұражай кітапханасы, Ұлттық теңіз мұражайы, Мүлік басқару агенттігі) қойма немесе кеңсе ретінде жалға берілді; осы жалдаушылармен қатар, MOD-тің әртүрлі шағын бөлімдері орналастырылды, кейбіреулері уақытша, ал басқалары ұзақ мерзімді негізде. Вулвичтегі Корольдік қару-жарақ фабрикасы жабылғаннан кейін көп ұзамай, Жабақ аралының химиялық зертханалары 1971 жылы Корольдік шығыс арсеналы болып танылған жаңа ғимаратқа көшірілді. Бұрынғы Жабақ аралы аумағы сатылып, оның бір бөлігіне Пламстед автобус гаражы салынды. Бұл әрекет Патшалық Арсеналдың қалған бөлігін екіге бөлді: Royal Arsenal West, Вулвичте; және Royal Arsenal East, Пламстедте, Гриффин Мэнор Уэй арқылы қол жетімді. Сондай-ақ, 1804 жылғы кірпіштен салынған шекара қабырғасының бөліктері бұзылды. Пламстед автобус станциясының жанындағы бір бөлігі темір қоршаулармен және тізбекті қоршаумен ауыстырылды; кейіннен қоғамдық жол (қазіргі A206) Вулвич базары аумағында да өзгертілді және Корольдік Арсеналдың шекарасы ішке қарай жылжытылды, нәтижесінде Бересфорд қақпасы (1829 жылдан бері Арсеналдың басты кіреберісі) A206 жолымен сайттан бөлінді. 1980 жылдардың ортасында қайта бағытталған A206-ның солтүстігіндегі жаңа қақпа, бастапқы (1720 жылдар) басты қақпаның орнынан алыс емес жерде орналасқан; оны 18 ғасырдың қақпалары мен Жаңа Кент жолындағы Парагоннан сақталған екі урна безендіреді (ол өзі 1960 жылдары жолды кеңейту үшін бұзылған). Гринвич мұра орталығы, Вулвичтің, соның ішінде Корольдік Арсеналдың тарихын баяндаған, 2018 жылы жабылды.

Тұрғын үй құрылысы

Патшалық арсеналының батыс бөлігі қазір Беркли Хоумз компаниясымен аралас мақсаттағы даму айманына айналды. Бұл I және II санаттағы ең ірі тізімдегі ғимараттардың бірі, олар тұрғын үйге қайта жарақталған, және 3000-нан астам тұрғыны бар. Алғашқы жобалардың бірі – 2003 жылы Барратт Хоумз компаниясы салған, өзен жағасындағы шыны мұнаралар тобы. Корольдік арсеналдағы "Армориялар" тұрғын үй кешенінің бірінші кезеңі алты қабатты ғимаратта 455 жаңа пәтерден тұрады. Одан кейін "No.1 көшедегі қойма" салынды. Аймақта тұрғындарға арналған жаттығу залы, "Thames Clippers" кемесінің аялдамасы, Streetcar автоклубы және тәулік бойы консьерж қызметі бар. Веллингтон паркі ашық кеңістік және 2010 жылдың маусымында ашылған "Dial Arch" қоғамдық үйін ұсынады. Royal Arsenal Riverside-де қазірдің өзінде 1700-нен астам үй бар, тағы 3700 жаңа үй салу жоспарлануда, сондай-ақ коммерциялық, сауда, ойын-сауық орындары және Holiday Inn Express желісінің 120 бөлмелі қонақ үйі салынуы көзделіп отыр. Жоспарға сонымен қатар, Беркли Хоумз компаниясының қаржылық қолдауымен салынып жатқан Woolwich Crossrail станциясы да кіреді.

Мәдени аудан

2018 жылдың қазан айында Woolwich Crossrail жаңа станциясының жанындағы тарихи ғимараттарды қайта жаңғыртудың бірінші кезеңіне рұқсат берілді, осы арқылы 15 000 шаршы метрлік театрлар, би студиялары және тамақтану орындарынан тұратын кешен құрылатын болды. Бастапқыда бұл жоба "Вулвич шығармашылық ауданы" деп аталды, бірақ аудан мен ғимараттардың атаулары кейіннен халықтың дауыс беруіне ұсынылды және 2019 жылдың шілдесінде "Вулвич жұмыстары" деген ат жарияланды.

Тарихи сәулет

Сайттағы XVIII ғасырдың басындағы бірнеше ғимараттар сэр Джон Ванбру немесе Николас Хоксмур сәулетшілерге (екеуі де Орднанс кеңесі үшін ғимараттар жобалағандығы белгілі) жатқызылған, олардың ішінде Корольдік қола құю зауыты, Диал Арк және Корольдік әскери академия бар; алайда, олардың ықпалын (тікелей немесе жанама) мойындаса да, Лондон зерттеуі олардың жобалаудағы жетекші рөлді бригадир генерал Майкл Ричардсқа (сол кезде Орднанс кеңесінің бас геодезисі) жатқызады. 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында Джеймс Уайт, Орднанс архитекторы ретінде, сайттағы бірнеше ғимараттарға жауапты болды, соның ішінде Басты күзет үйі (1787), Үлкен дүкен (1805) және Мидлгейт үйі (1807). Бірақ көбінесе, жұмыс істейтін Арсеналдағы ғимараттар мен басқа да құрылымдарды жобалау жұмысын орындаған инженерлер мен жұмыс кеңселері болды.